Đứng trên cây cầu đỏ bắc qua làn nước suối trong vắt của hồ Dũng Ngọc (Wakutama-ike) tại thành phố Fujinomiya, tỉnh Shizuoka, vào một buổi sáng trời quang, quý vị sẽ thấy toàn bộ hình chóp tuyết trắng uy nghi của ngọn núi Phú Sĩ (Fujisan, cao 3.776 mét) hiện lên sừng sững ngay phía sau cánh cổng đại Torii màu đỏ chu sa và những rặng hoa anh đào rủ bóng. Nơi đây chính là Thần xã Phú Sĩ Sơn Bản Cung Thiển Gian (tiếng Nhật: Fujisan Hongū Sengen Taisha, chữ Hán: 富士山本宮浅間大社), ngôi đền đứng đầu (Nhất cung) của xứ Suruga cổ đại và là tổng bản cung của hơn 1.300 thần xã Sengen (còn đọc là Asama) trải khắp quần đảo Nhật Bản.
Không giống các thần xã thông thường chỉ quản lý khuôn viên dưới đồng bằng, Fujisan Hongū Sengen Taisha là cơ sở Thần đạo nắm giữ chủ quyền pháp lý và tâm linh đối với toàn bộ phần đỉnh của ngọn núi cao nhất nước Nhật từ độ cao khoảng 3.250 mét (Trạm số 8) lên tới tận miệng núi lửa. Từ những nghi lễ cổ đại nhằm trấn phục cơn giận dữ của lửa và dung nham cho tới những đoàn người mặc áo trắng thực hành tắm nước băng tuyết trước khi leo núi, ngôi thần xã này đã giữ vai trò là chiếc cầu nối giữa con người và ngọn núi thiêng suốt hơn hai thiên niên kỷ.
IThần Núi Lửa Asama No Ōkami Và Nữ Thần Hoa Anh Đào Konohanasakuya-Hime
Vị thần chủ được phụng thờ tại Fujisan Hongū Sengen Taisha mang hai tôn danh song hành phản ánh hai lớp lịch sử tín ngưỡng: tôn danh thứ nhất là Asama no Ōkami (浅間大神, tức Thiển Gian Đại Thần, vị thần bản thể của ngọn núi lửa Phú Sĩ), và tôn danh thứ hai trong thần thoại triều đình là nữ thần Konohanasakuya-hime-no-Mikoto (木花之佐久夜毘売命, tức Mộc Hoa Khai Da Cơ Mệnh, vị nữ thần của hoa anh đào nở rộ, của sự sống tươi đẹp và của ngọn lửa thiêng). Cùng phối thờ với nữ thần tại Chính điện còn có cha của bà là Ōyamatsumi-no-Mikoto (Đại Sơn Kỳ Thần, vị thần cai quản toàn bộ núi non, biển cả và hầm mỏ) và chồng của bà là Ninigi-no-Mikoto (Quỳnh Quỳnh Nghệ Tôn, cháu nội của Thiên Chiếu Đại Thần Amaterasu được phái từ Cao Thiên Nguyên xuống cai trị mặt đất).
Chữ Hán 浅間 (đọc theo âm Hán-Nhật là Sengen và đọc theo âm thuần Nhật cổ là Asama) vốn có gốc từ ngôn ngữ cổ của quần đảo Nhật Bản dùng để chỉ những ngọn núi phun ra lửa và khói (tương tự như núi lửa Asama ở tỉnh Nagano). Suốt thời kỳ Kofun, thời kỳ Nara và đầu thời kỳ Heian (từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 11), núi Phú Sĩ hoàn toàn không phải là một ngọn núi hiền hòa tĩnh lặng như ngày nay, mà là một ngọn núi lửa đang hoạt động cực kỳ dữ dội, liên tục phun trào tro bụi, đá nóng và những dòng sông dung nham đỏ rực thiêu hủy rừng cây và làng mạc quanh chân núi.
Vì sao cư dân Nhật Bản lại tôn thờ một vị nữ thần dịu dàng mang tên Hoa Anh Đào (Konohanasakuya-hime) làm thần chủ của một ngọn núi lửa hung dữ? Câu trả lời nằm trong huyền thoại sinh nở trong lửa được chép tại bộ Kojiki (Cổ Sự Ký, năm 712) và Nihon Shoki (Nhật Bản Thư Kỷ, năm 720). Khi Thiên tôn Ninigi-no-Mikoto gặp nàng công chúa tuyệt sắc Konohanasakuya-hime và cưới nàng làm vợ, chỉ sau một đêm nàng đã mang thai. Nghi ngờ đó không phải là giọt máu của thần linh thiên giới, Ninigi đã chất vấn nàng. Để chứng minh sự trong sạch tuyệt đối của mình và dòng máu Thiên tôn, Konohanasakuya-hime đã bước vào một nhà hộ sinh không có cửa sổ rồi tự tay châm lửa đốt cháy rực cả ngôi nhà, thề rằng nếu các con trong bụng thực sự là con của Thiên tôn thì ngọn lửa dữ sẽ không thể làm hại được mẹ con nàng.
