Bước ra khỏi những đại lộ rợp bóng cây của thành phố Reims giữa vùng đồi nho Champagne trù phú và tiến vào quảng trường Hồng y Luçon, quý vị sẽ sững người trước một mặt tiền đá vôi cao vút như một bức trướng đá chạm trổ khổng lồ: ba vòm cổng nhọn khoét sâu, hai cửa sổ hoa hồng lồng lên nhau, dải hành lang 56 pho tượng các vị vua đứng sừng sững trên cao và hàng nghìn thiên thần giang rộng đôi cánh dọc theo từng mũi tháp. Ngay bên cánh cổng phía bắc của mặt tiền ấy, một vị thiên thần đá đầu thế kỷ 13 đang nghiêng đầu nhìn xuống người khách hành hương với nụ cười hiền hậu, bình thản sau tám trăm năm dâu bể.
Nơi ấy là Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims (tiếng Pháp: Cathédrale Notre-Dame de Reims), ngôi nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Reims và là Thánh đường Đăng quang (Cathédrale des Sacres) của vương quốc Pháp. Chính dưới nền đá của tòa đại thánh đường này, Thánh Giám mục Remigius đã cử hành lễ Rửa tội cho Vua Clovis I của người Frank vào thế kỷ 5 để khai sinh nước Pháp Công giáo, và suốt từ thời Trung cổ tới thế kỷ 19, ba mươi ba vị quân vương nước Pháp đã bước qua cánh cửa phía tây của nhà thờ để lãnh nhận lễ xức dầu thánh đăng quang.
ILễ Rửa Tội Vua Clovis I Năm 496, Bình Thánh Dầu (Sainte Ampoule) Và 33 Lễ Đăng Quang Hoàng Gia
Vị thế độc tôn của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims trong lịch sử nước Pháp bắt nguồn từ biến cố khai sinh nền quân chủ Kitô giáo Tây Âu vào cuối thế kỷ 5. Trên nền một khu nhà tắm La Mã cổ đại của thành Durocortorum (thủ phủ tỉnh Belgica Secunda dưới thời La Mã), đầu thế kỷ 5 Giám mục Thánh Nicaise (Nicasius) đã dựng ngôi nhà thờ chính tòa đầu tiên dâng kính Đức Trinh Nữ Maria trước khi ngài chịu tử đạo ngay trên bậc thềm cửa nhà thờ năm 407 (tảng đá lát sàn nơi Thánh Nicaise ngã xuống hiện vẫn được đánh dấu giữa gian giữa nhà thờ). Nối tiếp ngai tòa của Thánh Nicaise là Thánh Giám mục Remigius (Saint Rémi, làm Giám mục Reims suốt hơn 70 năm từ khoảng năm 459 tới 533). Vào đêm Lễ Giáng Sinh năm 496 (hoặc 498), sau chiến thắng tại Tolbiac và dưới ảnh hưởng sâu sắc của Hoàng hậu Thánh Clotilde, vị vua đầu tiên thống nhất các bộ tộc Frank là Clovis I đã cùng 3.000 chiến binh Frank tiến vào hồ rửa tội của nhà thờ chính tòa Reims để lãnh nhận bí tích Rửa tội từ tay Thánh Giám mục Remigius.
Theo bộ tiểu sử Vita Remigii do Tổng giám mục Hincmar thành Reims biên soạn vào thế kỷ 9, trong đêm cử hành lễ Rửa tội cho Vua Clovis I, vì đám đông dân chúng chen chúc quá đông nên vị giáo sĩ mang bình dầu thánh (Saint Chrême) không thể vượt qua để tới bên hồ nước. Ngay khi Thánh Giám mục Remigius ngước mắt lên trời cầu nguyện, một chim bồ câu trắng tinh khôi đã từ trời cao bay xuống, ngậm trong mỏ một lọ thủy tinh nhỏ chứa dầu thơm ngát trao tận tay vị giám mục để xức lên trán nhà vua. Lọ dầu kỳ diệu ấy được tôn kính dưới tên gọi Bình Thánh Dầu (Sainte Ampoule), trở thành báu vật thiêng liêng nhất của vương quyền nước Pháp.
