Leo hết những bậc đá dốc ở sườn nam đồi Montmartre, quý vị quay lưng lại và thấy cả Paris trải ra bên dưới, mái xám nối mái xám tới tận chân trời. Quay mặt vào, trước mắt là một khối nhà trắng muốt với ba mái vòm tròn như những quả trứng đá, một vòm lớn ở giữa, và phía sau là ngọn tháp chuông vuông vươn cao. Màu trắng ấy không phai, dù trời Paris mưa nhiều. Bước qua cửa, tiếng ồn của đám đông trên thềm tắt hẳn: trong lòng nhà thờ tối và ấm, trên vòm ca đường là hình Chúa Kitô dang rộng hai tay giữa nền khảm vàng.
Đây là Vương cung thánh đường Thánh Tâm, người Pháp gọi là Basilique du Sacré-Cœur de Montmartre, người Việt quen gọi Nhà thờ Thánh Tâm Montmartre. Với khách du lịch, đây là một điểm ngắm Paris. Với người Công Giáo, đây trước hết là một đền thánh chầu Thánh Thể: ở một góc nhà thờ, trước Mình Thánh Chúa đặt trên bàn thờ, luôn có người quỳ cầu nguyện, ngày cũng như đêm, suốt hơn một trăm bốn mươi năm.
IThánh Tâm Chúa Giêsu Và Việc Chầu Thánh Thể Không Ngừng
Tên gọi của nhà thờ đã nói lên điều nó kính. Thánh Tâm là Trái Tim Chúa Giêsu, hình ảnh tình yêu của Thiên Chúa dành cho con người. Chữ vương cung thánh đường (basilica) là tước hiệu danh dự Tòa Thánh ban cho những nhà thờ có vai trò đặc biệt trong đời sống đức tin, khác với chữ chính tòa dành cho nhà thờ đặt ngai giám mục. Ngày nay nơi này mang danh xưng chính thức là đền thánh Chầu Thánh Thể và Lòng Thương Xót Chúa, thuộc Tổng giáo phận Paris.
Lòng sùng kính Thánh Tâm có từ thời trung cổ, và lan rộng trong Giáo hội từ thế kỷ 17 qua các thị kiến của Thánh Margarita Maria Alacoque (Marguerite-Marie Alacoque) ở Paray-le-Monial, miền trung nước Pháp. Trong đức tin Công Giáo, Chúa Giêsu hiện diện thật trong Thánh Thể, tức bánh đã được truyền phép trong thánh lễ. Chầu Thánh Thể là việc đặt Mình Thánh trên bàn thờ để tín hữu thay nhau quỳ trước đó cầu nguyện trong thinh lặng. Khi việc ấy kéo dài liên tục ngày đêm, người ta gọi là chầu Thánh Thể liên tục, một trong những hình thức cầu nguyện cao nhất mà một đền thánh có thể giữ.
Theo trang của Dòng Nữ Biển Đức Thánh Tâm Montmartre, việc chầu Thánh Thể ở đây bắt đầu ngày 1 tháng 8 năm 1885, khi công trình còn đang xây, và từ đó chưa hề gián đoạn. Việc này gắn với ơn gọi của Mẹ Marie de Saint-Pierre (Adèle Garnier), người năm 1872 cảm nhận lời mời hiến đời cho việc thờ lạy Thánh Thể trên đồi Montmartre, và là người lập dòng nữ tu sau này. Ngày nay chừng mười nữ tu của dòng giữ việc chầu cùng các tín hữu đăng ký chầu đêm, hát bốn giờ kinh phụng vụ mỗi ngày, và nhà thờ có bốn thánh lễ mỗi ngày.
Nhiều người tưởng Sacré-Cœur là nhà thờ chính tòa của Paris vì nó đứng cao và dễ thấy nhất. Không phải. Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Paris là Nhà thờ Đức Bà Paris trên đảo Île de la Cité, nơi đặt ngai tổng giám mục. Sacré-Cœur là vương cung thánh đường và đền thánh, vai trò của nó là cầu nguyện và hành hương, không phải trung tâm điều hành giáo phận.
IIBốn Mươi Năm Dựng Một Đền Thánh Trên Đồi
Đồi Montmartre là chỗ gắn với đức tin Kitô giáo ở Paris từ rất sớm. Theo truyền thống, tên đồi gợi nhớ các vị tử đạo, trong đó có Thánh Denis (Điônysiô), giám mục tiên khởi của Paris. Ngay cạnh vương cung thánh đường hiện nay vẫn còn nhà thờ Saint-Pierre-de-Montmartre cổ hơn nhiều. Công trình Thánh Tâm được dựng trên đỉnh đồi ấy trong gần bốn mươi năm.
