Từ những khu vườn đầm lầy xanh mướt nơi hai dòng sông Yèvre và Auron giao nhau ở chính giữa trung tâm địa lý nước Pháp, quý vị đi ngược lên đỉnh đồi thành cổ Bourges và đứng trước một mặt tiền nhà thờ rộng mênh mông hiếm thấy: năm vòm cổng đá chạm trổ nối liền nhau chạy ngang giữa hai ngọn tháp cổ kính, có thêm một trụ đá khổng lồ như pháo đài đứng chống bên sườn nam. Bước qua cánh cửa trung tâm vào bên trong, quý vị lập tức nhận ra một không gian khác hẳn mọi nhà thờ chính tòa khác ở châu Âu: không hề có cánh ngang cắt dòng tầm mắt, cả năm gian dọc trải dài liền mạch từ cửa tây đến tận cung thánh phía đông dưới những hàng cột cao vút phân tầng như một kim tự tháp ánh sáng.
Công trình ấy là Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges (tiếng Pháp: Cathédrale Saint-Étienne de Bourges), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Bourges (thủ phủ lịch sử xứ Berry, vùng Centre-Val de Loire). Được khởi công vào năm 1195 cùng thời điểm với Nhà thờ chính tòa Đức Bà Chartres nhưng chọn một lối đi kiến trúc hoàn toàn độc lập, đại thánh đường của Bourges được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới vào năm 1992 như một minh chứng siêu việt của trí tuệ kết cấu và nghệ thuật kính màu Gothic Pháp.
IThánh Tử Đạo Tiên Khởi Têphanô, Tòa Giáo Trưởng Xứ Aquitaine Và Thánh Giám Mục Guillaume
Nhà thờ chính tòa của thành phố Bourges được dâng kính Thánh Têphanô (tiếng Pháp gọi là Saint Étienne), một trong bảy vị Phó tế đầu tiên được các Tông đồ đặt tay tại Jerusalem và là Vị Tử Đạo Tiên Khởi (Protomartyr) của Kitô giáo hoàn vũ (được ghi lại trong sách Công vụ Tông đồ chương 6 và chương 7). Theo truyền thống lịch sử của giáo phận, vào cuối thế kỷ 3, nhà truyền giáo tiên khởi là Thánh Ursin (Saint Ursin de Bourges) đã được sai đến vùng đất Avaricum (kinh đô cổ của bộ tộc người Gaule Bituriges từng kiên cường chống lại quân đoàn Julius Caesar năm 52 trước Công nguyên, sau trở thành thủ phủ tỉnh Aquitania Prima của Đế chế La Mã). Thánh Ursin đã mang theo thánh tích của Thánh Tử đạo Têphanô để lập nên ngôi nhà thờ đầu tiên ngay sát bức tường thành La Mã, đưa Bourges trở thành một trong những tòa tổng giám mục cổ xưa và quyền uy nhất của Công giáo tại xứ Gaule.
Từ thời kỳ Carolingian và Trung cổ, Tổng giám mục Bourges đã mang tước hiệu lịch sử cao quý là Thượng phụ và Giáo trưởng của các xứ Aquitaine (Patriarche et Primat des Aquitaines), có quyền tài phán tinh thần rộng khắp miền trung và miền tây nam nước Pháp (vươn tới tận Clermont, Limoges, Rodez, Albi và tranh quyền giáo trưởng với cả Bordeaux). Vào năm 1100, Quốc vương triều Capet là Vua Philippe I đã mua lại Tử tước lãnh địa Bourges, biến thành phố này thành tiền đồn hoàng gia đầu tiên của vương quyền Pháp ở phía nam sông Loire. Đến năm 1195, Tổng giám mục Henri de Sully (em ruột của Giám mục Eudes de Sully tại Paris, người đang hoàn thiện Nhà thờ Đức Bà Paris) đã hiến tặng một khoản ngân quỹ lớn cho hội kinh sĩ Bourges để phá bỏ ngôi nhà thờ Romanesque chật hẹp và khởi dựng một đại thánh đường Gothic tráng lệ nhằm khẳng định vị thế Giáo trưởng xứ Aquitaine.
