Nằm uy nghi tại góc tây bắc của Quảng trường Tháng Năm (Plaza de Mayo) lịch sử giữa trái tim thủ đô Buenos Aires, ngay điểm giao cắt giữa đại lộ Rivadavia và phố San Martín, Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires (tên chính thức bằng tiếng Tây Ban Nha là Catedral Metropolitana de Buenos Aires, cung hiến cho Thiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh, Catedral de la Santísima Trinidad) gây ấn tượng mạnh mẽ cho bất kỳ du khách nào lần đầu chiêm ngưỡng. Không giống bất kỳ ngôi nhà thờ chính tòa thuộc địa Tây Ban Nha nào khác ở châu Mỹ vốn luôn vươn cao hai ngọn tháp chuông Baroque đồ sộ, mặt tiền của Nhà thờ chính tòa Buenos Aires lại hiện ra như một ngôi đền Hy Lạp - La Mã cổ đại hay mặt tiền Cung điện Bourbon ở Paris, với mười hai cây cột thức Corinth khổng lồ nâng đỡ bức trán tường tam giác chạm khắc phù điêu tinh xảo và hoàn toàn không có tháp chuông.
Bước qua hàng hiên mười hai cột ấy vào bên trong không gian năm lòng rộng lớn có mái vòm cao hơn bốn mươi mét, người lữ khách như bước vào cuốn biên niên sử sống động của cả đất nước Argentina suốt hơn bốn thế kỷ qua. Trên chính mảnh đất do nhà chinh phục Juan de Garay cắm mốc dành cho nhà thờ lớn vào ngày thành lập thành phố 11 tháng 6 năm 1580, ngôi đại thánh đường Công giáo được xây dựng lại lần thứ sáu từ năm 1752 tới 1791 này vừa là nơi an nghỉ vĩnh hằng của vị Cha già giải phóng dân tộc Đại tướng José de San Martín, vừa là nơi vị Hồng y Jorge Mario Bergoglio đã tận tụy cử hành Thánh lễ, ngồi tòa giải tội và chăm sóc người nghèo suốt mười lăm năm (1998 tới 2013) trước khi bước lên ngai tòa Thánh Phêrô với tông hiệu Đức Giáo hoàng Phanxicô, vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Tân Thế giới.
IThiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh, Pho Tượng Chúa Kitô Của Buenos Aires Năm 1671 Và Sứ Vụ Mục Tử Của Đức Giáo Hoàng Phanxicô
Ngay từ ngày 11 tháng 6 năm 1580, khi nhà thám hiểm Tây Ban Nha Juan de Garay tái lập thành phố cảng bên bờ dòng sông Bạc (Río de la Plata), ông đã đặt tên chính thức cho thành phố là Thành phố của Thiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh và Cảng Đức Mẹ Santa María của những Ngọn Gió Lành (Ciudad de la Santísima Trinidad y Puerto de Santa María del Buen Ayre). Chính vì vậy, ngôi nhà thờ chính của thành phố được chọn xây dựng ngay tại lô đất góc bắc của Quảng trường Lớn (Plaza Mayor) đã được cung hiến từ buổi đầu tiên cho Mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh (Santísima Trinidad: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần). Đến ngày 30 tháng 3 năm 1620, khi Đức Giáo hoàng Phaolô V ban hành Tông sắc tách vùng Río de la Plata khỏi Giáo phận Asunción (Paraguay) để lập Giáo phận Buenos Aires, ngôi nhà thờ Ba Ngôi Cực Thánh chính thức trở thành Nhà thờ chính tòa.
Bên cạnh mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi và tước hiệu Đức Mẹ Hòa Bình (Nuestra Señora de los Buenos Aires / Nuestra Señora de la Paz) được tôn kính trên bàn thờ chính, trái tim sùng kính sâu đậm nhất của người dân thủ đô qua hơn ba thế kỷ rưỡi lại hướng về pho tượng gỗ thiêng liêng mang tên Đức Kitô của Buenos Aires (Santo Cristo de Buenos Aires). Được điêu khắc gia người Bồ Đào Nha Manuel do Coyto tạc bằng gỗ tuyết tùng và gỗ thông năm 1671, đây là pho tượng tôn giáo cổ xưa nhất còn tồn tại ở Buenos Aires, khắc họa Chúa Giêsu chịu đóng đinh trên Thánh giá với vẻ mặt từ bi nhẫn nại, được tôn vinh là Đấng Bảo trợ che chở thành phố qua muôn vàn dịch bệnh, hạn hán và biến loạn lịch sử.
