Đứng trên đại lộ Ross Road chạy dọc theo bờ nam của vịnh cảng Port Stanley lộng gió ở vĩ độ 51 độ 41 phút Nam, giữa khung cảnh mặt nước biển Nam Đại Tây Dương xanh thẳm và những cơn gió lạnh thổi về từ vùng cận Nam Cực, du khách sẽ thấy một ngôi thánh đường xây bằng đá xám ghép gạch đỏ với ngọn tháp chuông vươn cao vững chãi. Ngay trên thảm cỏ xanh phía trước nhà thờ, bốn chiếc xương hàm khổng lồ màu trắng ngà của hai con cá voi xanh vươn lên đan chéo vào nhau tạo thành một chiếc cổng vòm nhọn tự nhiên đối xứng hoàn hảo với những khung cửa sổ Gothic của Nhà thờ Chính tòa Christ Church.
Được khởi công năm 1890 theo bản vẽ của kiến trúc sư danh tiếng người Anh Sir Arthur Blomfield trên nền ngôi nhà thờ cũ bị sập do lở đất than bùn và được Giám mục đầu tiên Waite Hockin Stirling thánh hiến vào ngày 21 tháng 2 năm 1892, công trình này giữ vị trí là ngôi nhà thờ chính tòa Anh giáo nằm ở cực nam xa nhất trên trái đất. Suốt hơn một thế kỷ qua, đây là điểm tựa tinh thần cho cư dân hải đảo, các thủy thủ vượt mũi Sừng (Cape Horn) và những đoàn thám hiểm tiến vào lục địa băng giá Nam Cực.
IGiáo Phận Anh Giáo Cực Nam Thế Giới Và Dấu Ấn Giám Mục Waite Hockin Stirling
Trong hệ thống các giáo phận thuộc Khối Hiệp thông Anh giáo hoàn vũ (Anglican Communion), một nhánh lớn trong truyền thống Tin Lành và Cải cách khởi nguồn từ nước Anh, Nhà thờ Chính tòa Christ Church tại Stanley (cung hiến kính Chúa Kitô Cứu Thế) giữ một kỷ lục địa lý độc nhất vô nhị: đây là ngôi nhà thờ chính tòa Anh giáo nằm ở vĩ độ nam xa nhất trên hành tinh (51°41'32" vĩ Nam). Giáo xứ nhà thờ chính tòa này vừa phục vụ cư dân trên Quần đảo Falkland, vừa đảm nhận công việc mục vụ cho đảo Nam Georgia, Quần đảo Nam Sandwich và vùng lãnh thổ nghiên cứu tại Nam Cực.
Sự ra đời của ngai tòa giám mục tại cảng Stanley gắn liền với cuộc đời truyền giáo dấn thân của Đức Giám mục Waite Hockin Stirling (1829 tới 1923). Trước khi trở thành giám mục, ông là một nhà truyền giáo can trường thuộc Hội Truyền giáo Nam Mỹ (South American Missionary Society), từng sống nhiều năm giữa các bộ tộc bản địa Yaghan trên quần đảo Tierra del Fuego (Đất Lửa) và vùng mũi cực nam châu Mỹ.
Địa hạt giám mục rộng nhất thế kỷ 19 và quy chế trực thuộc Canterbury
Ngày 21 tháng 12 năm 1869, tại Tu viện Westminster ở London, mục sư Waite Hockin Stirling chính thức được tấn phong làm Giám mục đầu tiên của Quần đảo Falkland. Do quy định pháp lý của Giáo hội Anh thời Victoria chỉ cho phép tấn phong giám mục tại lãnh thổ thuộc quyền quản hạt trực tiếp, địa hạt giáo phận của Giám mục Stirling khi ấy được ấn định bao gồm toàn bộ các cộng đoàn Anh giáo trên khắp lục địa Nam Mỹ (ngoại trừ Guiana thuộc Anh), trải dài từ eo biển Magellan lên tới tận vùng sông Amazon. Cảng Stanley, nơi các con tàu buồm đi vòng qua mũi Sừng (Cape Horn) giữa Đại Tây Dương và Thái Bình Dương bắt buộc phải ghé vào tiếp tế nước ngọt và sửa chữa buồm, đã được chọn làm nơi đặt ngai tòa chính tòa (Cathedra) của vị giám mục.