Kể từ lễ đăng quang của Hoàng đế Louis Mộ Đạo (con trai của Charlemagne) năm 816 và được định chế hóa vĩnh viễn từ thời Vua Henri I năm 1027, Tổng giám mục Reims được trao đặc quyền tối cao là người duy nhất cử hành Lễ Xức Dầu và Đăng Quang (le Sacre) cho các vị Quốc vương nước Pháp. Trước mỗi đại lễ, Bình Thánh Dầu (được cất giữ nghiêm cẩn trong hầm mộ Đan viện Thánh Rémi cách nhà thờ chính tòa khoảng 1,5 cây số về phía nam) được các nam tước hộ tống rước trọng thể dưới lọng vàng về Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims. Vị Tổng giám mục dùng một chiếc kim bằng vàng lấy một hạt sáp dầu nhỏ từ Bình Thánh Dầu hòa vào dầu thánh rồi xức lên bảy vị trí trên cơ thể nhà vua (đỉnh đầu, ngực, giữa hai vai, hai bả vai và hai khuỷu tay), trước khi đội vương miện Charlemagne lên đầu tân vương trong tiếng hô vang Vivat Rex in aeternum (Đức Vua vạn tuế) và tiếng vỗ cánh của hàng trăm chim bồ câu trắng thả bay dưới vòm đá.
Trong số hàng chục đại lễ đăng quang tại Nhà thờ chính tòa Reims, sự kiện làm rung chuyển lịch sử châu Âu mạnh mẽ nhất là lễ đăng quang của Vua Charles VII vào ngày 17 tháng 7 năm 1429. Giữa lúc Chiến tranh Trăm Năm đang ở giai đoạn đen tối nhất khi miền bắc nước Pháp và thành phố Reims nằm dưới sự kiểm soát của quân Anh - Bourgogne, thiếu nữ 17 tuổi Thánh nữ Jeanne d'Arc sau khi giải vây thành Orléans đã kiên quyết thuyết phục Thái tử Charles tiến thẳng về Reims, bởi trong tâm thức người dân Pháp, ai chưa được xức dầu tại Reims thì chưa phải là vị vua chính thống. Trong buổi lễ ngày 17 tháng 7 năm 1429, Jeanne d'Arc đã mặc giáp trụ, tay cầm lá cờ trắng thêu danh Chúa Giêsu và Mẹ Maria đứng ngay sát bàn thờ chính. Khi được hỏi vì sao mang cờ vào cung thánh, thánh nữ đã trả lời câu nói bất hủ trong biên bản lịch sử: Lá cờ ấy đã chịu đựng gian truân, nên lẽ công bằng là nó cũng phải được hưởng vinh quang (Il avait été à la peine, c'était bien raison qu'il fût à l'honneur).
Về mặt thần học phụng vụ, lễ đăng quang tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims không phải là một buổi lễ trao quyền thế tục đơn thuần mà được Giáo hội thời Trung cổ cấu trúc tương tự như một á bí tích thánh hiến: nối tiếp truyền thống ngôn sứ Samuel xức dầu cho vua Đavít trong Cựu Ước. Sau khi hoàn tất nghi thức xức dầu tại cung thánh nhà thờ chính tòa, nhà vua bước sang Cung điện Tau (Palais du Tau, tòa tổng giám mục xây theo mặt bằng hình chữ T nằm sát bên sườn nam nhà thờ) để dự đại tiệc đăng quang, rồi hôm sau đi hành hương tới Đan viện Thánh Rémi và thực hiện nghi thức chạm tay cầu xin Chúa chữa lành cho những người mắc bệnh tràng nhạc (le toucher des écrouelles) với lời cầu nguyện Nhà vua chạm vào ngươi, xin Thiên Chúa chữa lành cho ngươi (Le Roi te touche, Dieu te guérit).