Trong lịch sử đương đại của Giáo hội hoàn vũ, Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires mang một vị thế tinh thần vô song bởi đây chính là Nhà thờ mẹ của Đức Giáo hoàng Phanxicô (Jorge Mario Bergoglio SJ, sinh năm 1936 tại Buenos Aires). Được thụ phong Giám mục phụ tá tại chính ngôi đại thánh đường này vào ngày 27 tháng 6 năm 1992 và chính thức kế vị làm Tổng giám mục Chính tòa Buenos Aires kiêm Giáo trưởng Argentina từ ngày 28 tháng 2 năm 1998 tới ngày 13 tháng 3 năm 2013, Đức Hồng y Bergoglio đã biến Nhà thờ chính tòa trên Quảng trường Tháng Năm thành biểu tượng của một Giáo hội nghèo vì người nghèo và đối thoại liên tôn.
Khác với phong cách xa cách của nhiều bậc quyền quý, suốt mười lăm năm làm Tổng giám mục, ngài từ chối ở trong dinh thự sang trọng mà sống trong một căn phòng giản dị tại tòa giám mục sát bên hông nhà thờ (phố Rivadavia 415), tự nấu ăn, đi tàu điện ngầm tuyến A ngay trước cửa nhà thờ để tới thăm các khu ổ chuột (villas miserias) và mỗi sáng sớm đều ra ngồi ở dãy tòa giải tội bằng gỗ bên trong lòng Nhà thờ chính tòa để lắng nghe tâm sự của người dân thường. Cũng chính dưới mái vòm của Nhà thờ chính tòa Buenos Aires này, Hồng y Bergoglio đã khởi xướng các buổi cầu nguyện đại kết và liên tôn lịch sử cùng các vị Rabbi Do Thái giáo, các học giả Hồi giáo từ Trung tâm Văn hóa Hồi giáo Quốc vương Fahd và các mục sư Tin Lành, cũng như đặt bức phù điêu tưởng niệm các nạn nhân vụ thảm sát Holocaust và vụ đánh bom AMIA ngay trong nhà nguyện của nhà thờ chính tòa.
Theo hồ sơ lưu trữ của Tổng giáo phận Buenos Aires, vì vùng đồng bằng cửa sông Río de la Plata hoàn toàn thiếu đá tự nhiên và gỗ cứng, năm ngôi nhà thờ đầu tiên được dựng nối tiếp nhau trên lô đất của Juan de Garay từ năm 1580 tới đầu thế kỷ 18 bằng gạch bùn không nung (adobe), gỗ liễu và vữa kém chất lượng đều lần lượt bị mục nát hoặc sụp đổ. Đêm ngày 23 tháng 5 năm 1752, phần mái vòm của ngôi nhà thờ chính tòa thứ năm bất ngờ đổ sập hoàn toàn xuống gian chính, chỉ chừa lại phần mặt tiền và hai tháp chuông cũ do kiến trúc sư Dòng Tên Andrés Blanqui (Andrea Bianchi) thiết kế năm 1727.
Ngay sáng hôm sau, hội đồng kinh sĩ và chính quyền thành phố quyết định đập bỏ toàn bộ phần còn lại để xây dựng một ngôi đại thánh đường thứ sáu hoàn toàn mới với quy mô vĩnh cửu. Bản thiết kế được giao cho kiến trúc sư tài danh người xứ Savoy (Ý) là Antonio Masella. Khởi công ngày 19 tháng 5 năm 1753, công trình vươn lên với bình đồ chữ thập Latinh năm lòng đồ sộ và mái vòm trung tâm cao vút. Sau gần bốn thập kỷ thi công vượt qua nhiều sự cố kỹ thuật ở phần vòm, ngôi nhà thờ chính tòa mới đã được Đức Giám mục Manuel Azamor y Ramírez cử hành lễ cung hiến trọng thể vào ngày 25 tháng 3 năm 1791.
