Từ đỉnh đèo Dochula mù sương ở độ cao hơn ba nghìn một trăm mét đi xuống thung lũng Punakha ấm áp chỉ cao một nghìn hai trăm mét so với mực nước biển, quý vị sẽ bắt gặp hai dòng sông chảy từ hai dãy núi băng tuyết Himalaya xuôi về gặp nhau: một bên là dòng sông Cha (Pho Chhu) nước xanh sẫm chảy cuồn cuộn, một bên là dòng sông Mẹ (Mo Chhu) nước trong vắt êm đềm. Ngay trên mũi đất nhọn nơi hai dòng nước ấy hòa làm một, một tòa pháo đài tường trắng cao vút có dải viền đỏ sẫm và mái vàng rực rỡ hiện ra giữa hàng cây phượng tím nở hoa rợp trời mùa xuân, nối với bờ sông bằng cây cầu gỗ có mái che bắc nhịp qua làn nước biếc.
Đó là Pháo đài tu viện Punakha Dzong (སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་), mang tên chữ Tạng chính thức là Pungthang Dewa chhenbi Phodrang (hoặc Pungthang Dechen Phodrang Dzong, nghĩa là Cung điện Đại Lạc). Được vị Pháp vương thống nhất đất nước Bhutan là Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal khởi dựng vào năm 1637 và hoàn thành năm 1638, đây là pháo đài tu viện lâu đời thứ hai và lớn thứ hai của vương quốc Rồng Sấm, từng giữ vai trò thủ đô hành chính của Bhutan suốt hơn ba thế kỷ cho tới năm 1955 và ngày nay là nơi lưu giữ những thánh tích thiêng liêng nhất của quốc gia.
IĐức Zhabdrung Ngawang Namgyal, Xá Lợi Quốc Bảo Rangjung Kharsapani Và Điện Mật Machen Lhakhang
Để thấu hiểu vị thế tối thượng của Punakha Dzong trong tâm thức người dân Bhutan, cần hiểu rõ vai trò của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal (1594 tới 1651), vị đại đạo sư dòng Drukpa Kagyu đã đi từ tu viện Ralung (Tây Tạng) sang vùng đất phía nam dãy Himalaya vào năm 1616, thống nhất các lãnh chúa cát cứ thành một quốc gia thống nhất mang tên Druk Yul (Vương quốc Rồng Sấm) và thiết lập chế độ Lưỡng đầu chế (Chhoe-sid-nyi, tách biệt và phối hợp hài hòa giữa quyền lực tâm linh của Pháp vương Je Khenpo và quyền lực hành chính thế tục của Quốc vương hoặc nhiếp chính Druk Desi). Trong số các pháo đài Dzong do chính tay Đức Zhabdrung kiến lập, Punakha Dzong là công trình tâm huyết nhất, nơi ngài đặt ngai vàng trị vì, nơi ngài nhập thất viên tịch năm 1651 và cũng là nơi an trí nhục thân bất hoại của ngài cho tới tận ngày nay.
Trái tim thiêng liêng bất khả xâm phạm của Punakha Dzong nằm ở sân trong thứ ba phía nam, nơi có tòa mật điện Machen Lhakhang (Điện thờ Nhục thân). Bên trong tòa điện được canh giữ nghiêm ngặt ngày đêm này tôn trí quách bảo lưu giữ nhục thân ướp hương của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal cùng bảo vật quốc gia số một của vương quốc Bhutan: tôn tượng xá lợi Rangjung Kharsapani.