Có ba chi tiết lịch sử tại Reims mà người đọc cần lưu ý khi đối chiếu các nguồn tài liệu. Thứ nhất là về năm cử hành lễ Rửa tội của Vua Clovis I: truyền thống biên niên sử dựa theo sử gia thế kỷ 6 Grégoire thành Tours ghi là dịp Lễ Giáng Sinh năm 496 (năm 1996 Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đích thân tới Reims cử hành đại lễ kỷ niệm 1.500 năm sự kiện này), trong khi một số học giả hiện đại đối chiếu thư từ của Giám mục Avitus thành Vienne lại xếp niên đại vào năm 498 hoặc 499. Thứ hai là về con số các vị vua đăng quang tại Reims: tùy theo cách tính có gộp cả các vị vua triều Carolingian từ năm 816, các vị vua con đồng trị vì và các hoàng hậu hay chỉ tính các vị quân vương triều Capet, Valois và Bourbon từ năm 1027 tới Vua Charles X ngày 29 tháng 5 năm 1825, các nguồn tài liệu ghi nhận từ 25, 29, 31 cho tới 33 vị vua Pháp đã đăng quang tại Reims. Thứ ba là số phận của Bình Thánh Dầu (Sainte Ampoule): ngày 7 tháng 10 năm 1793 thời Cách mạng Pháp, ủy viên Philippe Ruhl đã đập vỡ chiếc bình thủy tinh cổ trên quảng trường Reims, nhưng trước đó cha sở giáo xứ Thánh Rémi là linh mục Jules-Armand Seraine cùng một số nhân chứng đã kịp lấy ra một phần sáp dầu thánh cất giấu an toàn, phần dầu thánh còn lại này đã được dùng trong lễ đăng quang của Vua Charles X năm 1825 và hiện vẫn được bảo quản trong ống pha lê đặt tại Cung điện Tau và Đan viện Thánh Rémi.
IIBốn Vị Kiến Trúc Sư Thế Kỷ 13, Biến Cố Năm 1914 Và Sự Phục Sinh Kỳ Diệu
Ngày 6 tháng 5 năm 1210, một trận hỏa hoạn dữ dội đã thiêu rụi ngôi nhà thờ chính tòa Carolingian cổ kính của Tổng giám mục Ebbo và Hincmar. Đúng một năm sau, vào ngày 6 tháng 5 năm 1211, Tổng giám mục Albéric de Humbert đã đặt viên đá đầu tiên khởi công đại thánh đường Gothic hiện nay với tham vọng tạo nên một thánh điện xứng tầm nơi đăng quang của các vị vua Pháp.
- 496 (hoặc 498)Thánh Giám mục Remigius rửa tội cho Vua Clovis IVào đêm Giáng Sinh tại nhà thờ chính tòa cổ của Reims, Giám mục Remigius cử hành bí tích Rửa tội và xức dầu từ Bình Thánh Dầu cho Vua Clovis I cùng 3.000 chiến binh Frank, đặt nền móng cho vương quốc Pháp Kitô giáo.
- 816 và 1027Mở đầu truyền thống Lễ Đăng Quang Hoàng Gia tại ReimsNăm 816, Hoàng đế Louis Mộ Đạo được Giáo hoàng Stêphanô IV trao vương miện tại Reims. Từ lễ đăng quang của Vua Henri I năm 1027, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims chính thức trở thành nơi đăng quang truyền thống của các vua Pháp.
- 1211 - 1290Bốn đại kiến trúc sư dựng nên kiệt tác Gothic Cao kỳKhởi công ngày 6 tháng 5 năm 1211 dưới sự chỉ đạo nối tiếp nhau của bốn kiến trúc sư có tên khắc trên Mê cung sàn nhà thờ: Jean d'Orbais (1211 tới 1231), Jean-le-Loup (1231 tới 1247), Gaucher de Reims (1247 tới 1255) và Bernard de Soissons (1255 tới 1290). Năm 1223, Vua Louis VIII là vị vua đầu tiên đăng quang trong công trường nhà thờ mới.
- 1429Lễ đăng quang lịch sử của Vua Charles VII cùng Thánh nữ Jeanne d'ArcNgày 17 tháng 7 năm 1429, Thánh nữ Jeanne d'Arc cầm cờ đứng cạnh bàn thờ chính chứng kiến lễ xức dầu và đăng quang của Vua Charles VII, xoay chuyển cục diện Chiến tranh Trăm Năm. Hai tháp mặt tây cao 81,5 mét hoàn tất vào khoảng năm 1475.
- 1825 và 1862Lễ đăng quang cuối cùng của Vua Charles X và xếp hạng Monument historiqueNgày 29 tháng 5 năm 1825, Vua Charles X cử hành đại lễ đăng quang hoàng gia cuối cùng tại Reims. Năm 1862, nhà thờ được xếp hạng Monument historique và được Eugène Viollet-le-Duc trùng tu.
- 1914 - 1938Chịu pháo kích trong Thế chiến I và đại trùng tu của Henri DeneuxNgày 19 tháng 9 năm 1914, đạn pháo làm bốc cháy giàn giáo gỗ và mái chì khiến nhà thờ hư hại nặng và tượng Thiên thần Mỉm cười bị gãy rơi đầu. Từ 1919 tới 1938, kiến trúc sư Henri Deneux phục dựng toàn diện nhà thờ với khung mái bê tông cốt thép lắp ghép chống cháy, mở cửa lại ngày 10 tháng 7 năm 1938.