- 1872Ơn gọi chầu Thánh ThểMẹ Marie de Saint-Pierre (Adèle Garnier) cảm nhận lời mời hiến đời cho việc thờ lạy Thánh Thể trên đồi Montmartre, theo trang của Dòng Nữ Biển Đức Thánh Tâm.
- 1875Đặt viên đá đầuNgày 16 tháng 6 năm 1875, viên đá đầu tiên được đặt theo đồ án của kiến trúc sư Paul Abadie. Ông mất năm 1884, các kiến trúc sư kế nhiệm tiếp tục công trình.
- 1885Bắt đầu chầu Thánh Thể liên tụcNgày 1 tháng 8 năm 1885, việc chầu Thánh Thể ngày đêm bắt đầu trong nhà nguyện tạm, khi nhà thờ còn chưa xong, và kéo dài tới nay.
- 1895 và 1907Chuông SavoyardeQuả chuông gần 19 tấn do vùng Savoie dâng tặng được đúc năm 1895 và treo lên tháp năm 1907.
- 1914Xây xongCông trình chính hoàn thành năm 1914 theo artculturefoi.paris. Các nguồn khác ghi mốc muộn hơn, xem hộp sử liệu dưới.
- 1919Cung hiếnNgày 16 tháng 10 năm 1919 vương cung thánh đường được cung hiến.
- 2022Monument historiqueNgày 8 tháng 12 năm 2022 nhà thờ được xếp hạng di tích lịch sử của Pháp. Đại phong cầm đã được xếp di tích riêng từ năm 1981.
Về năm hoàn thành, các nguồn ghi khác nhau. Trang artculturefoi.paris của Tổng giáo phận ghi nhà thờ xây xong năm 1914. Trang Le Jour du Seigneur ghi công trình kéo dài 48 năm, tức tới 1923. Trang Patrimoine-Histoire còn ghi công việc chỉ kết thúc năm 1960, nhiều khả năng tính cả các hạng mục trang trí bên trong như tranh khảm. Thư viện hiểu rằng thân nhà thờ xong năm 1914, được cung hiến năm 1919, còn phần trang trí kéo dài nhiều thập niên sau.
Về lượng khách, trang Sortir à Paris ghi chừng 10 triệu lượt mỗi năm, trang của Dòng Nữ Biển Đức ghi chừng 11 triệu trong năm bình thường. Dù con số nào, đây vẫn nằm trong nhóm ba công trình đông khách nhất Paris.
IIIBa Mái Vòm Trắng, Tranh Khảm Và Quả Chuông Savoyarde
Khác hẳn các nhà thờ Gothic nhọn hoắt của Paris, Sacré-Cœur theo lối Roman và Byzantine: những mái vòm tròn, tường dày, cửa vòm cuốn, gợi nhớ các nhà thờ vùng Périgord ở tây nam nước Pháp mà Paul Abadie từng trùng tu, và xa hơn là các đền thờ phương Đông. Vòm chính cao 83 mét theo artculturefoi.paris, tháp chuông vuông phía sau cao 91 mét theo Patrimoine-Histoire.
Màu trắng của nhà thờ đến từ chính loại đá. Patrimoine-Histoire ghi đá khai thác ở Château-Landon (Seine-et-Marne), rất cứng, thớ rất mịn, và khi gặp nước mưa thì tự trắng ra. Trên mặt tiền, hai tượng kỵ mã bằng đồng của Hippolyte Lefèbvre đặt năm 1927 là tượng hai vị thánh của nước Pháp, Thánh Louis và Thánh Jeanne d'Arc, còn khám giữa đặt tượng Thánh Tâm.
Phủ vòm ca đường, rộng chừng 475 mét vuông, do Luc-Olivier Merson vẽ mẫu cùng H. M. Magne và R. Martin. Chúa Kitô dang tay, Trái Tim vàng trên ngực, chung quanh là Đức Mẹ, các thánh và giáo dân.
Đúc năm 1895, nặng gần 19 tấn, do vùng Savoie dâng tặng, treo trên tháp năm 1907. Thuộc loại chuông lớn nhất nước Pháp.
Cây đàn của Aristide Cavaillé-Coll, bậc thầy đóng đàn organ Pháp thế kỷ 19, xong năm 1898 và được xếp di tích năm 1981.