Một điều khiến rất nhiều du khách quốc tế ngạc nhiên là vì sao một ngôi nhà thờ chính tòa Công giáo lớn bậc nhất Nam Mỹ lại có mặt tiền giống hệt một tòa nhà quốc hội hay đền thờ cổ điển thế tục mà không có tháp chuông hay thánh giá lớn ở mặt ngoài. Câu chuyện bắt nguồn từ năm 1821 tới 1822, chỉ một thập kỷ sau Cách mạng Tháng Năm (1810) giành độc lập cho Argentina: vị Bộ trưởng Cải cách (sau là Tổng thống đầu tiên của Argentina) Bernardino Rivadavia vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc của triết học Khai sáng Pháp và mỹ học Tân cổ điển tại Paris. Khi phần mặt tiền thế kỷ 18 của nhà thờ vẫn còn dang dở, Rivadavia đã mời kiến trúc sư người Pháp Prosper Catelin (cùng kỹ sư Pierre Benoît) thiết kế một hàng hiên mười hai cột Corinth hoàn toàn theo mẫu đền thờ Hy Lạp - La Mã cổ điển (lấy cảm hứng từ mặt tiền Cung điện Bourbon bên bờ sông Seine ở Paris) nhằm biến Quảng trường Tháng Năm thành một quảng trường cộng hòa hiện đại. Do đó, Nhà thờ chính tòa Buenos Aires mang một nghịch lý kiến trúc thú vị bậc nhất thế giới: mặt tiền bên ngoài là tuyên ngôn Tân cổ điển thời Cộng hòa thế kỷ 19, nhưng bước qua cửa lại là không gian nội thất Baroque và Rococo thếp vàng lộng lẫy của thời Phó vương quốc thế kỷ 18.
IIHơn Bốn Thế Kỷ Qua Sáu Lần Xây Dựng Từ Năm 1580, Đại Trùng Tu Năm 1752, Lăng Mộ Tướng San Martín Năm 1880 Tới Tòa Giáo Trưởng Năm 1936
Không một công trình kiến trúc nào tại Argentina chứng kiến trọn vẹn mọi bước ngoặt sinh tử của dân tộc như Nhà thờ chính tòa Buenos Aires: từ buổi bình minh lập địa năm 1580, cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Anh năm 1806 tới 1807, Cách mạng Tháng Năm năm 1810 ngay trước thềm nhà thờ, lễ đón thi hài Đại tướng José de San Martín hồi hương năm 1880, cho tới thời khắc khói trắng bốc lên tại Vatican ngày 13 tháng 3 năm 2013.
- 11 tháng 6 năm 1580 và 30 tháng 3 năm 1620Juan de Garay phân lô đất nhà thờ chính bên Quảng trường Lớn và thành lập Giáo phận Buenos AiresKhi tái lập Buenos Aires ngày 11/6/1580, Juan de Garay dành khu đất góc tây bắc quảng trường trung tâm cho nhà thờ Chúa Ba Ngôi; ngày 30/3/1620, Giáo hoàng Phaolô V lập Giáo phận Buenos Aires và nâng nhà thờ lên hàng Chính tòa.
- 23 tháng 5 năm 1752 tới 25 tháng 3 năm 1791Sập nhà thờ cũ năm 1752, kiến trúc sư Antonio Masella xây mới tòa thứ sáu và cung hiến năm 1791Sau khi mái nhà thờ thứ năm sập đêm 23/5/1752, kiến trúc sư người Ý Antonio Masella thiết kế ngôi đại thánh đường năm lòng hiện hữu; bàn thờ chính Rococo của Isidro Lorea lắp năm 1785 và nhà thờ được cung hiến ngày 25/3/1791.
- 1822 tới 1863Xây dựng mặt tiền 12 cột Tân cổ điển của Prosper Catelin và phù điêu trán tường của Joseph DubourdieuDưới thời Bernardino Rivadavia năm 1822, kiến trúc sư Pháp Prosper Catelin dựng hàng hiên 12 cột thức Corinth; từ năm 1860 tới 1863, nhà điêu khắc Pháp Joseph Dubourdieu hoàn thiện bức phù điêu trán tường mô tả Gia-cóp gặp lại Giu-se tại Ai Cập.
- 28 tháng 5 năm 1880Khánh thành Lăng mộ Đại tướng José de San Martín bên trong lòng nhà thờ chính tòaThi hài Anh hùng giải phóng dân tộc José de San Martín (qua đời tại Pháp năm 1850) được rước về từ cảng Buenos Aires và an táng trọng thể trong nhà nguyện lăng mộ bằng đá cẩm thạch do điêu khắc gia Pháp Albert-Ernest Carrier-Belleuse chế tác.
- 1936 và 21 tháng 5 năm 1942Nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa Giáo trưởng (Catedral Primada) và xếp hạng Di tích Lịch sử Quốc giaNăm 1936, Tòa Thánh nâng Tổng giáo phận Buenos Aires lên hàng Tòa Giáo trưởng đầu tiên của Argentina; ngày 21/5/1942, nhà thờ chính tòa được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia.
- 1998 tới 13 tháng 3 năm 2013Mười lăm năm mục vụ của Hồng y Jorge Mario Bergoglio và sự kiện đắc cử Giáo hoàng PhanxicôĐức Hồng y Jorge Mario Bergoglio SJ cai quản Tổng giáo phận từ ngai tòa Nhà thờ chính tòa Buenos Aires suốt 15 năm (1998-2013) trước khi được Mật nghị Hồng y bầu làm Giáo hoàng Phanxicô ngày 13 tháng 3 năm 2013.