Về mặt giáo luật và cơ cấu tổ chức hiện nay, từ năm 1978, Giáo xứ Quần đảo Falkland hoạt động như một giáo hạt tự trị ngoại tỉnh (extra-provincial) đặt dưới quyền Bản quyền và Đô thành đương nhiên (ex officio) của chính Đức Tổng Giám mục Canterbury (Vị Giáo chủ tinh thần của toàn Khối Hiệp thông Anh giáo). Trong thực tế mục vụ thường nhật, Tổng Giám mục Canterbury bổ nhiệm một vị giám mục ủy viên mang tước hiệu Giám mục phụ trách Quần đảo Falkland cùng vị Linh mục Quản nhiệm (Rector) trực tiếp coi sóc các nghi lễ phụng vụ tại Nhà thờ Chính tòa Christ Church.
IITừ Vụ Lở Đất Than Bùn Năm 1886 Đến Thiết Kế Của Sir Arthur Blomfield Năm 1892
Trước khi ngôi nhà thờ chính tòa hiện nay được dựng lên, cộng đoàn tín hữu tại Stanley từng sinh hoạt tôn giáo tại một ngôi nhà thờ nhỏ bằng đá và gỗ mang tên Nhà thờ Chúa Ba Ngôi (Holy Trinity Church) nằm ở đúng vị trí hiện tại trên đường Ross Road. Tuy nhiên, vào đêm ngày 2 tháng 6 năm 1886, sau nhiều ngày mưa lớn kéo dài làm bão hòa lớp đất than bùn xốp trên các ngọn đồi phía nam thị trấn, một vụ lở đất than bùn khổng lồ (peat slip) đã bất ngờ tràn xuống khu vực trung tâm Stanley. Dòng bùn đen đặc quánh đã đánh sập nhiều công trình và làm hư hại nghiêm trọng kết cấu tường của Nhà thờ Holy Trinity, buộc nhà chức trách phải tháo dỡ ngôi nhà thờ cũ vì không còn an toàn.
Không nản lòng trước thiên tai, Giám mục Waite Hockin Stirling đã phát động chiến dịch quyên góp rộng khắp từ cư dân làm nghề chăn cừu và hàng hải trên đảo cho tới các nhà hảo tâm tại Anh quốc. Ông đã mời kiến trúc sư hàng đầu của nước Anh thời bấy giờ là Sir Arthur Blomfield (1829 tới 1899), Phó Chủ tịch Viện Kiến trúc sư Hoàng gia Anh (RIBA) và là bậc thầy của trường phái Gothic Phục hưng, thiết kế một ngôi nhà thờ chính tòa hoàn toàn mới đủ sức đứng vững hàng trăm năm trước gió bão Nam Đại Tây Dương.
- 21/12/1869Tấn phong Giám mục đầu tiên Waite Hockin StirlingWaite Hockin Stirling được tấn phong tại Tu viện Westminster làm Giám mục Quần đảo Falkland, đặt trụ sở giám mục tại cảng Stanley.
- 02/06/1886Vụ lở đất than bùn làm sập Nhà thờ Holy Trinity cũMột trận lở đất than bùn lớn từ sườn đồi phía nam tràn xuống thị trấn Stanley, làm hư hại nặng Nhà thờ Holy Trinity khiến công trình phải hạ giải.
- Năm 1890Khởi công xây dựng Nhà thờ Chính tòa Christ ChurchCông trình mới được khởi dựng ngay trên nền nhà thờ cũ theo bản vẽ của kiến trúc sư Sir Arthur Blomfield với đội ngũ thợ xây đá và gạch lành nghề.
- 21/02/1892Lễ thánh hiến trọng thể Nhà thờ Chính tòaGiám mục Waite Hockin Stirling chủ sự nghi lễ thánh hiến Nhà thờ Chính tòa Christ Church xây bằng đá bản địa ghép gạch đỏ.