Theo Patrimoine-Histoire, cung thánh có bức bình phong đá cẩm thạch Carrara và bàn thờ chính bằng đồng làm theo mẫu một bàn thờ ở Cluny. Mình Thánh được đặt chầu tại đây.
Một vòm lớn ở giữa cao 83 mét và các vòm nhỏ vây quanh, hình quả trứng đặc trưng, nhìn thấy từ nhiều nơi trong thành phố.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều cao vòm chính | 83 m | artculturefoi.paris |
| Chiều cao tháp chuông | 91 m | Patrimoine-Histoire |
| Tranh khảm vòm ca đường | Khoảng 475 m² | artculturefoi.paris, Patrimoine-Histoire |
| Chuông Savoyarde | Gần 19 tấn | tư liệu tổng hợp, đúc năm 1895 |
| Lượng khách mỗi năm | 10 hoặc 11 triệu | Sortir à Paris ghi 10, Dòng Nữ Biển Đức ghi 11 |
Nhiều người tưởng nhà thờ được sơn trắng hay được cọ rửa thường xuyên nên mới trắng như vậy. Thật ra màu trắng là tính chất của đá Château-Landon: khi gặp nước mưa, đá tiết ra một lớp chất trắng trên bề mặt, nên trời càng mưa nhà thờ càng trắng.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách thư viện đọc thế đất theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, không phải điều được ghi trong tư liệu của đền thánh. Cần nói ngay: Công Giáo không dạy phong thủy. Quy tắc hướng của nhà thờ là hướng phụng vụ, theo truyền thống cung thánh đặt về phía đông. Sacré-Cœur lại là trường hợp đáng chú ý: nhìn trên bản đồ, nhà thờ nằm theo trục bắc nam, mặt tiền quay xuống phía nam về lòng thành phố, cung thánh ở phía bắc. Lý do là địa hình đỉnh đồi và ý muốn để mặt tiền nhìn xuống Paris, không phải một phép xem hướng nào. Những dòng dưới đây chỉ để bạn đọc quen lối cổ truyền có chỗ đối chiếu.
Điều người đọc phong thủy Việt nhận ra ngay là tọa bắc hướng nam. Trong lối ta, đây là hướng được coi trọng bậc nhất cho đình, chùa và cung điện: lưng tựa phương bắc, mặt đón phương nam sáng và ấm. Đền thánh Thánh Tâm tình cờ nằm đúng thế ấy, lưng tựa phần còn lại của đỉnh đồi Montmartre, mặt nhìn xuống thành phố.
Điều thứ hai là chỗ cao. Đồi Montmartre là một trong những điểm cao nhất của Paris, và nhà thờ đứng trên chóp đồi. Sách địa lý gọi thế đất đứng cao nhìn xuống cả một vùng là thế lâm hạ, chỗ trên soi xuống dưới, vốn được chọn cho nơi thờ tự hơn là nơi ở. Từ thềm nhà thờ, cả thành phố trải ra phía trước làm thành một minh đường rộng hiếm thấy, với sông Seine uốn ở xa như một dải nước chắn ngang.
Điều thứ ba là đường lên. Lối lên chính từ phía nam là những dãy bậc đá dốc và thang máy leo đồi, thẳng trục với mặt tiền. Lối cổ truyền chuộng đường vào quanh co để khí đi chậm, nên một lối thẳng và dốc như vậy người xưa có thể xem là thế khí xung. Nhưng ở đây, những vườn cây và các chiếu nghỉ chia bậc thang thành từng đoạn, làm dịu đi cái thẳng ấy.
Cuối cùng là màu. Trong ngũ hành, màu trắng thuộc Kim, gắn với phương tây và sự tinh khiết. Một khối trắng đứng trên đỉnh đất cao, theo lối đọc ta là Kim trên Thổ, thế tương sinh. Chúng tôi ghi nhận xét ấy như một trò đối chiếu của người quen lối cổ truyền, không phải điều những người dựng đền thánh tính tới.
