Từ bờ tây dòng sông Mê Kông ở tỉnh Champasak miền Nam Lào, nhìn về phía tây qua cánh đồng lúa phẳng lặng, quý vị sẽ thấy một ngọn núi cao hơn một nghìn bốn trăm mét vươn thẳng lên nền trời tên là Phou Kao. Ngay trên đỉnh cao nhất của ngọn núi ấy, tự nhiên đã tạo tác một cột đá khổng lồ vươn thẳng đứng cao sáu mươi mét có hình dáng hệt như một khối Linga của thần Shiva. Đi dọc theo con đường thần đạo cắm hàng trụ đá hoa sen dẫn từ hai hồ nước lớn dưới chân núi, bước lên ba tầng bậc thang đá sa thạch rợp bóng những cây đại cổ thụ hàng trăm năm tuổi, quý vị sẽ đặt chân tới tòa thượng điện nằm áp sát vào vách núi đá nơi dòng suối nguồn trong vắt rỉ ra không bao giờ cạn.
Đó là Quần thể đền Wat Phou (ວັດພູ, quốc tế thường viết là Vat Phou, nghĩa là Đền Núi), một trong những thánh địa Ấn Độ giáo cổ xưa nhất của vùng Đông Nam Á lục địa. Khởi nguyên từ thế kỷ 5 gắn liền với đô thành Shresthapura buổi đầu vương quốc Chân Lạp, được đế chế Angkor kiến thiết thành quần thể đền đá nguy nga từ thế kỷ 11 tới thế kỷ 13 rồi chuyển hóa êm dịu thành trung tâm hành hương Phật giáo Nam tông của người Lào, Wat Phou đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2001.
IĐỉnh Núi Thiêng Lingaparvata, Thần Shiva Bhadresvara Và Sự Chuyển Hóa Sang Phật Giáo
Chìa khóa để hiểu toàn bộ quần thể Wat Phou nằm ở đỉnh núi Phou Kao (Cao Sơn, cao 1.416 mét) sừng sững phía sau ngôi đền. Với các cư dân và vương triều cổ đại từ thế kỷ 5, khối đá tự nhiên cao khoảng 60 mét mọc thẳng đứng trên đỉnh Phou Kao chính là một Svayambhu-linga (Linga tự sinh do trời đất tạo thành, không phải do bàn tay con người đẽo gọt). Vì thế, trong các văn bia chữ Phạn cổ cũng như trong thư tịch nhà Tùy của Trung Hoa, ngọn núi này được gọi là Lingaparvata (Lăng Già Bát Bà Đa, nghĩa là Núi Linga), được tôn sùng là nơi ngự trị trên mặt đất của thần Shiva dưới danh hiệu Bhadresvara (Vị Chúa Tể Cát Tường). Khác với các đền núi nhân tạo ở đồng bằng Campuchia như Angkor Wat phải đắp đá thành năm ngọn tháp mô phỏng núi vũ trụ Meru, ở Wat Phou cả ngọn núi tự nhiên Phou Kao chính là tháp đền trung tâm.
Điểm cốt tủy thứ hai tạo nên sự linh thiêng của Wat Phou là mạch nước suối tự nhiên chảy ra từ khe vách đá ngay phía sau tòa Thượng điện. Trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo thời cổ, các kiến trúc sư đã lắp đặt một hệ thống máng đá sa thạch dẫn dòng nước suối mát lạnh từ lòng núi chảy thẳng vào hậu cung tối mật (garbhagriha) của Thượng điện, nhỏ giọt liên tục suốt ngày đêm xuống đỉnh khối Linga thờ bên trong để cử hành nghi lễ Abhisheka (tắm thần tự nhiên vĩnh cửu). Dòng nước sau khi chảy qua bệ Linga và bệ Yoni được dẫn ra một máng đá bên ngoài tường bắc để các đạo sĩ và khách hành hương hứng lấy uống hoặc rửa mặt xin phước lành.