Dấu mốc tinh thần lớn nhất giúp đại công trường Bourges tiến triển thần tốc diễn ra chỉ bốn năm sau đó. Khi Tổng giám mục Henri de Sully qua đời năm 1199, người được bầu kế vị là Thánh Guillaume thành Bourges (Saint Guillaume de Bourges, tức Guillaume du Donjon, khoảng 1150 tới 1209, cựu viện trưởng đan viện Xitô Chaalis). Nổi tiếng với đời sống khổ chế thánh thiện, lòng bác ái đối với người nghèo và tài năng bảo vệ đức tin, Tổng giám mục Guillaume đã trực tiếp đốc thúc việc xây dựng phần cung thánh cho tới khi ngài lâm bệnh qua đời ngày 10 tháng 1 năm 1209 ngay sau khi giảng lễ Hiển Linh. Những phép lạ chữa lành liên tiếp xảy ra bên mộ ngài trong cung thánh đã thúc đẩy Giáo hoàng Hônôriô III tuyên phong ngài lên bậc Hiển Thánh vào ngày 17 tháng 5 năm 1218 (chỉ chín năm sau khi qua đời). Dòng người hành hương từ khắp nước Pháp đổ về Bourges kính viếng mộ Thánh Giám mục Guillaume đã mang lại nguồn tài chính dồi dào để hoàn thiện toàn bộ phần thân chính của đại thánh đường vào khoảng năm 1230.
Đến thế kỷ 15, Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges lại trở thành trung tâm lịch sử của vương quốc Pháp dưới hai thời kỳ nối tiếp nhau. Đầu tiên là dưới thời vị vương công bảo trợ nghệ thuật lừng danh Công tước Jean xứ Berry (Jean de Berry, 1340 tới 1416, con trai Vua Jean II và là người đặt vẽ cuốn sách kinh Très Riches Heures du Duc de Berry), người đã chọn Bourges làm kinh đô nghệ thuật của mình và được an táng trong lăng mộ đá cẩm thạch tại nhà thờ ngầm của đại thánh đường. Tiếp theo, từ năm 1418 đến năm 1437 trong Chiến tranh Trăm Năm, khi Paris rơi vào tay quân Anh - Bourgogne, Thái tử Charles (sau là Vua Charles VII, thường được gọi là Vị Vua thành Bourges) đã đặt triều đình kháng chiến ngay tại Bourges: con trai ông là Vua Louis XI tương lai đã chào đời tại Tòa Tổng giám mục Bourges ngày 3 tháng 7 năm 1423 và được rửa tội ngay trong Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne vào ngày 4 tháng 7 năm 1423. Cuối thế kỷ 15, vương nữ Thánh Jeanne nước Pháp (Sainte Jeanne de France, Nữ Công tước xứ Berry, 1464 tới 1505) cũng sống đời cầu nguyện và sáng lập Dòng Truyền Tin Đức Mẹ ngay dưới bóng thánh đường này.
Có hai điểm thú vị về hai ngọn tháp mặt tiền và ngôi nhà thờ bên dưới của Bourges mà du khách thường hỏi khi tới thăm. Thứ nhất là tên gọi kỳ lạ của hai ngọn tháp mặt tây: ngọn tháp phía nam mang tên Tháp Điếc (Tour Sourde) vì ngay khi mới xây xong vào thế kỷ 13, do nền đất nằm trên bờ hào cổ bị lún gây nứt tường nên các kiến trúc sư không dám treo bất kỳ quả chuông nào lên tháp và phải xây thêm một khối trụ bay khổng lồ (Pilier Butant) ở bên ngoài để chống đỡ, vì là tháp chuông mà chưa từng một lần ngân tiếng chuông nên dân gian gọi là Tháp Điếc. Ngược lại, ngọn tháp phía bắc bị sập hoàn toàn vào đêm 31 tháng 12 năm 1506 và được xây dựng lại từ năm 1508 đến 1542 mang tên Tháp Bơ (Tour de Beurre), bởi phần lớn kinh phí xây tháp được quyên góp từ tiền dâng cúng của các tín hữu xin phép chuẩn của Giáo hội để được ăn bơ và uống sữa trong bốn mươi ngày chay tịnh của Mùa Chay.