- Cuối thế kỷ 19Lắp đặt đàn đại phong cầm Ireland và chuông đồngNhà thờ hoàn thiện nội thất với cây đàn đại phong cầm hai bàn phím chế tác tại Dublin (Ireland) và bộ năm quả chuông đồng trên tháp.
- Năm 1933Dựng Cổng vòm Xương Cá Voi (Whalebone Arch)Bốn chiếc xương hàm khổng lồ của hai con cá voi xanh đánh bắt tại vùng biển Nam Georgia được dựng thành cổng vòm cao hơn 6 mét trước sân nhà thờ.
Một chi tiết lịch sử độc đáo gắn liền với vị trí trung tâm của ngôi thánh đường này: trong quy chế hành chính và địa dư của địa phương từ thế kỷ 20, ngọn tháp của Nhà thờ Chính tòa Christ Church được chọn làm mốc tọa độ gốc (điểm Không) để xác định ranh giới của khu vực đô thị Stanley (mọi vùng đất nằm trong bán kính 3,5 dặm Anh, tức 5,6 cây số tính từ đỉnh tháp nhà thờ đều thuộc địa hạt của thủ phủ Stanley). Đồng thời, nhà thờ còn là nơi lưu giữ những kỷ vật vô giá của lịch sử thám hiểm vùng cực, nổi bật nhất là ngọn cờ hiệp sĩ Huân chương Garter của dòng họ nhà thám hiểm Nam Cực huyền thoại Shackleton từng được treo tại Nhà nguyện Thánh George ở Lâu đài Windsor trước khi đưa về bảo quản tại đây.
IIIKiến Trúc Gothic Đá Bản Địa Ghép Gạch Đỏ, Đàn Phong Cầm Ireland Và Vòm Xương Cá Voi
Kiến trúc sư Sir Arthur Blomfield đã thiết kế Nhà thờ Chính tòa Christ Church theo phong cách Gothic Phục hưng (Gothic Revival) đậm chất Anh quốc cuối thế kỷ 19, nhưng có những biến đổi kết cấu rất thông minh để thích ứng với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của vùng vĩ độ 50 Nam, nơi có gió tây thổi mạnh quanh năm và hoàn toàn không có rừng cây gỗ lớn tự nhiên. Toàn bộ phần tường chịu lực chính của nhà thờ được xây dày bằng đá sa thạch và đá thạch anh địa phương (local stone) màu xám nâu khai thác ngay trên đảo Đông Falkland. Để tạo điểm nhấn thẩm mỹ ấm áp và gia cố các góc chịu lực, các dải băng ngang trên tường, các trụ đỡ (buttresses) cùng toàn bộ khung vòm nhọn của cửa đi và cửa sổ đều được xây ghép bằng gạch đất sét nung đỏ (red brick) vận chuyển bằng tàu biển từ nước Anh sang.
Mặt bằng của nhà thờ gồm lòng nhà thờ chính (nave), gian cung thánh ở đầu phía đông, hành lang bên và một tháp chuông vuông vức kết hợp mũi nhọn thấp đặt ở phía tây, tạo nên một khối kiến trúc đầm chắc, trọng tâm thấp để không bị rung chấn trước những cơn bão biển vùng cận Nam Cực.
Sự kết hợp giữa đá xám bản địa và các đường viền gạch đỏ kiểu Polychrome Gothic cùng hệ mái dốc lợp tôn kim loại sơn đỏ giúp công trình chống thấm ẩm và nổi bật giữa sương mù biển.
Tháp chuông có kết cấu đá và gạch kiên cố, bên trong treo bộ năm quả chuông đồng (ring of five bells) vẫn được các tình nguyện viên kéo dây ngân vang vào mỗi sáng Chúa nhật và các ngày lễ lớn.