Theo truyền thống Phật giáo Kim Cương thừa dòng Drukpa Kagyu, Rangjung Kharsapani là một pho tượng Đức Bồ Tát Quán Thế Âm (Chenrezig) nhỏ bằng đốt xương sống tự hiện hình ra từ tro cốt hỏa táng của Đại thành tựu giả Tsangpa Gyare Yeshe Dorje (1161 tới 1211, vị Tổ sư khai sáng dòng phái Drukpa Kagyu tại Tây Tạng). Khi sang Bhutan năm 1616, Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal đã bí mật mang theo pho tượng xá lợi xương sống tự sinh này như ấn tín chứng minh tính chính thống tối cao của dòng truyền thừa. Nhiều đạo quân Tây Tạng từng tràn sang vây hãm Punakha Dzong vào thế kỷ 17 với mục đích duy nhất là đòi lại bảo vật Rangjung Kharsapani nhưng đều bị đánh bại. Ngày nay, toàn thể vương quốc Bhutan chỉ có đúng bốn người được phép bước vào bên trong điện Machen Lhakhang để chiêm bái nhục thân Đức Zhabdrung và xá lợi Rangjung Kharsapani: đó là Quốc vương Bhutan, Đức Pháp vương Je Khenpo (vị đứng đầu Tăng đoàn Trung ương) và hai vị Lạt ma hộ pháp trực tiếp trông coi mật điện.
Chính vì điện Machen Lhakhang là nơi ngự trị linh hồn của vị Cha già lập quốc Zhabdrung Ngawang Namgyal và ấn tín Rangjung Kharsapani, mọi vị Quốc vương của vương triều Wangchuck từ vị vua đầu tiên Ugyen Wangchuck (đăng quang ngày 17 tháng 12 năm 1907) cho tới vị vua thứ năm đương nhiệm Jigme Khesar Namgyel Wangchuck (đăng quang năm 2008) đều bắt buộc phải thân hành về Punakha Dzong, bước vào mật điện Machen Lhakhang để nhận chiếc khăn lụa ngũ sắc Dar Na Nga từ trên quách bảo của Đức Zhabdrung quàng lên vai trước khi lên ngôi tại ngai vàng. Tương tự, mọi vị Pháp vương Je Khenpo mới được tấn phong cũng phải về đây làm lễ nhậm chức.
Truyền thống biên niên sử Bhutan ghi lại rằng vị trí xây dựng Punakha Dzong đã được Đại sư Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) tiên tri từ thế kỷ 8: Ngài từng dạy rằng một người mang tên Namgyal sẽ đến một ngọn đồi có hình dáng giống hệt chiếc vòi của một con voi khổng lồ đang vươn ra uống nước giữa hai dòng sông để dựng lên Cung điện Đại Lạc. Trước khi dựng đại pháo đài năm 1637, vào năm 1326 bậc thánh tăng Ngagi Rinchen đã dựng trên chóp mũi vòi voi ấy một ngôi đền nhỏ đặt tượng Phật tên là Dzong Chug (Tiểu Pháo đài). Tương truyền kiến trúc sư trưởng của Đức Zhabdrung là Zow Balip khi trăn trở tìm cách thiết kế pháo đài lớn đã được Đức Zhabdrung gia trì để nằm mộng: trong giấc mơ, ông được đưa tới tận cõi tịnh độ Núi Màu Đồng (Zangdok Palri) của Đại sư Liên Hoa Sinh để chiêm ngưỡng cung điện của Ngài, rồi khi tỉnh dậy đã ghi nhớ toàn bộ hình dáng ấy trong đầu mà chỉ huy hàng nghìn thợ xây dựng nên Punakha Dzong hoàn toàn không cần một tờ bản vẽ nào trên giấy.
IIBốn Thế Kỷ Từ Thủ Đô Kháng Chiến Tới Cung Điện Đăng Quang Hoàng Gia
Lịch sử của Punakha Dzong gắn liền với từng dấu mốc lập quốc, bảo vệ độc lập và thống nhất vương quyền của đất nước Bhutan từ thế kỷ 17 tới thế kỷ 21, đồng thời là câu chuyện phi thường về sức sống bền bỉ trước sáu trận hỏa hoạn, một trận động đất lớn và các đợt lũ quét sông băng.
- 1637 tới 1638Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal khởi dựng Cung điện Đại LạcKhởi công vào ngày mồng 8 tháng Mười Một năm Đinh Sửu (1637) và hoàn tất vào mùa đông năm Mậu Dần (1638) dưới sự chỉ huy của kiến trúc sư trưởng Zow Balip. Đại lễ khánh thành kéo dài nhiều ngày và pháo đài được đặt tên là Pungthang Dewa chhenbi Phodrang.
