Vượt qua cây cầu gỗ sơn đỏ Thần Kiều (Shinkyō) bắc qua dòng suối đá Đại Điền Xuyên (Daiya-gawa) và tiến bước dưới đại lộ tùng bách Nhật Bản (sugi) cao vút hơn bốn mươi mét phủ bóng râm mát lạnh quanh năm trên sườn núi thiêng Nikkō thuộc tỉnh Tochigi, quý vị sẽ đi qua cổng Điểu Cư bằng đá hoa cương khổng lồ và tòa Ngũ Trùng Tháp năm tầng rực rỡ. Khi vừa rẽ qua bậc thềm đá trước Thượng Thần Khố và Thần Cứu Xá, cả một thế giới kiến trúc chạm vàng nạm ngọc chói lọi bỗng bừng sáng giữa rừng già trầm mặc: trung tâm là cổng Dương Minh Môn (Yōmeimon) phủ sơn trắng và hơn hai trăm bốn mươi vạn lá vàng ròng, lấp lánh tới mức người xưa gọi đây là Nhật Mộ Môn, tức cánh cổng khiến người lữ khách mải mê ngắm nhìn từ sớm mai tới lúc mặt trời lặn mà quên cả đường về.
Được khởi dựng vào năm Nguyên Hòa thứ 3 (1617 SCN) theo đúng lời di chúc lâm chung của Đại tướng quân Tokugawa Ieyasu (Đức Xuyên Gia Khang, 1543 tới 1616, vị anh hùng đã chấm dứt hơn một thế kỷ loạn lạc thời Chiến Quốc để mở ra hơn 260 năm thái bình thịnh trị thời Edo) và được người cháu nội là Tướng quân đời thứ ba Tokugawa Iemitsu đại trùng tu từ năm 1634 tới 1636, Đông Chiếu Cung Nhật Quang (Nikkō Tōshō-gū, 日光東照宮) là tổng bản xã của tất cả các đền Tōshō-gū trên toàn nước Nhật và được UNESCO vinh danh là Di sản Thế giới vào tháng 12 năm 1999.
ITướng Quân Tokugawa Ieyasu, Di Chúc Lâm Chung Và Thần Hiệu Đông Chiếu Đại Quyền Hiện
Trước khi Đông Chiếu Cung ra đời gần chín trăm năm, dãy núi Nikkō (Nhật Quang Sơn, gắn với ngọn núi thiêng Nantai-san cao 2.486 mét) ở tỉnh Tochigi đã là một trung tâm tu luyện sơn nhạc linh thiêng của miền Đông Nhật Bản từ năm Thiên Bình Thần Hộ thứ 2 (766 SCN), khi đại sư Shōdō Shōnin (Thắng Đạo Thượng Nhân, 735 tới 817) vượt suối mở đường khai lập đền thờ thần núi Futarasan Jinja và chùa Rinnō-ji. Tên núi ban đầu viết bằng chữ Hán là Nhị Hoang Sơn (Futarasan, 二荒山, đọc theo âm Hán là Nikōzan), sau được đại sư Kūkai (Hoằng Pháp Đại Sư) khi viếng thăm vào năm 820 đổi thành hai chữ Nhật Quang (Nikkō, 日光, nghĩa là Ánh Sáng Mặt Trời) mang điềm lành rực rỡ.
Vào ngày 17 tháng 4 năm Nguyên Hòa thứ 2 (1616), vị Chinh Di Đại Tướng Quân đầu tiên của Mạc phủ Edo là Tokugawa Ieyasu lâm trọng bệnh tại thành Sumpu (nay thuộc tỉnh Shizuoka) ở tuổi bảy mươi lăm. Trước giờ phút lâm chung, Ieyasu đã triệu tập hai vị cố vấn tâm phúc là Đại tăng chính Thiên Thai tông Tenkai (Thiên Hải, 1536 tới 1643) và thiền sư Konchi-in Sūden tới bên giường bệnh để truyền đạt di chúc cuối cùng: Sau khi ta qua đời, trước hết hãy an táng di hài ta tại núi Kunōzan (tỉnh Shizuoka), cử hành tang lễ tại chùa Zōjō-ji ở Edo, đặt linh vị tại chùa Daiju-ji ở quê nhà Mikawa. Khi mãn tang tròn một năm, hãy dựng một ngôi đền nhỏ trên núi Nikkō và rước thần linh của ta về ngự tại đó. Ta sẽ hóa thành vị thần trấn giữ phương Bắc, đời đời bảo hộ cho tám xứ vùng Kantō và nền hòa bình của toàn thiên hạ.