Từ sau thế kỷ 13, khi ảnh hưởng của đế chế Angkor suy giảm và người Lào theo Phật giáo Nam tông (Theravada) định cư tại vùng đồng bằng Champasak, quần thể đền đá thờ thần Shiva không hề bị đập phá hay bỏ hoang mà được chuyển hóa thành một ngôi chùa Phật giáo (vì vậy mới mang tên tiếng Lào là Wat Phou, tức Chùa Núi). Bên trong lòng Thượng điện nơi xưa kia đặt Linga, người dân đã rước bốn pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni lớn ngồi thiền định trên tòa sen vào tôn trí, trong khi ở vách đá phía sau lưng chùa vẫn giữ nguyên bức phù điêu chạm khắc bộ ba thần tối cao của Ấn Độ giáo là Trimurti (Shiva ở giữa, Brahma bên phải và Vishnu bên trái). Mạch nước suối từng tắm gội cho Linga thần Shiva nay trở thành nước thiêng (Nam Thiang) của Đức Phật để tín đồ rưới lên đầu cầu trí tuệ và bình an.
Theo hồ sơ khảo cổ học của UNESCO (mã số 481), minh chứng chữ viết cổ nhất tìm thấy tại khu vực Wat Phou là tấm bia đá chữ Phạn của vua Devanika (niên đại nửa sau thế kỷ 5), vị đại vương đã lập nên đô thành cổ Shresthapura (nằm ngay trên dải đất ven sông Mê Kông phía đông chân núi Phou Kao, rộng khoảng 400 héc-ta). Ngoài ra, sách Tùy Thư (quyển 82, truyện Chân Lạp) của Trung Hoa biên soạn đầu thế kỷ 7 cũng ghi chép rất rõ rằng: gần kinh đô nước Chân Lạp có một ngọn núi tên là Lăng Già Bát Bà, trên đỉnh núi có thần miếu luôn có một nghìn quân lính canh giữ, thờ vị thần tên là Bà Đa Lợi (tức phiên âm chữ Hán của Bhadresvara). Những sử liệu độc lập này xác nhận Wat Phou chính là cái nôi tâm linh đầu tiên của văn minh Chân Lạp trước khi trung tâm quyền lực dịch chuyển xuống vùng Biển Hồ (Angkor) bốn thế kỷ sau đó.
Trong truyền thuyết dân gian của người Lào ở Champasak, người xây dựng nên đền Wat Phou không được gọi bằng tên các vị vua Khmer lịch sử mà được tôn là đức vua huyền thoại Phraya Kammatha. Vì thế, khi đi lên bậc thang dẫn vào sân trước Thượng điện, du khách sẽ thấy một pho tượng hộ pháp môn thần (Dvarapala) bằng đá sa thạch đứng cầm chùy được người dân địa phương quấn vải vàng, bày hương hoa cúng lễ và gọi trang trọng là tượng vua Kammatha, vị thần hộ mệnh của vùng đất Champasak.
IIMười Năm Thế Kỷ Từ Đô Thành Chân Lạp Tới Thánh Địa Phật Giáo Nam Lào
Lịch sử của quần thể Wat Phou trải dài hơn một thiên niên kỷ rưỡi, đi qua ba thời kỳ văn hóa lớn: thời kỳ tiền Angkor (vương quốc Chân Lạp thế kỷ 5 tới thế kỷ 8), thời kỳ đế chế Angkor (thế kỷ 9 tới thế kỷ 13) và thời kỳ vương quốc Lan Xang cùng vương quốc Champasak của người Lào (từ thế kỷ 14 tới nay).
- Nửa sau thế kỷ 5Vua Devanika lập đô thành Shresthapura và đền thờ đầu tiênBia ký chữ Phạn của vua Devanika ghi nhận việc quy hoạch khu đất thiêng Kurukshetra dưới chân núi Lingaparvata và lập đô thành Shresthapura bên bờ tây sông Mê Kông.
- Cuối thế kỷ 6 tới thế kỷ 7Thánh địa tối cao của vương quốc Chân LạpHai anh em vua Bhavavarman I và Mahendravarman (Citrasena) mở rộng lãnh thổ Chân Lạp và để lại các văn bia tôn vinh thần Shiva Bhadresvara trên núi Lingaparvata. Các công trình bằng gạch thời kỳ này hiện còn dấu tích dưới nền đất.