- 1639Chiến thắng quân đội Tây Tạng xâm lược và dựng tháp chiến thắngNgay sau khi pháo đài hoàn thành, quân đội Tây Tạng do Desi Tsangpa chỉ huy tràn sang vây hãm nhằm cướp lại xá lợi Rangjung Kharsapani. Quân dân Bhutan dưới sự lãnh đạo của Zhabdrung đã đánh bại quân xâm lược và thu giữ toàn bộ giáp trụ, vũ khí để kỷ niệm chiến thắng.
- 1651 tới 1680Đức Zhabdrung viên tịch trong mật thất và mở rộng tháp trung tâm UtseNăm 1651, Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal viên tịch tại Punakha Dzong (tin tức được giữ bí mật suốt hơn 50 năm dưới danh nghĩa Ngài đang nhập thất). Năm 1676, vị nhiếp chính Druk Desi thứ tư là Gyalse Tenzin Rabgye cho tôn tạo mái vàng tháp trung tâm Utse và dựng thêm điện thờ ở cực nam.
- 1780 tới 1907Trải qua các trận hỏa hoạn, động đất 1897 và Lễ đăng quang Quốc vương đầu tiênPháo đài nhiều lần bị cháy vào các năm 1780, 1798, 1802, 1831, 1849 và 1885 cùng trận đại địa chấn năm 1897 nhưng đều được phục dựng nguyên trạng. Ngày 17 tháng 12 năm 1907, tại đại sảnh Punakha Dzong, Đức Ugyen Wangchuck được toàn thể tăng tục tôn lên làm Quốc vương cha truyền con nối đầu tiên của Bhutan.
- 1955Chuyển thủ đô hành chính về Thimphu, giữ vai trò trú xứ mùa đông của Tăng đoànQuốc vương thứ ba Jigme Dorji Wangchuck chính thức chuyển thủ đô hành chính từ Punakha về Thimphu (Tashichho Dzong). Từ đó, Punakha Dzong trở thành trung tâm hành chính huyện Punakha và là trú xứ mùa đông hàng năm (từ tháng 10 tới tháng 4 âm lịch) của Đức Pháp vương Je Khenpo cùng Tăng đoàn Trung ương.
- 1994 tới 2004Đại trùng tu sau trận lũ quét hồ băng Luggye TshoTháng 10 năm 1994, vụ vỡ hồ băng trên thượng nguồn sông Pho Chhu gây lũ quét làm hư hại phần chân tường và các bảo tháp. Dưới sự chỉ đạo của Quốc vương thứ tư Jigme Singye Wangchuck, dự án đại trùng tu kéo dài một thập kỷ đã khôi phục hoàn hảo vẻ đẹp thế kỷ 17 của pháo đài và hoàn tất năm 2004.
- 2008 tới 2012Lễ đăng quang Quốc vương thứ năm, Lễ cưới Hoàng gia và Hồ sơ UNESCOTháng 11 năm 2008, Quốc vương thứ năm Jigme Khesar Namgyel Wangchuck cử hành đại lễ nhận khăn lụa thiêng tại Punakha Dzong, và ngày 13 tháng 10 năm 2011 ngài tổ chức đại lễ cưới hoàng gia với Hoàng hậu Jetsun Pema ngay tại đây. Năm 2012, Punakha Dzong được đưa vào Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới UNESCO (mã số 5697).
