Đứng trên quảng trường lát đá rộng mở giữa trung tâm thành phố Amiens (thủ phủ lịch sử của vùng Picardie, nay thuộc vùng Hauts-de-France) và ngước nhìn lên mặt tiền phía tây của ngôi nhà thờ chính tòa, quý vị sẽ thấy ba vòm cổng đá sâu thẳm chạm khắc hàng trăm pho tượng Kinh Thánh sống động như một cuốn sách khổng lồ mở ra giữa trời. Bước qua ngưỡng cửa chính nơi pho tượng Chúa Kitô Beau Dieu đang giơ tay chúc lành, một không gian nội thất mênh mông tới choáng ngợp bừng mở: hàng cột đá vôi trắng vút thẳng lên đỡ lấy đỉnh vòm ở độ cao hơn 42 mét, rộng lớn gấp đôi thể tích của Nhà thờ Đức Bà Paris.
Công trình kỳ vĩ ấy là Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens (tiếng Pháp: Cathédrale Notre-Dame d'Amiens), đại thánh đường Gothic lớn nhất nước Pháp và là viên ngọc toàn bích của phong cách Gothic Cổ điển thế kỷ 13. Được khởi dựng vào năm 1220 để đón dòng người hành hương khắp châu Âu đổ về kính viếng thánh tích phần sọ của Thánh Gioan Tẩy Giả, toàn bộ phần thân chính của đại thánh đường được hoàn tất chỉ trong vòng năm mươi năm dưới bàn tay của ba vị kiến trúc sư cha truyền con nối, trước khi được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới vào năm 1981.
IThánh Tích Phần Sọ Của Thánh Gioan Tẩy Giả, Thánh Tử Đạo Firmin Và Sự Tích Áo Choàng Thánh Martinô
Thành phố Amiens (đô thị cổ Samarobriva của bộ tộc người Gaule Ambiani bên bờ sông Somme) là một trong những vùng đất đón nhận ánh sáng Tin Mừng sớm nhất ở miền bắc nước Pháp. Vào cuối thế kỷ 3, nhà truyền giáo đến từ Pamplona (Tây Ban Nha) là Thánh Firmin (Saint Firmin le Martyr, vị Giám mục đầu tiên của Amiens) đã rao giảng Công giáo tại đây trước khi chịu phúc tử đạo bằng án chém đầu vào khoảng năm 303. Chỉ ba thập niên sau, vào một ngày mùa đông giá rét năm 334 (hoặc 338), ngay tại cổng thành Amiens cách nhà thờ chính tòa hiện nay vài trăm mét, chàng sĩ quan kỵ binh La Mã 18 tuổi Martinô (sau này là Thánh Giám mục Martinô thành Tours) đã rút gươm cắt đôi chiếc áo choàng quân phục của mình để chia cho một người ăn mày rét cóng, rồi đêm ấy được thấy Chúa Kitô hiện ra mặc chính nửa tấm áo choàng đó.
Bên cạnh việc tôn kính Đức Trinh Nữ Maria và Thánh Giám mục Tử đạo Firmin, nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy thành phố Amiens dựng nên đại thánh đường lớn nhất vương quốc Pháp vào đầu thế kỷ 13 là sự kiện đón nhận Thánh tích phần sọ của Thánh Gioan Tẩy Giả (Chef de saint Jean-Baptiste) vào năm 1206. Theo biên niên sử của giáo phận Amiens, sau khi cuộc Thập tự chinh thứ tư chiếm thành Constantinople năm 1204, một quý tộc và kinh sĩ vùng Picardie là Wallon de Sarton (kinh sĩ nhà thờ Picquigny) khi đi qua phế tích một cung điện và nhà thờ hoàng gia Đông La Mã đã tìm thấy hai chiếc hộp quý cất giấu trong hầm: một hộp chứa di cốt của Thánh George, hộp kia chứa một đĩa bạc nâng phần xương mặt và hộp sọ phía trước của một người đàn ông kèm dòng chữ Hy Lạp xác nhận đây là thủ cấp của Thánh Gioan Tiền Hô (trên xương trán phía trên lông mày trái còn lưu vết khuyết nhỏ mà truyền thống Đông phương gắn với nhát dao của bà Hêrôđia).