- 1962 và 1974Thánh lễ Hòa giải lịch sử và bộ kính màu của Marc ChagallNgày 8 tháng 7 năm 1962, nhà thờ chứng kiến Thánh lễ Hòa giải lịch sử Pháp và Đức. Năm 1974, danh họa Marc Chagall hoàn thành 3 bộ cửa sổ kính màu rực rỡ tại nhà nguyện trục chính phía đông.
- 1991 và 2011Di sản Thế giới UNESCO và kỷ niệm 800 năm khởi dựngNăm 1991, UNESCO ghi danh Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims cùng Cung điện Tau và Đan viện Thánh Rémi là Di sản Thế giới (mã 601). Năm 2011, nhân dịp kỷ niệm 800 năm đặt viên đá đầu tiên (1211 tới 2011), nhà thờ lắp đặt bộ kính màu mới ở hai bên nhà nguyện trục chính.
Danh tính và công trạng của bốn vị kiến trúc sư đầu tiên xây dựng Nhà thờ chính tòa Reims được biết đến một cách chính xác nhờ tấm bản vẽ ghi chép lại Mê cung đá hình bát giác từng lát giữa nhịp thứ ba và thứ tư của gian giữa (mê cung này đã bị các kinh sĩ tháo dỡ năm 1779, nhưng hình dáng của nó đã trở thành biểu tượng chính thức của hệ thống di tích lịch sử Monument historique toàn nước Pháp ngày nay). Tại bốn góc của mê cung ấy có khắc hình bốn vị kiến trúc sư cầm compa và thước vuông cùng số năm làm việc: Jean d'Orbais (làm việc từ 1211 tới 1231, người phác thảo mặt bằng tổng thể, xây phần cung thánh và phát minh ra kỹ thuật khung xương đá mảnh remplage cho cửa sổ Gothic), Jean-le-Loup (từ 1231 tới 1247, xây cánh ngang và khởi dựng mặt tiền phía tây), Gaucher de Reims (từ 1247 tới 1255, chế tác các vòm cổng và phù điêu mặt tây), và Bernard de Soissons (từ 1255 tới 1290, lợp năm nhịp vòm gian giữa và dựng đại cửa sổ Hoa Hồng phía tây). Tiếp nối bốn vị này vào cuối thế kỷ 13 đầu thế kỷ 14 là kiến trúc sư thứ năm Robert de Coucy (mất năm 1311), người hoàn thiện phần tầng cao mặt tây.
IIIVương Quốc Của 2.303 Pho Tượng Đá, Thiên Thần Mỉm Cười Và Kính Màu Marc Chagall
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims có chiều dài phủ bì 149,17 mét (chiều dài lòng nhà thờ 138,75 mét), chiều rộng gian giữa 14,65 mét (tổng chiều rộng mặt tây 48,80 mét), vòm đá gian giữa vươn cao 38 mét và hai ngọn tháp mặt tây cao 81,50 mét (một số nguồn ghi làm tròn 81 mét hoặc 83 mét), trong khi ngọn tháp chuông Thiên thần bằng gỗ bọc chì ở đầu hồi phía đông (Clocher à l'Ange) cao tới 87 mét. Vì được thiết kế chuyên biệt cho các đại lễ đăng quang có hàng nghìn vương hầu, hiệp sĩ và đoàn tùy tùng tham dự, phần cung thánh (chœur) của Reims được mở rộng kéo dài lấn sâu qua cả khu giao cánh ngang xuống tận bốn nhịp đầu của gian giữa.
Điểm làm nên sự kỳ vĩ độc nhất vô nhị của Nhà thờ chính tòa Reims là quần thể 2.303 pho tượng đá chạm khắc phủ kín từ ba vòm cổng mặt tây, hai mặt cánh ngang, các hốc trụ bay bên ngoài cho tới tận bức tường mặt trong phía tây, biến nơi đây thành thánh đường sở hữu nhiều tác phẩm điêu khắc nhất trên thế giới.