- Thế kỷ 10Triều vua Yasovarman I và Koh Ker tiếp tục bảo trợDù kinh đô đế chế Khmer đã dời về vùng Angkor, các vị vua Khmer vẫn coi Wat Phou là đền tổ của vương triều và gửi lễ vật cùng nô tỳ về phụng sự.
- Thế kỷ 11 tới đầu thế kỷ 12Kiến thiết quần thể đền đá sa thạch quy mô lớnDưới triều các vua Suryavarman I, Udayadityavarman II, Jayavarman VI và Suryavarman II (phong cách Baphuon và Angkor Wat), trục thần đạo 1,4 km, hai hồ Baray, hai cung điện Nam và Bắc cùng tòa Thượng điện bằng đá sa thạch được xây dựng như diện mạo hiện nay.
- Cuối thế kỷ 12Dấu ấn Phật giáo Đại thừa thời vua Jayavarman VIIVua Jayavarman VII cho dựng thêm các bệnh xá và trạm dừng chân dọc con đường hoàng gia nối thẳng từ kinh thành Angkor Thom lên tới đền Wat Phou.
- Thế kỷ 14 tới thế kỷ 18Chuyển hóa thành chùa Phật giáo Nam tông dưới vương quốc ChampasakNgười Lào chuyển Thượng điện thành chùa thờ Phật Thích Ca. Dưới triều vua Soi Sisamout Phoutthangkoun (vị vua đầu tiên của vương quốc Champasak độc lập, trị vì 1713 tới 1737), lễ hội hành hương Boun Wat Phou được tổ chức định kỳ hàng năm ở quy mô quốc gia.
- 2001Ghi danh Di sản Thế giới UNESCOQuần thể đền Wat Phou và các khu định cư cổ trong cảnh quan văn hóa Champasak (rộng 39.000 héc-ta) được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới (mã số 481).
Về con đường cổ nối Wat Phou với Angkor. Các cuộc khảo sát viễn thám và khảo cổ học tại Nam Lào và Bắc Campuchia đã xác nhận sự tồn tại của một tuyến Hoàng đạo (Royal Highway) cổ đại dài khoảng hơn 200 km chạy thẳng từ kinh thành Angkor (Siem Reap) qua dãy núi Dangrek tới tận chân đền Wat Phou, dọc đường có các cầu đá ong và trạm nghỉ (Dharmasala). Điều này chứng minh rằng trong suốt thời kỳ hoàng kim của đế chế Khmer, dù Wat Phou nằm ở cực bắc biên viễn, ngôi đền dưới chân núi Lingaparvata vẫn được kết nối trực tiếp với kinh đô như cuống rốn tâm linh của cả đế chế.
IIITrục Thần Đạo Một Cây Số Rưỡi, Hai Cung Điện Đá Và Phù Điêu Tam Thần
Toàn bộ quần thể kiến trúc Wat Phou được quy hoạch theo một trục thẳng tắp hướng Đông sang Tây dài khoảng 1,4 km, đi từ vùng đất thấp ven sông leo dần qua bảy tầng nền đá để lên tới vách núi ở độ cao khoảng 100 mét so với mặt đồng bằng. Sự chuyển tiếp từ thấp lên cao ấy mô phỏng hành trình từ cõi thế tục bước lên núi vũ trụ Meru của chư thần. Mở đầu trục hành lễ ở phía đông là hệ thống hai hồ nước nhân tạo khổng lồ (Baray, trong đó hồ Baray trung tâm dài tới 600 mét, rộng 200 mét) tượng trưng cho đại dương vũ trụ bao quanh núi thần. Từ bờ tây của hồ Baray, một con đường Thần đạo dài 450 mét cắm hai hàng trụ đá sa thạch hình búp sen (acaryas) dẫn thẳng lên tầng nền thứ nhất.
Tại tầng nền rộng thứ hai, con đường đi vào giữa hai tòa kiến trúc hình chữ nhật đối xứng nhau qua trục chính gọi là Cung điện phía Bắc và Cung điện phía Nam (thực chất là hai dãy sảnh đường nghi lễ có sân trong, xây bằng đá sa thạch và đá ong vào thế kỷ 11 theo phong cách Koh Ker và Baphuon). Trên các mi cửa (lintel) và lá đề (pediment) của hai tòa nhà này còn lưu giữ những bức chạm khắc đá sa thạch tuyệt đẹp mô tả thần Vishnu cưỡi chim thần Garuda, thần Krishna xé xác ác thú Kamsa, thần Indra cưỡi voi ba đầu Airavata và cảnh thần Shiva cùng nữ thần Uma cưỡi bò thần Nandin.
