Ra khỏi ga Asakusa, đi vài chục bước là quý vị đứng trước một cổng gỗ sơn son, giữa cổng treo một chiếc lồng đèn giấy đỏ cao gần bằng hai người, hai bên là tượng thần Gió và thần Sấm trừng mắt nhìn ra phố. Qua cổng, một con đường lát đá chạy thẳng về phía bắc giữa hai dãy hàng quán thấp, người đi chen vai. Cuối đường là một cổng lầu hai tầng nữa, và sau cổng ấy, qua một chiếc lư hương đồng lớn khói bay ngang mặt, là chính điện mái ngói xám dốc cao, nơi người Tokyo vẫn gọi gọn là Asakusa Kannon, ngài Quan Âm của Asakusa.
Tên chính thức của chùa là Kim Long Sơn Thiển Thảo Tự (Kinryūzan Sensō-ji). Tên Hán ghi ở đầu trang là tên chùa tự dùng, thư viện không suy ra. Chùa thờ Bồ Tát Quán Thế Âm, nhưng pho tượng được thờ chưa từng được mở cho ai xem. Chùa vốn thuộc tông Thiên Thai (Tendai), từ năm 1950 tách ra làm chùa chính của tông Thánh Quan Âm (Shō Kannon-shū). Điều làm nơi này quan trọng không nằm ở một công trình cổ nào, vì phần lớn đã dựng lại, mà ở mười bốn thế kỷ người dân Edo rồi Tokyo tới lễ một vị Quan Âm không ai thấy mặt.
IBồ Tát Quán Thế Âm Và Pho Tượng Không Mở
Vị được thờ ở chính điện là Quán Thế Âm Bồ Tát, người Nhật đọc là Kannon. Trang chính thức của chùa gọi pho tượng là bản tôn (honzon), nghĩa là vị chủ của cả ngôi chùa. Pho tượng là một bí phật (hibutsu), được giữ kín trong khám và không bao giờ mở cho người đi lễ chiêm bái. Trước khám đặt một pho tượng thay gọi là tượng đứng trước (omaedachi), để người ta có chỗ hướng lòng về.
Theo phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa, Quán Thế Âm là vị Bồ Tát nghe tiếng kêu của chúng sinh và hiện ra theo đúng hình mà người cần được cứu có thể nhận biết. Tông Thiên Thai lấy kinh Pháp Hoa làm gốc, nên việc một chùa Thiên Thai thờ Quan Âm làm bản tôn là thuận với giáo nghĩa. Chữ Thánh Quan Âm chỉ hình tướng gốc của Quan Âm, một mặt hai tay, để phân biệt với các hình tướng biến hóa như Thiên Thủ hay Thập Nhất Diện. Tên tông phái mà chùa lập ra năm 1950 lấy đúng chữ ấy.
Trang của chùa chép truyện khởi duyên như sau. Ngày 18 tháng 3 năm 628, hai anh em ngư phủ Hinokuma Hamanari và Hinokuma Takenari kéo lưới trên sông Sumida thì được một pho tượng. Trưởng làng Haji no Nakatomo nhận ra đó là tượng Quán Thế Âm, xuống tóc và sửa nhà mình thành chỗ thờ. Năm 645 sư Shōkai tới, dựng một điện cho tượng, rồi theo một giấc mộng mà quyết định giấu kín tượng từ đó.
Tới đây có một chỗ nguồn vênh. Bảng dữ kiện của thư viện ghi rằng sư Ennin (Viên Nhân, 794 tới 864), vị trụ trì chùa Enryaku-ji của tông Thiên Thai, là người theo mộng báo cất giấu tượng gốc. Trang tiếng Anh của chùa lại ghi việc giấu tượng là của sư Shōkai năm 645, còn Ennin tới vào thế kỷ 9 và tạc pho tượng thay giống hệt để người đi lễ có chỗ chiêm bái. Thư viện theo trang của chùa và ghi cả hai để quý vị tự đối chiếu. Mọi nguồn đều gọi đây là truyện khởi duyên, tức chuyện kể của chùa, không phải sử liệu được xác minh.
Nhiều người tưởng lễ hội Sanja Matsuri rước kiệu rầm rộ mỗi tháng năm ở Asakusa là lễ của chùa Thiển Thảo. Không phải. Lễ ấy thuộc thần xã Asakusa (Asakusa-jinja), một nơi thờ của Thần Đạo đứng ngay bên cạnh chính điện, thờ chính ba người trong truyện khởi duyên là hai anh em ngư phủ và vị trưởng làng. Chùa và thần xã chung một khuôn viên từ thời Phật Thần còn cùng thờ, nhưng là hai cơ sở của hai đạo khác nhau, lễ của bên nào do bên ấy cử hành.
