Từ trung tâm đô thị Cao Bằng đi về phía tây bắc chừng chín cây số qua địa phận vùng đất Cao Bình cổ (nay thuộc phường Thục Phán), quý vị sẽ bắt gặp một gò đất thấp vươn nhẹ ra giữa cánh đồng bằng phẳng như dáng một đầu rồng đang ngẩng nhìn non nước. Trên gò đất rợp bóng cây cổ thụ ấy là một quần thể tâm linh có cấu trúc rất đặc biệt: một bên là mái chùa Phật giáo trầm mặc mang tên Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự), và ngay phía đối diện trong cùng một khuôn viên là Đền Quan Triều cùng gác chuông cổ kính.
Không chỉ là một trong những danh lam cổ nhất của châu Thạch Lâm xưa khởi dựng từ triều đại nhà Lý và gắn liền với dấu ấn kinh đô Cao Bình của vương triều nhà Mạc, nơi đây còn nổi danh khắp cả nước nhờ lưu giữ Bảo vật quốc gia Đôi chuông chùa Đà Quận. Hai quả đại hồng chung khổng lồ nặng hàng tấn được đúc từ đầu thế kỷ 17 vẫn treo nguyên vẹn tại chùa và đền, mỗi dịp khai xuân lại ngân vang trầm hùng giữa thung lũng núi đá vôi Đông Bắc.
IViên Minh Cổ Tự, Đà Quận Công Mạc Ngọc Liễn Và Phò Mã Dương Tự Minh
Chùa có tên chữ Hán chính thức khắc trên chuông đồng là Viên Minh Tự (圓明寺), thuộc truyền thống Phật giáo Bắc tông Việt Nam (Phật giáo). Hai chữ Viên Minh trong giáo điển nhà Phật chỉ trí tuệ giác ngộ tròn đầy và sáng suốt tuyệt đối, không còn bị che lấp bởi vô minh. Trong khi đó, tên gọi phổ biến trong dân gian là Chùa Đà Quận lại bắt nguồn trực tiếp từ tước hiệu của vị danh tướng trụ cột vương triều nhà Mạc là Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn (1528 - 1594), người từng đóng quân và lập phủ đệ tại vùng đất này vào cuối thế kỷ 16.
Điểm độc đáo bậc nhất của không gian thờ tự tại Đà Quận là cấu trúc song hành giữa chùa Phật và đền thần trên cùng một gò đất. Nếu chùa Viên Minh ở phía trên là nơi thờ Tam Thế Phật, Phật Bà Quan Âm Nghìn mắt nghìn tay và tưởng niệm công đức dòng họ Mạc, thì ngôi Đền Quan Triều nằm đối diện phía trước là nơi phụng thờ danh tướng Dương Tự Minh (thủ lĩnh người Tày cai quản phủ Phú Lương thời nhà Lý, vị thần chủ của Đền Đuổm ở Thái Nguyên) cùng phu nhân là công chúa Hồng Liên (Thiều Dung).
Sự hiện diện song song của Chùa Viên Minh và Đền Quan Triều là một biến thể sinh động của nguyên lý tiền Thánh hậu Phật hay nội Phật ngoại Thánh trong văn hóa tâm linh Đại Việt vùng biên viễn. Ở đây, từ bi của đạo Phật và khí phách hộ quốc của vị nhân thần người Tày không hề tách rời mà nâng đỡ lẫn nhau. Đáng chú ý hơn, sợi dây nối kết hữu hình giữa hai cơ sở thờ tự này chính là đôi đại hồng chung: quả chuông cái có khắc bài minh văn chữ Hán treo tại gác chuông chùa Viên Minh, còn quả chuông đực có kích thước lớn hơn lại được treo tại đền Quan Triều. Trong quan niệm của cư dân bản địa, hai quả chuông như một cặp âm dương hòa hợp, cùng ngân lên tiếng pháp âm che chở cho bá tánh vùng Cao Bình.