Thực hiện đúng di nguyện của cha, vào tháng 3 năm Nguyên Hòa thứ 3 (1617), Tướng quân đời thứ hai Tokugawa Hidetada cùng Đại tăng chính Tenkai đã tổ chức đoàn rước linh cữu Tokugawa Ieyasu đi dọc sườn núi Phú Sĩ vượt qua bình nguyên Kantō lên an táng trên đỉnh núi phía sau Đông Chiếu Cung tại Nikkō. Ngày 21 tháng 2 năm 1617, Thiên hoàng Go-Mizunoo (Hậu Thủy Vĩ Thiên Hoàng) tại kinh đô Kyoto đã ban sắc chỉ phong tặng cho linh hồn Tokugawa Ieyasu thần hiệu tối cao của Thần đạo và Phật giáo kết hợp là Đông Chiếu Đại Quyền Hiện (Tōshō Daigongen, 東照大権現).
Theo giáo lý Sơn Vương Nhất Thực Thần Đạo (Sannō Ichijitsu Shintō) do chính Đại tăng chính Tenkai hệ thống hóa trên nền tảng Thiên Thai tông, chữ Quyền Hiện (Gongen) chỉ vị Phật tối cao vì lòng từ bi thương xót chúng sinh mà tạm thời (Quyền) hóa hiện thân tướng (Hiện) làm vị thần linh Nhật Bản để cứu đời. Vì Tokugawa Ieyasu lúc sinh thời đã lập đại công chấm dứt hơn một trăm năm chiến loạn đẫm máu để mang lại ánh sáng hòa bình cho miền Đông (vùng Kantō và kinh thành Edo) cũng như toàn bộ nước Nhật, nên ngài chính là hóa thân nơi trần thế của Đức Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai (Yakushi Nyorai, vị giáo chủ của cõi Đông Phương Tịnh Lưu Ly Thế Giới chuyên chữa lành mọi khổ đau bệnh tật). Do đó, danh hiệu Đông Chiếu Đại Quyền Hiện mang ý nghĩa Vị Đại Thần Hóa Thân Của Đức Phật Dược Sư Chiếu Rọi Ánh Sáng Mặt Trời Khắp Phương Đông.
Một chi tiết lịch sử đặc sắc bên trong tòa Bản điện (Honden) của Đông Chiếu Cung Nhật Quang là nơi đây thiết lập tới ba gian khám thờ (Tam tất thần tọa) phụng thờ cả Ba vị Đại danh tướng thống nhất và mở màn chính quyền võ gia Nhật Bản:
1. Gian chính giữa (Chính tọa): Thờ Tokugawa Ieyasu (Đông Chiếu Đại Quyền Hiện), người sáng lập Mạc phủ Edo (1603 tới 1867).
2. Gian bên trái (phía đông / Tả tọa): Thờ Quan bạch Toyotomi Hideyoshi (Phong Thần Tú Cát, 1537 tới 1598), người hoàn thành công cuộc thống nhất đất nước cuối thế kỷ 16.
3. Gian bên phải (phía tây / Hữu tọa): Thờ Chinh Di Đại Tướng Quân Minamoto no Yoritomo (Nguyên Lại Triều, 1147 tới 1199), người sáng lập Mạc phủ Kamakura đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản.
Việc hợp thờ cả Minamoto no Yoritomo lẫn Toyotomi Hideyoshi ở hai bên tả hữu của Tokugawa Ieyasu ngay tại thánh điện tối cao của nhà Tokugawa vừa khẳng định tính chính thống kế thừa quyền thống lĩnh võ sĩ đạo suốt từ thời Kamakura, vừa thể hiện tinh thần hòa giải và bao dung chính trị nhằm giữ vững nền thái bình lâu dài cho quốc gia.
Nhiều người khi nhìn thấy sự xa hoa lộng lẫy tột đỉnh của Đông Chiếu Cung Nhật Quang với hàng triệu lá vàng và hàng ngàn bức chạm khắc rực rỡ thường lầm tưởng rằng chính Tokugawa Ieyasu lúc sinh thời đã ra lệnh xây lăng tẩm phô trương cho riêng mình. Thực tế hoàn toàn ngược lại: sinh thời Tokugawa Ieyasu nổi tiếng là người sống cực kỳ cần kiệm, giản dị, và ngôi đền đầu tiên dựng năm 1617 theo di chúc của ông có quy mô rất trang nhã, mộc mạc theo phong cách truyền thống. Diện mạo vàng son rực rỡ mà chúng ta chiêm ngưỡng ngày nay là kết quả của cuộc Đại tạo thế niên hiệu Khoan Vĩnh (Kan'ei no Daizōtai, từ năm 1634 tới năm 1636) do người cháu nội của Ieyasu là Tướng quân đời thứ ba Tokugawa Iemitsu (Đức Xuyên Gia Quang, 1604 tới 1651) thực hiện. Vì thuở nhỏ Iemitsu suýt bị cha mẹ truất ngôi thế tử để nhường cho người em trai và chính ông nội Ieyasu đã đứng ra bảo vệ giúp Iemitsu được nối ngôi Tướng quân, nên Iemitsu suốt đời tôn sùng ông nội như một vị thần sống (ngài luôn đeo chiếc túi gấm đựng bức chân dung nhỏ của Ieyasu trước ngực và đã thân hành lên Nikkō bái yết ông nội tới 10 lần), từ đó dốc toàn lực ngân khố Mạc phủ để dựng nên thánh điện huy hoàng nhất lịch sử Nhật Bản dâng lên ông nội.