Kinh sĩ Wallon de Sarton đã mang thánh tích vô giá này vượt biển trở về Pháp và trao tặng cho Nhà thờ chính tòa Amiens. Ngày 17 tháng 12 năm 1206, Giám mục Richard de Gerberoy cùng toàn thể giáo sĩ và dân chúng Amiens đã đi rước chân trần ra ngoài cổng thành để nghinh đón thánh tích Thánh Gioan Tẩy Giả. Ngay lập tức, Amiens trở thành một trong những trung tâm hành hương lớn nhất thế giới Kitô giáo Tây Âu: các vị vua Pháp từ Vua Philippe II Auguste, Vua Thánh Louis IX cho tới Vua Charles VI, Charles VII và Louis XI đều đích thân về Amiens kính viếng và dâng tặng vàng bạc châu báu. Khi một trận sét đánh làm cháy rụi ngôi nhà thờ chính tòa Romanesque cũ (cùng toàn bộ văn khố giáo phận) vào năm 1218, nguồn dâng cúng dồi dào từ khách hành hương kính Thánh Gioan Tẩy Giả và sự đóng góp của các phường hội buôn vải nhuộm màu xanh lam (waide) giàu có của Amiens đã cho phép Giám mục kế vị là Évrard de Fouilloy quyết định khởi công vào năm 1220 một đại thánh đường Gothic có quy mô vượt lên trên tất cả các nhà thờ đã xây trước đó tại Chartres và Reims.
Trong năm 1880, nhà phê bình nghệ thuật người Anh John Ruskin sau thời gian dài khảo cứu tại Amiens đã xuất bản tác phẩm nổi tiếng mang tựa đề Kinh Thánh của Amiens (The Bible of Amiens). Ông gọi đại thánh đường này là tinh hoa thuần khiết nhất của kiến trúc Gothic (the Parthenon of Gothic architecture), bởi toàn bộ mặt tiền phía tây và nội thất của nhà thờ được cấu trúc như một bộ bách khoa toàn thư thần học bằng đá: đặt Đức Kitô Đấng Cứu Độ (Le Beau Dieu) làm trung tâm của lịch sử nhân loại, kết nối bốn vị Đại Ngôn Sứ và mười hai vị Tiểu Ngôn Sứ của Cựu Ước với mười hai vị Tông Đồ của Tân Ước, đồng thời lồng ghép lịch lao động bốn mùa của người nông dân vào trật tự vũ trụ của Thiên Chúa.
Có hai chi tiết thực tế tại Nhà thờ chính tòa Amiens mà du khách rất dễ hiểu lầm. Thứ nhất là về thánh tích phần sọ của Thánh Gioan Tẩy Giả hiện đang được trưng bày trong hòm kính mạ vàng nạm đá quý tại cánh ngang phía bắc: phần xương cổ xưa do kinh sĩ Wallon de Sarton mang về năm 1206 là phần xương mặt phía trước (từ trán, hốc mắt xuống tới hàm trên, không có hàm dưới). Vào năm 1793 thời Cách mạng Pháp, khi hòm thánh tích bằng vàng nạm ngọc nguyên bản bị tịch thu đem nấu chảy, chính Thị trưởng thành phố Amiens lúc bấy giờ là ông Alexandre Lescouvé đã dũng cảm lấy cớ giữ lại phần xương để làm biên bản rồi bí mật mang về nhà riêng cất giấu an toàn suốt nhiều năm trước khi trao trả lại cho nhà thờ chính tòa sau khi hòa bình lập lại, chiếc đĩa vàng và mặt nạ bạc bọc quanh phần hộp sọ hiện nay được chế tác phục hồi vào năm 1876 bởi nghệ nhân kim hoàn Placide Poussielgue-Rusand. Thứ hai là về pho tượng Đức Mẹ Vàng (La Vierge Dorée) ở cổng Thánh Honoré phía nam: pho tượng đá nhìn thấy bên ngoài cổng hiện nay là bản sao đúc chuẩn xác lắp năm 1980, còn pho tượng gốc tạc năm 1288 đã được đưa vào bảo quản trang trọng bên trong nhà thờ để tránh mưa axit ăn mòn.