Thứ hai, không gian nằm dưới cung thánh của Nhà thờ chính tòa Bourges thường được gọi theo thói quen là hầm mộ (crypte), nhưng về mặt kiến trúc thực chất đây là một Ngôi nhà thờ tầng dưới (Église basse) hoàn toàn nằm nổi trên mặt đất của hào lũy La Mã cổ đại: do phần cung thánh phía đông vươn ra ngoài bức tường thành cổ có địa hình dốc sâu xuống hơn 6 mét, vị kiến trúc sư năm 1195 đã xây dựng cả một ngôi nhà thờ vòm đá vững chãi ở tầng dưới làm bệ móng khổng lồ nâng đỡ cung thánh tầng trên.
IITừ Quyết Định Năm 1195 Của Henri de Sully Đến Đại Lễ Cung Hiến Năm 1324
Được khởi công vào năm 1195, chỉ một năm sau công trường Nhà thờ chính tòa Đức Bà Chartres, quá trình xây dựng Nhà thờ chính tòa Bourges chia thành hai giai đoạn lớn hoàn thành trong vòng hơn nửa thế kỷ (1195 tới khoảng 1255), tạo nên một chỉnh thể kiến trúc thống nhất từ đông sang tây.
- Thế kỷ 3 - Thế kỷ 12Từ nhà thờ của Thánh Ursin tới vương cung thánh đường RomanesqueThánh Ursin dựng ngôi nhà thờ đầu tiên kính Thánh Tử đạo Têphanô vào cuối thế kỷ 3. Qua các đợt mở rộng của Tổng giám mục Raoul de Turenne (thế kỷ 9) và Gozlin (thế kỷ 11), một nhà thờ Romanesque lớn được hình thành trước khi trở nên quá chật hẹp vào cuối thế kỷ 12.
- 1195 - 1214Tổng giám mục Henri de Sully và Thánh Guillaume xây dựng cung thánhNăm 1195, Tổng giám mục Henri de Sully khởi công đại thánh đường Gothic mới từ phía đông bằng việc xây ngôi nhà thờ tầng dưới (Église basse) vượt ra ngoài tường thành Gallo-Roman. Dưới thời Thánh Giám mục Guillaume (1199 tới 1209), toàn bộ phần cung thánh và hành lang kép hoàn thành vào năm 1214.
- 1218 - 1230Phong thánh cho Giám mục Guillaume và hoàn thành gian giữa năm gianSau khi Giáo hoàng Hônôriô III phong thánh cho Giám mục Guillaume ngày 17 tháng 5 năm 1218, giai đoạn hai của công trình tiến nhanh về phía tây, hoàn thành toàn bộ năm gian dọc không cánh ngang vào khoảng năm 1230.
- 1230 - 1255Hoàn thiện mặt tiền năm cổng vòm và gia cố Tháp Điếc phía namMặt tiền phía tây với năm cổng điêu khắc hoàn tất khoảng năm 1255. Do ngọn Tháp Nam (Tour Sourde) xuất hiện vết nứt kết cấu, đầu thế kỷ 14 các kiến trúc sư đã dựng thêm khối Trụ Bay khổng lồ (Pilier Butant) bên sườn nam để giữ vững mặt tiền.
- 1324Đại lễ cung hiến trọng thể Nhà thờ chính tòa BourgesNgày 13 tháng 5 năm 1324, Tổng giám mục Guillaume de Brosse chủ sự đại lễ cung hiến chính thức toàn bộ Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges.
- 1423 - 1424Lễ rửa tội Vua Louis XI và lắp đặt Đồng hồ thiên văn Jean FusorisNgày 4 tháng 7 năm 1423, hoàng tử Louis (sau là Vua Louis XI) được rửa tội tại nhà thờ. Tháng 11 năm 1424, nhà toán học và kinh sĩ Jean Fusoris hoàn thành chiếc đồng hồ thiên văn cổ nhất nước Pháp đặt trong nhà thờ.
- 1506 - 1542Sập Tháp Bắc và xây dựng lại Tháp Bơ (Tour de Beurre)Đêm 31 tháng 12 năm 1506, ngọn Tháp Bắc thời Trung cổ đổ sập làm hư hại cổng bắc. Từ năm 1508 đến 1542, kiến trúc sư Guillaume Pelvoysin và Colin Biart xây lại Tháp Bơ cao 66 mét theo phong cách Gothic Hậu kỳ pha Phục Hưng.
- 1862 và 1992Xếp hạng Monument historique và Di sản Thế giới UNESCONhà thờ được xếp hạng Monument historique năm 1862 và ngày 14 tháng 12 năm 1992 được UNESCO chính thức ghi danh vào danh mục Di sản Thế giới (mã 635).