IIKỳ Tích Đại Kiến Thiết Trong 17 Tháng (1634 - 1636) Và Sự Bảo Tồn Qua Biến Cố Minh Trị
Lịch sử xây dựng Đông Chiếu Cung Nhật Quang là một kỳ tích chưa từng có trong lịch sử kiến trúc thế giới trung đại: toàn bộ 55 tòa công trình chạm trổ tinh xảo trên sườn núi cao đã được hoàn thành chỉ trong vỏn vẹn một năm năm tháng (17 tháng) từ cuối năm 1634 tới mùa xuân năm 1636.
- 766 và 820Đại sư Shōdō Shōnin khai sơn núi Nikkō và Kūkai đặt tên Nhật QuangNăm 766, nhà sư Shōdō Shōnin vượt sông Daiya khai mở vùng núi thiêng Nikkō. Năm 820, đại sư Kūkai viếng thăm và đổi cách viết tên núi từ Nhị Hoang (Nikō) thành Nhật Quang (Nikkō).
- 17/4/1616 và 1617Tokugawa Ieyasu tạ thế, rước linh cữu về Nikkō và sắc phong Đông Chiếu Đại Quyền HiệnSau khi Tokugawa Ieyasu qua đời ngày 17 tháng 4 năm 1616, đúng một năm sau (tháng 3 năm 1617), Tướng quân Tokugawa Hidetada và Đại tăng chính Tenkai rước di hài ông từ núi Kunōzan về an táng tại Nikkō và khánh thành Đông Chiếu Xá ban đầu. Thiên hoàng Go-Mizunoo ban thần hiệu Đông Chiếu Đại Quyền Hiện.
- 11/1634 - 4/1636Tướng quân Tokugawa Iemitsu tiến hành Đại kiến thiết niên hiệu Khoan VĩnhDưới sự chỉ đạo của tổng phụng hành Akimoto Yasutomo và đại mộc sư Kōra Munehiro, Mạc phủ huy động 15.000 nghệ nhân (tổng cộng 4,54 triệu ngày công) và 568.000 lạng vàng từ ngân khố để xây dựng mới toàn bộ 55 tòa kiến trúc cùng hơn 5.100 bức chạm gỗ chỉ trong 17 tháng, khánh thành ngày 10 tháng 4 năm 1636.
- 1645 và 1650Sắc phong cung hiệu Đông Chiếu Cung và dựng Ngũ Trùng ThápNăm Chính Bảo thứ 2 (1645), triều đình Thiên hoàng chính thức ban tặng cung hiệu tối cao là Đông Chiếu Cung (Tōshō-gū). Năm Khánh An thứ 3 (1650), lãnh chúa xứ Obama là Sakai Tadakatsu dâng cúng tòa Ngũ Trùng Tháp năm tầng trước cổng đền (tái thiết năm 1818).
- 1683Đúc lại Bảo tháp Áo Xã bằng hợp kim đồng - vàng - bạc sau trận động đấtSau khi ngôi tháp mộ bằng đá trên đỉnh đồi Áo Xã bị hư hại do trận động đất năm Thiên Hòa thứ 3 (1683), Tướng quân đời thứ năm Tokugawa Tsunayoshi đã cho đúc lại tòa Bảo tháp bằng hợp kim đồng pha vàng và bạc nguyên khối tồn tại vững chãi tới ngày nay.
- 1868Tướng quân Itagaki Taisuke thuyết phục quân lính bảo toàn Nikkō trong chiến tranh BoshinTrong cuộc nội chiến Boshin thời Minh Trị Duy Tân (1868), khi tàn quân Mạc phủ cố thủ trong đền chùa Nikkō, tướng chỉ huy quân triều đình là Itagaki Taisuke đã thuyết phục thành công hai bên rút ra ngoài giao chiến bởi Đông Chiếu Cung là kho báu nghệ thuật chung của cả dân tộc Nhật Bản, giúp quần thể thoát khỏi họa hủy diệt.
- Tháng 12/1999UNESCO công nhận Đền chùa Nikkō là Di sản Thế giớiĐông Chiếu Cung Nhật Quang cùng đền Futarasan và chùa Rinnō-ji (tổng cộng 103 công trình kiến trúc nằm giữa rừng cổ thụ) được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới (Hồ sơ số 913).
- 2013 - 2017Đại trùng tu thời Heisei khôi phục vẻ lộng lẫy của cổng Dương Minh MônSau bốn năm phục chế tỉ mỉ từng bức phù điêu gỗ và lớp sơn mài vàng trắng, cổng Dương Minh Môn Quốc bảo đã hoàn tất trùng tu vào tháng 3 năm 2017 nhân dịp kỷ niệm 400 năm ngày mất của Tokugawa Ieyasu.