Đứng ở hốc cửa bên trái của cổng bắc trên mặt tiền phía tây (cạnh tượng Thánh Giám mục Nicaise), pho tượng Thiên thần Mỉm cười (cao khoảng 3 mét, tạc khoảng năm 1236 tới 1245) sở hữu nụ cười thanh thoát đầy nhân bản, được mệnh danh là Nụ cười của thành Reims (Le Sourire de Reims). Ngay ở cổng trung tâm kế bên là bốn pho tượng kiệt tác diễn tả cảnh Truyền Tin và Đức Mẹ Thăm Viếng Bà Êlisabét với những nếp áo xếp lượn sống động như điêu khắc cổ điển Hy - La.
Khác với Nhà thờ Đức Bà Paris hay Amiens đặt bức phù điêu chạm đá (tympanum) phía trên cửa cổng, ba cổng mặt tây của Reims thay thế mảng phù điêu đá bằng các ô cửa sổ kính màu để lấy sáng tối đa, đẩy các bức chạm cảnh Đăng Quang của Đức Trinh Nữ Maria, Cuộc Thương Khó và Phán Xét Cuối Cùng lên ba đầu hồi nhọn (gâbles) phía trên. Trên tầng cao mặt tây là Hành lang các Vua gồm 56 pho tượng khổng lồ cao 4,5 mét, nặng 6 tấn, với cảnh Rửa tội của Vua Clovis I đặt ngay chính giữa.
Một sáng tạo độc bản của kiến trúc sư Bernard de Soissons mà không nhà thờ Gothic nào khác có được: toàn bộ mặt tường bên trong phía sau ba cổng tây được chia thành các ô hốc đá chạm nổi 52 pho tượng các ngôn sứ, các thánh và nhân vật Kinh Thánh xếp thành từng tầng bao quanh cửa sổ hoa hồng nhỏ và các vòm cửa, đều được làm nền bằng những tán lá cây chạm khắc chân thực (cây nho, cây sồi, cây thường xuân, cây vả).
Tại Reims, kiến trúc sư Jean d'Orbais lần đầu tiên phát minh ra kỹ thuật cửa sổ khung xương đá mảnh (bar tracery / remplage): ghép các thanh đá vôi thanh mảnh thành hai cửa sổ mũi giáo đỡ một bông hồng sáu cánh phía trên, tạo thành mẫu chuẩn cho toàn bộ kiến trúc Gothic châu Âu. Đại cửa sổ Hoa Hồng mặt tây có đường kính gần 12,5 mét vẫn giữ được phần lớn kính màu thế kỷ 13 tôn vinh Đức Mẹ Đồng Trinh.
Tại nhà nguyện trục chính phía đông, ba ô cửa sổ cao vút do danh họa Marc Chagall thiết kế năm 1974 tỏa sắc xanh lam và vàng rực rỡ, khắc họa Cây Gia Phả Giêsê, Hai Giao Ước cùng lịch sử lễ Rửa tội Vua Clovis và Thánh nữ Jeanne d'Arc. Hai bên nhà nguyện của Chagall là bộ kính màu trừu tượng ba sắc đỏ, vàng, xanh lam lắp năm 2011 và 2015 của nghệ sĩ Imi Knoebel, cùng cửa kính nghề trồng nho làm rượu Champagne năm 1954 của họa sĩ Jacques Simon ở cánh nam.
Phía trên vòm đá là hệ khung mái chống cháy bằng các thanh bê tông cốt thép đúc sẵn mỏng nhẹ ghép với nhau bằng chốt gỗ sồi như nghề mộc cổ truyền do kiến trúc sư Henri Deneux thiết kế năm 1924 đến 1926 sau vụ cháy năm 1914. Ngay sát sườn nam nhà thờ là Cung điện Tau (Palais du Tau), nơi lưu giữ bức tượng gốc của Hành lang các Vua, áo choàng đăng quang của Vua Charles X và Bùa hộ mệnh bằng vàng nạm ngọc thế kỷ 9 của Hoàng đế Charlemagne.