Theo thư tịch cổ và truyền thuyết địa phương tại Cao Bằng, vào thời vua Lý Anh Tông (1138 - 1175), phò mã Dương Tự Minh sau những năm tháng trấn giữ biên cương phía Bắc và đánh dẹp các thế lực cát cứ đã cùng công chúa Thiều Dung lui về vùng đất Đà Quận an dưỡng. Thấy thế đất gò đầu rồng thanh bình tú lệ, ông đã cho dựng ngôi chùa Viên Minh để lễ Phật tu tâm. Sau khi ông và công chúa qua đời, nhân dân nhớ ơn giữ đất an dân đã lập đền thờ ông ngay đối diện chùa và gọi là Đền Quan Triều (lấy theo tên quê gốc của ông là làng Quan Triều thuộc phủ Phú Lương).
Đến cuối thế kỷ 16, khi vương triều nhà Mạc rút lên Cao Bằng và chọn vùng Cao Bình (xã Hưng Đạo cũ, nay thuộc phường Thục Phán) làm kinh đô bên cạnh Đền Vua Lê (Thành Na Lữ), phò mã Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn đã chọn khu vực quanh chùa Viên Minh làm nơi đóng đại bản doanh và an táng. Tiếp nối tâm nguyện của tiền nhân, vào năm Tân Hợi niên hiệu Càn Thống thứ 19 (1611) đời vua Mạc Kính Cung, hoàng thất nhà Mạc cùng các quan lại và tín thí đã tổ chức đại trùng tu chùa Viên Minh và đúc đôi đại hồng chung lưu truyền đến tận ngày nay.
Nhiều người khi đọc tên Chùa Đà Quận thường lầm tưởng Đà Quận là một tên đất cổ thuần túy từ thời Lý, hoặc ngược lại, nghĩ rằng ngôi chùa này do nhà Mạc mới bắt đầu khai sơn. Thực chất, tên gốc của chùa từ thời Lý là Viên Minh Tự, còn địa danh Đà Quận hình thành từ tước hiệu Đà Quận công của danh tướng Mạc Ngọc Liễn cuối thế kỷ 16 rồi dần trở thành tên xóm và tên gọi dân gian của ngôi chùa. Sự hòa quyện giữa lớp văn hóa thời Lý (qua Dương Tự Minh và tên chùa Viên Minh) với lớp văn hóa thời Mạc (qua Mạc Ngọc Liễn và đôi chuông năm 1611) chính là chìa khóa để đọc đúng lịch sử di tích này.
IITám Thế Kỷ Từ Thời Lý, Kinh Đô Cao Bình Nhà Mạc Đến Bảo Vật Quốc Gia
Nằm ngay tại trung tâm vùng đất Cao Bình, nơi từng là đô thị sầm uất bậc nhất của trấn Cao Bằng suốt thời Mạc và thời Lê Trung hưng với câu ca truyền tụng về phố chợ Cao Bình và lầu gạch Na Lữ, quần thể Chùa Đà Quận và Đền Quan Triều đã chứng kiến hơn tám trăm năm lịch sử biên viễn Đông Bắc.
Khi khảo cứu hồ sơ pháp lý và các nguồn tư liệu viết về Chùa Đà Quận, thư viện ghi nhận hai điểm nguồn vênh nhau rất quan trọng cần làm sáng tỏ. Thứ nhất là về niên đại đúc chuông và các đợt trùng tu: một số tài liệu giới thiệu tổng quan từng nhắc tới mốc năm Chính Hòa thứ 9 (1688) thời Lê Trung hưng (hoặc việc trùng tu, đúc lại chuông thời Hậu Lê sau khi nhà Mạc rút khỏi Cao Bằng năm 1677), trong khi Hồ sơ Bảo vật quốc gia của Cục Di sản văn hóa và văn bản minh văn khắc trực tiếp trên thân chuông chùa Viên Minh ghi rõ dòng lạc khoản chữ Hán: Long Phi Càn Thống chi thập cửu niên Tân Hợi cốc nhật, tức đúc vào ngày lành năm Tân Hợi niên hiệu Càn Thống thứ 19 (1611) dưới triều vua Mạc Kính Cung. Như vậy, niên đại gốc xác thực trên hiện vật là năm 1611 thời Mạc, còn thời Lê Trung hưng về sau là giai đoạn tiếp tục quản lý và tu bổ chùa.