IIMười Bốn Thế Kỷ Bên Sông Sumida
Lịch sử chùa Thiển Thảo là chuỗi những lần cháy và dựng lại, vì Edo xưa là thành phố nhà gỗ san sát. Pho tượng bí phật được coi là còn nguyên qua mọi lần ấy, còn các công trình thì phần lớn mới có từ nửa sau thế kỷ 20. Cái giữ cho chùa liền mạch là trục lối vào, tên cổng và lịch lễ, không phải gỗ và ngói.
- 628Vớt tượng trên sông SumidaTheo truyện khởi duyên, ngày 18 tháng 3 hai anh em Hinokuma vớt được tượng Quán Thế Âm, trưởng làng Haji no Nakatomo sửa nhà thành nơi thờ. Ngày 18 vì thế thành ngày của Quan Âm ở chùa.
- 645Sư Shōkai dựng điệnTrang của chùa ghi sư Shōkai tới dựng điện thờ và theo mộng quyết định giấu kín tượng. Ngài được coi là tổ khai sơn, năm sinh và năm mất không rõ.
- Thế kỷ 9Sư Ennin tạc tượng thayVị cao tăng tông Thiên Thai tới chùa, tạc pho tượng đứng trước khám để người đi lễ chiêm bái. Từ đó chùa gắn với tông Thiên Thai suốt hơn một nghìn năm.
- 942Dựng hai cổng lớnTrang của chùa ghi cổng Kaminarimon và cổng Hōzōmon được dựng lần đầu vào năm này. Cổng Kaminarimon bị thiêu rụi năm 1865 và chỉ dựng lại gần một trăm năm sau.
- 1649Dựng cổng NitenmonCổng phía đông chính điện được dựng, nay là một trong số rất ít công trình cổ còn lại trong khuôn viên, xếp Di sản văn hóa quan trọng năm 1946.
- 1945 và 1958Thiêu rụi rồi dựng lại chính điệnChính điện bị thiêu rụi năm 1945, dựng lại năm 1958 bằng bê tông cốt thép theo dáng điện cũ. Múa rồng vàng ra đời chính năm ấy để mừng điện mới.
- 1950Lập tông Thánh Quan ÂmChùa tách khỏi tông Thiên Thai, trở thành chùa chính của tông Thánh Quan Âm. Các cổng và tháp được dựng lại lần lượt: Kaminarimon năm 1960, Hōzōmon năm 1964, tháp năm tầng năm 1973.
- 2009 tới 2010Thay mái chính điệnMái ngói đất nung được thay bằng ngói titan, theo tư liệu của quận Taitō nhẹ hơn ngói truyền thống năm lần, cùng lúc gia cố chống động đất.
Về quần thể, bảng dữ kiện ghi chùa gồm chùa chính và 24 chùa nhánh. Viện Denbō-in, nơi ở của vị trụ trì, bị hư hại trong trận hỏa hoạn lớn năm 1772 và được dựng lại khoảng năm 1777, vườn của viện được xếp Danh thắng quốc gia tháng 9 năm 2011. Điện Rokkaku-dō hình lục giác, tư liệu quận Taitō ghi dựng khoảng cuối thời Muromachi đầu thời Edo, được coi là công trình cổ nhất khuôn viên, năm 1994 được dời từ phía đông chùa về chỗ hiện nay.
IIIHai Cổng, Một Trục Và Chính Điện
Bố cục chùa Thiển Thảo là một trục thẳng chạy từ nam lên bắc: cổng Kaminarimon, dãy phố hàng Nakamise, cổng Hōzōmon, lư hương, rồi chính điện. Tháp năm tầng đứng lệch về phía tây của trục, cổng Nitenmon và thần xã Asakusa ở phía đông. Các công trình dựng lại sau năm 1958 dùng bê tông cốt thép nhưng giữ đúng dáng mái và màu son của kiến trúc chùa thời Edo, nên nhìn từ xa khó nhận ra vật liệu mới.
Cổng ngoài cùng, dựng lại năm 1960. Theo một trang hướng dẫn địa phương, cổng cao 11,7 mét, lồng đèn đỏ cao 3,9 mét, nặng khoảng 700 kg, mặt dưới lồng đèn chạm một con rồng. Mặt trước là tượng thần Sấm và thần Gió, mặt sau là tượng rồng Kim Long và Thiên Long đặt năm 1978.
Cổng lầu hai tầng dựng lại năm 1964, tầng trên là kho giữ kinh sách và báu vật của chùa, đúng như tên Bảo Tạng Môn. Hai bên có tượng hai vị hộ pháp Nhân Vương.
Quan Âm đường dựng lại năm 1958, bên trong đặt khám thờ bí phật cùng tượng thay. Năm 2009 tới 2010 mái được thay bằng ngói titan nhẹ để giảm sức nặng khi động đất.