IIBa Kiến Trúc Sư Trên Mê Cung Năm 1288 Và Tám Thế Kỷ Vượt Qua Khói Lửa
Không giống phần lớn các nhà thờ Trung cổ bắt đầu xây từ phần cung thánh phía đông rồi mới tiến dần ra phía tây, công trường Nhà thờ chính tòa Amiens năm 1220 lại khởi công từ gian giữa phía tây tiến về phía đông (nhằm tận dụng tạm phần cung thánh cũ của nhà thờ Thánh Firmin cho việc cử hành thánh lễ trước khi tháo dỡ để mở rộng). Nhờ tiến độ thần tốc, chỉ trong vòng năm mươi năm (1220 tới 1270), toàn bộ phần thân chính đã vươn lên hoàn chỉnh.
- 1206 và 1218Đón thánh tích Thánh Gioan Tẩy Giả và vụ cháy nhà thờ RomanesqueNgày 17 tháng 12 năm 1206, kinh sĩ Wallon de Sarton rước thánh tích phần sọ của Thánh Gioan Tẩy Giả về Amiens. Năm 1218, sét đánh làm cháy rụi ngôi nhà thờ chính tòa Romanesque cũ.
- 1220 - 1228Giám mục Évrard de Fouilloy và kiến trúc sư Robert de Luzarches khởi côngGiám mục Évrard de Fouilloy đặt viên đá đầu tiên năm 1220 theo bản thiết kế vĩ đại của kiến trúc sư Robert de Luzarches. Phần tầng dưới mặt tiền phía tây và gian giữa khổng lồ cao 42,3 mét được dựng xong vào khoảng năm 1236.
- 1228 - 1288Cha con Thomas và Renaud de Cormont hoàn thiện cung thánh và Mê cungKiến trúc sư Thomas de Cormont cùng con trai là Renaud de Cormont tiếp nối công trình, hoàn thành phần cung thánh theo phong cách Gothic Tỏa sáng (Rayonnant) vào năm 1269 và lát Mê cung đá hình bát giác ở sàn gian giữa năm 1288.
- 1366 - 1406Hoàn thiện hai ngọn tháp mặt tiền phía tây và các nhà nguyện bênTừ năm 1292 tới khoảng 1375, mười một nhà nguyện bên được mở thêm dọc theo hai gian bên. Ngọn Tháp Nam hoàn thành năm 1366 (cao 61,70 mét) và ngọn Tháp Bắc hoàn thành năm 1406 (cao 68,19 mét).
- 1498 và 1508 - 1519Pierre Tarisel đai sắt cứu vòm nhà thờ và chạm khắc 120 ghế hợp xướngNăm 1498, khi các trụ cột khu giao cánh ngang bị uốn cong đe dọa sập vòm, kiến trúc sư Pierre Tarisel đã lắp đặt hệ thống dây đai sắt nung đỏ chạy xuyên qua tường để siết chặt kết cấu. Từ 1508 tới 1519, các nghệ nhân chạm khắc bộ ghế hợp xướng gỗ sồi kiệt xuất.
- 1528 - 1533Dựng lại ngọn tháp nhọn khung gỗ bọc chì cao 112,70 métSau khi tia sét đêm 15 tháng 7 năm 1528 thiêu rụi ngọn tháp chuông trung tâm bằng gỗ, thợ mộc Simon Taneau và Louis Cordon đã dựng lại ngọn tháp nhọn bằng gỗ hạt dẻ và gỗ sồi bọc chì vươn cao 112,70 mét hoàn tất năm 1533.
- 1849 - 1874Cuộc trùng tu của Eugène Viollet-le-Duc và xếp hạng Monument historiqueNhà thờ được xếp hạng Monument historique năm 1862 và được kiến trúc sư Eugène Viollet-le-Duc trùng tu hệ thống trụ bay và hành lang mặt tiền suốt 25 năm. Đại thánh đường may mắn thoát khỏi sự tàn phá trong cả hai cuộc Thế chiến năm 1914 và 1940.
- 1981 và 1992Di sản Thế giới UNESCO và phát hiện màu sơn Trung cổ bằng tia laserNăm 1981, UNESCO ghi danh Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens là Di sản Thế giới (mã 162). Trong đợt làm sạch mặt tiền bằng công nghệ tia laser từ năm 1992, các chuyên gia phát hiện dấu vết màu sơn gốc rực rỡ thế kỷ 13 trên các pho tượng đá.