| Hạng mục kiến trúc và bảo vật | Niên đại | Đặc điểm kỹ thuật và giá trị lịch sử |
|---|---|---|
| Tổng thể đại thánh đường Gothic | 1211 đến 1475 | Dài 149,17 m, vòm gian giữa cao 38 m, hai tháp mặt tây cao 81,50 m, tháp Thiên thần phía đông cao 87 m |
| Quần thể 2.303 pho tượng đá | Thế kỷ 13 đến 14 | Tập hợp điêu khắc lớn nhất trong các nhà thờ châu Âu, tiêu biểu là tượng Thiên thần Mỉm cười và Hành lang 56 vị Vua |
| Tường điêu khắc mặt trong phía tây | Khoảng 1260 đến 1290 | 52 ô tượng đá chạm nổi kèm phù điêu lá cây tự nhiên bao quanh mặt trong cửa chính và cửa sổ hoa hồng nhỏ |
| Khung mái bê tông lắp ghép Henri Deneux | 1924 đến 1926 | Kiệt tác kỹ thuật trùng tu sau năm 1914, ghép từ các thanh bê tông đúc sẵn bằng chốt gỗ sồi chống cháy |
| Bộ kính màu nhà nguyện trục chính | 1974 (Marc Chagall) và 2011, 2015 | Ba bộ cửa sổ của Marc Chagall kết hợp các bộ cửa kính sắc màu của Imi Knoebel và Brigitte Simon |
| Cung điện Tau (Palais du Tau) kế bên | Thế kỷ 13 đến 17 | Nơi các vua Pháp lưu trú và mở tiệc đăng quang, lưu giữ bảo vật Bùa hộ mệnh Charlemagne và kỷ vật lễ đăng quang |
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết cần nói rõ rằng Công giáo không dạy phong thủy và không chọn thế đất theo học thuyết địa lý phương Đông. Vị trí của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims được ấn định bởi tính kế thừa lịch sử thiêng liêng ngay trên nền nhà thờ cổ thế kỷ 5 nơi Thánh Giám mục Remigius đã rửa tội cho Vua Clovis I, đồng thời tuân thủ quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo truyền thống với cung thánh quay về phía mặt trời mọc. Những phân tích dưới đây là cách đọc địa hình theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường, nhằm mang lại cho bạn đọc góc nhìn đối chiếu về long mạch của kinh đô đăng quang nước Pháp.
Xét trên đại cục địa hình vùng đông bắc nước Pháp (xứ Champagne, vùng Grand Est), thành phố Reims tọa lạc trong một lòng chảo đồng bằng đá phấn (la Champagne crayeuse) được bao bọc che chở ở phía nam và phía tây bởi dải cao nguyên rừng và đồi nho trù phú mang tên Núi Reims (Montagne de Reims, cao khoảng 280 mét so với mực nước biển). Từ sườn bắc của khối cao nguyên Montagne de Reims ấy, mạch đất thoải dần xuống thung lũng dòng sông Vesle (một phụ lưu của sông Aisne và sông Oise chảy về lưu vực sông Seine ở Paris), nâng đỡ khu trung tâm lịch sử của thành phố Reims trên một gò đất phẳng cao ráo (cao khoảng 85 mét so với mực nước biển) không bao giờ bị ngập lụt. Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims tọa lạc ngay tại trung tâm gò đất cổ ấy ở tọa độ 49,2539 độ vĩ bắc, 4,0342 độ kinh đông.
Theo phép xem hình thế cổ truyền, dải cao nguyên Montagne de Reims uốn vòng cung ở phía nam chính là thái tổ sơn và bình phong hậu thuẫn vĩ đại của toàn bộ đô thị Reims: tầng đá phấn trắng sâu hàng trăm mét dưới lòng đất vừa giữ nhiệt độ ổn định quanh năm (tạo nên hệ thống hầm rượu Champagne nổi tiếng thế giới và cung cấp đá vôi xây dựng nhà thờ), vừa lọc mạch nước ngầm tinh khiết đổ về thung lũng. Nhà thờ chính tòa được đặt theo trục tọa đông bắc hướng tây nam ở mặt tiền cổng chính, và nếu tính theo trục phụng vụ từ cửa vào tới cung thánh thì đi theo hướng tây nam tiến về đông bắc (tương đồng gần như tuyệt đối với góc phương vị khoảng 48 đến 55 độ của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Chartres). Ở phía tây nam cách mặt tiền nhà thờ khoảng 600 mét, dòng sông Vesle cùng kênh đào Aisne - Marne chảy êm đềm từ đông nam sang tây bắc, đóng vai trò là minh đường thủy tụ khí phía trước ba vòm cổng Đăng Quang.