Ý nghĩa hòa giải dân tộc trên bức phù điêu trán tường năm 1862 và sự thật về quan tài nghiêng của Tướng San Martín. Bức phù điêu khổng lồ nằm trên trán tường tam giác (tympanum) phía trên mười hai cây cột mặt tiền do nhà điêu khắc người Pháp Joseph Dubourdieu thực hiện từ năm 1860 tới 1863 không khắc họa cảnh Chúa Phán Xét hay các vị thánh tử đạo như thông lệ, mà khắc họa câu chuyện Cựu Ước cảm động trong sách Sáng Thế: Tổ phụ Gia-cóp và mười một người con trai đến đất Ai Cập ôm chầm lấy người em Giu-se sau nhiều năm chia cắt. Tác phẩm này được đặt làm ngay sau Hiệp ước San José de Flores (1859) và Trận Pavón (1861), khi tỉnh Buenos Aires chính thức tái hợp nhất vào Liên bang Argentina sau hàng thập kỷ nội chiến đẫm máu: hình ảnh Giu-se tha thứ và ôm lấy các anh em mình chính là thông điệp thiêng liêng kêu gọi toàn thể người dân Argentina xóa bỏ hận thù để đoàn kết thành một quốc gia thống nhất.
Một câu chuyện thú vị khác gắn liền với Lăng mộ Đại tướng José de San Martín hoàn thành năm 1880 ở hành lang bên phải nhà thờ. Nhiều lời đồn dân gian từng thêu dệt rằng vì Tướng San Martín là thành viên Hội Tam Điểm nên Giáo hội bắt phải đặt quan tài của ông nghiêng chúc đầu xuống và xây nhà nguyện lăng mộ nhô ra ngoài phạm vi nhà thờ chính. Các sử gia và tài liệu lưu trữ của Tổng giáo phận đã bác bỏ hoàn toàn lời đồn ấy: việc nhà nguyện lăng mộ mở rộng ra phía phố San Martín đơn giản vì lòng nhà thờ xây từ thế kỷ 18 không đủ diện tích cho một công trình lăng mộ quốc gia lớn, và việc cỗ quan tài đá đặt hơi nghiêng về phía trước là giải pháp kỹ thuật bắt buộc vì không gian tầng hầm bên dưới quá hẹp để đặt nằm ngang hoàn toàn cỗ quan tài gỗ ba lớp dài của vị thống tướng.
IIIHàng Hiên 12 Cột Tân Cổ Điển, Bàn Thờ Rococo Thếp Vàng Của Isidro Lorea, Sàn Khảm Đá Venice Và Lăng Mộ Tướng San Martín
Tổng thể Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires là một bảo tàng nghệ thuật và kiến trúc quy mô lớn, nơi bình đồ vương cung thánh đường năm lòng chữ thập Latinh thế kỷ 18 của Antonio Masella dung chứa những kiệt tác điêu khắc gỗ thếp vàng Tây Ban Nha, tranh bích họa sơn dầu Ý, đàn đại phong cầm Đức và điêu khắc đá cẩm thạch Pháp.
Mặt tiền hướng nam nhìn ra Quảng trường Tháng Năm nổi bật với hàng hiên 12 cây cột tròn khổng lồ bằng gạch trát vữa giả đá theo thức Corinth cổ điển (xây năm 1822 bởi Prosper Catelin), tượng trưng cho Mười Hai Thánh Tông Đồ của Chúa Kitô. Phía trên hàng cột là bức trán tường hình tam giác lớn khắc phù điêu cuộc đoàn tụ của Gia-cóp và Giu-se tại Ai Cập (1863). Ngay bên phải thềm cột ngoài trời là Ngọn Lửa Vĩnh Cửu (Llama Votiva, thắp sáng từ năm 1947) tưởng niệm Tướng San Martín và các chiến sĩ vô danh giành độc lập.
Bước vào bên trong là không gian năm lòng đồ sộ chia bởi các trụ cột vuông lớn nâng đỡ hệ mái vòm nôi và mái vòm trung tâm tại giao điểm cánh ngang cao 41 mét. Toàn bộ mặt sàn rộng hàng ngàn mét vuông của nhà thờ được lát vào năm 1907 theo thiết kế của kiến trúc sư Ý Carlo Morra bằng hàng triệu viên đá khảm mosaic Venice (teselas venecianas) ghép thành họa tiết hoa văn hình học và hoa lá tinh xảo; trên vòm trần và tường là các bức tranh sơn dầu phong cách Phục hưng do họa sĩ Ý Francesco Paolo Parisi vẽ năm 1900.
