Đi về phía tây từ Buenos Aires, đồng cỏ pampa phẳng tới tận chân trời, không một ngọn đồi. Rồi ở thị trấn Luján, hai ngọn tháp đá xám nhọn vút đột ngột dựng lên trên mái nhà thấp, trông như một nhà thờ Gothic của nước Pháp lạc giữa đồng bằng Nam Mỹ. Trước mặt tiền là một quảng trường rộng. Những ngày thường đã có người tới, có người đi bộ từ rất xa, đôi giày còn bám bụi đường. Bên trong, mọi con mắt hướng về phía sau bàn thờ chính, nơi đặt một pho tượng nhỏ đến bất ngờ: Đức Mẹ chắp tay, mặc áo trắng, choàng áo xanh da trời, chỉ cao hơn một gang tay.
Đây là Vương cung thánh đường Đức Mẹ Luján (Basílica de Nuestra Señora de Luján), đền thánh quốc gia của Argentina, thuộc Công Giáo Rôma. Nơi này kính Đức Mẹ Luján dưới tước hiệu Vô Nhiễm Nguyên Tội. Từ năm 1930, Đức Mẹ Luján là bổn mạng của Argentina, Uruguay và Paraguay. Argentina có nhiều đền thánh, nhưng không nơi nào mà người Công Giáo cả nước, từ thủ đô tới các tỉnh xa, cùng tìm về đông như ở đây, và đó là lý do thư viện chọn Luján làm đại diện duy nhất cho nước này.
ICỗ Xe Dừng Bên Sông Luján Và Pho Tượng Đất Nung
Câu chuyện gốc được Giáo hội Argentina kể lại qua nhiều thế hệ. Năm 1630, hai pho tượng Đức Mẹ được gửi từ Brasil sang Buenos Aires, rồi chất lên một cỗ xe bò đi về phía bắc. Tới một chỗ bên sông Luján, nơi người ta gọi là Cây Đứng Một Mình (El Árbol Solo), cỗ xe không chịu đi nữa. Người ta dỡ bớt hàng, thử đi thử lại, và chỉ khi pho tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm được hạ xuống thì đàn bò mới kéo được xe. Người đương thời hiểu đó là dấu Đức Mẹ muốn ở lại chỗ ấy.
Pho tượng cao 38 cm, bằng đất nung, theo trang Peregrinación Juvenil có phủ thêm thạch cao. Đức Mẹ đứng chắp tay trước ngực, mắt nhìn xuống, mặt bầu dục, nước da sậm, mặc áo trắng, choàng áo xanh da trời.
Tước hiệu của pho tượng là Vô Nhiễm Nguyên Tội: theo giáo lý Công Giáo, Đức Maria được gìn giữ khỏi tội nguyên tổ ngay từ lúc được thụ thai. Người tín hữu kính Đức Mẹ qua pho tượng, còn pho tượng là hình ảnh giúp nhớ tới Người, không phải vật được thờ. Chính vì vậy một pho tượng rất nhỏ có thể làm tâm điểm cho cả một vương cung thánh đường: điều người ta tìm tới không phải kích thước của tượng, mà là lịch sử lòng tin của nhiều thế hệ gắn với nó.
Người đầu tiên chăm sóc pho tượng là Manuel, một người nô lệ gốc Phi đã chứng kiến việc cỗ xe dừng lại. Theo trang Peregrinación Juvenil, ông dâng trọn đời giữ tượng trong cảnh đơn độc giữa đồng cỏ, và Giáo hội nay đang xét hồ sơ phong thánh cho ông. Cũng theo trang này, năm 1677 bà Ana de Matos hiến đất, năm 1685 nhà nguyện đầu tiên được dựng, năm 1730 nơi này thành giáo xứ.
Khác với Đức Mẹ Guadalupe hay Lộ Đức, lòng kính Đức Mẹ Luján không bắt nguồn từ một lần hiện ra. Nó bắt đầu từ một pho tượng làm sẵn, đi đường biển tới Buenos Aires, và một cỗ xe không chịu chạy. Chỗ hay nhầm thứ hai là vị giáo hoàng ban tước vương cung thánh đường: một số trang ghi Đức Piô XII, nhưng Bộ Văn hóa Argentina ghi rõ là Đức Piô XI, ngày 15 tháng 11 năm 1930, khi Đức Piô XII chưa lên ngôi.