Đặc biệt hơn cả là cấu trúc tam tài liên hoàn trên mặt bằng đô thị Reims đã được UNESCO công nhận: Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims cùng Cung điện Tau ở phía bắc giữ vai trò chính huyệt nơi cử hành lễ đăng quang, còn cách đó khoảng 1,5 cây số về phía đông nam trên một gò đất tương ứng là Đan viện và Vương cung thánh đường Thánh Rémi (nơi lưu giữ mộ Thánh Giám mục Remigius và Bình Thánh Dầu Sainte Ampoule) giữ vai trò tổ sơn phát mạch. Con đường rước Bình Thánh Dầu nối liền từ Đan viện Thánh Rémi lên Nhà thờ chính tòa trong mỗi kỳ đại lễ đăng quang chính là trục thần đạo dẫn khí kết nối cội nguồn phép rửa tội thế kỷ 5 với ngai vàng của các vị Quốc vương nước Pháp.
VĐại Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời, Lễ Thánh Rémi Và Lễ Hội Thánh Nữ Jeanne d'Arc
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims cử hành các nghi lễ phụng vụ theo dương lịch và lịch Phụng vụ Công giáo Rôma, kết hợp cùng các lễ hội truyền thống tôn vinh lịch sử đăng quang và các vị thánh bảo trợ của thành phố Reims.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Cuối tuần cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 | Dương lịch | Lễ hội Thánh nữ Jeanne d'Arc và Lễ Đăng Quang (Fêtes Johanniques de Reims) | Lễ hội lịch sử và tôn giáo lớn nhất thành phố Reims kỷ niệm sự kiện Thánh nữ Jeanne d'Arc hộ tống Vua Charles VII tiến vào Nhà thờ chính tòa Reims làm lễ đăng quang ngày 17 tháng 7 năm 1429, có đoàn rước trang phục Trung cổ và thánh lễ trọng thể. |
| 15 tháng 8 | Dương lịch | Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Assomption de la Vierge Marie) | Lễ bổn mạng chính thức của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims (cảnh Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời và Đăng Quang trên thiên đàng cũng chính là chủ đề điêu khắc ở cổng trung tâm mặt tiền nhà thờ). |
| Chúa nhật đầu tiên của tháng 10 (tuần Cửu nhật Thánh Rémi) | Dương lịch | Đại lễ Thánh Giám mục Remigius (Saint Rémi, ngày lễ kính gốc 1 tháng 10) | Tưởng nhớ vị Giám mục Tông đồ của người Frank đã cử hành lễ Rửa tội cho Vua Clovis I năm 496, có cuộc rước thánh tích trọng thể và thánh lễ đại trào quy tụ toàn Tổng giáo phận Reims. |
| 14 tháng 12 | Dương lịch | Lễ kính Thánh Giám mục Nicaise (Saint Nicaise) và em gái là Thánh Eutropie | Tưởng nhớ vị Giám mục đã xây dựng ngôi nhà thờ chính tòa đầu tiên trên vị trí hiện nay và chịu phúc tử đạo ngay tại cửa nhà thờ vào năm 407. |
Với khoảng cách chỉ 45 phút đi tàu cao tốc TGV từ ga Paris-Est, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims là điểm dừng chân hành hương và văn hóa thường xuyên của cộng đồng người Việt tại vùng đại đô thị Paris cũng như vùng Grand Est (Reims, Nancy, Metz, Strasbourg). Bên cạnh việc chiêm ngưỡng tượng Thiên thần Mỉm cười và bộ kính màu của Marc Chagall, nhiều tín hữu Công giáo Việt Nam khi tới Reims còn ghé thăm Nhà mẹ của Dòng Sư Huynh Các Trường Kitô Hữu (Dòng La San, do Thánh Gioan Baotixita de La Salle, một người con sinh ra ngay tại Reims năm 1651 và chịu chức linh mục tại Nhà thờ chính tòa Reims năm 1678, sáng lập), hội dòng giáo dục đã gắn bó mật thiết với nhiều thế hệ học sinh Việt Nam từ thế kỷ 19 tới nay.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Từ nhà ga Paris-Est ở trung tâm thủ đô Paris, quý vị đi tàu cao tốc TGV Est thẳng tới ga Reims Centre chỉ mất đúng 45 phút, từ cửa ga Reims Centre đi bộ qua khu vườn cây và quảng trường Drouet-d'Erlon khoảng 700 mét (chừng 10 phút) là tới ngay trước mặt tiền phía tây Nhà thờ chính tòa.