Theo bộ hồ sơ quyết toán gốc Đông Chiếu Đại Quyền Hiện Tân Tạo Doanh Ngự Tham Tự Khuynh Quán Mục Lục do đích thân đại mộc sư trưởng Kōra Munehiro (Giáp Lương Tông Quảng, 1574 tới 1646, người đứng đầu gia tộc mộc sư Kōra phục vụ Mạc phủ) ghi chép lại vào năm 1636, tổng chi phí mà Tướng quân Tokugawa Iemitsu đã rút trực tiếp từ hầm vàng bạc của lâu đài Edo (do ông nội Ieyasu tích lũy được) để xây dựng Đông Chiếu Cung lên tới 568.000 lạng vàng (ryō), cộng với 100 quán (kan) bạc và 1.000 thạch (koku) gạo. Nếu quy đổi sang giá trị tiền tệ hiện đại, con số này tương đương khoảng 40 tỷ tới 60 tỷ Yên Nhật chỉ tính riêng cho một ngôi đền.
Để hoàn thành khối lượng công việc khổng lồ gồm 55 tòa công trình với 5.173 bức tượng gỗ chạm nổi ngay giữa vùng núi lạnh giá có tuyết rơi dày về mùa đông trong vòng 17 tháng, tổng phụng hành Akimoto Yasutomo và Kōra Munehiro đã triệu tập 15.000 nghệ nhân bậc thầy từ Kyoto, Nara, Edo và khắp các phiên trấn về Nikkō làm việc ngày đêm với tổng cộng 4.540.000 ngày công lao động. Riêng lượng vàng lá sử dụng để thếp lên các cột trụ, đầu đao và phù điêu đã tiêu tốn 2.489.900 lá vàng ròng (nếu trải phẳng ra sẽ phủ kín một diện tích rộng tới 6 hecta). Nhờ các chi tiết gỗ được chế tác sẵn theo mô-đun tại xưởng dưới xuôi rồi vận chuyển lên núi lắp ghép và sơn phủ bằng nhiều lớp sơn mài tự nhiên (urushi) dày đặc, các bức chạm gỗ ngoài trời vẫn giữ được đường nét sắc sảo qua gần bốn thế kỷ mưa tuyết.
III55 Công Trình Gongen-zukuri, Dương Minh Môn, Ba Chú Khỉ Thông Thái Và Mèo Ngủ Của Hidari Jingorō
Khác hẳn vẻ trầm mặc tối giản (wabi-sabi) của các thiền viện Kyoto, Đông Chiếu Cung Nhật Quang là đỉnh cao rực rỡ nhất của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời kỳ Momoyama chuyển sang đầu thời Edo, quy tụ 8 công trình được xếp hạng Quốc bảo Nhật Bản và 34 công trình được xếp hạng Tài sản Văn hóa Quan trọng. Các tòa nhà được sắp xếp theo những lớp thềm đá nâng cao dần dọc theo địa hình dốc của sườn núi, dẫn dắt người hành hương đi qua các trục đường gấp khúc hình chữ Chi (之) để mỗi khi rẽ qua một góc tường lại mở ra một tầng cảnh giới mới.
Trung tâm thờ tự chính của cung là cụm công trình Quốc bảo Ngự Bản Xã (Gohonsha) được xây dựng theo thức kiến trúc Quyền Hiện tạo (Gongen-zukuri, 権現造) chuẩn mực: tòa Bản điện (Honden) ở phía sau và tòa Bái điện (Haiden) ở phía trước được nối liền với nhau thông qua một gian sảnh lát đá thấp hơn ở giữa gọi là Thạch chi Gian (Ishi-no-ma, 石の間), tạo thành mặt bằng hình chữ H với những bộ mái vỏ cây bách và ngói đồng giao nhau trùng điệp. Điểm kỳ thú nhất đối với khách chiêm bái là toàn bộ 5.173 bức chạm gỗ trên các cổng và hành lang của Đông Chiếu Cung đều mang những thông điệp triết lý Nho giáo, Phật giáo và ước nguyện hòa bình sâu sắc.
Ngay bên trái lối vào sau cổng Biểu Môn là tòa Thần Cứu Xá (chuồng ngựa thần, công trình gỗ mộc duy nhất không sơn phủ trong khu vực tiền viện). Vì dân gian Nhật Bản xưa tin rằng loài khỉ là thần hộ mệnh bảo vệ ngựa khỏi bệnh tật, trên diềm tường Thần Cứu Xá được chạm 8 bức phù điêu khắc họa trọn vẹn vòng đời của con người thông qua hình ảnh loài khỉ. Ở bức thứ hai (tượng trưng cho thời thơ ấu) là hình ảnh Ba chú khỉ thông thái nổi tiếng toàn cầu: Mizaru (lấy tay che mắt, Không nhìn điều xấu), Kikazaru (che tai, Không nghe điều xấu) và Iwazaru (che miệng, Không nói điều xấu), lấy cảm hứng từ lời dạy của Đức Khổng Tử trong sách Luận Ngữ (Phi lễ vật thị, phi lễ vật thính, phi lễ vật ngôn).