Dựng lại năm 1973, đứng ở phía tây trục chính. Tháp là hình thức thờ Phật lâu đời ở Đông Á, gốc từ tháp thờ xá lợi.
Dựng năm 1649 theo tư liệu quận Taitō, xưa sơn son để trừ tà, là Di sản văn hóa quan trọng từ năm 1946, được đại tu vài năm trước 2014.
Điện gỗ một tầng hình sáu cạnh lợp ngói, di sản văn hóa hữu hình của Tokyo. Vườn Denbō-in là vườn của nơi ở trụ trì, Danh thắng quốc gia từ năm 2011.
Người đi lễ lần đầu thường tưởng chiếc lồng đèn đỏ trên cổng Kaminarimon đã treo ở đó hàng trăm năm. Theo trang hướng dẫn địa phương, chiếc hiện nay làm năm 2003 và là chiếc thứ năm kể từ khi cổng dựng lại năm 1960. Lồng đèn giấy được thay theo định kỳ, cái còn lại là hình dáng và chữ viết trên đó, không phải bản thân món đồ.
IVThế Đất Và Hướng
Xin nói trước với quý vị: không có tư liệu nào cho biết người xưa chọn chỗ đất Asakusa theo phép phong thủy. Chỗ đặt chùa do truyện khởi duyên định, tức nơi pho tượng được vớt lên. Những dòng dưới đây là cách thư viện đọc thế đất theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt. Vì đây là chùa Phật Giáo cùng gốc Đại Thừa với chùa Việt, chúng tôi đọc thẳng như đọc một ngôi chùa trong nước, nhưng đó vẫn là kiến giải, không phải điều chép trong sử chùa.
Cái đầu tiên phải đọc là nước. Chùa nằm cách bờ tây sông Sumida chỉ vài trăm mét, và cả truyện khởi duyên bắt đầu từ lòng sông. Pho tượng đi từ nước lên đất, rồi ở lại bên nước. Theo lối cổ truyền, Quán Thế Âm vốn gắn với hình ảnh bình nước cam lộ và biển Nam Hải, nên một chỗ thờ Quan Âm có sông lớn bên cạnh được coi là thuận hành, người Việt quen thấy điều ấy ở những ngôi chùa Quan Âm đặt gần biển và cửa sông.
Thứ hai là đất. Asakusa là vùng đồng bằng thấp của hạ lưu Sumida, không có núi làm hậu chẩm. Trong phép xem đất bằng, chỗ thiếu núi thì lấy nước làm chỗ dựa, lấy khối nhà đông đúc làm tay long tay hổ. Chùa ở đây được vây bằng phố xá từ thời Edo, và chính cái đông người ấy là thế tụ nhân: nơi người tụ thì khí tụ.
Thứ ba là hướng. Theo bản đồ, trục từ cổng Kaminarimon lên chính điện chạy từ nam lên bắc, chính điện quay mặt về phía nam. Đây là hướng chuẩn của chùa Đông Á và cũng là hướng các chùa Bắc Bộ ưa dùng, đón nắng, tránh gió bấc. Con đường dài giữa hai cổng làm vai trò minh đường kéo dài: khí vào qua cổng ngoài, đi chậm qua dãy phố, dừng ở cổng trong, rồi mới lắng vào điện. Ở chùa Việt, vai trò ấy thuộc về tam quan, sân và nhà bái đường.
Cuối cùng là cái tên. Chùa mang hiệu núi Kim Long Sơn dù không có núi nào, và trên cổng ngoài có tượng rồng. Theo lối đọc cổ, rồng là thần của nước, và một chùa bên sông mang tên rồng là tên hợp với đất. Chúng tôi ghi như một chỗ trùng khớp, không nói người đặt tên đã tính theo phong thủy.