Biểu tượng nổi tiếng nhất trước sân nhà thờ: dựng năm 1933 từ bốn xương hàm dưới của hai con cá voi xanh vùng Nam Georgia, tạo thành hai vòm nhọn đan chéo cao hơn 6 mét nhìn thẳng ra vịnh Stanley.
Cây đàn đại phong cầm ống (pipe organ) có hai bàn phím tay và bàn đạp chân được chế tác tinh xảo bởi hãng đàn Telford & Telford tại Dublin (Ireland) cuối thế kỷ 19, mang âm sắc trầm hùng.
Các khung cửa sổ mũi giáo lắp kính màu nghệ thuật khắc họa cuộc đời Chúa Kitô và công cuộc truyền giáo của Giám mục Stirling, bên dưới hệ trần vòm gỗ đóng khít như thân tàu gỗ lật ngược.
Hàng trăm tấm đệm quỳ (kneelers) đặt tại các dãy ghế gỗ do cư dân địa phương tự tay thêu tỉ mỉ hình ảnh chim cánh cụt hoàng đế, cá voi, hải cẩu, chim hải âu và các loài hoa dại bản địa.
Đứng bên dưới Cổng vòm Xương Cá Voi (Whalebone Arch) ở khu vườn phía trước nhà thờ để nhìn qua khung xương trắng ngà hướng về mặt tiền đá và gạch đỏ, người chiêm bái cảm nhận rõ mối giao hòa sâu sắc giữa đức tin tôn giáo và môi trường biển khơi Nam Đại Tây Dương. Bốn chiếc xương hàm cá voi xanh từ đảo Nam Georgia vốn có độ cong tự nhiên gần như trùng khít với tỷ lệ vòm nhọn Lancet Gothic của các ô cửa sổ nhà thờ phía sau, biến di sản của đại dương thành một cổng tam quan tự nhiên dẫn bước vào chốn thánh.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy hình thế cổ truyền phương Đông đối chiếu với quy tắc định hướng của kiến trúc nhà thờ Anh giáo, không phải điều chép trong hồ sơ thiết kế của Sir Arthur Blomfield. Trong truyền thống kiến trúc Anh giáo, nhà thờ luôn tuân thủ quy tắc định hướng cổ điển: trục chính chạy dọc theo phương Tây - Đông, trong đó bàn thờ gian cung thánh đặt ở đầu phía Đông đón ánh mặt trời mọc.
Xét trên đại cuộc địa hình tại tọa độ 51,69234 độ vĩ Nam và 57,85855 độ kinh Tây, thị trấn cảng Stanley nằm dọc theo sườn đồi phía nam của vịnh Stanley (Stanley Harbour), một vịnh nước sâu tự nhiên dài và hẹp nằm gần như khép kín bên trong vịnh ngoài Port William, chỉ thông ra biển Nam Đại Tây Dương qua một cửa hẹp gọi là The Narrows. Nhìn theo pháp nhãn phong thủy hình thế, cấu trúc vịnh trong - vịnh ngoài có hai mũi đất đá khép lại ở cửa biển chính là cách cục hồ trung tụ thủy, lưỡng sa khóa thủy khẩu (nước tụ trong lòng vịnh kín, hai cánh tay đất khóa chặt cửa nước). Nhờ địa thế quý hiếm ấy mà giữa vùng biển vĩ độ 50 Nam nổi tiếng với những cơn cuồng phong và sóng dữ, mặt nước trước mặt Nhà thờ Chính tòa Christ Church vẫn phẳng lặng và hiền hòa như một chiếc gương lớn làm nội minh đường.