Cánh cổng hai tầng mái cao 11,1 mét, rộng 7 mét được mệnh danh là cổng đẹp nhất Nhật Bản, hội tụ 508 bức chạm khắc rồng, kỳ lân, phượng hoàng, các bậc thánh hiền Trung Hoa (như Chu Công, Khổng Tử, Tư Mã Quang đập chum cứu bạn) và các em nhỏ vui đùa (biểu tượng của xã hội thái bình trẻ em được yên vui). Trong số 12 cây cột gỗ tròn sơn trắng chạm hoa văn mây xoắn (gurimon) đỡ cổng, riêng cây cột thứ hai từ bên trái ở hàng sau được các nghệ nhân cố ý dựng ngược chiều hoa văn từ dưới lên trên gọi là Cột ngược trừ tà (Sakabashira), dựa trên triết lý cổ truyền rằng vạn vật hễ đạt tới sự hoàn mỹ 100 phần trăm thì lập tức bắt đầu suy tàn, nên cố tình để lại một nét chưa hoàn chỉnh để ngôi đền trường tồn mãi mãi.
Ngay phía sau Dương Minh Môn là cổng Đường Môn (Karamon, Quốc bảo) nhỏ nhắn nhưng có tới 611 bức chạm khắc tinh vi phủ bột vỏ sò trắng tinh khiết (gofun) và gỗ quý nhập khẩu, trên nóc đắp con linh thú Tsutsuga (loài thú ăn những kẻ có dã tâm gây chiến tranh). Nối sang hai bên là dãy Đông Tây Hồi Lang (Quốc bảo) chạm hoa chim rỗng hai mặt: ngay trên thanh xà cổng lối vào đồi mộ ở Hành lang phía Đông là bức chạm Mèo ngủ (Nemuri-neko, Quốc bảo) nổi tiếng của danh tượng Hidari Jingorō: chú mèo nằm ngủ yên lành giữa khóm hoa mẫu đơn dưới nắng ấm, còn ở mặt sau tấm ván là hai chú chim sẻ đang tung tăng bay nhảy mà không sợ bị mèo vồ, biểu trưng cho thế giới đại đồng nơi kẻ mạnh và kẻ yếu chung sống hòa bình.
Trên trán tường tòa kho Thượng Thần Khố (Kamijinko) là bức chạm nổi hai con voi trắng và đen có tai, vòi và đuôi rất lạ mắt gọi là Voi tưởng tượng (Sōzō no Zō), do đại danh họa cung đình Kanō Tan'yū (1602 tới 1674) vẽ phác thảo khi ông chưa từng nhìn thấy con voi thật ngoài đời. Phía tây cổng Dương Minh Môn là tòa Bản Địa Đường (Honjidō, thờ Phật Dược Sư là bản địa của Tokugawa Ieyasu): trên trần gỗ thông bách rộng lớn vẽ bức tranh thủy mặc con rồng dài 8 mét gọi là Minh Long (Nakiryū, Rồng Ngân), khi nhà sư gõ hai thanh gỗ phách đúng dưới đầu rồng thì sóng âm phản xạ giữa trần và sàn tạo ra tiếng ngân rung như tiếng rồng gầm vang vọng.
Đứng bên trái cổng Điểu Cư đá ở đầu lối vào là tòa Ngũ Trùng Tháp cao 36 mét sơn son thếp vàng (dựng năm 1650, tái thiết năm 1818), tầng một chạm khắc 12 con giáp. Điểm độc đáo về kỹ thuật là cây cột trụ tâm (shinbashira) đường kính 60 cm nặng hàng chục tấn bên trong tháp không đặt chạm đất mà được treo lơ lửng bằng dây xích sắt từ tầng thứ tư xuống (cách mặt đá tảng bên dưới khoảng 10 cm) để làm đối trọng chống bão và động đất, nguyên lý cơ học đã được các kỹ sư Nhật Bản ứng dụng trực tiếp để xây dựng tháp truyền hình cao nhất thế giới Tokyo Skytree (cao 634 mét).
Đi qua dưới bức chạm Mèo ngủ và leo lên 207 bậc đá nguyên khối (mỗi bậc đẽo từ một tảng đá duy nhất không ghép nối) xuyên qua rừng tùng bách rêu phong là tới khu lăng mộ tối linh Áo Xã (Okusha). Phía sau cổng Áo Xã Đường Môn đúc hoàn toàn bằng đồng là tòa Bảo tháp (Hōtō) cao 5 mét đúc năm 1683 bằng hợp kim đồng pha vàng và bạc sắc đen trầm mặc, nơi an táng vĩnh hằng di cốt của Tướng quân Tokugawa Ieyasu. Cạnh tháp mộ là cây đại thụ bách thiêng hơn 600 năm tuổi (Kanō-sugi).