Giữa biển lửa bùng cháy ngất trời ấy, nữ thần đã hạ sinh an toàn ba vị hoàng tử khỏe mạnh (Hoderi, Hosuseri và Hoori, tức ông nội của Thiên hoàng Jimmu đầu tiên). Do đã vượt qua thử thách của lửa đỏ và làm chủ được ngọn lửa, Konohanasakuya-hime được triều đình và dân gian tôn sùng là vị nữ thần duy nhất có thần lực làm dịu đi cơn thịnh nộ của lửa trong lòng núi Phú Sĩ. Đồng thời, vì bà là vị thần của cả Lửa (Hỏa) lẫn Nước băng tuyết (Thủy) tuôn chảy từ núi Phú Sĩ, người Nhật còn cầu xin bà ban phúc cho sự sinh nở mẹ tròn con vuông, gia đình hòa thuận, phòng chống hỏa hoạn và nghề nấu rượu, dệt lụa, đánh cá.
Sự chuyển biến trong tâm thức tôn giáo đối với núi Phú Sĩ được các sử gia tôn giáo chia thành hai giai đoạn lớn: từ thời cổ đại đến thế kỷ 11 là giai đoạn Dao Bái (Yōhai, tức đứng từ xa dưới chân núi để cúng tế làm nguôi cơn giận của núi lửa đang phun trào), và từ cuối thế kỷ 11 trở đi, khi núi Phú Sĩ giảm dần các đợt phun trào, tín ngưỡng chuyển sang giai đoạn Đăng Bái (Tōhai, tức trực tiếp leo lên đỉnh núi để tu khổ hạnh và chiêm bái miệng núi lửa). Theo cuốn Honchō Seiki (Bản Triều Thế Kỷ), vào khoảng năm 1149, nhà sư tu khổ hạnh Matsudai Shōnin (末代上人) đã hàng trăm lần leo lên đỉnh núi Phú Sĩ, dựng chùa Dainichi-ji trên đỉnh núi và chôn bộ Đại Tạng Kinh trên miệng núi lửa, đồng nhất thần núi Asama với Đức Phật Đại Nhật Như Lai (Dainichi Nyorai).
Sang thời kỳ Edo (thế kỷ 17 đến thế kỷ 19), từ truyền thống của hành giả Hasegawa Kakugyō (1541 tới 1646), phong trào hội đoàn tín ngưỡng dân gian Phú Sĩ Giảng (Fujikō, 富士講) bùng nổ khắp vùng Edo (Tokyo) và miền Đông Nhật Bản. Hàng vạn tín đồ mặc áo trắng, tay chống gậy gỗ đóng dấu lửa và đội nón cói hành hương về Fujisan Hongū Sengen Taisha, trầm mình xuống làn nước băng giá của hồ Wakutama-ike để làm lễ tẩy uế (Misogi) trước khi theo đường mòn Ōmiya-Murayama leo lên đỉnh núi Phú Sĩ đón mặt trời mọc (Goraikō).
Có hai điều du khách quốc tế thường ngạc nhiên hoặc nhầm lẫn khi tìm hiểu về Fujisan Hongū Sengen Taisha và núi Phú Sĩ. Thứ nhất, nhiều người tưởng toàn bộ ngọn núi Phú Sĩ là đất công cộng thuộc sở hữu của Nhà nước Nhật Bản. Thực tế, toàn bộ phần đỉnh núi Phú Sĩ từ Trạm số 8 (khoảng độ cao 3.250 mét) trở lên tới đỉnh 3.776 mét (trừ các trạm khí tượng và đường đi công cộng) là tài sản tư nhân hợp pháp thuộc quyền sở hữu của Thần xã Fujisan Hongū Sengen Taisha! Quyền sở hữu này bắt nguồn từ văn kiện hiến tặng năm 1606 của Tướng quân Tokugawa Ieyasu, sau Thế chiến thứ hai, dù mảnh đất từng bị quốc hữu hóa tạm thời, đến năm 1974 Tòa án Tối cao Nhật Bản đã ra phán quyết lịch sử buộc Chính phủ hoàn trả quyền sở hữu trọn vẹn vùng đỉnh núi Phú Sĩ về cho thần xã (chính thức hoàn tất thủ tục giao đất năm 2004).