Về truyền thống di cư theo mùa của Tăng đoàn Trung ương Bhutan. Do thung lũng thủ đô Thimphu nằm ở độ cao 2.350 mét có mùa đông giá buốt đóng băng, trong khi thung lũng Punakha nằm ở độ cao chỉ 1.200 mét lại có khí hậu cận nhiệt đới ấm áp quanh năm, từ thế kỷ 17 Đức Zhabdrung đã thiết lập lệ di cư theo mùa cho Tăng đoàn Trung ương (Zhung Dratshang). Hàng năm, vào ngày mồng 1 tháng Mười âm lịch Bhutan, Đức Pháp vương Je Khenpo sẽ dẫn đầu đoàn rước hàng trăm vị chư tăng cùng các pháp khí thiêng liêng đi từ Pháo đài Tashichho Dzong ở Thimphu vượt qua đèo Dochula về an cư mùa đông tại Punakha Dzong suốt sáu tháng, rồi tới ngày mồng 1 tháng Tư âm lịch mùa xuân năm sau lại rước trở về Thimphu.
IIIBố Cục Ba Sân Trong Độc Bản, Tháp Trung Tâm Sáu Tầng Và Đại Sảnh Trăm Cột
Về mặt quy mô, Punakha Dzong có chiều dài khoảng 180 mét và chiều rộng 72 mét, được xây dựng theo hình dáng một con thuyền khổng lồ nằm xuôi theo mũi đất hợp lưu sông. Khác với hầu hết các pháo đài Dzong khác ở Bhutan chỉ được chia thành hai khu sân trong (một sân hành chính và một sân tu viện), Punakha Dzong sở hữu bố cục ba sân trong (Dochey) xếp nối tiếp nhau từ bắc xuống nam, phân định rạch ròi ba tầng không gian từ thế tục tới thánh thiêng.
Toàn bộ tường thành bên ngoài của pháo đài được đắp bằng đá hộc và đất nện dày hàng mét, quét vôi trắng toát và vát nghiêng dần vào bên trong khi lên cao để chịu lực chống động đất. Phía trên cùng của tường trắng gần sát mái là dải băng sơn màu đỏ sẫm gọi là Khemar đính những vòng tròn mạ vàng chạm nổi (Chakhar), dấu hiệu kiến trúc chỉ dành riêng cho các công trình tôn giáo tối cao. Để bước vào cổng duy nhất của pháo đài ở đầu phía bắc, khách phải đi qua cây cầu gỗ văng truyền thống (Bazazam) bắc qua sông Mo Chhu rồi trèo lên một cầu thang gỗ cực kỳ dốc đẽo từ thân cây lớn (xưa kia vào ban đêm hoặc khi có giặc, cầu thang gỗ này được kéo rút lên trên và đóng sập cánh cửa bọc sắt nặng nề để biến toàn bộ pháo đài thành một ốc đảo bất khả xâm phạm).
Bước qua cổng chính là khoảng sân lát đá rộng lớn nhất của pháo đài, bao quanh bởi các dãy văn phòng hành chính của chính quyền huyện Punakha. Ngay góc sân phía bắc nổi bật một tòa bảo tháp trắng (Chorten) lớn đặt cạnh gốc cây Bồ đề cổ thụ cành lá sum suê tỏa bóng mát rượi, nơi diễn ra các vũ điệu mặt nạ thiêng trong mùa lễ hội Punakha Tshechu.
Ngăn cách giữa sân thứ nhất và sân thứ hai là tòa tháp trung tâm (Utse) cao vút sáu tầng, trên đỉnh lợp mái gỗ phủ đồng mạ vàng chói lọi tượng trưng cho đỉnh núi vũ trụ Tu Di. Ngay tại sảnh hiên bước vào chân tháp Utse có trưng bày những bức bích họa tường khổng lồ vẽ Mạn đà la Thời Luân Kim Cương (Kalachakra), bánh xe luân hồi và bức tranh nổi tiếng Bốn Người Bạn Hòa Thuận (Thuenpa Puenzhi: voi, khỉ, thỏ và chim đa đa đứng chồng lên nhau hái quả).
Vượt qua tháp Utse là sân trong thứ hai dành cho hàng trăm phòng tăng xá của chư tăng, và đi sâu vào tận mũi cực nam của pháo đài là sân trong thứ ba thiêng liêng nhất. Tại sân thứ ba này tọa lạc mật điện Machen Lhakhang (nơi lưu giữ nhục thân Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal và xá lợi Rangjung Kharsapani, nghiêm cấm du khách bước vào) và Đại hội đường Kuenrey.