Từ sân hai Cung điện lên tới Thượng điện là hệ thống ba đợt cầu thang đá sa thạch dựng đứng xây kè vào sườn núi qua bảy tầng nền. Các bậc đá mòn vẹt dấu chân người hành hương suốt hàng thế kỷ, hai bên lối lên là những gốc cây đại (hoa Chămpa, quốc hoa của Lào) cổ thụ vặn xoắn tỏa hương thơm ngát, từng có lan can chạm hình rắn thần Naga bảy đầu chạy dọc hai bên.
Nằm trên tầng nền cao nhất sát vách núi, xây dựng vào nửa sau thế kỷ 11. Tòa đền chia làm hai phần: tiền đường (Mandapa) bằng đá sa thạch ở phía trước với ba mặt tường chạm khắc tinh xảo các nữ thần Apsara, Devata và các hộ pháp Dvarapala, nối với hậu cung bằng gạch và đá ong ở phía sau (nay phần tháp hậu cung đã sập, bên trong đặt bốn pho tượng Phật lớn thời Lào). Ngay bên trái Thượng điện vẫn còn dấu tích các đường ống đá sa thạch ghép khít nhau để dẫn nước từ mạch suối trong vách núi vào tắm cho Linga cổ.
Ngay phía sau Thượng điện, trên vách đá tự nhiên của núi Phou Kao được đục thành một vòm che lớn. Dưới vòm đá ấy, các nghệ nhân thế kỷ 11 đã chạm nổi trực tiếp vào đá gốc bức phù điêu bộ ba thần tối cao (Trimurti): ở chính giữa là thần Shiva có bốn tay cầm đinh ba và tràng hạt đứng thẳng uy nghiêm, bên phải là thần sáng tạo Brahma bốn mặt ngồi trên đài sen, và bên trái là thần bảo tồn Vishnu bốn tay đang quỳ hướng về Shiva.
Cách vách đá Trimurti không xa về phía bắc là cụm các tảng đá sa thạch tự nhiên khổng lồ mang những hình chạm kỳ bí: một tảng đá chạm nổi hình đầu voi trên mặt đứng, một tảng chạm hình rắn thần Naga uốn lượn, và nổi tiếng nhất là Tảng đá Cá Sấu có khoét sâu vào mặt đá hình một con cá sấu dài đúng bằng kích thước một người nằm ngửa (dài khoảng 1,8 mét). Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đây là bàn thờ hiến tế nghi lễ từ thời tiền Angkor thế kỷ 6 như sách Tùy Thư từng chép.
Ở phía nam trước lối lên cầu thang cuối và trên vách đá phía bắc Thượng điện còn có tòa nhà đá ong gọi là điện thờ bò thần Nandin (hoặc Thư viện), cùng một phiến đá chạm nổi hình Dấu chân Đức Phật (Buddhapada) và hình cự đà leo vách đá, minh chứng trực quan cho sự giao thoa giữa hai lớp tín ngưỡng Ấn Độ giáo và Phật giáo.