Thứ hai là về hệ thống quyết định xếp hạng di tích: vào ngày 04 tháng 09 năm 1995, Bộ Văn hóa và Thông tin đã ban hành Quyết định số 2861-QĐ/BT xếp hạng Đôi chuông chùa Đà Quận và đền Quan Triều là Di tích nghệ thuật cấp quốc gia. Tiếp đó, ngày 04 tháng 11 năm 2008, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Quyết định số 2487/QĐ-UBND và số 2488/QĐ-UBND xếp hạng kiến trúc Đền Quan Triều và Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự) vào danh mục di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, trước khi Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2496/QĐ-TTg ngày 22 tháng 12 năm 2016 tôn vinh Đôi chuông chùa Đà Quận là Bảo vật quốc gia (đợt 5).
- Thế kỷ 12Khởi dựng chùa Viên Minh và lập đền Quan TriềuDưới triều vua Lý Anh Tông (1138 - 1175), chùa Viên Minh được khởi dựng trên gò đất đầu rồng tại châu Thạch Lâm gắn với phò mã Dương Tự Minh và công chúa Thiều Dung. Sau khi ông mất, nhân dân lập đền Quan Triều đối diện chùa để phụng thờ.
- Cuối thế kỷ 16Dấu ấn Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn tại Cao BìnhKhi nhà Mạc lên đóng đô tại Cao Bình, danh tướng Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn đóng dinh thự và gắn bó với vùng đất này, từ đó hình thành địa danh Đà Quận và tên gọi dân gian Chùa Đà Quận.
- 1611Đại trùng tu chùa Viên Minh và đúc đôi đại hồng chungNăm Tân Hợi niên hiệu Càn Thống thứ 19 đời vua Mạc Kính Cung, hoàng tộc nhà Mạc cùng thập phương tín thí trùng tu lớn chùa Viên Minh và đúc đôi chuông đồng khổng lồ treo tại chùa Viên Minh và đền Quan Triều.
- Cuối thế kỷ 17 - 19Trùng tu qua thời Lê Trung hưng và thời NguyễnSau năm 1677 (trong đó có mốc tu bổ thời Chính Hòa cuối thế kỷ 17 và các đợt trùng tu thời Nguyễn), quần thể chùa Viên Minh và đền Quan Triều tiếp tục được các quan trấn thủ Cao Bằng và nhân dân gìn giữ.
- 1995Xếp hạng Di tích nghệ thuật cấp quốc giaNgày 04 tháng 09 năm 1995, Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Thông tin ký Quyết định số 2861-QĐ/BT xếp hạng đôi chuông cổ tại Chùa Đà Quận và Đền Quan Triều là Di tích nghệ thuật cấp quốc gia.
- 2008Hoàn thiện hồ sơ di tích kiến trúc quần thểNgày 04 tháng 11 năm 2008, UBND tỉnh Cao Bằng ban hành Quyết định số 2487/QĐ-UBND và số 2488/QĐ-UBND công nhận Đền Quan Triều và Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự) là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
- 2016Công nhận Bảo vật quốc gia Đôi chuông chùa Đà QuậnNgày 22 tháng 12 năm 2016, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2496/QĐ-TTg công nhận Đôi chuông chùa Đà Quận là Bảo vật quốc gia đợt 5.
- 2025Sáp nhập vào phường Thục Phán mớiTheo Nghị quyết số 1657/NQ-UBTVQH15 năm 2025, xã Hưng Đạo (nơi có xóm Đà Quận) được hợp nhất với xã Hoàng Tung và các phường Sông Hiến, Đề Thám, Hợp Giang để thành lập phường Thục Phán thuộc tỉnh Cao Bằng.