Tọa lạc ở mũi cực nam của pháo đài, Kuenrey (tên chữ là Tshogduchenmo, nghĩa là Đại hội đường Trăm Cột dù thực tế có 54 cột gỗ lớn bọc đồng thếp vàng) là giảng đường nơi chư tăng vân tập tụng kinh và cũng là nơi cử hành lễ đăng quang của các vị Quốc vương Bhutan. Chính giữa điện tôn trí ba pho tượng khổng lồ bằng đất sét luyện thếp vàng cao hàng chục mét: ở giữa là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, bên phải là Đại sư Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) và bên trái là Đức Pháp vương Zhabdrung Ngawang Namgyal, xung quanh tường vẽ trọn bộ cuộc đời Đức Phật từ lúc đản sinh tới khi nhập Niết Bàn.
Lối dẫn vào pháo đài là cây cầu gỗ dạng dầm chìa truyền thống của Bhutan dài 55 mét bắc ngang dòng sông Mẹ Mo Chhu trong vắt, hai đầu cầu có hai tháp cổng bằng đá truyền thống. Cây cầu nguyên bản thế kỷ 17 bị lũ cuốn trôi năm 1958 và đã được phục dựng lại tuyệt đẹp vào năm 2008 theo đúng kỹ thuật ghép mộng gỗ cổ truyền không dùng đinh sắt.
| Hạng mục kiến trúc | Vị trí trong pháo đài | Chức năng và bảo vật tiêu biểu |
|---|---|---|
| Cầu gỗ Bazazam và Cầu thang cổng Bắc | Bắc qua sông Mo Chhu vào đầu mũi phía bắc | Cầu gỗ dầm chìa dài 55 m và bậc thang gỗ dốc bảo vệ cổng chính duy nhất của pháo đài |
| Sân trong thứ nhất (Dochey Bắc) | Khu vực phía bắc của pháo đài | Khu văn phòng hành chính huyện Punakha, bảo tháp trắng lớn, cây Bồ đề cổ thụ và sân múa lễ hội |
| Tháp trung tâm sáu tầng (Utse) | Giữa sân thứ nhất và sân thứ hai | Tòa tháp 6 tầng mái thếp vàng do Gyalse Tenzin Rabgye tôn tạo năm 1676, lưu giữ các điện thờ hộ pháp |
| Mật điện Machen Lhakhang | Sân trong thứ ba (khu vực nội mật) | Lưu giữ nhục thân ướp hương của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal và xá lợi xương sống Rangjung Kharsapani |
| Đại hội đường Kuenrey (Dukhang) | Mũi cực nam của pháo đài | Đại sảnh 54 cột gỗ thếp vàng, bộ ba tượng lớn (Phật Thích Ca, Liên Hoa Sinh, Zhabdrung), nơi đăng quang Quốc vương |
IVThế Đất Và Hướng
Phật giáo Kim Cương thừa tại Bhutan không dùng thuật phong thủy la bàn Trung Hoa, mà chọn đất dựng pháo đài theo truyền thống Địa lý Mạn đà la Himalaya (Sa-dpyad trong tiếng Tạng, tức nghệ thuật quán sát hình tướng đất đai theo biểu tượng Mật tông và lời tiên tri Lungten của Đại sư Liên Hoa Sinh). Trong truyền thống ấy, ngọn đồi nơi dựng Punakha Dzong được nhìn nhận là chiếc vòi của một con voi khổng lồ đang ngủ say, còn hai dòng sông là hiện thân của hai nguyên lý Từ bi (Phương tiện, tính Nam) và Trí tuệ (Tánh