Tư liệu lịch sử quý giá nhất ghi lại quá trình xây dựng Nhà thờ chính tòa Amiens chính là phiến đá trung tâm gắn dải đồng khắc chữ của Mê cung hình bát giác được kiến trúc sư Renaud de Cormont đặt giữa nhịp thứ năm của gian giữa vào năm 1288 (phiến đá gốc năm 1288 hiện được bảo quản tại Bảo tàng Picardie ở Amiens, còn trên sàn nhà thờ là bản phục chế thế kỷ 19 nằm giữa mê cung dài 234 mét). Văn bia năm 1288 ấy chép rõ: Vào năm Ân sủng 1220, công trình của ngôi nhà thờ này được khởi đầu, Giám mục giáo phận lúc bấy giờ là Đức cha Évrard phúc lành, Quốc vương nước Pháp là Vua Louis con trai của Vua Philippe Khôn Ngoan, người làm trưởng công trình được gọi là bậc thầy Robert de Luzarches, kế sau ông là bậc thầy Thomas de Cormont, và sau nữa là con trai ông tên là bậc thầy Renaud, người đã cho đặt dòng chữ này vào năm Nhập Thể 1288.
Về thông số kích thước của nhà thờ, có một vài chi tiết khác biệt nhỏ giữa các tài liệu mà thư viện ghi rõ để đối chiếu: chiều dài phủ bì bên ngoài của nhà thờ là 145 mét và chiều dài thông thủy bên trong là 133,50 mét, chiều cao vòm đá tại gian giữa đạt 42,30 mét (trong khi đỉnh vòm tại khu vực cung thánh vươn cao tới 43,50 mét, chỉ thấp hơn phần cung thánh dang dở cao 48,50 mét của Nhà thờ chính tòa Beauvais). Về hai ngọn tháp mặt tây, do gặp khó khăn tài chính trong Chiến tranh Trăm Năm nên tầng trên cùng của hai tháp chỉ được xây thấp hơn dự kiến và không đối xứng nhau: Tháp Nam (xong năm 1366) cao 61,70 mét (thường làm tròn thành 62 mét), còn Tháp Bắc (xong năm 1406) cao 68,19 mét (một số nguồn ghi 66 mét hoặc 68 mét). Về bộ ghế hợp xướng bằng gỗ sồi (Stalles du chœur), ban đầu khi hoàn thành năm 1519 (một số nguồn tính cả phần hoàn thiện phụ là năm 1522) có tất cả 120 ghế, nhưng vào thế kỷ 18 đã tháo bớt 10 ghế để mở lối đi nên hiện nay còn nguyên vẹn 110 ghế.
IIIKinh Thánh Bằng Đá Mặt Tiền Phía Tây, 110 Ghế Hợp Xướng Gỗ Sồi Và Thiên Thần Khóc
Với tổng diện tích mặt sàn 7.700 mét vuông và thể tích không gian nội thất lên tới 200.000 mét khối, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens mang lại cảm giác thanh thoát và ngập tràn ánh sáng nhờ tỷ lệ mặt đứng ba tầng hoàn hảo của gian giữa (rộng 14,60 mét) kết hợp với phần cung thánh bốn tầng mang phong cách Gothic Tỏa sáng (Gothique rayonnant), nơi ngay cả tầng hành lang giữa (triforium) cũng được mở cửa kính xuyên sáng.
Trải qua tám thế kỷ, nhà thờ giữ nguyên vẹn cấu trúc đá cùng quần thể tượng mặt tiền, đồng thời bảo tồn một kho tàng nội thất hiếm có bậc nhất nước Pháp: từ hai ngôi mộ đồng nguyên khối thế kỷ 13 của các vị giám mục khai sáng cho tới rừng tượng gỗ sồi của khu ghế hợp xướng đầu thế kỷ 16.
Mặt tây gồm ba vòm cổng sâu thẳm: Cổng giữa Phán Xét Cuối Cùng có trụ giữa đặt pho tượng Chúa Kitô chúc lành mang tên Đức Chúa Đẹp của Amiens (Le Beau Dieu d'Amiens, cao 3,07 mét), Cổng nam kính Đức Mẹ Đồng Trinh và Cổng bắc kính Thánh Giám mục Tử đạo Firmin. Dọc theo chân tường các cổng là 24 ô bốn thùy chạm khắc Lịch đá Amiens (Calendrier picard) đối xứng 12 cung Hoàng đạo với 12 công việc đồng áng theo từng tháng trong năm.