IIIKiến Trúc Quần Thể Và Bảo Vật Quốc Gia Đôi Chuông Chùa Đà Quận
Quần thể Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự) và Đền Quan Triều được bố trí hài hòa trên gò đất rộng rợp bóng cây cổ thụ. Ngôi chùa Viên Minh cổ xưa có mặt bằng kiến trúc theo kiểu chữ Đinh (丁) truyền thống của Phật giáo Bắc Bộ, gồm tòa tiền đường (đại bái), trung đường và thượng điện 5 gian. Trải qua thời gian và biến cố lịch sử, một số hạng mục gỗ cổ bị hư hại đã được nhân dân và chính quyền địa phương tu bổ, phục dựng lại trên nền móng cũ với mái ngói âm dương, tường gạch đặc trưng vùng cao. Bên trong Phật điện bài trí hệ thống tượng pháp tôn nghiêm gồm bộ tượng Tam Thế Phật trên tòa sen cao nhất, tượng Phật Bà Quan Âm Nghìn mắt nghìn tay, tượng Hộ Pháp Khuyến Thiện và Trừng Ác cùng ban thờ các vị Thập Bát La Hán.
Báu vật vô giá làm nên tầm vóc quốc gia của di tích chính là Bảo vật quốc gia Đôi chuông chùa Đà Quận đúc bằng đồng vào năm Tân Hợi (1611). Về thông số kích thước của hai quả chuông, thư viện ghi nhận cả số liệu đo đạc trong hồ sơ của Cục Di sản văn hóa lẫn số liệu thường dẫn trên các tài liệu báo chí địa phương để quý vị đối chiếu chính xác: theo hồ sơ Bảo vật quốc gia (dsvh.gov.vn), chuông chùa Viên Minh (chuông cái) có tổng chiều cao 160 cm (thân cao 132 cm, quai cao 28 cm), đường kính miệng 95 cm, còn chuông đền Quan Triều (chuông đực) có kích thước lớn hơn với tổng chiều cao 178 cm (thân cao 142 cm, quai cao 36 cm), đường kính miệng 106 cm (một số bài báo địa phương làm tròn hoặc ghi chéo thông số là cao 1,75 m, đường kính miệng 1,03 m, nặng gần 1 tấn). Cả hai quả chuông đều là kiệt tác đúc đồng thế kỷ 17 với trọng lượng mỗi quả ngót một tấn.
Cao 160 cm, đường kính miệng 95 cm, treo tại gác chuông chùa Viên Minh. Quai chuông đúc hình đôi rồng đấu lưng uốn lượn với 4 chân trụ khỏe khoắn nắm chắc đỉnh chuông, trên thân khắc nổi bài minh văn chữ Hán quý giá niên hiệu Càn Thống thứ 19 (1611).
Cao 178 cm, đường kính miệng 106 cm, đặt tại gác chuông bên đền Quan Triều đối diện chùa. Chuông có kiểu dáng, quai rồng, đường gờ nổi và các núm gõ chạm cánh sen tương đồng với chuông chùa Viên Minh nhưng kích thước lớn hơn và để trơn phần thân không khắc chữ.
Khắc trên 4 ô thân chuông chùa Viên Minh, ca ngợi cảnh đẹp sơn thủy hữu tình của châu Thạch Lâm, khẳng định chùa Viên Minh là đệ nhất danh thắng của vùng kinh đô Cao Bình và ghi tên các hoàng thân, quan lại nhà Mạc công đức đúc chuông.
Không gian thờ Phật trung tâm trên lưng gò đầu rồng, nơi tôn trí bộ tượng Tam Thế, tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, tượng Hộ Pháp và các bia đá cổ ghi dấu những lần trùng tu.