Dạo bước quanh sân Đông Chiếu Cung, quý vị còn bắt gặp hàng trăm chiếc đèn lồng đá và đèn lồng đồng do các vị Đại danh (Daimyō) khắp các phiên trấn dâng cúng để tỏ lòng trung thành với nhà Tokugawa, nổi bật nhất là cặp Đèn lồng đồng Nam Man do lãnh chúa vùng Sendai là Date Masamune đặt đúc bằng sắt nhập khẩu từ Bồ Đào Nha, và chiếc Đèn lồng xoay Hà Lan (Oranda Dōrō) bằng đồng tinh xảo do Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC) dâng tặng Mạc phủ năm 1643 (trên thân đèn vì thợ đúc châu Âu không rành gia huy ba lá thục quỳ của nhà Tokugawa nên đã đúc ngược chiều hoa văn gia huy, tạo nên giai thoại Liên hoa đăng nổi tiếng). Quý vị muốn đối chiếu thêm với ngôi cổ tự ở trung tâm thủ đô Tokyo cũng gắn liền với sự bảo hộ của Tướng quân Tokugawa Ieyasu và Tokugawa Iemitsu có thể xem bài viết về Chùa Thiền Đằng (Sensō-ji).
IVThế Đất Và Hướng
Mặc dù Thần đạo nguyên thủy không có hệ thống lý luận phong thủy riêng, nhưng khi Đại tăng chính Tenkai (bậc thầy tinh thông cả Thiên Thai Mật giáo, Âm Dương đạo lẫn thuật Gia tướng - Địa tướng Kasō của Nhật Bản) quy hoạch kinh thành Edo (Tokyo) và chọn núi Nikkō làm nơi xây dựng Đông Chiếu Cung năm 1617 và 1636, ngài đã thiết kế toàn bộ quần thể này như một trận đồ phong thủy và tinh tú học vĩ đại nhất thời Edo. Phần dưới đây phân tích thế đất và trục định hướng của Đông Chiếu Cung theo phép phong thủy hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về đại cục sơn thủy và trục Sao Bắc Đẩu trấn giữ kinh thành Edo, Đông Chiếu Cung Nhật Quang tọa lạc tại tọa độ 36,75917 độ vĩ Bắc và 139,59861 độ kinh Đông ở độ cao khoảng 634 mét so với mực nước biển (con số trùng hợp kỳ lạ với chiều cao 634 mét của tháp Tokyo Skytree), nằm cách lâu đài Edo (nay là Hoàng cung Tokyo) khoảng 130 km về phía chính Bắc. Trong quy hoạch phong thủy đại cục của Đại tăng chính Tenkai cho Mạc phủ Tokugawa: nếu núi Phú Sĩ (Fuji-san) là ngọn tổ sơn ở phía tây nam và núi Kunōzan (nơi chôn cất ban đầu của Ieyasu) nối với núi Phú Sĩ rồi kéo một đường thẳng tắp về phía đông bắc đi xuyên qua núi Nikkō, thì dãy núi thiêng Nikkō và đỉnh núi Nantai (Nantai-san, cao 2.486 mét) chính là bức bình phong Huyền Vũ phương Bắc vững chãi che chở cho toàn bộ bình nguyên Kantō và kinh đô Edo. Đặc biệt, trong tín ngưỡng Đạo giáo và Mật giáo Thiên Thai, ngôi sao đứng yên ở chính Bắc bầu trời mà muôn vạn vì sao đều xoay quanh chầu phục chính là Sao Bắc Cực (Bắc Thần Diệu Kiến / Polaris, biểu tượng tối cao của Thiên đế và quyền lực thống trị thiên hạ).
Xét về sơn hướng và Điểm Linh Khí trước cổng Dương Minh Môn, toàn bộ trục trung tâm của khu nội viện Đông Chiếu Cung được đại mộc sư Kōra Munehiro và Đại tăng chính Tenkai định vị theo trục chính Bắc - chính Nam chuẩn xác tuyệt đối với Sao Bắc Cực: nếu đứng tại phiến đá trung tâm ngay phía trước bậc thềm cổng Dương Minh Môn (điểm giao hội giữa trục đường từ cổng Điểu Cư đá đi lên và trục thẳng xuống lâu đài Edo ở phía nam), nhìn thẳng qua giữa cổng Dương Minh Môn, cổng Đường Môn, Bản điện và tòa Bảo tháp mộ của Tokugawa Ieyasu trên đỉnh đồi phía sau vào ban đêm, thì ngôi sao Bắc Cực (Polaris) nằm đúng ngay trên đỉnh cổng Dương Minh Môn và đỉnh tháp mộ của Ieyasu! Về hình thế cục bộ, cung điện tựa lưng vào dãy núi Nantai và núi Nyohō ở phía bắc tây bắc làm hậu chẩm, hai bên tả hữu được bao bọc bởi rừng tùng bách hơn 13.000 cây cổ thụ khổng lồ giữ khí, còn phía trước mặt ở hướng nam là nơi hai dòng suối đá dữ dội Inari-gawa (Đạo Hà Xuyên ở phía đông) và Daiya-gawa (Đại Điền Xuyên ở phía nam) chảy từ hồ Chūzenji xuống giao hội với nhau ngay bên dưới cây cầu Thần Kiều (Shinkyō), tạo thành thế lưỡng thủy giao khóa thủy khẩu bảo vệ chân huyệt suốt hơn bốn trăm năm.