Tại trụ giữa của cổng Thánh Honoré ở mặt nam cánh ngang là pho tượng Đức Mẹ Vàng (La Vierge Dorée, tạc khoảng năm 1288, bản gốc hiện đặt trong nhà thờ) khắc họa Đức Trinh Nữ Maria đội vương miện mỉm cười dịu dàng nhìn Chúa Hài Đồng trong khi ba thiên thần nâng vòng hào quang phía sau. Ngay lối vào gian giữa là hai tấm mộ bằng đồng đúc nổi nguyên khối duy nhất còn lại từ thế kỷ 13 tại Pháp của Giám mục Évrard de Fouilloy (mất 1222) và Giám mục Geoffroy d'Eu (mất 1236).
Được chế tác từ năm 1508 đến 1519 bởi các bậc thầy điêu khắc gỗ Arnould Boulin, Alexandre Huet và Jean Trupin theo đặt hàng của kinh sĩ Adrien de Hénencourt, toàn bộ 110 ghế hợp xướng bằng gỗ sồi (gồm 62 ghế tầng cao có mái vòm ren gỗ vươn cao 13,5 mét và 48 ghế tầng thấp) được lắp ghép hoàn toàn bằng mộng gỗ không dùng một chiếc đinh sắt nào, chạm khắc hơn 4.000 nhân vật từ Cựu Ước, cuộc đời Đức Mẹ cho tới đời sống sinh hoạt của thợ thủ công vùng Picardie.
Bao quanh mặt ngoài khu ghế hợp xướng là hai bức tường bình phong bằng đá vôi chạm nổi và sơn thếp màu rực rỡ (tạo tác từ năm 1490 tới 1531). Bức tường phía nam khắc họa cuộc đời, phép lạ và việc tìm thấy di cốt của Thánh Giám mục Firmin, bức tường phía bắc khắc họa cuộc đời, cái chết tử đạo của Thánh Gioan Tẩy Giả và lịch sử lưu lạc của thánh tích phần sọ về tới Amiens.
Đặt ở mặt sau bức bình phong cung thánh chính diện nhà nguyện trục chính, trên lăng mộ của kinh sĩ Guillain Lucas (người lập trường nuôi dạy trẻ mồ côi, mất năm 1628), nhà điêu khắc nổi tiếng của Amiens là Nicolas Blasset đã tạc vào năm 1636 bức tượng một thiên thần nhỏ bằng đá trắng đang chống tay lên chiếc đồng hồ cát và hộp sọ, gương mặt bầu bĩnh ứa nước mắt đầy xúc động.
Vươn lên trên giao điểm cánh ngang là ngọn tháp nhọn bằng khung gỗ hạt dẻ và gỗ sồi bọc tấm chì do Simon Taneau dựng từ năm 1529 đến 1533, cao 112,70 mét tính từ mặt đất và nặng khoảng 500 tấn, là một trong những tháp nhọn khung gỗ bọc chì cổ xưa nhất còn tồn tại nguyên vẹn ở Pháp. Bên dưới vòm đá, hệ thống xích sắt nung đỏ dài hàng trăm mét lắp năm 1498 bởi Pierre Tarisel vẫn giữ vững bốn trụ giao cánh ngang suốt hơn năm thế kỷ.