Tâm điểm rực rỡ nhất của cung thánh là Bàn thờ chính (Retablo Mayor) cao vút được bậc thầy điêu khắc người Tây Ban Nha Isidro Lorea chạm khắc từ gỗ óc chó, gỗ tuyết tùng và dát vàng lá nguyên chất hoàn thành năm 1785 theo phong cách Baroque muộn pha Rococo (Churrigueresque). Ở hốc khám chính giữa tôn trí tượng Đức Mẹ Hòa Bình (Nuestra Señora de la Paz), phía trên đỉnh cao nhất là phù điêu Thiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh ngự giữa hào quang mây vàng.
Tại cánh ngang bên trái cung thánh là nơi tôn trí pho tượng gỗ Chúa Kitô Chịu Đóng Đinh (Santo Cristo de Buenos Aires) cao 1,85 mét do nghệ nhân Bồ Đào Nha Manuel do Coyto tạc năm 1671, tác phẩm điêu khắc cổ nhất còn được bảo tồn tại thủ đô. Phía dưới chân bàn thờ này là nơi an táng nhà từ thiện sùng đạo thế kỷ 18 Don Juan Narbona.
Mở ra từ lòng bên phải thứ tư của nhà thờ là không gian Lăng mộ hình bát giác lợp mái vòm kính của Đại tướng José de San Martín (1778 tới 1850), được thiết kế năm 1880 bởi nhà điêu khắc Pháp Albert-Ernest Carrier-Belleuse. Giữa sàn đá cẩm thạch đỏ của Pháp và cẩm thạch đen của Bỉ là bệ đá nâng cỗ quan tài phủ quốc kỳ, bao quanh bởi ba pho tượng phụ nữ bằng đá cẩm thạch trắng kích thước thật tượng trưng cho ba quốc gia được ông giải phóng là Argentina, Chile và Peru; bên cạnh còn có bình tro cốt của hai vị tướng đồng đội Juan Gregorio de las Heras, Tomás Guido và Chiến sĩ Vô danh thời Độc lập. Cửa lăng mộ luôn có hai kỵ binh Trung đoàn Lựu đạn Mã binh (Granaderos a Caballo) trong quân phục thế kỷ 19 đứng gác nghiêm trang.
Trên gác đàn hợp xướng là cây đàn đại phong cầm danh tiếng do hãng E. F. Walcker & Cie (Ludwigsburg, Đức) chế tác năm 1871 với hơn 3.500 ống sáo kim loại và gỗ, một trong những cây đàn organ cổ nguyên bản quý giá nhất Nam Mỹ. Bên dưới cung thánh là Hầm mộ (Cripta) nơi an nghỉ của các vị Giám mục và Tổng giám mục Buenos Aires cùng nắm xương cốt của nhà sáng lập thành phố Juan de Garay; bên hành lang nhà thờ là Bảo tàng Hồng y Jorge Mario Bergoglio - Giáo hoàng Phanxicô trưng bày phẩm phục, chén lễ và kỷ vật mục vụ của ngài.
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Niên đại và Tác giả thiết kế | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Khối nhà thờ chính 5 lòng và Mái vòm | 1752 tới 1791 · Kiến trúc sư Antonio Masella | Bình đồ chữ thập Latinh gồm 5 lòng, vòm trung tâm cao 41 m, nền lát đá khảm mosaic Venice năm 1907 |
| Mặt tiền 12 Cột Tân cổ điển và Trán tường | 1822 (Prosper Catelin) và 1860-1863 (Joseph Dubourdieu) | Hàng hiên 12 cột Corinth tượng trưng 12 Tông đồ và phù điêu Gia-cóp đoàn tụ Giu-se biểu trưng hòa giải dân tộc |
| Bàn thờ chính Rococo Thếp vàng (Retablo Mayor) | 1785 · Bậc thầy điêu khắc Isidro Lorea | Chạm khắc gỗ dát vàng lá phong cách Churrigueresque tôn trí Chúa Ba Ngôi và Đức Mẹ Hòa Bình |
| Lăng mộ Đại tướng José de San Martín | 28 tháng 5 năm 1880 · Albert-Ernest Carrier-Belleuse | Nhà nguyện đá cẩm thạch đa sắc với 3 pho tượng nữ thần Argentina, Chile, Peru và đội cận vệ Granaderos đứng gác |