VĐại Lễ Diễu Hành 1.000 Võ Sĩ Samurai (Hyakumono-zoroe Sennin Musha Gyōretsu) Và Bắn Cung Yabusame
Hằng năm vào hai mùa xuân và thu, dưới bóng rừng tùng bách ngàn năm của núi Nikkō, Đông Chiếu Cung lại tái hiện nguyên vẹn bức tranh lịch sử hào hùng của thời kỳ Edo thông qua đoàn rước linh vị Tokugawa Ieyasu với hàng ngàn bộ giáp trụ Samurai cổ truyền.
| Thời gian (Dương lịch) | Tên đại lễ / Sự kiện | Hoạt động và nghi tiết truyền thống tiêu biểu |
|---|---|---|
| Ngày 17 tháng 4 (Dương lịch) | Đại tế Kỷ niệm ngày tạ thế của Đông Chiếu Đại Quyền Hiện (Reitaisai) | Khóa lễ trang nghiêm nhất trong năm cử hành đúng vào ngày mất của Tướng quân Tokugawa Ieyasu (17/4/1616) tại Bản điện, có dâng lễ vật và trình diễn vũ nhạc cung đình Đông Vũ (Azuma-asobi). |
| Chiều ngày 17 tháng 5 (Dương lịch) | Lễ hội Bắn cung trên lưng ngựa phi nước đại (Yabusame Shinji) | Diễn ra trên đại lộ dưới tán tùng bách phía trước cổng đền: các cung thủ mặc trang phục săn bắn võ sĩ thời Kamakura cưỡi ngựa phi nước đại, buông dây cương và liên tiếp bắn tên trúng ba tấm bia gỗ để dâng thần linh và trừ tà khí. |
| Ngày 18 tháng 5 (Dương lịch) | Đại lễ Mùa Xuân (Shunki Reitaisai) và Đoàn diễu hành 1.000 Võ sĩ Samurai | Tái hiện đoàn rước linh cữu và thần vị của Tokugawa Ieyasu từ núi Kunōzan về Nikkō năm 1617 (gọi là Bách Vật Thử Thiên Nhân Vũ Giả Hành Liệt): hơn 1.200 người khoác đại giáp trụ Samurai, đội mũ trụ, cầm thương giáo, cờ xí và khiêng ba cỗ kiệu thần Mikoshi nặng 800 kg đi từ đền Futarasan về hành cung Otabisho. |
| Ngày 16 và 17 tháng 10 (Dương lịch) | Đại lễ Mùa Thu (Shūki Reitaisai) giữa rừng lá đỏ Nikkō | Tổ chức nghi thức bắn cung trên lưng ngựa Yabusame vào ngày 16/10 và đoàn diễu hành 1.000 võ sĩ Samurai (quy mô khoảng 500 tới 600 người) rước kiệu thần vào ngày 17/10 dưới sắc lá phong đỏ vàng tuyệt đẹp của vùng núi Nikkō. |
Trong lễ rước kiệu thần tại Hành cung Otabisho vào trưa ngày 18 tháng 5, khách hành hương còn được thưởng thức điệu múa cổ truyền độc đáo Bát Ất Nữ Thần Lạc (Yao-otome Kagura) do tám thiếu nữ Vu nữ (Miko) múa chuông vàng và điệu múa Đông Chiếu Cung Phong Lưu (điệu múa sư tử và gõ chiêng trống từng được cử hành ngay trong lễ rước thần năm 1617 và lễ đại tạo thế năm 1636 dưới sự chứng kiến của Tướng quân Tokugawa Iemitsu), mang lại bầu không khí sống động vượt thời gian bốn thế kỷ.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Tọa lạc tại số 2301 Sannai, thành phố Nikkō, tỉnh Tochigi (cách thủ đô Tokyo khoảng 140 km về phía bắc). Từ ga Asakusa (Tokyo), quý vị đi tàu tốc hành Tobu Railway (tuyến Spacia X hoặc Revaty) tới thẳng ga Tōbu-Nikkō (khoảng 1 giờ 50 phút), hoặc đi tàu cao tốc JR Tōhoku Shinkansen từ ga Tokyo tới ga Utsunomiya rồi chuyển sang tuyến JR Nikkō Line tới ga JR Nikkō. Từ ga Tōbu-Nikkō hoặc JR Nikkō, quý vị bắt xe buýt Di sản Thế giới (World Heritage Sightseeing Bus của Tobu Bus) chạy khoảng 7 tới 10 phút tới bến Omotesandō (bến số 83) hoặc đi bộ khoảng 25 tới 30 phút qua cầu đỏ Shinkyō lên đền.