| Hạng mục | Vị trí và cấu trúc | Niên đại và ý nghĩa |
|---|---|---|
| Đỉnh núi Lingaparvata (Phou Kao) | Đỉnh núi cao 1.416 m phía tây đền, có cột đá tự nhiên cao khoảng 60 m | Linga tự sinh (Svayambhu-linga) của thần Shiva Bhadresvara, cội nguồn của toàn thánh địa |
| Hồ Baray và Trục Thần đạo | Hai hồ nước lớn phía đông và đường đá dài 1,4 km cắm trụ hoa sen | Thế kỷ 11, tượng trưng cho đại dương vũ trụ và con đường bước lên núi thần Meru |
| Hai Cung điện Nam và Bắc | Hai tòa nhà đá sa thạch và đá ong hình chữ nhật đối xứng ở tầng nền thứ hai | Thế kỷ 11 (phong cách Baphuon), nơi chuẩn bị nghi lễ của đức vua và hoàng hậu |
| Thượng điện và Mạch suối thiêng | Tầng nền cao nhất sát vách đá, tiền đường đá sa thạch chạm Apsara và Dvarapala | Cuối thế kỷ 11, dẫn nước suối tự nhiên tắm Linga cổ, nay thờ tượng Phật Thích Ca |
| Phù điêu Trimurti và Đá Cá Sấu | Chạm trực tiếp vào vách đá gốc và các tảng đá tự nhiên phía sau Thượng điện | Thế kỷ 6 tới thế kỷ 11, khắc họa ba vị thần Shiva, Brahma, Vishnu và bàn đá nghi lễ cổ |
IVThế Đất Và Hướng
Ấn Độ giáo thời Chân Lạp và Angkor cũng như Phật giáo Nam tông Lào không sử dụng thuật phong thủy la bàn Đông Á, mà kiến tạo quần thể Wat Phou dựa trên nguyên lý Mandala địa cảnh của Ấn Độ cổ đại (kết hợp giữa ngọn núi thiêng tượng trưng cho trục vũ trụ Meru/Kailash và dòng sông lớn tượng trưng cho sông Hằng). Tuy nhiên, chính sự sắp đặt hoàn hảo giữa ngọn núi đá, mạch suối ngầm, hai hồ nước và dòng sông Mê Kông tại Wat Phou lại tạo nên một đại cuộc sơn thủy hiếm thấy khi đọc qua lăng kính hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về đại cục sơn thủy tại tọa độ 14,8483 độ vĩ bắc, 105,8222 độ kinh đông, hiếm có thánh địa nào ở Đông Nam Á hội tụ đủ bốn yếu tố Sơn, Thủy, Tuyền, Hướng rõ rệt như Wat Phou. Phía tây là dãy núi Phou Kao vươn cao 1.416 mét dựng thành bức vách chắn khổng lồ làm hậu chẩm (chỗ dựa lưng), trên đỉnh lại có khối đá Lingaparvata vươn thẳng lên trời như một ngọn văn bút phong hay thiên trụ phong tụ hội thiên khí của cả vùng Nam Lào. Từ đỉnh núi ấy, hai sườn núi thoai thoải mở rộng sang hai phía nam và bắc tạo thành thế Thanh Long và Bạch Hổ ôm lấy sườn đồi và thềm đồng bằng ở giữa. Ngay tại điểm giao tiếp giữa vách đá dựng đứng và sườn đồi (chính là vị trí đặt Thượng điện), lòng núi lại tiết ra một mạch suối ngầm tự nhiên (tuyền mạch) chảy quanh năm không cạn. Trong phép xem đất cổ truyền, nơi vách núi đá khô cứng bỗng nhiên có mạch nước ngọt tinh khiết rỉ ra chính là nơi long mạch thổ huyết (tức điểm kết tinh sinh khí sống động nhất của cả ngọn núi).
Xét về hướng trục và minh đường, toàn bộ quần thể đền Wat Phou được đặt theo trục thẳng tắp tọa Tây hướng Đông (lưng tựa vách núi Phou Kao phía tây, mặt nhìn thẳng về hướng mặt trời mọc phía đông). Ngay dưới chân đồi là hai hồ nước Baray rộng mênh mông đóng vai trò nội minh đường tụ thủy giữ khí cho khu đền, còn xa hơn khoảng sáu cây số về phía đông là dòng sông Mê Kông rộng hàng cây số chảy từ bắc xuống nam đóng vai trò ngoại minh đường vĩ đại. Mỗi buổi bình minh, khi mặt trời nhô lên từ phía bên kia sông Mê Kông, tia nắng đầu tiên chiếu thẳng dọc theo con đường thần đạo dài 1,4 km, phản chiếu lấp lánh trên mặt nước hồ Baray rồi rọi thẳng vào cửa chính của Thượng điện và đỉnh núi Lingaparvata, tạo nên sự giao cảm trọn vẹn giữa ánh sáng mặt trời, dòng sông lớn và ngọn núi thiêng.