| Đàn Đại phong cầm Walcker và Bảo tàng Giáo hoàng | 1871 (Walcker, Đức) và 2013 (Bảo tàng Phanxicô) | Đàn organ ống hơn 3.500 ống nguyên bản năm 1871 và không gian lưu niệm 15 năm mục vụ của Giáo hoàng Phanxicô |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng nhà sáng lập Juan de Garay năm 1580 và các kiến trúc sư Antonio Masella, Prosper Catelin không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Vị trí và hướng của Nhà thờ chính tòa Buenos Aires được xác lập theo Bộ Luật Tây Ấn của Hoàng gia Tây Ban Nha (Leyes de Indias, ban hành năm 1573 dưới triều Vua Felipe II) về quy hoạch đô thị bàn cờ tại Tân Thế giới: đặt quảng trường trung tâm (Plaza Mayor) gần bến cảng sông lớn và dành lô đất trang trọng ở cạnh bắc quảng trường cho nhà thờ chính tòa và tòa thị chính (Cabildo). Dưới đây là phần phân tích hình thế sơn thủy và trục đô thị của công trình theo góc nhìn đối chiếu của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý vùng cửa sông Nam Mỹ tại tọa độ 34,6076 độ vĩ nam, 58,3733 độ kinh tây, khu trung tâm lịch sử của thủ đô Buenos Aires tọa lạc trên một thềm đất cao tự nhiên (meseta / barranca) chạy dọc theo bờ tây nam của cửa sông khổng lồ Río de la Plata (Dòng Sông Bạc), nơi hợp lưu của hai đại giang Paraná và Uruguay đổ ra Đại Tây Dương với bề rộng cửa sông lên tới hàng chục cây số. Trong phép xem hình thế cổ truyền, nơi có đại giang mênh mông như biển cả hội tụ trước mặt còn sau lưng là đồng bằng Pampas phì nhiêu vạn dặm chính là thế đất đại thủy tụ minh đường, vạn thủy triều tông, đem lại vận hội giao thương và vị thế thủ đô cho cả quốc gia.
Xét về cục thế nội đô quanh Quảng trường Tháng Năm (Plaza de Mayo), Nhà thờ chính tòa tọa lạc tại góc tây bắc của quảng trường với trục kiến trúc chạy dọc theo hướng Tây Bắc - Đông Nam (cung thánh ở phía Tây Bắc, mặt tiền 12 cột mở ra hướng Đông Nam nhìn thẳng xuống Quảng trường Tháng Năm). Toàn bộ không gian rộng lớn trồng cọ của Quảng trường Tháng Năm đóng vai trò là một chính minh đường tụ hội sinh khí quốc gia: ở phía đông quảng trường (bên tay trái khi nhìn từ nhà thờ ra, tức phương Tả Thanh Long hướng ra bờ sông) là Dinh Tổng thống (Casa Rosada); ở phía tây nam quảng trường (bên tay phải, tức phương Hữu Bạch Hổ) là Tòa Thị chính lịch sử (Cabildo de Buenos Aires); còn ngay trước mặt tiền nhà thờ là Kim tự tháp Tháng Năm (Pirámide de Mayo). Sự kết hợp giữa hàng hiên 12 cột vững chãi của Nhà thờ chính tòa với không gian mở của Plaza de Mayo đã tạo nên trục tâm linh và lịch sử vững bền nhất của Cộng hòa Argentina.
VĐại Lễ Tạ Ơn Quốc Gia Te Deum Ngày 25 Tháng 5, Lễ Chúa Ba Ngôi, Lễ Thánh Martinô Thành Tours Và Nghi Thức Đổi Gác Lăng Mộ San Martín
Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires cử hành phụng vụ theo Lịch Chung Rôma (Dương lịch), đồng thời giữ vai trò độc nhất vô nhị trong nghi lễ cấp nhà nước của Cộng hòa Argentina với truyền thống Thánh lễ và Kinh Tạ Ơn Quốc gia (Te Deum Patria) có từ năm 1810.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên đại lễ phụng vụ và quốc lễ | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Buenos Aires |
|---|---|---|---|
| Ngày 25 tháng 5 (và ngày 9 tháng 7) | Dương lịch (Quốc lễ Argentina) | Đại lễ Tạ ơn Quốc gia kỷ niệm Cách mạng Tháng Năm 1810 (Solemne Te Deum del 25 de Mayo) | Nghi lễ quốc gia lâu đời nhất của Argentina (bắt đầu từ ngày 25/5/1810): Tổng thống Cộng hòa Argentina cùng toàn bộ Nội các đi bộ từ Dinh Tổng thống Casa Rosada băng qua Quảng trường Tháng Năm tiến vào Nhà thờ chính tòa để tham dự lễ hát Kinh Te Deum tạ ơn và cầu nguyện cho Tổ quốc do Đức Tổng giám mục Buenos Aires chủ sự cùng đại diện các tôn giáo bạn. |