Không, tính Nữ) giao hòa. Dưới đây là góc nhìn phân tích địa cuộc của Punakha Dzong theo phép hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về đại cuộc sơn thủy tại tọa độ 27,5819 độ vĩ bắc, 89,8631 độ kinh đông (ở độ cao 1.200 mét), Punakha Dzong tọa lạc tại một trong những huyệt vị Lưỡng thủy giao hội (hai dòng sông hợp lưu) ngoạn mục nhất vùng Himalaya. Từ dãy núi băng tuyết biên giới phía bắc chảy xuống, dòng sông bên trái (phía đông) là Pho Chhu (Sông Cha, dòng nước chảy mạnh và mang sắc xanh thẫm tượng trưng cho Dương khí), còn dòng sông bên phải (phía tây) là Mo Chhu (Sông Mẹ, dòng nước chảy hiền hòa và trong sáng tượng trưng cho Âm khí). Hai dòng sông chảy kẹp hai bên sườn một dải đất hẹp rồi giao hòa làm một ngay phía trước mũi cực nam của pháo đài để tạo thành sông Puna Tsang Chhu (Sông Sankosh) chảy xuôi về phương nam. Trong phép xem đất cổ truyền, nơi hai dòng sông Âm và Dương ôm sát hai bên sườn (tả hữu giao nhiễu) rồi hợp thủy ở phía trước chính là thế đất Thủy khẩu giao khóa, Long Hổ hội tụ, nơi toàn bộ sinh khí của mạch núi phía bắc dồn xuống tới mũi đất thì gặp nước chặn lại mà kết thành đại huyệt.
Xét về hình dáng long mạch và hướng trục, mạch núi từ dãy núi cao phía bắc hạ thấp dần xuống thung lũng tạo thành một sống đồi thuôn dài (người Bhutan gọi là mũi vòi voi, còn phép hình thế cổ truyền gọi là tượng tỵ sa hay hình chiếc thuyền rồng đang rẽ sóng). Toàn bộ pháo đài Punakha Dzong được xây dựng theo trục Bắc sang Nam (lưng tựa vào dãy núi cao phía Bắc làm hậu chẩm, mũi đại sảnh Kuenrey ở phía Nam vươn thẳng ra điểm hợp lưu của hai dòng sông làm minh đường tụ thủy, còn bốn phía xung quanh thung lũng đều có các dãy núi xanh cao vút vây bọc như bức tường thành tự nhiên giữ ấm trường khí suốt mùa đông). Chính sự kết hợp giữa địa thế hiểm yếu ba mặt giáp sông sâu (dễ thủ khó công về mặt quân sự) và ngã ba sông Âm Dương giao hội (vượng khí về mặt tâm linh) đã giúp Punakha Dzong giữ vững ngôi vị trái tim quyền lực và tín ngưỡng của vương quốc Bhutan suốt bốn thế kỷ.
VĐại Lễ Punakha Drubchen Tái Hiện Trận Đánh Thế Kỷ Mười Bảy Và Hội Punakha Tshechu
Vào cuối mùa đông đầu mùa xuân hàng năm (tính theo âm lịch truyền thống Bhutan, thường rơi vào tháng 2 hoặc tháng 3 dương lịch khi hoa phượng tím bắt đầu nở tím biếc quanh bờ sông), sân trong thứ nhất của Punakha Dzong trở thành sân khấu linh thiêng của hai đại lễ hội nối tiếp nhau: Punakha Drubchen và Punakha Tshechu. Bảng dưới đây tổng hợp các nghi lễ quan trọng nhất diễn ra tại pháo đài.