IITừ Nhà Nguyện Đồng Cỏ Tới Hai Ngọn Tháp Gothic
Trong hơn hai thế kỷ, pho tượng ở trong những nhà nguyện và nhà thờ nhỏ bên sông Luján. Tới cuối thế kỷ 19, dòng người hành hương đã đông tới mức cần một ngôi đền xứng tầm. Linh mục Jorge María Salvaire, người khởi xướng công trình theo Bộ Văn hóa Argentina, đề nghị dựng một vương cung thánh đường theo lối Gothic, và việc xây kéo dài gần nửa thế kỷ.
- 1630Cỗ xe dừng bên sông LujánTheo truyền thống, pho tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm được giữ lại bên sông Luján. Người nô lệ Manuel bắt đầu chăm sóc tượng.
- 1685Nhà nguyện đầu tiênSau khi bà Ana de Matos hiến đất năm 1677, nhà nguyện đầu tiên được dựng. Năm 1730 nơi này thành giáo xứ (Peregrinación Juvenil).
- 1887Đội triều thiên và đặt đáĐức Lêô XIII làm phép triều thiên và pho tượng được đội triều thiên. Trang Monumentos của chính phủ Argentina ghi đây cũng là năm đặt đá cho đền thờ mới.
- 1890Khởi côngNgày 6 tháng 5 năm 1890 công trình bắt đầu theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp Ulrico (Uldéric) Courtois cùng các kỹ sư Alfonso Flamand và Rómulo Ayerza (Bộ Văn hóa Argentina).
- 1910Khánh thànhNgày 4 tháng 12 năm 1910 đền thờ được làm phép và khánh thành, dù hai tháp chưa xong. Linh mục Salvaire đã mất trước đó, ngày 4 tháng 2 năm 1899.
- 1930Bổn mạng và vương cung thánh đườngTròn ba thế kỷ sau sự tích, Đức Piô XI tôn Đức Mẹ Luján làm bổn mạng Argentina, Uruguay và Paraguay, và ngày 15 tháng 11 năm 1930 ban tước vương cung thánh đường.
- 1935Hai tháp hoàn thànhHai tháp cao 106 mét xong, khép lại công trình sau khoảng 45 năm (Monumentos, Pilgrimaps). Bộ Văn hóa Argentina ghi hai tháp xong sớm hơn, trong những năm 1922 tới 1926.
- 1998Di tích lịch sử quốc giaNghị định 283 năm 1998 xếp vương cung thánh đường vào hàng Monumento Histórico Nacional của Argentina.
Các nguồn vênh nhau ở ba chỗ. Về năm bắt đầu, trang Monumentos ghi đặt đá năm 1887, còn Bộ Văn hóa Argentina và Pilgrimaps ghi khởi công năm 1890. Hai mốc có thể cùng đúng nếu hiểu 1887 là lễ đặt đá và 1890 là lúc thi công thật sự. Về tháng của sự tích, EWTN ghi cỗ xe dừng vào tháng 5 năm 1630, trang Peregrinación Juvenil ghi pho tượng tới Buenos Aires tháng 3 năm 1630 rồi mới lên đường. Về tước vương cung thánh đường, EWTN ghi Đức Piô XII ban ngày 8 tháng 12 năm 1930, thư viện theo Bộ Văn hóa Argentina: Đức Piô XI, ngày 15 tháng 11 năm 1930.
IIIGothic Tân Thời Theo Mẫu Các Nhà Thờ Pháp
Vương cung thánh đường theo lối Gothic tân thời, lối phục dựng kiến trúc Gothic trung đại vốn thịnh ở châu Âu thế kỷ 19. Kiến trúc sư chính là Ulrico Courtois, người Pháp, cùng làm có Alfonso Flamand, Rómulo Ayerza, Ernesto Moreau và Francisque Fleury Tronquoy theo Bộ Văn hóa Argentina. Trang Monumentos ghi người thiết kế lấy mẫu từ các nhà thờ lớn Paris, Chartres, Reims và Amiens, nên đứng giữa quảng trường Luján, quý vị dễ có cảm giác đang ở một thành phố miền bắc nước Pháp.
Mặt bằng hình thánh giá Latinh, dài 100 mét, cánh ngang 70 mét. Mặt tiền có hai tháp cao 106 mét kẹp giữa một cửa sổ hoa hồng đường kính 10 mét. Kính màu làm ở Bordeaux, bên Pháp. Pho tượng Đức Mẹ đặt ở vị trí cao sau bàn thờ chính, để từ lòng nhà thờ ai cũng có thể hướng mắt về.