VĐại Lễ Hội Boun Wat Phou Rằm Tháng Ba Và Đêm Hoa Đăng Dưới Chân Núi
Ngày nay, quần thể đền đá cổ Wat Phou không phải là một phế tích khảo cổ tĩnh lặng mà là trung tâm của Đại lễ hội Boun Wat Phou, lễ hội hành hương Phật giáo lớn nhất miền Nam Lào (sánh ngang với hội Thạt Luổng ở Viêng Chăn). Lễ hội được tính theo âm lịch Phật giáo Nam tông của Lào, diễn ra cố định vào dịp trăng tròn tháng Ba âm lịch hàng năm (trùng với đại lễ Makha Bousa của Phật giáo). Bảng dưới đây tổng hợp các nghi lễ chính diễn ra tại khu đền.
| Thời gian | Theo lịch nào | Tên đại lễ và nghi thức | Nội dung hoạt động tại Wat Phou |
|---|---|---|---|
| Từ ngày 13 tới rằm tháng Ba âm lịch Lào (thường rơi vào tháng 2 dương lịch) | Âm lịch Phật giáo Nam tông | Đại lễ hội Đền Wat Phou và Lễ Makha Bousa (Boun Wat Phou) | Kéo dài ba ngày đêm, thu hút hàng chục vạn khách hành hương từ khắp nước Lào, đông bắc Thái Lan và Campuchia. Người dân leo lên các bậc đá cổ để dâng hoa sen tại Thượng điện, hứng nước suối thiêng từ vách đá và cúng lễ trước tượng vua Kammatha. |
| Sáng sớm ngày rằm tháng Ba âm lịch | Âm lịch Phật giáo Nam tông | Lễ Đặt bát cúng dường hàng trăm chư tăng (Tak Bat) | Dọc theo con đường thần đạo cổ 1,4 km bên bờ hồ Baray và trước sân hai Cung điện đá, hàng nghìn tín đồ trải chiếu ngồi thành hàng dài dâng xôi nếp và phẩm vật cho hàng trăm vị sư từ khắp các tỉnh Nam Lào về dự hội. |
| Đêm rằm tháng Ba âm lịch | Âm lịch Phật giáo Nam tông | Lễ Rước Nến Hoa Đăng (Vien Thien) quanh Thượng điện và Cung điện cổ | Khi trăng rằm tháng Ba tròn vành vạnh mọc lên từ hướng sông Mê Kông, chư tăng và biển người hành hương cầm nến thắp sáng đi nhiễu hành quanh các đền đài đá sa thạch nghìn năm tuổi, hòa cùng âm nhạc truyền thống và múa cổ truyền Champasak. |
| Giữa tháng 4 hàng năm (14 tới 16 tháng 4) | Lịch mặt trời Đông Nam Á | Tết cổ truyền Lào (Boun Pi Mai) | Người dân tỉnh Champasak lên Thượng điện rưới nước thơm tắm bốn pho tượng Phật cổ và xin nước suối nguồn về vảy ban phước cho ngôi nhà của mình. |
Đại lễ Makha Bousa (Magha Puja) vào rằm tháng Ba âm lịch vốn là ngày kỷ niệm sự kiện 1.250 vị đệ tử A La Hán không hẹn mà cùng vân tập về tịnh xá Trúc Lâm để nghe Đức Phật Thích Ca tuyên thuyết bài kệ Giới bổn Patimokkha. Việc người Lào ở Champasak gắn kết ngày đại lễ Phật giáo ấy với lễ hội hành hương lên ngôi đền đá cổ thờ thần Shiva đã tạo nên một dòng chảy tâm linh không đứt đoạn suốt hơn một nghìn năm trăm năm dưới chân núi Phou Kao.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Chân núi Phou Kao (Lingaparvata), huyện Champasak, tỉnh Champasak (cách thành phố Pakse khoảng 45 km về phía nam)
- Đường tới
- Quần thể đền nằm ở huyện Champasak, cách thủ phủ Pakse của tỉnh Champasak khoảng 45 km về phía nam. Từ thành phố Pakse, quý vị có thể đi xe đường bộ (qua cầu Nhật Lào vượt sông Mê Kông rồi rẽ nam theo đường nhựa mới) mất khoảng 45 tới 50 phút là tới thẳng cổng trung tâm đón khách và bảo tàng Wat Phou.