Khi tra cứu sử liệu và thông số kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Bourges, có ba chi tiết số liệu mà các nguồn ghi nhận theo cách đo khác nhau được thư viện tổng hợp rõ tại đây:
Thứ nhất là về chiều rộng của nhà thờ và mặt tiền phía tây: lòng nhà thờ năm gian bên trong rộng từ 40,30 mét đến 41,30 mét (với chiều dài thông thủy 118 mét và chiều dài phủ bì 124 đến 125 mét), mặt tiền phía tây tính qua hai tháp rộng khoảng 44 đến 55 mét, nhưng nếu tính gộp cả khối Trụ Bay khổng lồ (Pilier Butant) chống bên sườn nam thì tổng bề ngang mặt đứng phía tây trải rộng tới 73,45 mét, tạo nên mặt tiền nhà thờ Gothic rộng nhất nước Pháp.
Thứ hai là về chiều cao hai ngọn tháp mặt tây: ngọn Tháp Bơ (Tour de Beurre) ở phía bắc hoàn thành năm 1542 cao 65 đến 66 mét, còn ngọn Tháp Điếc (Tour Sourde) ở phía nam có phần thân đá cao 53 mét và tính cả mái chóp đạt 58 mét. Thứ ba là về ngày đại lễ cung hiến năm 1324: hồ sơ của Tổng giáo phận Bourges và Bộ Văn hóa Pháp ghi nhận ngày cung hiến là 13 tháng 5 năm 1324, trong khi một số tài liệu lịch sử thứ cấp chép là ngày 5 tháng 5 năm 1324.
IIICấu Trúc Năm Gian Phân Tầng Hình Kim Tự Tháp, Kính Màu Thế Kỷ 13 Và Đồng Hồ Thiên Văn 1424
Nếu như kiến trúc sư của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Chartres chọn mặt bằng ba gian có cánh ngang lớn để tạo điểm nhấn ở giao điểm trung tâm, thì vị kiến trúc sư khuyết danh của Bourges lại thực hiện một cuộc cách mạng không gian táo bạo chưa từng có: loại bỏ hoàn toàn cánh ngang (transept) và thiết kế mặt cắt ngang gồm năm gian dọc phân tầng cao dần từ ngoài vào trong như một kim tự tháp.
Cụ thể, hai gian bên ngoài cùng (collatéraux extérieurs) có vòm cao 9,30 mét, bước vào hai gian bên trong (collatéraux intérieurs), chiều cao vòm vọt lên tới 21,30 mét và bản thân hai gian bên trong này cũng có đầy đủ mặt đứng ba tầng (hàng vòm trụ, hành lang triforium và tầng cửa sổ kính màu trên cao riêng biệt!), rồi từ đó mới vươn lên gian giữa trung tâm (nef centrale) rộng 15 mét với đỉnh vòm sáu múi cao 37,15 mét, được nâng đỡ bởi những hàng cột trụ tròn khổng lồ cao tới 18 mét. Ở bên ngoài, để truyền lực đẩy của khối vòm kim tự tháp ấy ra xa mà không che khuất các tầng cửa sổ, vị kiến trúc sư đã phát minh ra hệ thống trụ bay hai nhịp siêu mảnh (arcs-boutants à double volée) nghiêng một góc dốc đứng 40 độ, vừa thanh thoát như những cánh cung vừa đạt hiệu quả cơ học hoàn hảo.
Tương ứng với năm gian dọc bên trong, mặt tiền phía tây mở ra năm vòm cổng điêu khắc đồ sộ (từ nam sang bắc gồm: cổng Thánh Ursin, cổng Thánh Étienne, cổng trung tâm Phán Xét Cuối Cùng, cổng Đức Mẹ và cổng Thánh Guillaume). Nổi bật nhất là bức phù điêu Phán Xét Cuối Cùng trên cổng trung tâm (tạc khoảng năm 1240): Tổng lãnh thiên thần Micae đứng giữa cầm cán cân linh hồn đặt tay che chở một linh hồn nhỏ bé trước con quỷ có khuôn mặt thứ hai trên bụng đang tìm cách kéo lệch đĩa cân, bên trái là đoàn người công chính bước vào lòng Tổ phụ Ápraham, bên phải là chảo lửa hỏa ngục sống động.