Hai ngọn tháp nhọn đá xám cao 106 mét theo Bộ Văn hóa Argentina, xong năm 1935 theo Monumentos, còn Bộ Văn hóa ghi xong trong những năm 1922 tới 1926, nhìn thấy từ xa trên vùng đồng bằng.
Ô cửa tròn đường kính 10 mét giữa mặt tiền, theo lối các nhà thờ Gothic Pháp (Monumentos).
Các ô kính màu của vương cung thánh đường được đặt làm tại Bordeaux, bên Pháp, theo trang Monumentos của chính phủ Argentina.
Tượng đất nung cao 38 cm, áo trắng choàng xanh, đội triều thiên từ năm 1887, đặt trong hốc cao sau bàn thờ chính.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều cao hai tháp | 106 m | Bộ Văn hóa Argentina |
| Chiều dài | 100 m | Trang Monumentos, chính phủ Argentina |
| Cánh ngang | 70 m | Trang Monumentos |
| Cửa sổ hoa hồng | Đường kính 10 m | Trang Monumentos |
| Pho tượng | 38 cm | EWTN, Peregrinación Juvenil |
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc riêng của thư viện, dựa trên con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt. Người Công Giáo Argentina không chọn đất theo phong thủy, và giáo lý Công Giáo không dạy phong thủy. Hướng của nhà thờ Công Giáo theo lệ phụng vụ, xưa ưa đặt cung thánh về phía đông, còn ở Luján điều quyết định chỗ đặt đền thờ là sự tích: đền được dựng gần nơi truyền thống cho là pho tượng đã chọn ở lại. Những dòng dưới đây chỉ để bạn đọc quen lối xem đất của người Việt có chỗ đặt cạnh mà so, không chép từ tư liệu nào của đền thánh.
Luján nằm giữa đồng bằng pampa, không núi, không đồi. Trong phép xem đất, vùng đất bằng như vậy thuộc loại bình dương, và ở đất bình dương người xưa không tìm núi làm chỗ tựa mà tìm nước. Sách cổ có câu ở đất bằng thì lấy nước làm rồng. Ở đây, dòng sông Luján chính là mạch ấy: pho tượng dừng lại bên sông, nhà nguyện đầu tiên dựng gần sông, và thị trấn lớn lên dọc theo nó.
Thứ hai là chỗ cao tương đối. Trên một vùng đất phẳng, hai tháp cao 106 mét làm thành cột mốc nhìn thấy từ rất xa, đóng vai một ngọn núi nhân tạo. Theo lối cổ truyền, một điểm cao đơn độc giữa đất bằng là chỗ khí tụ lại, nhưng ở đây đó là việc của kiến trúc Gothic vốn vươn thẳng lên, không phải tính toán của người thiết kế.
Thứ ba là minh đường. Quảng trường rộng trước mặt tiền mở ra khoảng trống cho đám đông hành hương, đúng chỗ mà phong thủy Việt gọi là sân trước, nơi khí đến tụ lại trước cửa. Với một đền thánh mà mỗi tháng Mười đón hàng triệu người đi bộ tới, khoảng trống ấy trước hết là nhu cầu của việc đón người, và thư viện chỉ ghi sự trùng hợp của hình thể để quý vị đối chiếu.
VLễ Tám Tháng Năm Và Cuộc Đi Bộ Tháng Mười
Đền thánh theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch. Lễ chính của Đức Mẹ Luján là ngày 8 tháng 5 theo EWTN. Nhưng dịp đông người nhất năm lại là cuộc hành hương đi bộ của giới trẻ vào cuối tuần đầu tiên của tháng Mười, khi dòng người đi suốt đêm từ khu Liniers của thành phố Buenos Aires về Luján. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 8 tháng 5 | Lịch phụng vụ Công Giáo tại Argentina, dương lịch | Lễ Đức Mẹ Luján | Lễ chính của Đức Mẹ Luján, bổn mạng Argentina, Uruguay và Paraguay (EWTN). |
| Cuối tuần đầu tháng 10 | Dương lịch, lệ riêng của đền thánh | Hành hương giới trẻ (Peregrinación Juvenil a Luján) | Đi bộ qua đêm hơn 60 km từ Liniers tới Luján. Lần đầu ngày 25 tháng 10 năm 1975 với khoảng 30.000 người (Santuario de Luján). |
| 8 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Lễ của tước hiệu mà pho tượng mang. |
| 15 tháng 11 | Dương lịch, ngày riêng của đền thánh | Kỷ niệm tước vương cung thánh đường | Ngày Đức Piô XI ban tước vương cung thánh đường năm 1930 (Bộ Văn hóa Argentina). |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao năm phụng vụ | Các nghi lễ Tuần Thánh cử hành tại vương cung thánh đường, ngày tính theo lễ Phục Sinh từng năm. |
Về quy mô cuộc đi bộ, trang Peregrinación Juvenil ghi hơn một triệu người, Infocielo ghi năm 2013 có hơn hai triệu người, mức cao nhất tới lúc ấy. Quãng đường, theo Infocielo, bắt đầu từ đền thánh San Cayetano ở Liniers và dài gần 60 km, còn trang của đền thánh Luján ghi hơn 60 km.