| Chúa Nhật sau Lễ Hiện Xuống (tháng 5 hoặc tháng 6) | Lịch phụng vụ Công giáo | Đại lễ Thiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh (Solemnidad de la Santísima Trinidad, Lễ Bổn mạng Nhà thờ chính tòa) và Lễ Mình Máu Thánh Chúa | Đại lễ bổn mạng của Nhà thờ chính tòa từ năm 1580; vào dịp Lễ Mình Máu Thánh Chúa (Corpus Christi), hàng vạn tín hữu và giới trẻ cử hành cuộc rước Thánh Thể vòng quanh Quảng trường Tháng Năm. |
| Ngày 17 tháng 8 hằng năm | Dương lịch | Lễ Tưởng niệm Ngày mất của Đại tướng José de San Martín (Paso a la Inmortalidad del General San Martín) | Đúng 15 giờ 00 (giờ Tướng San Martín qua đời ngày 17/8/1850), chuông nhà thờ ngân vang, Trung đoàn Lựu đạn Mã binh (Granaderos a Caballo) cử hành nghi lễ quân danh trang trọng và đặt vòng hoa tưởng niệm tại Lăng mộ Đại tướng bên trong nhà thờ. |
| Ngày 11 tháng 11 hằng năm | Lịch phụng vụ Công giáo | Đại lễ Thánh Martinô thành Tours (San Martín de Tours, Thánh Bổn mạng của Thành phố Buenos Aires từ năm 1580) | Thánh lễ đại trào tôn kính vị thánh giám mục bổn mạng của thủ đô Buenos Aires (được chọn bằng thăm từ tháng 10 năm 1580) với các buổi hòa nhạc đại phong cầm Walcker. |
Nghi thức đổi gác của đội kỵ binh Granaderos và âm vang đại phong cầm năm 1871. Vào các ngày làm việc và ngày lễ tại Nhà thờ chính tòa Buenos Aires, một trong những khoảnh khắc thu hút đông đảo du khách nhất là nghi thức đổi gác của các chiến sĩ Trung đoàn Lựu đạn Mã binh (Regimiento de Granaderos a Caballo General San Martín) trong bộ quân phục xanh đỏ lịch sử với mũ cao và ủng cưỡi ngựa đinh thúc ngựa vang từng nhịp chân đều đặn trên sàn đá khảm Venice từ cổng chính vào Lăng mộ Đại tướng San Martín. Khi kết hợp cùng những buổi hòa nhạc miễn phí vang lên từ hơn 3.500 ống sáo của cây đàn đại phong cầm Walcker năm 1871, ngôi nhà thờ mẹ bên Quảng trường Tháng Năm mang đến cho người thưởng ngoạn sự xúc động sâu sắc về sự giao hòa giữa đức tin, lịch sử và nghệ thuật.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 437 phố San Martín (góc đại lộ Rivadavia), Quảng trường Tháng Năm (Plaza de Mayo), Khu San Nicolás, Buenos Aires, Cộng hòa Argentina
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires nằm tại số 437 đại lộ Rivadavia (góc phố San Martín số 27), ngay cạnh tây bắc của Quảng trường Tháng Năm (Plaza de Mayo) thuộc phường San Nicolás, trung tâm thủ đô Buenos Aires. Đây là điểm giao thông thuận tiện bậc nhất thành phố: quý vị có thể đi Tàu điện ngầm (Subte) Tuyến A (đến ga Plaza de Mayo), Tuyến D (đến ga Catedral ngay trước cửa nhà thờ) hoặc Tuyến E (đến ga Bolívar), hoặc đi bộ vài phút từ Dinh Tổng thống Casa Rosada, Tòa Thị chính Cabildo và phố đi bộ Florida.
- Toạ độ
- -34.6076, -58.3733
Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires tọa lạc ngay tại Quảng trường Tháng Năm (Plaza de Mayo) và mở cửa miễn phí đón tín hữu, du khách tham quan hằng ngày từ sáng tới chiều tối. Khi bước vào bên trong nhà thờ cũng như khi vào viếng Lăng mộ Đại tướng José de San Martín và Bảo tàng Giáo hoàng Phanxicô, quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (không mặc áo ba lỗ hoặc quần quá ngắn, nam giới bỏ mũ khi vào thánh đường) và giữ trật tự trong giờ cử hành Thánh lễ. Tại khu vực Lăng mộ Tướng San Martín, du khách được phép chụp ảnh kỷ niệm nhưng không được chạm vào hai chiến sĩ cận vệ Granaderos đang làm nhiệm vụ đứng gác nghiêm trang.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao mặt tiền của Nhà thờ chính tòa Buenos Aires lại giống một ngôi đền Hy Lạp cổ đại mà không có tháp chuông?