| Hạng mục kiến trúc và bảo vật | Niên đại | Thông số kỹ thuật và giá trị di sản |
|---|---|---|
| Khối kiến trúc Gothic Cổ điển và Tỏa sáng | 1220 đến 1288 | Thể tích 200.000 m³, dài 145 m, vòm gian giữa cao 42,30 m (cung thánh 43,50 m), diện tích sàn 7.700 m² |
| Thánh tích phần sọ Thánh Gioan Tẩy Giả | Thế kỷ 1 (rước về năm 1206) | Phần xương mặt phía trước mang từ Constantinople về ngày 17 tháng 12 năm 1206, đặt trong hòm vàng bạc năm 1876 |
| Hai mộ đồng của các Giám mục khai sáng | Thế kỷ 13 (1222 và 1236) | Hai lăng mộ đồng đúc nổi nguyên khối duy nhất còn lại từ thời Trung cổ tại Pháp, đặt ngay đầu gian giữa |
| Mê cung đá hình bát giác (Labyrinthe) | 1288 (phục chế thế kỷ 19) | Đường đi dài 234 m, phiến đá trung tâm khắc tên và chân dung 3 kiến trúc sư cùng Giám mục Évrard de Fouilloy |
| 110 Ghế hợp xướng gỗ sồi (Stalles) | 1508 đến 1519 | Chạm khắc hơn 4.000 nhân vật, mái gỗ cao 13,5 m, ghép mộng hoàn toàn không dùng đinh kim loại |
| Tháp nhọn khung gỗ bọc chì và Thiên thần Khóc | 1529 - 1533 và 1636 | Tháp nhọn trên mái cao 112,70 m, tượng Thiên thần Khóc bằng đá trắng do Nicolas Blasset tạc năm 1636 |
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết cần khẳng định rõ rằng Công giáo không dạy phong thủy và không chọn thế đất theo học thuyết địa lý phương Đông. Vị trí và phương hướng của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens kế thừa nền thánh đường cổ bên bờ sông Somme và tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo truyền thống với cung thánh quay thẳng về hướng chính Đông để đón ánh mặt trời mọc, biểu tượng của Chúa Kitô Phục Sinh. Những phân tích dưới đây là cách đọc địa hình theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường, giúp bạn đọc quen thuộc với văn hóa Á Đông có thêm góc nhìn đối chiếu về thế đất của tòa đại thánh đường lớn nhất nước Pháp.
Xét trên đại cục sơn thủy của vùng Picardie (miền bắc nước Pháp), thành phố Amiens tọa lạc tại trung lưu thung lũng dòng sông Somme, con sông hiền hòa chảy từ vùng đồi Artois - Vermandois về phía tây để đổ ra eo biển Manche. Tại vị trí của Amiens, dòng sông Somme nhận thêm nước của hai phụ lưu từ phía nam chảy lên là sông Avre và sông Selle, đồng thời phân nhánh thành hàng chục con kênh rạch đan xen ôm lấy những khu vườn nổi trên mặt nước rộng hơn 300 héc-ta mang tên Les Hortillonnages (được canh tác liên tục từ thời La Mã cổ đại). Ngay sát bờ nam của mạng lưới sông nước trù phú ấy, địa hình nâng lên thành một thềm đồi đá phấn cao ráo (cao khoảng 35 đến 40 mét so với mực nước biển, cao hơn mặt nước sông Somme bên dưới khoảng 15 mét). Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens tọa lạc ngay trên gờ thềm cao ấy tại tọa độ 49,8950 độ vĩ bắc, 2,3022 độ kinh đông.
Theo phép xem hình thế cổ truyền, thế đất của Amiens là mẫu mực của cục thủy tụ thiên trì (nước tụ thành ao hồ tự nhiên vây quanh đất kết): trước khi chảy qua chân đồi nhà thờ ở phía bắc và đông bắc, dòng sông Somme mở rộng thành vùng đầm lầy và vườn nổi Hortillonnages phẳng lặng như gương, khiến tốc độ dòng chảy chậm hẳn lại rồi mới tách thành mười một nhánh kênh nhỏ len lỏi qua khu phố cổ Saint-Leu ngay dưới chân đồi phía bắc. Trong pháp xem thủy, nơi dòng sông lớn bỗng nhiên tỏa thành mạng lưới kênh rạch êm đềm không chảy xiết chính là dấu hiệu thủy tụ khí ngưng, giúp nuôi dưỡng sự trù phú cho cả một đô thị thương mại và dệt nhuộm suốt thời Trung cổ.
Về trục hướng, khác với Chartres hay Reims xoay chéo theo trục tây nam - đông bắc, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens nằm gần như trùng khít với trục chính phương tọa đông hướng tây ở mặt tiền, và tiến từ chính tây sang chính đông theo trục phụng vụ (góc phương vị dọc trục gian giữa đạt khoảng 95 đến 100 độ). Phía sau lưng và bên sườn nam là dải cao nguyên Picardie nâng đỡ làm hậu chẩm và hữu Bạch Hổ vững chắc, còn bên tay trái (phía bắc, cánh ngang nơi đặt thánh tích Thánh Gioan Tẩy Giả) nhìn thẳng xuống khu phố kênh đào Saint-Leu và dòng sông Somme làm tả Thanh Long đới thủy, tạo nên thế đất bề thế vững vàng giúp đại thánh đường cao hơn 42 mét đứng vững nguyên vẹn qua tám thế kỷ.