- Toạ độ
- 36.75917, 139.59861
Khi tới viếng Đông Chiếu Cung Nhật Quang, quý vị lưu ý chuẩn bị giày đi bộ thoải mái dễ tháo cởi và mang theo tất (vớ) dày (đặc biệt vào mùa thu đông vì sàn gỗ trên núi Nikkō rất lạnh), bởi khi bước vào bên trong Bái điện (Haiden) của Ngự Bản Xã và Bản Địa Đường (nơi nghe tiếng Rồng Ngân Nakiryū), mọi du khách đều bắt buộc phải cởi giày và tuyệt đối không được chụp ảnh, quay phim trong nội điện. Ngoài ra, đoạn đường leo 207 bậc đá cao từ dưới cổng Mèo ngủ lên tới tháp mộ của Tokugawa Ieyasu tại Áo Xã (ở độ cao hơn 650 mét) khá dốc, quý vị nên bước đi thong thả, hít thở sâu dưới bầu không khí trong lành của rừng tùng bách cổ thụ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đông Chiếu Cung Nhật Quang (Nikkō Tōshō-gū, 日光東照宮)
Contribute photos, information or video for Nikkō Tōshō-gūThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đông Chiếu Cung Nhật Quang thờ ai và danh hiệu Đông Chiếu Đại Quyền Hiện có ý nghĩa là gì?
Đông Chiếu Cung thờ chính Đại tướng quân Tokugawa Ieyasu (1543 tới 1616), người thống nhất Nhật Bản và sáng lập Mạc phủ Edo kéo dài hơn 260 năm. Sau khi ông mất và được an táng tại Nikkō năm 1617, Thiên hoàng Go-Mizunoo đã ban tặng thần hiệu Đông Chiếu Đại Quyền Hiện (Tōshō Daigongen), nghĩa là Vị Đại Thần Hóa Thân Của Đức Phật Dược Sư Chiếu Rọi Ánh Sáng Hòa Bình Khắp Phương Đông.
Ai là người đã cho xây dựng quần thể 55 tòa công trình thếp vàng lộng lẫy của Đông Chiếu Cung hiện nay?
Ngôi đền ban đầu dựng năm 1617 theo di chúc của Tokugawa Ieyasu rất mộc mạc. Quần thể 55 công trình chạm trổ sơn thếp lộng lẫy hiện nay là do người cháu nội hết lòng tôn kính Ieyasu là Tướng quân đời thứ ba Tokugawa Iemitsu hạ lệnh đại kiến thiết từ tháng 11 năm 1634 tới tháng 4 năm 1636 (chỉ trong 17 tháng), huy động 15.000 nghệ nhân bậc thầy và hơn 2,48 triệu lá vàng ròng từ ngân khố Mạc phủ.
Vì sao cổng Dương Minh Môn lại được gọi là Nhật Mộ Môn và có một cây cột dựng ngược?
Cổng Dương Minh Môn (Yōmeimon, Quốc bảo) hội tụ tới 508 bức chạm gỗ thếp vàng tinh xảo đến mức người xưa gọi là Nhật Mộ Môn (Higurashi-no-mon), nghĩa là cánh cổng khiến người ta mải ngắm nhìn tới tận lúc mặt trời lặn mà quên thời gian. Trong 12 cây cột của cổng, một cây cột ở hàng sau được cố ý dựng ngược hoa văn mây xoắn (gọi là Cột ngược trừ tà), dựa trên triết lý rằng công trình hễ hoàn hảo 100% thì sẽ bắt đầu suy tàn, nên để lại một nét chưa hoàn tất để đền trường tồn mãi mãi.
Bức phù điêu Ba chú khỉ thông thái và Mèo ngủ nằm ở đâu trong khuôn viên Đông Chiếu Cung?
Bức phù điêu Ba chú khỉ thông thái (Mizaru che mắt, Kikazaru che tai, Iwazaru che miệng, tức Không nhìn, không nghe, không nói điều xấu) nằm trên diềm tường của tòa Thần Cứu Xá (chuồng ngựa thần) ngay bên trái sân ngoài. Còn bức chạm Mèo ngủ (Nemuri-neko, Quốc bảo của danh tượng Hidari Jingorō) nằm ngay trên thanh xà cổng ở Hành lang phía Đông, nơi bắt đầu lối đi leo 207 bậc đá lên tháp mộ của Tokugawa Ieyasu.
Kỹ thuật kiến trúc của Ngũ Trùng Tháp tại Đông Chiếu Cung có mối liên hệ gì với tháp Tokyo Skytree hiện đại?
Tòa Ngũ Trùng Tháp cao 36 mét của Đông Chiếu Cung (tái thiết năm 1818) có cây cột trụ tâm (shinbashira) bằng gỗ khổng lồ bên trong lòng tháp không đặt chạm đất mà được treo lơ lửng bằng dây xích sắt từ tầng thứ tư xuống để làm con lắc đối trọng triệt tiêu rung lắc khi có động đất và bão lớn. Nguyên lý giảm chấn bằng trụ tâm này đã được các kiến trúc sư Nhật Bản ứng dụng trực tiếp để xây dựng tháp truyền hình Tokyo Skytree cao 634 mét.