VLễ Thánh Tâm Và Những Ngày Của Đền Thánh
Đền thánh theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo, tính theo dương lịch, với những ngày riêng gắn với Thánh Tâm, với Lòng Thương Xót và với việc chầu Thánh Thể. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ giấc.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Thứ Sáu sau Chúa Nhật thứ hai sau lễ Hiện Xuống | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu | Lễ bổn mạng và là ngày lễ lớn nhất của đền thánh, thường rơi vào tháng 6. |
| Chúa Nhật thứ hai Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Chúa Nhật Lòng Thương Xót | Đền thánh mang danh xưng Chầu Thánh Thể và Lòng Thương Xót Chúa nên ngày này được cử hành trọng thể. |
| Thứ Sáu đầu tháng | Lịch phụng vụ Công Giáo, hằng tháng | Ngày kính Thánh Tâm | Theo lòng sùng kính truyền thống, thứ Sáu đầu mỗi tháng dành để kính Thánh Tâm, nhiều tín hữu tới rước lễ và chầu. |
| 1 tháng 8 | Dương lịch | Kỷ niệm khởi đầu chầu Thánh Thể liên tục | Ngày việc chầu ngày đêm bắt đầu năm 1885, được đền thánh nhớ như ngày sinh của sứ vụ cầu nguyện. |
| 16 tháng 10 | Dương lịch, ngày kỷ niệm cung hiến | Kỷ niệm cung hiến vương cung thánh đường | Nhớ ngày nhà thờ được cung hiến năm 1919. |
Nét riêng của nơi này là chầu đêm. Tín hữu có thể đăng ký với đền thánh để ở lại qua đêm, thay phiên nhau quỳ chầu trước Thánh Thể, giữ cho chuỗi cầu nguyện bắt đầu từ năm 1885 không đứt. Với nhiều người Công Giáo tới Paris, một đêm chầu ở Montmartre là một chặng hành hương, không phải một cuộc tham quan.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Parvis du Sacré-Cœur, 35 rue du Chevalier-de-la-Barre, 75018 Paris (đồi Montmartre)
- Đường tới
- Đền thánh ở Parvis du Sacré-Cœur, 35 rue du Chevalier-de-la-Barre, quận 18, trên đỉnh đồi Montmartre. Từ chân đồi phía nam, quý vị leo các dãy bậc đá hoặc đi thang máy leo đồi lên thềm nhà thờ.
- Toạ độ
- 48.8867, 2.3431
Đây là đền thánh đang chầu Thánh Thể ngày đêm, nên lệ của nơi thờ tự được giữ nghiêm hơn nhiều nhà thờ khác: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng tuyệt đối trong lòng nhà thờ, không chụp ảnh bên trong, và đi theo lối dành cho khách để không làm phiền người đang chầu hay đang dự lễ. Khu vực trước Thánh Thể dành cho người cầu nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường Thánh Tâm (Sacré-Cœur), Paris
Contribute photos, information or video for Sacré-Cœur, ParisThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Sacré-Cœur Paris xây năm nào
Viên đá đầu tiên đặt ngày 16 tháng 6 năm 1875 theo đồ án của Paul Abadie. Nguồn Tổng giáo phận ghi xây xong năm 1914, Le Jour du Seigneur ghi kéo dài tới 1923, và phần trang trí còn tiếp nữa. Nhà thờ được cung hiến ngày 16 tháng 10 năm 1919.
Sacré-Cœur có phải nhà thờ chính tòa Paris không
Không. Sacré-Cœur là vương cung thánh đường và là đền thánh Chầu Thánh Thể và Lòng Thương Xót Chúa, thuộc Tổng giáo phận Paris. Nhà thờ chính tòa, nơi đặt ngai tổng giám mục, là Nhà thờ Đức Bà Paris trên đảo Île de la Cité.
Vì sao nhà thờ Sacré-Cœur luôn trắng
Vì nhà thờ xây bằng đá vôi khai thác ở Château-Landon, tỉnh Seine-et-Marne. Loại đá này rất cứng, thớ mịn, và khi gặp nước mưa thì tiết ra lớp chất trắng trên bề mặt. Nhà thờ không được sơn, trời càng mưa đá càng trắng.
Chầu Thánh Thể liên tục ở Montmartre là gì
Là việc tín hữu thay phiên nhau quỳ cầu nguyện trước Mình Thánh Chúa đặt trên bàn thờ, ngày cũng như đêm. Ở Sacré-Cœur việc này bắt đầu ngày 1 tháng 8 năm 1885 và chưa hề gián đoạn. Dòng Nữ Biển Đức Thánh Tâm Montmartre giữ việc chầu cùng giáo dân đăng ký chầu đêm.
Lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu là ngày nào
Lễ Thánh Tâm theo lịch phụng vụ Công Giáo rơi vào thứ Sáu sau Chúa Nhật thứ hai sau lễ Hiện Xuống, nên đổi ngày mỗi năm và thường vào tháng 6. Đây là lễ bổn mạng và lễ lớn nhất của vương cung thánh đường Thánh Tâm Montmartre.