VĐại Lễ Đức Mẹ, Lễ Thánh Gioan Tẩy Giả Và Đêm Ánh Sáng Màu Trung Cổ Chroma
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens cử hành phụng vụ theo dương lịch và lịch Phụng vụ Công giáo Rôma, gắn liền với các ngày lễ kính Đức Trinh Nữ Maria, Thánh Gioan Tẩy Giả, Thánh Giám mục Firmin và chương trình trình chiếu phục dựng màu sơn Trung cổ nổi tiếng thế giới.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 24 tháng 6 (và ngày 29 tháng 8) | Dương lịch | Đại lễ Sinh Nhật Thánh Gioan Tẩy Giả (và lễ Thánh Gioan Tẩy Giả Chịu Trảm Quyết) | Kỷ niệm vị Thánh Tiền Hô có thánh tích phần sọ được tôn trí tại Nhà thờ chính tòa Amiens từ ngày 17 tháng 12 năm 1206, thánh tích được rước ra tôn kính trọng thể. |
| 15 tháng 8 | Dương lịch | Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Assomption de la Vierge Marie) | Lễ bổn mạng chính thức của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens với thánh lễ đại trào do Giám mục giáo phận Amiens chủ sự. |
| 25 tháng 9 | Dương lịch | Đại lễ Thánh Firmin Tử đạo (Saint Firmin le Martyr) | Lễ kính vị Giám mục đầu tiên và là thánh bổn mạng của giáo phận Amiens (thánh tích của ngài được bảo quản trong chiếc hòm bạc mạ vàng thế kỷ 13 đặt trong nhà thờ chính tòa). |
| 11 tháng 11 | Dương lịch | Lễ kính Thánh Martinô thành Tours (Saint Martin) | Kỷ niệm sự kiện chàng kỵ binh Martinô cắt đôi chiếc áo choàng chia cho người nghèo tại cổng thành Amiens vào mùa đông năm 334 (hoặc 338). |
| Các buổi tối mùa Hè (tháng 7 đến tháng 9) và mùa Giáng Sinh (tháng 12) | Dương lịch | Đêm trình chiếu phục hồi màu sơn Trung cổ trên mặt tiền (Spectacle Chroma) | Dựa trên các hạt màu nguyên gốc thế kỷ 13 tìm thấy qua đợt khảo cổ bằng tia laser năm 1992, hệ thống máy chiếu kỹ thuật số độ phân giải cao phủ lại đúng màu sắc nguyên thủy thời Trung cổ lên từng pho tượng đá trên mặt tiền phía tây. |
Đối với cộng đồng người Việt tại miền bắc nước Pháp (từ vùng đại đô thị Paris lên tới Amiens và Lille thuộc vùng Hauts-de-France), Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens là điểm đến hành hương quen thuộc trong các dịp lễ Đức Mẹ và mùa Giáng Sinh. Nhiều sinh viên Việt Nam theo học tại Đại học Picardie Jules Verne ở Amiens cùng các gia đình kiều bào vẫn thường quy tụ về thánh đường để tham dự thánh lễ Chúa nhật và chiêm ngưỡng bức mặt tiền Kinh Thánh bằng đá tỏa sáng rực rỡ trong các đêm hội mùa đông.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Từ nhà ga Paris-Nord ở trung tâm thủ đô Paris, quý vị đi tàu vùng tốc hành TER Hauts-de-France thẳng tới ga Amiens mất khoảng 1 giờ 5 phút, từ ga Amiens đi bộ dọc phố đi bộ Rue de Noyon khoảng 700 mét (chừng 9 phút) về phía tây là tới ngay quảng trường Nhà thờ chính tòa.