| Thời gian | Theo lịch nào | Tên đại lễ và nghi thức | Nội dung hoạt động tại Punakha Dzong |
|---|---|---|---|
| Từ ngày 10 tới 14 tháng Một âm lịch Bhutan (thường vào tháng 2 hoặc tháng 3 dương lịch) | Âm lịch truyền thống Bhutan | Đại lễ hội Punakha Drubchen và Lễ rước Pazaps (Chiến binh cổ) | Kỷ niệm chiến thắng của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal đánh bại quân xâm lược Tây Tạng năm 1639 và tôn vinh nữ thần hộ pháp Palden Lhamo (Mahakali). Hàng trăm thanh niên địa phương mặc trang phục chiến binh thế kỷ 17 (Pazaps), đội mũ sắt, cầm kiếm và khiên la hét xung trận từ trên bậc thang lớn của pháo đài để tái hiện lại trận đánh lịch sử bảo vệ xá lợi Rangjung Kharsapani. |
| Ngày cuối của lễ Punakha Drubchen | Âm lịch truyền thống Bhutan | Nghi lễ Ném Cam Thiêng xuống dòng sông Mo Chhu (Serda) | Đức Pháp vương Je Khenpo dẫn đầu đoàn rước chư tăng và các chiến binh Pazaps đi từ trong pháo đài ra bờ sông Mo Chhu để làm lễ thả những quả cam đã được gia trì xuống dòng nước, tái hiện mưu kế của Đức Zhabdrung năm 1639 khi giả vờ ném bảo vật Rangjung Kharsapani xuống sông khiến quân Tây Tạng tưởng thật mà rút lui. |
| Tiếp nối ngay sau lễ Drubchen (kéo dài 3 ngày) | Âm lịch truyền thống Bhutan | Đại lễ hội Punakha Tshechu và Lễ mở bức tranh Thongdrol khổng lồ | Tôn vinh Đại sư Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) qua các vũ điệu mặt nạ Cham của chư tăng tại sân bắc. Vào lúc rạng sáng ngày cuối cùng, bức tranh thêu lụa khổng lồ (Thongdrol, nghĩa là Giải thoát ngay khi nhìn thấy) cao suốt mấy tầng lầu vẽ hình Đại sư Liên Hoa Sinh được trải ra trên tường tháp để hàng vạn tín đồ chiêm bái trước khi mặt trời lên. |
| Mồng 1 tháng Mười âm lịch Bhutan (thường vào tháng 11 dương lịch) | Âm lịch truyền thống Bhutan | Lễ Rước Đức Pháp vương Je Khenpo và Tăng đoàn về trú đông | Đoàn rước trang trọng của Tăng đoàn Trung ương từ thủ đô Thimphu về tiến vào Punakha Dzong trong tiếng kèn đồng Dungchen vang vọng khắp thung lũng. |
Sự kết hợp độc nhất vô nhị giữa nghi lễ tái hiện quân sự cổ đại (Punakha Drubchen) và vũ điệu Mật tông thiêng liêng (Punakha Tshechu) biến mùa lễ hội mùa xuân tại Punakha Dzong thành một bảo tàng sống động về lịch sử lập quốc và đức tin Kim Cương thừa của vương quốc Bhutan.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Mũi hợp lưu hai dòng sông Pho Chhu và Mo Chhu, thung lũng Punakha, huyện Punakha, Bhutan (ở độ cao 1.200 m)
- Đường tới
- Pháo đài nằm ở trung tâm thung lũng Punakha, cách thủ đô Thimphu khoảng 75 km về phía đông bắc. Từ thủ đô Thimphu, quý vị đi ô tô theo đường đèo qua đèo Dochula (nơi có 108 bảo tháp Druk Wangyal Chortens ở độ cao 3.100 m) mất khoảng 2 giờ 30 phút là xuống tới thẳng bãi đỗ xe bên bờ sông Mo Chhu trước cầu gỗ dẫn vào Punakha Dzong.
- Toạ độ
- 27.5819, 89.8631
Punakha Dzong hiện là trụ sở mùa đông của Tăng đoàn Trung ương và cơ quan hành chính huyện Punakha nên quy tắc trang phục được kiểm soát rất nghiêm ngặt: quý vị bắt buộc phải mặc áo có cổ và dài tay che kín cổ tay, mặc quần dài hoặc váy dài che kín mắt cá chân (không được xắn tay áo, không đội mũ hay đeo kính râm khi đi qua cầu gỗ vào cổng pháo đài). Quý vị chỉ được tham quan sân trong thứ nhất và Đại hội đường Kuenrey ở mũi cực nam cùng hướng dẫn viên được cấp phép của Bhutan, tuyệt đối không được tự ý bước vào khu vực sân tăng xá và mật điện Machen Lhakhang, đồng thời phải cởi giày và tắt máy ảnh khi bước vào bên trong Đại hội đường Kuenrey.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Pháo đài tu viện Punakha Dzong
Contribute photos, information or video for Punakha DzongThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Pháo đài Punakha Dzong được xây dựng vào năm nào và do ai sáng lập?