Dọc theo hành lang vòng cung thánh (déambulatoire) là 22 bộ cửa sổ kính màu nguyên bản được chế tác từ năm 1210 đến 1215 với sắc xanh coban và đỏ hồng ngọc rực rỡ không kém Chartres, nhưng được đặt ngay ngang tầm mắt người xem. Các cửa sổ này được tài trợ bởi các phường hội thợ thủ công (thợ nề, thợ mộc, thợ đóng thùng rượu, thợ làm bánh, thợ thuộc da), khắc họa các dụ ngôn Tin Mừng (Người Samari nhân hậu, Đứa con hoang đàng, Phú hộ và Lazarô), sách Khải Huyền và cuộc đời các thánh.
Được đặt trong một tháp gỗ sơn màu trang nhã ở gian bên phía bắc, đây là chiếc đồng hồ thiên văn cổ xưa nhất còn tồn tại và lưu giữ bộ máy gốc tại nước Pháp. Do kinh sĩ và nhà toán học thiên văn lỗi lạc Jean Fusoris thiết kế năm 1424 (thợ cơ khí André Cassart chế tạo máy và họa sĩ Jean d'Orléans vẽ mặt đồng hồ), mặt số phía dưới chỉ chu kỳ 24 giờ, chuyển động của Mặt Trời qua 12 cung Hoàng đạo và các pha tròn khuyết của Mặt Trăng.
Nằm bên dưới cung thánh và được xây dựng từ năm 1195 với những vòm đá gân khỏe khoắn tựa lên các cột trụ đường kính hơn 2 mét, ngôi nhà thờ tầng dưới lưu giữ ba bảo vật điêu khắc lớn: pho tượng nằm bằng đá cẩm thạch trắng trên lăng mộ của Công tước Jean xứ Berry (do nhà điêu khắc Jean de Cambrai tạc đầu thế kỷ 15), những mảnh phù điêu tuyệt đẹp của bức bình phong cung thánh (Jubé) thế kỷ 13 và cụm tượng đá sơn màu cảnh Mai Táng Chúa Kitô (Mise au tombeau, khoảng năm 1520).
Ở phía bắc cung thánh là Phòng áo lễ lớn (Sacristie) mang phong cách Gothic Hậu kỳ do đại thần tài chính của Vua Charles VII là Jacques Cœur (một người con của thành phố Bourges) xây tặng nhà thờ năm 1446 để kỷ niệm việc con trai ông là Jean Cœur được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Bourges. Dọc hai gian bên là các nhà nguyện gia tộc (Jacques Cœur, Beaucaire, Coppin, Tullier) rực rỡ với kính màu thế kỷ 15 và 16 của nghệ nhân địa phương Jean Lecuyer.
Phía dưới cửa sổ hoa hồng mặt tây là cây đại phong cầm (Grand Orgue) có thùng đàn gỗ sồi chạm khắc từ năm 1663 đến 1667 bởi Bernard Perrot và Germain Pillon. Phía trên vòm đá, dưới khung mái gỗ sồi thế kỷ 13 vẫn còn bảo tồn nguyên vẹn chiếc bánh xe cần trục lớn bằng gỗ (roue d'écureuil) mà những người thợ xây thời Trung cổ từng bước đi bên trong để kéo những tảng đá hàng tấn lên độ cao gần 40 mét.