Về sơn hướng và thích ứng Nam bán cầu, khu đất nhà thờ nằm trên thềm đá bên bờ nam của vịnh: phía Nam sau lưng nhà thờ là dãy đồi Sapper Hill và Tumbledown vươn lên làm hậu chẩm vững chắc chắn gió lạnh thổi lên từ vùng cực Nam, trong khi mặt bên phía Bắc của nhà thờ và Cổng vòm Xương Cá Voi mở thoáng ra đại lộ Ross Road và nhìn thẳng ra mặt nước vịnh Stanley ở phương Bắc. Ở Nam bán cầu (vĩ độ 51 Nam), Mặt trời không đi qua hướng Nam như ở Bắc bán cầu mà luôn vận hành ở phương Bắc, còn gió lạnh buốt giá lại thổi từ phương Nam lên. Do đó, việc đặt nhà thờ tựa lưng vào đồi phía Nam và mở mặt thoáng đón vịnh nước cùng ánh nắng Mặt trời ở phía Bắc (trong khi trục cung thánh bên trong vẫn giữ đúng hướng Đông truyền thống) là thế đất thuận lý tự nhiên hoàn hảo nhất tại Nam bán cầu, vừa đón trọn dương khí ấm áp của ánh sáng phương Bắc, vừa tụ được thủy khí của cảng biển.
VPhụng Vụ Sách Cầu Nguyện Chung, Lễ Mùa Gặt Hải Đảo Và Chuông Đồng Chúa Nhật
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ Chính tòa Christ Church gìn giữ trang nghiêm truyền thống của Giáo hội Anh giáo qua việc cử hành Thánh lễ Tiệc Thánh (Holy Communion) và Kinh Chiều (Evensong) theo Sách Cầu nguyện Chung (Book of Common Prayer) và nghi thức phụng vụ đương đại, kết hợp với những nét sinh hoạt cộng đồng ấm áp của cư dân vùng đảo xa Nam Đại Tây Dương.
| Thời điểm trong năm | Lễ tiết và Nghi thức | Nội dung phụng vụ tại Nhà thờ Chính tòa Stanley |
|---|---|---|
| Sáng Chúa nhật hằng tuần | Hồi chuông đồng 5 tiếng và Lễ Tiệc Thánh (Sung Eucharist) | Đội rung chuông kéo bộ 5 quả chuông đồng vang vọng khắp cảng Stanley, tiếp theo là lễ cầu nguyện với tiếng đàn đại phong cầm Ireland. |
| Ngày 21 tháng 2 hằng năm | Kỷ niệm ngày Thánh hiến Nhà thờ Chính tòa (21/02/1892) | Tưởng nhớ ngày Giám mục đầu tiên Waite Hockin Stirling cung hiến ngôi thánh đường và cầu nguyện cho các cộng đoàn vùng cực Nam. |
| Mùa Thu Nam bán cầu (Tháng 3 tới tháng 5) | Lễ Tạ ơn Mùa gặt và Biển cả (Harvest & Sea Sunday) | Giáo dân từ các trang trại chăn cừu trên đảo và ngư dân hàng hải dâng hoa trái, sản vật địa phương và cầu bình an cho người đi biển. |
| Tháng 12 (Giữa mùa Hè Nam bán cầu) | Lễ vọng Giáng Sinh (Nine Lessons and Carols) | Buổi hợp xướng chín bài đọc Kinh Thánh và thánh ca Giáng Sinh truyền thống Anh giáo dưới ánh nến trong những đêm hè dài của vùng vĩ độ nam. |
Đối với các nhà khoa học làm việc tại các trạm nghiên cứu Nam Cực, các thủy thủ tàu thám hiểm vùng cực và du khách vượt biển đến thăm cảng Stanley, việc bước vào không gian ấm áp mùi gỗ thông của Nhà thờ Chính tòa Christ Church, lắng nghe tiếng đàn phong cầm cổ từ thế kỷ 19 và ngắm nhìn những tấm đệm thêu hình chim cánh cụt luôn mang lại cảm giác bình yên kỳ lạ nơi tận cùng thế giới.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đại lộ Ross Road nhìn ra cảng Stanley (Port Stanley), đảo Đông Falkland, Quần đảo Falkland
- Đường tới
- Nhà thờ Chính tòa Christ Church tọa lạc ngay trên trục đường ven biển Ross Road ở trung tâm thị trấn Stanley (đảo Đông Falkland), cách bến tàu khách cảng Stanley khoảng 300 mét đi bộ về phía đông và cách sân bay Mount Pleasant khoảng 50 cây số theo đường bộ.