Punakha Dzong (tên chính thức là Pungthang Dewa chhenbi Phodrang, nghĩa là Cung điện Đại Lạc) được khởi dựng vào năm 1637 và hoàn thành năm 1638 bởi Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal, vị Pháp vương dòng Drukpa Kagyu đã thống nhất đất nước Bhutan. Đây là pháo đài tu viện lâu đời thứ hai và lớn thứ hai tại Bhutan, từng giữ vai trò là thủ đô và trụ sở chính phủ của Bhutan suốt hơn ba thế kỷ cho tới năm 1955.
Vì sao Punakha Dzong lại được xây dựng ngay tại ngã ba của hai dòng sông?
Pháo đài được dựng trên mũi đất hợp lưu của hai dòng sông lớn chảy từ dãy Himalaya là Pho Chhu (Sông Cha, dòng nước mạnh màu xanh sẫm) và Mo Chhu (Sông Mẹ, dòng nước êm đềm trong vắt). Vị trí này vừa ứng nghiệm lời tiên tri thế kỷ 8 của Đại sư Liên Hoa Sinh về ngọn đồi hình vòi voi đang ngủ giữa hai dòng sông, vừa tạo thành một hào nước phòng thủ tự nhiên ba mặt giáp sông sâu giúp quân dân Bhutan đánh bại nhiều cuộc vây hãm của quân đội Tây Tạng vào thế kỷ 17.
Bảo vật thiêng liêng nhất được lưu giữ bên trong Punakha Dzong là gì?
Tại mật điện Machen Lhakhang nằm ở sân trong thứ ba của pháo đài lưu giữ hai thánh tích tối cao của quốc gia Bhutan: thứ nhất là nhục thân ướp hương của vị Cha già lập quốc Zhabdrung Ngawang Namgyal (viên tịch năm 1651), và thứ hai là pho tượng xá lợi Rangjung Kharsapani (hình Bồ Tát Quán Thế Âm tự hiện ra từ xương sống hỏa táng của Tổ sư Tsangpa Gyare ở Tây Tạng được Zhabdrung mang sang Bhutan năm 1616). Chỉ có Quốc vương Bhutan, Pháp vương Je Khenpo và hai vị Lạt ma hộ pháp mới được phép bước vào điện này.
Vì sao mọi vị Quốc vương Bhutan đều phải về Punakha Dzong để làm lễ đăng quang?
Vì Punakha Dzong là cố đô lịch sử và điện Machen Lhakhang là nơi an trí nhục thân của Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal, mọi vị Quốc vương của vương triều Wangchuck (từ vị vua đầu tiên năm 1907 tới vị vua thứ năm hiện nay) đều phải về đây làm lễ nhận chiếc khăn lụa ngũ sắc thiêng liêng (Dar Na Nga) từ trên quách bảo của Đức Zhabdrung để nhận sự ủy thác tâm linh chính thống trước khi trị vì đất nước. Đại lễ cưới của Quốc vương thứ năm năm 2011 cũng được tổ chức tại đây.
Thời điểm nào trong năm là đẹp nhất để chiêm ngưỡng Pháo đài Punakha Dzong?
Hai thời điểm ấn tượng nhất để ghé thăm Punakha Dzong là vào dịp cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3 dương lịch (tức tháng Một âm lịch Bhutan) khi diễn ra đại lễ hội Punakha Drubchen tái hiện các chiến binh cổ thế kỷ 17 và hội múa mặt nạ Punakha Tshechu, hoặc vào khoảng cuối tháng 3 tới tháng 5 khi hàng cây phượng tím (Jacaranda) trồng quanh bờ sông và tường thành nở hoa tím ngắt tạo nên khung cảnh đẹp bậc nhất vùng Himalaya.