| Hạng mục kiến trúc và bảo vật | Niên đại | Thông số kỹ thuật và giá trị di sản |
|---|---|---|
| Không gian 5 gian dọc không cánh ngang | 1195 đến 1230 | Dài 124 m, rộng 41 m, vòm giữa cao 37,15 m, gian bên trong cao 21,30 m, gian ngoài cao 9,30 m |
| Mặt tiền 5 cổng vòm và hai ngọn tháp | 1230 - 1255 và 1508 - 1542 | Rộng 73,45 m (tính cả Pilier Butant), Tháp Điếc phía nam cao 58 m, Tháp Bơ phía bắc cao 66 m |
| Kính màu hành lang cung thánh và tầng cao | 1210 đến 1215 (và thế kỷ 15 - 16) | 22 cửa sổ kính màu đầu thế kỷ 13 ngang tầm mắt cùng hệ cửa sổ các ngôn sứ và tông đồ trên cao |
| Nhà thờ tầng dưới (Église basse) | 1195 đến 1200 | Đặt lăng mộ cẩm thạch của Công tước Jean xứ Berry, mảnh chạm Jubé năm 1230 và cụm tượng Mai Táng Chúa |
| Đồng hồ thiên văn Jean Fusoris | Tháng 11 năm 1424 | Đồng hồ thiên văn cổ nhất còn hoạt động bộ máy gốc tại Pháp, chỉ giờ, Mặt Trời, Mặt Trăng và Hoàng đạo |
| Hệ thống trụ bay hai nhịp (Arcs-boutants) | Khoảng 1200 đến 1230 | Thiết kế thanh mảnh nghiêng góc 40 độ cực kỳ táo bạo, truyền lực đẩy của vòm sáu múi qua hai gian bên |
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết cần khẳng định rõ rằng Công giáo không dạy phong thủy và không chọn thế đất theo học thuyết địa lý phương Đông. Vị trí của Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges nối tiếp khu thánh địa cổ của thành Avaricum từ thế kỷ 3 và tuân thủ quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo truyền thống với cung thánh quay về phía mặt trời mọc, biểu tượng của Chúa Kitô Phục Sinh. Những phân tích dưới đây là cách đọc địa hình theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường, giúp bạn đọc quen thuộc với văn hóa Á Đông có thêm góc nhìn đối chiếu về thế đất trung tâm của xứ Berry.
Xét trên bản đồ đại địa hình của toàn nước Pháp, thành phố Bourges nằm ngay tại trung tâm hình học của lục địa Pháp (cách thủ đô Paris khoảng 200 cây số về phía nam). Giữa vùng đồng bằng đá vôi Champagne berrichonne bằng phẳng của xứ Berry, có một ngọn đồi đá vôi độc lập (cao khoảng 153 mét so với mực nước biển) vươn lên ngay tại điểm hội tụ của nhiều dòng sông nhỏ: phía bắc và phía đông là dòng sông Yèvre cùng các suối Langis và Colin tạo thành vùng đầm lầy và vườn nước Bourges (Marais de Bourges) rộng 135 héc-ta, phía nam và phía tây là dòng sông Auron cùng suối Moulon chảy ôm vòng quanh chân đồi rồi hợp lưu với sông Yèvre ở phía tây bắc thành phố để đổ về sông Cher và sông Loire. Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne ngự ngay trên đỉnh cao nhất ở rìa đông nam của ngọn đồi cổ ấy tại tọa độ 47,0819 độ vĩ bắc, 2,3994 độ kinh đông.
Theo phép xem hình thế cổ truyền, chính vì địa thế tứ diện hoàn thủy, độc khâu trung lập (bốn mặt có sông ngòi và đầm nước bao bọc, một gò đồi đứng vững ở chính giữa chỉ chừa một dải yên ngựa hẹp ở phía đông nam nối với đất liền) mà sử gia Julius Caesar trong sách Chiến ký xứ Gaule từng ca ngợi thành Avaricum (Bourges) là một trong những đô thị kiên cố và đẹp nhất toàn cõi Gaule. Trong phong thủy hình thế, thế đất gò đồi được hai dòng sông Yèvre và Auron ôm vòng từ hai cánh tả hữu rồi giao hợp ở phía tây bắc gọi là nhị thủy giao khâm, quy bối kết huyệt (hai dòng nước vắt chéo như vạt áo ôm lấy gò đất hình lưng rùa), giúp tụ giữ toàn bộ sinh khí của vùng đồng bằng trung tâm nước Pháp mà không bị gió lùa tản mát.
Về trục hướng và thế vươn của công trình, đại thánh đường được xây dựng theo trục tọa tây bắc hướng đông nam dọc theo chiều từ cửa chính tới cung thánh (mặt tiền năm cổng vòm mở về hướng tây bắc một góc khoảng 298 độ nhìn về phía khu phố cổ và hợp lưu hai sông, trong khi đầu cung thánh vươn về hướng đông nam khoảng 118 độ để đón ánh mặt trời mọc mùa đông vào dịp lễ Thánh Bổn mạng Étienne 26 tháng 12). Đặc biệt, khi xây dựng phần cung thánh năm 1195, nhà thờ đã vươn vượt qua bức tường thành La Mã cổ đại để tiến ra sườn đồi phía đông nam, dùng ngôi nhà thờ tầng dưới (Église basse) làm chân đế bám sâu vào sườn đá, tạo nên thế long đầu xuất thành (đầu rồng vươn ra khỏi lũy thành cổ để đón minh đường rộng mở bên ngoài).