Ngôi đền cổ nằm trong cùng quần thể di tích, phụng thờ Phò mã Đô úy Dương Tự Minh và công chúa Hồng Liên (Thiều Dung), tạo nên sự kết hợp hài hòa giữa Phật giáo và tín ngưỡng thờ anh hùng bảo vệ biên cương.
Giá trị sử liệu đặc biệt của bài minh văn trên chuông chùa Viên Minh nằm ở chỗ đây là một trong số rất ít văn bản khắc đồng nguyên bản của vương triều nhà Mạc thời kỳ đóng đô tại Cao Bằng còn tồn tại nguyên vẹn. Bài minh mở đầu bằng những câu văn biền ngẫu tuyệt đẹp miêu tả địa thế châu Thạch Lâm với núi non trùng điệp như rồng chầu hổ phục, dòng nước trong xanh uốn lượn quanh thành Cao Bình, nơi có ngôi cổ tự Viên Minh linh ứng. Văn bia trên chuông không chỉ chứng minh trình độ kỹ thuật đúc đồng siêu việt của các hiệp thợ Đại Việt đầu thế kỷ 17 khi đúc liền khối những quả chuông nặng gần một tấn với âm thanh ngân xa hàng dặm, mà còn phản ánh đời sống Phật giáo hưng thịnh của triều đình nhà Mạc trên đất Cao Bằng.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy hình thế cổ truyền kết hợp với những ghi chép về cảnh quan châu Thạch Lâm trong chính bài minh văn khắc trên chuông chùa năm 1611. Thư viện trình bày rõ để quý vị thấy sự đồng điệu giữa cảm quan địa lý của người xưa và địa hình thực tế hôm nay.
Tọa lạc tại tọa độ khoảng vĩ bắc 22,68194 độ và kinh đông 106,19500 độ giữa lòng thung lũng Cao Bình (phường Thục Phán), Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự) nằm trên một thế đất được cả truyền thuyết dân gian lẫn bài minh văn thế kỷ 17 ca ngợi là hồi long cố tổ và long đầu tụ khí. Gò đất nơi dựng chùa và đền là một dải đồi thấp thoai thoải vươn dài từ dãy núi phía sau ra giữa cánh đồng bằng phẳng, phần mũi gò hơi nhô cao và tròn đầy hệt như đầu một con rồng đang nằm phục giữa bình nguyên. Chùa Viên Minh được đặt ngay trên phần trán và đỉnh đầu rồng, trong khi Đền Quan Triều và hai gác chuông nằm ở vị trí hàm và râu rồng phía trước, tạo thành một chỉnh thể kiến trúc cưỡi trên long mạch vô cùng sống động.
Xét về sơn hướng và thủy pháp, cụm di tích quay mặt nhìn về hướng Nam chếch Đông Nam, đón trọn luồng gió mát lành từ thung lũng sông Bằng Giang và sông Dẻ Rào thổi lên. Phía trước mặt chùa (minh đường) là cánh đồng Hưng Đạo rộng rãi, bằng phẳng, nơi các dòng suối nhỏ của vùng Cao Bình tụ thủy trước khi đổ về dòng sông lớn, giúp sinh khí trước cửa chùa luôn tươi mới và khoáng đạt. Ở phía xa trước mặt, các dãy núi đá vôi nhấp nhô của vòng cung Cao Bằng dựng lên như bức tiền án và triều sơn lớp lớp chầu về. Phía sau lưng gò đất có dải đồi núi làm hậu chẩm vững vàng, hai bên tả hữu là các xóm làng trù phú và gò đồi thấp vây bọc theo thế tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ. Chính cái thế đất đầu rồng nổi giữa đồng bằng Cao Bình ấy đã giải thích vì sao từ một vị phò mã triều Lý ở thế kỷ 12 đến một vị quận công trụ cột nhà Mạc ở thế kỷ 16 đều cùng chọn nơi này làm chốn gửi gắm tâm linh và đúc nên đôi đại hồng chung trấn giữ linh khí cho cả vùng cố đô.