- Toạ độ
- -51.69234, -57.85855
Khi tới tham quan Nhà thờ Chính tòa Christ Church trên đại lộ Ross Road tại cảng Stanley, quý vị hoàn toàn có thể dạo bước chụp ảnh bên dưới Cổng vòm Xương Cá Voi (Whalebone Arch) ở sân trước và bước vào chiêm ngưỡng nội thất nhà thờ. Quý vị lưu ý tuyệt đối không chạm tay, dựa người hoặc khắc vẽ lên bốn chiếc xương hàm cá voi xanh cổ dựng từ năm 1933 vì cấu trúc xương tự nhiên rất nhạy cảm trước sự bào mòn của gió biển. Khi vào bên trong lòng nhà thờ, quý vị bỏ mũ, đi nhẹ bước trên sàn gỗ và giữ yên lặng nếu đang diễn ra buổi tập đàn đại phong cầm hoặc giờ cầu nguyện của giáo xứ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Chính tòa Christ Church tại Stanley
Contribute photos, information or video for Christ Church Cathedral, StanleyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ Chính tòa Christ Church tại Stanley lại nổi tiếng về mặt vị trí địa lý?
Tọa lạc ở vĩ độ 51 độ 41 phút Nam trên đảo Đông Falkland ở vùng biển Nam Đại Tây Dương, Nhà thờ Chính tòa Christ Church tại Stanley là ngôi nhà thờ chính tòa thuộc Khối Hiệp thông Anh giáo nằm ở vĩ độ nam xa nhất trên thế giới, phục vụ mục vụ cho cả khu vực đảo Nam Georgia và vùng lãnh thổ cận Nam Cực.
Nhà thờ Chính tòa Christ Church được xây dựng vào năm nào và ai là người thiết kế?
Ngôi nhà thờ được khởi công năm 1890 và được Giám mục đầu tiên Waite Hockin Stirling thánh hiến ngày 21 tháng 2 năm 1892, xây dựng ngay trên nền của Nhà thờ Holy Trinity cũ bị sập trong vụ lở đất than bùn năm 1886. Công trình do kiến trúc sư danh tiếng người Anh Sir Arthur Blomfield thiết kế theo phong cách Gothic Phục hưng.
Cổng vòm Xương Cá Voi (Whalebone Arch) phía trước nhà thờ được tạo nên từ đâu?
Cổng vòm Xương Cá Voi nổi tiếng ở sân trước nhà thờ được dựng vào năm 1933, ghép từ bốn chiếc xương hàm dưới khổng lồ của hai con cá voi xanh (blue whales) đánh bắt tại vùng biển đảo Nam Georgia ở cận Nam Cực, tạo thành hai vòm nhọn đan chéo cao hơn 6 mét.
Kiến trúc và nội thất của Nhà thờ Chính tòa Christ Church có những hiện vật gì đặc sắc?
Nhà thờ được xây bằng đá sa thạch địa phương ghép xen kẽ các dải gạch nung đỏ đưa từ Anh sang để chống chọi gió bão vùng cực. Bên trong có tháp treo 5 quả chuông đồng, cây đàn đại phong cầm hai bàn phím chế tác tại Dublin (Ireland), các bức tranh kính màu thế kỷ 19 - 20, ngọn cờ hiệp sĩ dòng họ thám hiểm Shackleton và hàng trăm tấm đệm quỳ thêu hình chim cánh cụt, cá voi.
Hiện nay Nhà thờ Chính tòa Christ Church trực thuộc quyền quản hạt tôn giáo của vị giáo phẩm nào?
Từ năm 1978, Giáo xứ Nhà thờ Chính tòa tại Stanley hoạt động như một giáo hạt tự trị thuộc Khối Hiệp thông Anh giáo đặt dưới quyền Bản quyền đương nhiên (ex officio) của chính Đức Tổng Giám mục Canterbury, người bổ nhiệm một Giám mục Ủy viên phụ trách Quần đảo Falkland và Linh mục Quản nhiệm trực tiếp coi sóc nhà thờ.