Sau khi ngôi nhà thờ chính tòa thứ năm bị sập năm 1752 và được xây dựng lại phần thân từ năm 1753 tới 1791, phần mặt tiền vẫn chưa hoàn thiện. Đến năm 1822, dưới thời nhà cải cách Bernardino Rivadavia (người ngưỡng mộ kiến trúc Tân cổ điển Pháp thời Khai sáng), kiến trúc sư người Pháp Prosper Catelin đã được mời thiết kế hàng hiên mặt tiền gồm 12 cây cột thức Corinth (tượng trưng cho 12 Thánh Tông Đồ) lấy cảm hứng từ Cung điện Bourbon ở Paris mà không xây tháp chuông.
Bức phù điêu lớn trên trán tường tam giác của mặt tiền Nhà thờ chính tòa Buenos Aires mô tả câu chuyện gì?
Được nhà điêu khắc người Pháp Joseph Dubourdieu thực hiện từ năm 1860 tới 1863, bức phù điêu trên trán tường tam giác khắc họa cảnh Tổ phụ Gia-cóp và các con trai đến đất Ai Cập ôm chầm lấy người con trai Giu-se sau nhiều năm xa cách (theo sách Sáng Thế trong Cựu Ước). Tác phẩm mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc chúc mừng sự kiện tỉnh Buenos Aires và Liên bang Argentina tái thống nhất hòa bình sau trận Pavón năm 1861.
Lăng mộ của Đại tướng José de San Martín bên trong Nhà thờ chính tòa có những đặc điểm gì nổi bật?
Hoàn thành vào ngày 28 tháng 5 năm 1880 theo thiết kế của điêu khắc gia người Pháp Albert-Ernest Carrier-Belleuse, nhà nguyện lăng mộ nằm ở hành lang bên phải nhà thờ là nơi an nghỉ của Đại tướng José de San Martín (1778 tới 1850). Bao quanh cỗ quan tài đá là ba pho tượng phụ nữ bằng đá cẩm thạch trắng kích thước thật tượng trưng cho ba quốc gia được ông giải phóng là Argentina, Chile và Peru, luôn có hai chiến sĩ Trung đoàn Lựu đạn Mã binh (Granaderos a Caballo) đứng gác.
Đức Giáo hoàng Phanxicô gắn bó như thế nào với Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Buenos Aires?
Trước khi được Mật nghị Hồng y bầu làm Giáo hoàng Phanxicô vào ngày 13 tháng 3 năm 2013, ngài là Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio SJ, người đã giữ sứ vụ Tổng giám mục Chính tòa Buenos Aires kiêm Giáo trưởng Argentina suốt 15 năm (từ năm 1998 tới 2013, và làm Giám mục phụ tá từ năm 1992). Ngài từng sống giản dị ngay cạnh nhà thờ, hằng ngày cử hành Thánh lễ và ngồi tòa giải tội tại đây; hiện bên trong nhà thờ có Bảo tàng Giáo hoàng Phanxicô trưng bày các kỷ vật của ngài.
Những tác phẩm nghệ thuật cổ nhất và quý giá nhất bên trong nội thất nhà thờ là gì?
Nội thất nhà thờ lưu giữ nhiều báu vật: pho tượng gỗ Chúa Kitô của Buenos Aires (Santo Cristo de Buenos Aires) do nghệ nhân Bồ Đào Nha Manuel do Coyto tạc năm 1671 (tác phẩm điêu khắc cổ nhất thành phố); Bàn thờ chính (Retablo Mayor) chạm gỗ thếp vàng phong cách Rococo năm 1785 của Isidro Lorea; cây đàn đại phong cầm Walcker của Đức chế tác năm 1871 với hơn 3.500 ống sáo; và mặt sàn khảm đá mosaic Venice năm 1907.
Nghi lễ Quốc gia Te Deum ngày 25 tháng 5 tại Nhà thờ chính tòa Buenos Aires là gì?
Kể từ ngày 25 tháng 5 năm 1810 (ngày thành lập Chính phủ tự chủ đầu tiên của Argentina trong Cách mạng Tháng Năm), vào mỗi sáng ngày Quốc khánh 25 tháng 5 hằng năm, Tổng thống Cộng hòa Argentina cùng toàn thể Nội các đều đi bộ từ Dinh Tổng thống Casa Rosada qua Quảng trường Tháng Năm vào Nhà thờ chính tòa để tham dự lễ hát Kinh Tạ ơn Te Deum cầu nguyện cho hòa bình và thịnh vượng của đất nước.