VLễ Hội Chùa Đà Quận Mùng Tám Và Mùng Chín Tháng Giêng
Nếu như Lễ hội Đền Vua Lê ở Na Lữ mở màn vào ngày mùng 6 tháng Giêng, thì ngay sau đó, vào đêm mùng 8 và cả ngày mùng 9 tháng Giêng âm lịch hằng năm, nhân dân khắp tỉnh Cao Bằng và du khách thập phương lại nô nức đổ về xóm Đà Quận, phường Thục Phán (xã Hưng Đạo cũ) để trẩy Lễ hội Chùa Đà Quận. Đây là một trong những lễ hội Phật giáo kết hợp tín ngưỡng dân gian lâu đời và đặc sắc nhất miền Đông Bắc.
| Thời gian âm lịch | Nghi thức và hoạt động | Nội dung chi tiết |
|---|---|---|
| Tối và đêm mùng 8 tháng Giêng | Lễ dâng hương và thỉnh chuông khai hội | Nhân dân và du khách tập trung về chùa Viên Minh và đền Quan Triều dâng hương lễ Phật, lễ Thánh. Nghi thức thỉnh tiếng chuông đầu xuân cầu quốc thái dân an diễn ra trang nghiêm trong đêm khai hội. |
| Sáng mùng 9 tháng Giêng | Lễ rước kiệu và đại tế cổ truyền | Đoàn rước kiệu và lễ vật trong trang phục truyền thống diễu hành giữa Chùa Viên Minh và Đền Quan Triều, tiếp theo là lễ dâng hương, đọc chúc văn tưởng niệm chư Phật, Phò mã Dương Tự Minh, công chúa Hồng Liên và Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn. |
| Ngày mùng 9 tháng Giêng | Hội xuân hát Sli, hát Lượn và trò chơi dân gian | Khuôn viên gò đầu rồng và cánh đồng Đà Quận diễn ra hội tung còn, đánh cờ tướng, kéo co, đẩy gậy, lày cỏ và các canh hát Then, đàn Tính, hát Sli, hát Lượn giao duyên đầu xuân. |
| Rằm tháng Giêng, Lễ Phật Đản và Vu Lan | Các kỳ lễ lớn của Phật giáo trong năm | Chùa tổ chức lễ cầu an đầu năm vào rằm tháng Giêng, Đại lễ Phật Đản (mùng 8 đến rằm tháng Tư âm lịch) và lễ Vu Lan báo hiếu (rằm tháng Bảy âm lịch). |
Nét đẹp sâu lắng nhất của Lễ hội Chùa Đà Quận là khoảnh khắc tiếng chuông cổ hơn bốn trăm năm tuổi ngân vang giữa sương sớm ngày mùng 9 tháng Giêng. Người dân Cao Bằng xưa nay vẫn truyền nhau câu ca rằng đầu năm đi hội Đà Quận, được nghe tiếng ngân của đôi chuông thần chùa Viên Minh và đền Quan Triều thì cả năm tâm hồn được thanh tịnh, gia đạo bình an. Sau khi lễ hội Đà Quận khép lại vào chiều mùng 9, dòng người trẩy hội lại tiếp tục hành trình sang Đền Kỳ Sầm vào đêm mùng 9 và ngày mùng 10 tháng Giêng, tạo nên một chuỗi lễ hội mùa xuân liên hoàn đầy sức sống trên vùng đất Non nước Cao Bằng.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Xóm Đà Quận, phường Thục Phán (xã Hưng Đạo cũ, thành phố Cao Bằng cũ, trước đó thuộc huyện Hòa An cũ), tỉnh Cao Bằng
- Đường tới
- Từ trung tâm tỉnh Cao Bằng, quý vị đi theo đường tỉnh 203 hoặc tuyến đường tránh quốc lộ qua địa phận xã Hưng Đạo cũ (nay là phường Thục Phán) khoảng 9 km về phía tây bắc, rẽ vào xóm Đà Quận theo biển chỉ dẫn là tới ngay gò đất quần thể Chùa Đà Quận và Đền Quan Triều.