- Toạ độ
- 14.8483, 105.8222
Quần thể đền Wat Phou là thánh địa tôn giáo sống động của người dân Nam Lào nên quý vị cần mặc trang phục lịch sự (che kín vai và dài qua đầu gối) khi bước vào khu vực đền đài. Đường từ chân núi lên Thượng điện gồm nhiều bậc thang đá sa thạch cổ rất dốc và gồ ghề, quý vị nên đi giày bệt bám tốt, không leo trèo lên các bức tường đá đang được chống đỡ trùng tu và không chạm tay vào các bức phù điêu chạm khắc đá sa thạch cũng như vách đá Trimurti.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Quần thể đền Wat Phou, Champasak
Contribute photos, information or video for Vat PhouThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đền Wat Phou thuộc tôn giáo nào và thờ vị thần nào?
Wat Phou khởi nguyên từ thế kỷ 5 là một thánh địa Ấn Độ giáo (Hindu giáo) cổ đại thờ thần Shiva dưới danh hiệu Bhadresvara, gắn liền với khối đá tự nhiên hình Linga cao 60 mét trên đỉnh núi Phou Kao (núi Lingaparvata). Từ sau thế kỷ 13, khi người Lào theo Phật giáo Nam tông làm chủ vùng đất này, ngôi đền được chuyển hóa êm dịu thành chùa Phật giáo thờ Đức Phật Thích Ca trong Thượng điện, trong khi các phù điêu thần Ấn Độ giáo bên ngoài vẫn được giữ nguyên.
Đền Wat Phou được xây dựng vào thời kỳ nào, có trước hay sau Angkor Wat?
Wat Phou có lịch sử khởi nguyên sớm hơn Angkor Wat hàng thế kỷ: các văn bia chữ Phạn và thư tịch cổ xác nhận nơi đây đã là thánh địa của đô thành Shresthapura thuộc vương quốc Chân Lạp từ nửa sau thế kỷ 5 và thế kỷ 6. Còn các công trình đền đài bằng đá sa thạch và đá ong hiện hữu trên mặt đất được xây dựng chủ yếu vào thế kỷ 11 tới đầu thế kỷ 12 (dưới thời đế chế Angkor, cùng thời với đền Baphuon và đầu thời kỳ Angkor Wat).
Vì sao mạch nước suối ở phía sau Thượng điện Wat Phou lại được coi là nước thiêng?
Ngay tại vách đá núi Phou Kao phía sau lưng Thượng điện có một mạch nước suối ngầm tự nhiên chảy rỉ rả quanh năm. Vào thời cổ đại, các kiến trúc sư đã lắp đặt đường ống bằng đá sa thạch để dẫn dòng nước suối này chảy thẳng vào trong hậu cung, nhỏ giọt liên tục lên đỉnh khối Linga của thần Shiva. Ngày nay, các tín đồ Phật giáo hứng dòng nước mát lành ấy để rửa mặt và rưới lên đầu cầu bình an.
Tảng đá Cá Sấu và bức phù điêu Trimurti ở Wat Phou nằm ở đâu?
Cả hai đều nằm ở tầng nền cao nhất quanh khu vực Thượng điện sát vách núi. Ngay phía sau lưng Thượng điện là vách đá chạm nổi bộ ba thần tối cao của Ấn Độ giáo (Trimurti: Shiva ở giữa, Brahma bên phải, Vishnu bên trái). Đi chếch về phía bắc dưới bóng cây rừng vài chục bước chân là các tảng đá tự nhiên chạm hình Voi, Rắn Naga và Tảng đá Cá Sấu có khoét lõm hình một con cá sấu dài bằng kích thước người thật.
Lễ hội đền Wat Phou (Boun Wat Phou) diễn ra vào thời gian nào trong năm?
Đại lễ hội Boun Wat Phou là lễ hội hành hương lớn nhất miền Nam Lào, diễn ra trong ba ngày đêm vào dịp trăng tròn (rằm) tháng Ba âm lịch Lào hàng năm (thường rơi vào tháng 2 dương lịch, trùng với ngày lễ Makha Bousa của Phật giáo Nam tông). Hàng vạn người hành hương về đây đặt bát cúng dường hàng trăm nhà sư dọc trục thần đạo 1,4 km và cầm nến đi nhiễu hoa đăng vào ban đêm.