VNgày Mười Tám Và Các Lễ Trong Năm
Lịch lễ của chùa tính theo dương lịch, như mọi chùa Nhật từ khi Nhật Bản đổi lịch năm 1873. Ngày quan trọng nhất là ngày 18, ngày tượng được vớt lên theo truyện khởi duyên, và ngày 18 tháng 3 là lễ Bản Tôn Thị Hiện (Honzon Jigen-e), kỷ niệm ngày Quan Âm hiện ra. Quý vị người Việt quen làm vía Quan Âm ngày 19 tháng 2, 19 tháng 6 và 19 tháng 9 âm lịch nên lưu ý: ở đây ngày của Quan Âm là ngày 18 dương lịch.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 1 tới 7 tháng 1 | Lịch Nhật, dương lịch | Hatsumōde, lễ đầu năm | Dịp đông người đi lễ nhất trong năm, người Tokyo tới lễ Quan Âm đầu năm mới. |
| Khoảng 3 tháng 2 | Lịch Nhật, theo tiết khí | Setsubun | Lễ giao mùa, rắc đậu trừ điều xấu, đón mùa xuân. |
| 18 tháng 3 | Lịch Nhật, dương lịch | Honzon Jigen-e | Lễ lớn nhất của chùa, kỷ niệm ngày tìm thấy tượng năm 628. Có múa rồng vàng Kinryū no mai, con rồng dài 18 mét theo trang du lịch Tokyo. |
| 8 tháng 4 | Lịch Nhật, dương lịch | Hana Matsuri | Lễ Phật đản, tắm tượng Phật sơ sinh bằng nước trà ngọt. |
| 9 và 10 tháng 7 | Lịch Nhật, dương lịch | Shiman-rokusen-nichi và chợ Hōzuki | Tương truyền lễ vào ngày này bằng lễ 46.000 ngày. Quanh chùa họp chợ cây tầm bóp đỏ (hōzuki) trồng chậu. |
| 18 tháng 10 | Lịch Nhật, dương lịch | Kiku Kuyō-e | Lễ dâng hoa cúc, lại có múa rồng vàng. |
| 17 tới 19 tháng 12 | Lịch Nhật, dương lịch | Osame no Kannon và chợ Hagoita-ichi | Lễ Quan Âm cuối năm, quanh chùa họp chợ vợt gỗ hagoita trang trí. |
Múa rồng vàng dựa trên truyện kể rằng khi tượng Quan Âm hiện ra, một con rồng vàng từ trời hạ xuống và cả một rừng thông mọc lên, điềm của mùa màng no đủ. Đây là nghi lễ mới, có từ năm 1958, nhưng gắn thẳng với tên hiệu Kim Long Sơn của chùa. Trang của chùa và các nguồn đã mở không nói tới sinh hoạt riêng của cộng đồng người Việt tại chùa, nên thư viện không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 2-3-1 Asakusa, Taito-ku, Tokyo 111-0032 (東京都台東区浅草2-3-1)
- Đường tới
- Chùa nằm ở phường Asakusa, quận Taitō, Tokyo, cổng Kaminarimon cách ga Asakusa của tàu điện ngầm và tuyến Tōbu chừng năm phút đi bộ.
- Toạ độ
- 35.7148, 139.7967
Lệ của chùa cũng là lệ chung của chùa Nhật: rửa tay ở thủy xá trước khi lên điện, tới lư hương thì có thể thắp nhang, trước chính điện chắp tay và cúi đầu, không vỗ tay như ở thần xã. Trong chính điện giữ yên lặng, không đi vào khu nội điện nơi đặt khám thờ. Quanh lư hương thường đông, quý vị nhường chỗ cho người đang lễ trước khi tới gần.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Thiển Thảo (Sensō-ji)
Contribute photos, information or video for Sensō-jiThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa Sensoji thờ ai
Chùa thờ Bồ Tát Quán Thế Âm, người Nhật gọi là Kannon. Pho tượng chính theo truyện khởi duyên được vớt trên sông Sumida năm 628, là bí phật chưa từng mở cho ai xem. Người đi lễ chiêm bái một pho tượng thay đặt trước khám. Chùa là chùa chính của tông Thánh Quan Âm từ năm 1950.
Chùa Sensoji có từ năm nào
Theo truyện khởi duyên của chùa, tượng được tìm thấy ngày 18 tháng 3 năm 628 và nhà trưởng làng được sửa thành nơi thờ. Năm 645 sư Shōkai dựng điện. Đây là niên đại do chùa chép, thư viện ghi là truyện khởi duyên, nhưng chùa vẫn được coi là ngôi chùa cổ nhất Tokyo.
Chùa Sensoji thuộc tông phái nào
Chùa gắn với tông Thiên Thai hơn một nghìn năm, từ khi sư Ennin tới vào thế kỷ 9. Năm 1950 chùa tách ra, lập tông Thánh Quan Âm (Shō Kannon-shū) và làm chùa chính của tông ấy. Tên tông lấy theo hình tướng gốc của Quan Âm, một mặt hai tay.
Cổng Kaminarimon có từ bao giờ
Trang của chùa ghi cổng dựng lần đầu năm 942. Cổng bị thiêu rụi năm 1865 và dựng lại năm 1960 bằng bê tông. Chiếc lồng đèn đỏ hiện nay làm năm 2003, cao 3,9 mét, nặng khoảng 700 kg theo trang hướng dẫn địa phương. Hai bên cổng là tượng thần Sấm và thần Gió.
Lễ lớn nhất ở chùa Sensoji là lễ gì
Là lễ Honzon Jigen-e ngày 18 tháng 3 dương lịch, kỷ niệm ngày tìm thấy tượng Quan Âm năm 628, có múa rồng vàng. Đông người nhất là tuần đầu năm mới. Ngoài ra còn chợ Hōzuki ngày 9 và 10 tháng 7 và chợ vợt hagoita từ 17 tới 19 tháng 12.