Cùng là đền thánh quốc gia kính Đức Mẹ ở châu Mỹ, quý vị có thể đọc bài Đền thánh quốc gia Đức Mẹ Aparecida. Pho tượng Luján đến từ Brasil, quê của tượng Aparecida, và cả hai đều là tượng đất nung nhỏ. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt riêng của người Việt tại Luján, nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Trung tâm thành phố Luján, Partido de Luján, Provincia de Buenos Aires
- Đường tới
- Vương cung thánh đường ở trung tâm thành phố Luján, tỉnh Buenos Aires, cách thủ đô Buenos Aires khoảng 60 km về phía tây. Có tàu và xe buýt từ Buenos Aires tới Luján.
- Toạ độ
- -34.5645, -59.1216
Đây là đền thánh đang cử hành phụng vụ trong ngày, không phải nơi tham quan thuần túy. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không đi lại giữa các hàng ghế khi đang có thánh lễ. Tới gần pho tượng, người hành hương đi theo dòng và dừng ngắn để người sau tới lượt. Những ngày đầu tháng Mười, quảng trường và các phố quanh đền rất đông người đi bộ tới nơi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường Đức Mẹ Luján
Contribute photos, information or video for Basilica of Our Lady of LujánThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đức Mẹ Luján là ai
Là tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội gắn với pho tượng đất nung cao 38 cm, theo truyền thống đã dừng lại bên sông Luján năm 1630 khi cỗ xe chở tượng không chịu đi tiếp. Từ năm 1930, Đức Mẹ Luján là bổn mạng của Argentina, Uruguay và Paraguay. Pho tượng nay đặt sau bàn thờ chính của Vương cung thánh đường Luján.
Vương cung thánh đường Luján xây năm nào
Bộ Văn hóa Argentina ghi khởi công ngày 6 tháng 5 năm 1890, khánh thành ngày 4 tháng 12 năm 1910, còn trang Monumentos ghi lễ đặt đá năm 1887. Hai tháp cao 106 mét xong năm 1935 theo Monumentos, còn Bộ Văn hóa ghi trong những năm 1922 tới 1926. Kiến trúc sư chính là Ulrico Courtois, người Pháp, lấy mẫu các nhà thờ Paris, Chartres, Reims và Amiens.
Lễ Đức Mẹ Luján ngày nào
Lễ chính của Đức Mẹ Luján là ngày 8 tháng 5 theo lịch phụng vụ Công Giáo tại Argentina. Ngoài ra, cuối tuần đầu tháng Mười có cuộc hành hương đi bộ của giới trẻ từ Liniers ở Buenos Aires tới Luján, là dịp đông người nhất năm. Ngày 8 tháng 12, lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm, cũng là lễ của tước hiệu pho tượng.
Hành hương đi bộ tới Luján dài bao nhiêu km
Khoảng 60 km, đi bộ qua đêm từ đền thánh San Cayetano ở khu Liniers của Buenos Aires tới Luján. Cuộc đầu tiên ngày 25 tháng 10 năm 1975 có khoảng 30.000 người. Nay diễn ra vào cuối tuần đầu tháng Mười, trang Peregrinación Juvenil ghi hơn một triệu người, Infocielo ghi năm 2013 hơn hai triệu người.
Giáo hoàng nào tôn Đức Mẹ Luján làm bổn mạng Argentina
Đức Piô XI, năm 1930, tròn ba thế kỷ sau sự tích bên sông Luján. Cũng Đức Piô XI ban tước vương cung thánh đường ngày 15 tháng 11 năm 1930 theo Bộ Văn hóa Argentina. Một số trang ghi nhầm là Đức Piô XII, nhưng ngài chỉ lên ngôi giáo hoàng về sau. Trước đó năm 1887, Đức Lêô XIII đã làm phép triều thiên cho tượng.