VLễ Thánh Bổn Mạng Étienne, Lễ Thánh Giám Mục Guillaume Và Đêm Ánh Sáng Xanh
Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges cử hành các nghi lễ phụng vụ theo dương lịch và lịch Phụng vụ Công giáo Rôma, gắn liền với các ngày lễ kính các vị thánh bảo trợ của Tổng giáo phận Bourges và hành trình ánh sáng ban đêm quanh khu di sản.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 10 tháng 1 | Dương lịch | Lễ kính Thánh Guillaume thành Bourges (Saint Guillaume, Tổng giám mục) | Lễ kính vị Tổng giám mục thánh thiện của Bourges (qua đời ngày 10 tháng 1 năm 1209, phong thánh năm 1218), đấng bảo trợ cho công cuộc xây dựng đại thánh đường Gothic hiện nay. |
| 4 tháng 2 | Dương lịch | Lễ kính Thánh nữ Jeanne nước Pháp (Sainte Jeanne de France) | Tưởng nhớ Nữ Công tước xứ Berry (1464 tới 1505), con gái Vua Louis XI, người đã sống đời cầu nguyện bác ái và lập Dòng Truyền Tin Đức Mẹ tại thành phố Bourges. |
| 13 tháng 5 | Dương lịch | Lễ kỷ niệm Cung hiến Nhà thờ chính tòa Bourges (1324) | Thánh lễ tạ ơn kỷ niệm ngày đại thánh đường được cung hiến trọng thể vào ngày 13 tháng 5 năm 1324. |
| 9 tháng 11 | Dương lịch | Lễ kính Thánh Ursin thành Bourges (Saint Ursin, Giám mục tiên khởi) | Kỷ niệm vị Giám mục đầu tiên đã rao giảng Tin Mừng tại xứ Berry và mang thánh tích Thánh Tử đạo Têphanô về lập nhà thờ chính tòa. |
| 26 tháng 12 | Dương lịch | Đại lễ Thánh Têphanô Tử đạo Tiên khởi (Saint Étienne, Lễ Bổn mạng) | Lễ bổn mạng trọng thể nhất của Nhà thờ chính tòa Bourges ngay sau ngày Đại lễ Giáng Sinh, do Tổng giám mục Bourges chủ sự. |
Đối với du khách và cộng đồng người Việt sinh sống, học tập tại vùng Centre-Val de Loire (Orléans, Tours, Bourges, Blois), Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges là điểm hành hương và thưởng lãm nghệ thuật đặc sắc suốt bốn mùa trong năm. Vào các buổi tối từ tháng Năm tới tháng Chín và dịp cuối năm, xung quanh nhà thờ và khu vườn Tòa Tổng giám mục (do học trò của Le Nôtre thiết kế) còn diễn ra chương trình Đêm Ánh Sáng Xanh (Les Nuits Lumière de Bourges) dẫn người bộ hành đi dưới ánh đèn lồng xanh lam khám phá lịch sử của vị kiến trúc sư Gothic và của học giả Jean Fusoris.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Từ nhà ga Paris-Austerlitz ở thủ đô Paris, quý vị đi tàu Intercités hoặc tàu TER tuyến trung tâm thẳng tới ga Bourges mất khoảng 1 giờ 55 phút, từ ga Bourges đi bộ dọc đại lộ Avenue Jean Jaurès và phố Rue Moyenne khoảng 1,2 cây số (hoặc đi xe buýt đô thị miễn phí Navette Citadine) là tới ngay chân Nhà thờ chính tòa.