- Toạ độ
- 49.895, 2.3022
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens là nơi thờ tự đang hoạt động phụng vụ hàng ngày của giáo phận Amiens. Khi vào bên trong thánh đường, quý vị cần ăn mặc lịch sự, bỏ mũ, đi nhẹ nói khẽ và không làm ảnh hưởng tới giờ cử hành thánh lễ. Để tham quan bên trong khu vực 110 ghế hợp xướng bằng gỗ sồi thế kỷ 16 cũng như leo 307 bậc thang lên đỉnh hai ngọn tháp mặt tây ngắm toàn cảnh sông Somme, quý vị nên đăng ký theo các khung giờ có người hướng dẫn bảo vệ của Trung tâm Di tích Quốc gia Pháp.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens (Cathédrale Notre-Dame d'Amiens)
Contribute photos, information or video for Amiens CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Đức Bà Amiens được mệnh danh là nhà thờ Gothic lớn nhất nước Pháp?
Xét theo thể tích không gian nội thất và diện tích mặt sàn, Nhà thờ chính tòa Amiens là đại thánh đường Trung cổ lớn nhất nước Pháp: công trình dài 145 mét, diện tích sàn rộng 7.700 mét vuông, vòm đá gian giữa vươn cao tới 42,30 mét (cung thánh cao 43,50 mét) và tổng thể tích bên trong đạt khoảng 200.000 mét khối, tức có thể chứa gọn gấp đôi thể tích của Nhà thờ Đức Bà Paris.
Thánh tích nào đã thúc đẩy việc xây dựng Nhà thờ chính tòa Amiens vào năm 1220?
Đó là thánh tích phần sọ (phần xương mặt phía trước) của Thánh Gioan Tẩy Giả (Chef de saint Jean-Baptiste), được kinh sĩ Wallon de Sarton mang từ Constantinople về trao tặng cho nhà thờ ngày 17 tháng 12 năm 1206 sau cuộc Thập tự chinh thứ tư. Dòng người hành hương từ khắp châu Âu đổ về Amiens kính viếng thánh tích này đã mang lại nguồn lực tài chính lớn lao để Giám mục Évrard de Fouilloy khởi công đại thánh đường mới vào năm 1220.
Bộ ghế hợp xướng bằng gỗ sồi trong Nhà thờ chính tòa Amiens có gì độc đáo?
Được chạm khắc từ năm 1508 đến 1519 bởi các nghệ nhân bậc thầy đứng đầu là Arnould Boulin và Alexandre Huet, bộ ghế hợp xướng (Stalles du chœur) hiện còn 110 ghế gỗ sồi nguyên vẹn với mái vòm ren gỗ vươn cao tới 13,5 mét. Toàn bộ công trình được ghép bằng mộng gỗ truyền thống mà không dùng một chiếc đinh kim loại nào, chạm nổi hơn 4.000 nhân vật tái hiện các tích truyện Kinh Thánh và đời sống nghề nghiệp thế kỷ 16.
Pho tượng Thiên thần Khóc (L'Ange Pleureur) bên trong nhà thờ gắn với câu chuyện gì?
Pho tượng Thiên thần Khóc được nhà điêu khắc người Amiens là Nicolas Blasset tạc năm 1636 bằng đá trắng trên bia mộ của kinh sĩ Guillain Lucas (người sáng lập trường nuôi dạy trẻ mồ côi của thành phố) ở phía sau cung thánh. Hình ảnh một hài nhi có cánh gương mặt đẫm lệ ngồi chống cằm lên chiếc đồng hồ cát và hộp sọ đã trở thành biểu tượng nghệ thuật nổi tiếng toàn cầu khi hàng vạn tấm bưu thiếp in hình bức tượng được gửi đi khắp thế giới trong đầu thế kỷ 20.
Vì sao vào buổi tối mặt tiền Nhà thờ chính tòa Amiens lại được chiếu sáng nhiều màu sắc?
Trong đợt làm sạch mặt tiền phía tây bằng tia laser vào thập niên 1990, các nhà khảo cổ và bảo tồn đã phát hiện những vết màu sơn khoáng chất nguyên bản từ thế kỷ 13 còn lưu lại trong các nếp áo tượng đá. Dựa trên chứng cứ khoa học này, thành phố Amiens đã thực hiện chương trình trình chiếu ánh sáng chính xác từng chi tiết để tái hiện lại vẻ đẹp đa sắc rực rỡ vốn có của mặt tiền Kinh Thánh bằng đá thời Trung cổ.