- Toạ độ
- 22.68194, 106.195
Khi tới thăm Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự) và Đền Quan Triều, xin quý vị lưu ý đây là quần thể vừa có chùa thờ Phật vừa có đền thờ Thánh, nên việc sắm lễ và dâng hương tại khu vực chùa Viên Minh nên ưu tiên lễ chay thanh tịnh (hương, hoa tươi, quả chín, oản phẩm). Đặc biệt, Đôi chuông chùa Đà Quận là Bảo vật quốc gia có niên đại từ năm 1611, quý vị tuyệt đối không tự ý gõ chuông, không dùng vật cứng cào xước bề mặt đồng hay rập chữ trái phép trên thân chuông.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Đà Quận (Viên Minh Tự)
Contribute photos, information or video for Đà Quận Pagoda (Viên Minh Temple)Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao ngôi chùa có hai tên gọi là Chùa Đà Quận và Chùa Viên Minh?
Viên Minh Tự (Chùa Viên Minh) là tên chữ Hán cổ của ngôi chùa được khởi dựng từ thời vua Lý Anh Tông (thế kỷ 12) và được khắc trang trọng trên thân quả đại hồng chung đúc năm 1611. Còn tên gọi Chùa Đà Quận xuất phát từ tước hiệu của danh tướng Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn của vương triều nhà Mạc, người từng đóng dinh thự tại vùng đất này vào cuối thế kỷ 16.
Bảo vật quốc gia Đôi chuông chùa Đà Quận được đúc vào năm nào và có kích thước ra sao?
Theo bài minh văn chữ Hán khắc trên chuông và hồ sơ của Cục Di sản văn hóa, đôi chuông được đúc vào năm Tân Hợi, niên hiệu Càn Thống thứ 19 (1611) thời nhà Mạc. Chuông chùa Viên Minh (chuông cái) cao 160 cm, đường kính miệng 95 cm, có khắc bài minh văn chữ Hán. Chuông đền Quan Triều (chuông đực) cao 178 cm, đường kính miệng 106 cm, không khắc chữ. Đôi chuông được công nhận Bảo vật quốc gia đợt 5 ngày 22 tháng 12 năm 2016.
Đền Quan Triều nằm đối diện Chùa Đà Quận thờ vị danh tướng nào?
Đền Quan Triều nằm ngay đối diện chùa Viên Minh trong cùng khuôn viên di tích, là nơi phụng thờ Phò mã Đô úy Dương Tự Minh (danh tướng người Tày cai quản phủ Phú Lương thời nhà Lý, có công lớn bảo vệ biên cương phía Bắc) cùng phu nhân là công chúa Hồng Liên (Thiều Dung).
Chùa Đà Quận nay thuộc đơn vị hành chính nào sau đợt sáp nhập năm 2025?
Trước ngày 1 tháng 7 năm 2025, chùa tọa lạc tại xóm Đà Quận, xã Hưng Đạo, thành phố Cao Bằng. Theo Nghị quyết số 1657/NQ-UBTVQH15 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Hưng Đạo được sáp nhập cùng xã Hoàng Tung và các phường Sông Hiến, Đề Thám, Hợp Giang để thành lập phường Thục Phán thuộc tỉnh Cao Bằng.
Lễ hội Chùa Đà Quận diễn ra vào ngày nào hằng năm?
Lễ hội truyền thống Chùa Đà Quận diễn ra vào đêm mùng 8 và cả ngày mùng 9 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Lễ hội mở đầu bằng nghi thức dâng hương và thỉnh chuông khai xuân vào đêm mùng 8, tiếp nối bằng lễ rước kiệu, tế lễ vào sáng mùng 9 cùng các hoạt động hát Then, hát Sli, tung còn và cờ tướng.