- Toạ độ
- 49.2539, 4.0342
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims là thánh đường chính tòa đang hoạt động phụng vụ hàng ngày. Khi bước vào nội thất nhà thờ, quý vị cần ăn mặc lịch sự, bỏ mũ, giữ yên lặng trong giờ lễ và không bước lên bục cung thánh khi đang có cử hành phụng vụ. Ngay sau khi bước qua cửa chính ở mặt tây, quý vị hãy quay lưng lại nhìn bức tường mặt trong phía tây để chiêm ngưỡng 52 ô tượng đá chạm nổi độc nhất vô nhị, sau đó đi dọc hành lang vòng cung thánh ra phía đông để ngắm ba bộ cửa sổ kính màu xanh lam của danh họa Marc Chagall.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims (Cathédrale Notre-Dame de Reims)
Contribute photos, information or video for Reims CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims trở thành nơi đăng quang của các vị vua Pháp?
Truyền thống này bắt nguồn từ đêm Lễ Giáng Sinh năm 496 (hoặc 498), khi Thánh Giám mục Remigius (Saint Rémi) cử hành lễ Rửa tội và xức dầu từ Bình Thánh Dầu (Sainte Ampoule) cho Vua Clovis I của người Frank ngay tại nhà thờ chính tòa cổ nằm dưới nền đại thánh đường hiện nay. Từ năm 816 tới năm 1825, đã có 33 vị Quốc vương nước Pháp đến Reims để được Tổng giám mục Reims xức dầu thánh và đội vương miện đăng quang.
Bức tượng Thiên thần Mỉm cười tại Nhà thờ chính tòa Reims có lịch sử đặc biệt như thế nào?
Pho tượng Thiên thần Mỉm cười (L'Ange au Sourire) được tạc vào khoảng năm 1236 đến 1245, đặt bên cánh bắc của mặt tiền phía tây để đón người hành hương bằng một nụ cười hiền hậu. Ngày 19 tháng 9 năm 1914 trong Thế chiến I, khi giàn giáo gỗ ngoài mặt tiền bốc cháy vì đạn pháo, một thanh xà rơi xuống đã làm đầu pho tượng gãy rời vỡ thành hơn hai mươi mảnh, các mảnh vỡ được linh mục Thinot thu giữ cẩn thận dưới hầm và được phục chế gắn lại hoàn hảo vào ngày 13 tháng 2 năm 1926.
Bốn vị kiến trúc sư nào đã thiết kế và xây dựng Nhà thờ chính tòa Reims vào thế kỷ 13?
Nhờ những dòng chữ khắc trên Mê cung đá hình bát giác từng lát ở sàn gian giữa năm 1290, sử liệu xác định rõ bốn vị đại kiến trúc sư nối tiếp nhau chỉ đạo công trình từ năm 1211 đến 1290 gồm: Jean d'Orbais (người thiết kế mặt bằng tổng thể và phát minh cửa sổ khung xương đá mảnh), Jean-le-Loup (xây cánh ngang và cổng tây), Gaucher de Reims (tạc vòm cổng mặt tây) và Bernard de Soissons (lợp vòm gian giữa và dựng đại cửa sổ Hoa Hồng).
Lễ đăng quang của Vua Charles VII năm 1429 tại Reims có ý nghĩa gì đối với Thánh nữ Jeanne d'Arc?
Giữa Chiến tranh Trăm Năm, sau khi giải vây thành Orléans vào tháng 5 năm 1429, Thánh nữ Jeanne d'Arc đã thuyết phục Thái tử Charles mở chiến dịch tiến sâu vào vùng lãnh thổ do đối phương kiểm soát để tới Reims. Ngày 17 tháng 7 năm 1429, Charles VII được xức dầu đăng quang trọng thể tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims với Jeanne d'Arc cầm cờ đứng ngay bên bàn thờ, qua đó khẳng định tính chính thống tuyệt đối của nhà vua trước toàn dân Pháp.
Nhà thờ chính tòa Reims có mối liên hệ gì với Thánh Gioan Baotixita de La Salle và Dòng Sư Huynh La San?
Thánh Gioan Baotixita de La Salle (1651 tới 1719), vị sáng lập Dòng Sư Huynh Các Trường Kitô Hữu (Dòng La San) và là bổn mạng các nhà giáo dục Kitô giáo, sinh ra ngay tại thành phố Reims. Ngài từng là kinh sĩ của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims từ năm 16 tuổi, thụ phong linh mục tại đây ngày 9 tháng 4 năm 1678 và dâng thánh lễ mở tay ngay trong nhà nguyện của nhà thờ chính tòa trước khi hiến trọn cuộc đời mở trường dạy học miễn phí cho trẻ em nghèo.