- Toạ độ
- 47.0819, 2.3994
Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges là thánh đường chính tòa đang sinh hoạt phụng vụ hàng ngày của Tổng giáo phận Bourges. Khi vào thăm nhà thờ tầng trên và nhà thờ tầng dưới, quý vị cần ăn mặc lịch sự, bỏ mũ, giữ trật tự và không đi qua khu vực cung thánh khi đang có thánh lễ. Quý vị đừng quên đi dọc hành lang vòng cung thánh phía đông để ngắm 22 bộ cửa sổ kính màu đầu thế kỷ 13 đặt ngay ngang tầm mắt, chiêm ngưỡng chiếc đồng hồ thiên văn năm 1424 ở gian bên bắc và leo 396 bậc thang lên đỉnh Tháp Bơ (Tour de Beurre) để ngắm toàn cảnh thành phố Bourges cùng khu đầm lầy Marais.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges (Cathédrale Saint-Étienne de Bourges)
Contribute photos, information or video for Bourges CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Thánh Étienne tại Bourges có điểm gì khác biệt độc nhất so với các nhà thờ Gothic lớn khác của Pháp?
Khác với Nhà thờ Đức Bà Paris, Chartres, Reims hay Amiens đều có mặt bằng hình chữ thập với cánh ngang lớn, Nhà thờ chính tòa Bourges hoàn toàn không có cánh ngang (transept). Thay vào đó, công trình gồm 5 gian dọc chạy thông suốt từ tây sang đông với chiều cao phân tầng như hình kim tự tháp: hai gian ngoài cao 9,30 mét, hai gian bên trong vọt lên 21,30 mét (có cả tầng cửa sổ kính màu riêng) và gian giữa vươn cao 37,15 mét.
Vì sao hai ngọn tháp mặt tiền của Nhà thờ chính tòa Bourges lại được gọi là Tháp Điếc và Tháp Bơ?
Ngọn tháp phía nam được gọi là Tháp Điếc (Tour Sourde, cao 58 mét) vì ngay khi xây dựng vào thế kỷ 13 đã xuất hiện vết nứt do sụt lún nền hào cổ, khiến người ta phải xây thêm khối trụ bay khổng lồ bên ngoài để chống đỡ và không bao giờ dám treo chuông lên tháp. Ngọn tháp phía bắc bị sập năm 1506 và xây lại từ 1508 đến 1542 được gọi là Tháp Bơ (Tour de Beurre, cao 66 mét) vì kinh phí xây tháp thu từ tiền dâng cúng của các tín hữu xin phép chuẩn ăn bơ trong mùa Chay.
Bức phù điêu trên cổng trung tâm mặt tiền phía tây Nhà thờ chính tòa Bourges khắc họa cảnh gì?
Bức phù điêu trên cổng trung tâm mặt tây (tạc khoảng năm 1240) là một trong những kiệt tác điêu khắc Gothic sống động nhất về đề tài Phán Xét Cuối Cùng (Jugement Dernier). Phía dưới hình ảnh Chúa Kitô Thẩm Phán là cảnh Tổng lãnh thiên thần Micae cầm chiếc cân linh hồn đứng giữa những con quỷ có hình thù kỳ dị đang cố đè lệch đĩa cân và đoàn người công chính tươi cười được thiên thần dẫn vào lòng Tổ phụ Ápraham.
Chiếc đồng hồ thiên văn năm 1424 bên trong Nhà thờ chính tòa Bourges có giá trị lịch sử như thế nào?
Được lắp đặt vào tháng 11 năm 1424 nhân dịp rửa tội hoàng tử Louis (sau là Vua Louis XI), chiếc đồng hồ thiên văn do nhà toán học và kinh sĩ Jean Fusoris thiết kế (cùng thợ cơ khí André Cassart và họa sĩ Jean d'Orléans) là chiếc đồng hồ thiên văn cổ xưa nhất còn tồn tại ở nước Pháp. Bộ máy cơ khí nguyên bản thế kỷ 15 của đồng hồ vẫn được bảo tồn và cho biết giờ trong ngày, vị trí Mặt Trời trên Hoàng đạo cùng chu kỳ Mặt Trăng.
Ngôi nhà thờ tầng dưới (Église basse) của Nhà thờ chính tòa Bourges lưu giữ những bảo vật gì?
Nằm bên dưới cung thánh phía đông và xây dựng trên hào lũy La Mã cổ từ năm 1195, ngôi nhà thờ tầng dưới lưu giữ lăng mộ bằng đá cẩm thạch trắng khắc tượng nằm của Công tước Jean xứ Berry (1340 tới 1416) do Jean de Cambrai tạc, các mảnh phù điêu tinh xảo của bức bình phong cung thánh (Jubé) thế kỷ 13 và cụm tượng đá sơn màu cảnh Mai Táng Chúa Kitô đầu thế kỷ 16.