Thứ hai, nhiều người thắc mắc vì sao chữ Hán 浅間 trong tên đền có nơi đọc là Sengen, có nơi lại đọc là Asama. Cả hai cách đọc đều đúng và cùng chỉ một vị thần núi Phú Sĩ: Asama là âm đọc thuần Nhật cổ (Kun'yomi) xuất hiện trong các sử liệu sớm như tập thơ Man'yōshū (Vạn Diệp Tập), còn Sengen là âm đọc Hán-Nhật (On'yomi) chịu ảnh hưởng của Phật giáo thời trung đại. Đối với ngôi tổng bản cung tại Fujinomiya này, tên gọi chuẩn xác bắt buộc phải đọc theo âm Sengen (Fujisan Hongū Sengen Taisha).
IIHơn Hai Nghìn Năm Trấn Phục Lửa Thiêng Từ Triều Suinin Đến Tướng Quân Tokugawa Ieyasu
Lịch sử của Fujisan Hongū Sengen Taisha gắn liền trực tiếp với lịch sử địa chất của các đợt phun trào lớn trên núi Phú Sĩ và sự kính ngưỡng của các vị Thiên hoàng cùng ba triều đại Mạc phủ võ sĩ (Kamakura, Muromachi, Tokugawa) đối với ngọn núi biểu tượng của đất nước.
- 27 TCN (Suinin thứ 3)Khởi nguyên tế thần núi lửa Asama dưới chân núi Phú SĩTheo truyền thống sử liệu của đền (Sengen Taisha Ryakki), vào năm thứ 3 triều Thiên hoàng Suinin (năm 27 TCN), trước những đợt phun trào dữ dội của núi Phú Sĩ làm hoang phế ruộng đồng, triều đình đã lập đàn tế thần Asama no Ōkami tại vùng Yamamiya (Sơn Cung) dưới chân núi phía tây nam để cầu xin ngọn lửa yên nghỉ.
- Khoảng 110 SCNHoàng tử Yamato Takeru dừng chân cầu nguyện và lập đền tại YamamiyaVào năm thứ 40 triều Thiên hoàng Keikō, trên đường Đông chinh dẹp loạn tộc người phương Đông, Hoàng tử huyền thoại Yamato Takeru-no-Mikoto bị vây trong biển lửa tại cánh đồng Suruga đã cầu khấn thần Asama giúp thoát nạn, sau đó ngài rước thần thể về phụng thờ tại vùng Yamamiya (nay là Yamamiya Sengen Jinja, cách Bản cung khoảng 6 km về phía bắc, nơi vẫn giữ hình thức đàn tế đá cổ đại không có tòa chính điện).
- 806 SCN (Daidō nguyên niên)Tướng quân Sakanoue no Tamuramaro dời đền về Fujinomiya (Ōmiya)Sau các đợt phun trào lớn của núi Phú Sĩ năm 781 và năm 800-802 (đợt phun trào Enryaku làm lấp kín con đường cổ Tōkaidō), vào năm Daidō nguyên niên (806), vâng mệnh Thiên hoàng Heizei, vị Chinh Di Đại Tướng Quân lừng danh Sakanoue no Tamuramaro đã dời thần xã từ vùng đồi Yamamiya xuống khu đất có suối nước thiêng Wakutama-ike tuôn chảy tại Ōmiya (Fujinomiya ngày nay), chính thức khai lập Fujisan Hongū Sengen Taisha.
- 864 - 865 (Jōgan thứ 6-7)Đợt đại phun trào Jōgan và sự mở rộng mạng lưới thần xã SengenNăm 864 xảy ra đợt đại phun trào Jōgan kéo dài nhiều tháng ở sườn tây bắc núi Phú Sĩ (tạo nên khu rừng Aokigahara và hai hồ Shōji, Saiko ngày nay). Triều đình Kyoto cho rằng do việc tế lễ tại xứ Kai và Suruga chưa chu toàn nên đã ban cấp phẩm hàm thần linh tối cao cho Asama no Ōkami và cho lập thêm hàng loạt thần xã Sengen quanh các mặt núi để trấn an.
- 1193Tướng quân Minamoto no Yoritomo săn bắn Fujino Makigari và dâng lễTháng 5 năm Kenkyū thứ 4 (1193), vị Tướng quân sáng lập Mạc phủ Kamakura là Minamoto no Yoritomo tổ chức cuộc đại săn bắn lịch sử dưới chân núi Phú Sĩ (Fujino no Makigari), đích thân tới bái yết Fujisan Hongū Sengen Taisha, cúng dường ruộng đất thần lãnh và tổ chức lễ bắn cung trên lưng ngựa Yabusame truyền lại tới ngày nay.
- 1604 - 1606Tokugawa Ieyasu tái thiết đại quy mô và hiến tặng đỉnh núi Phú SĩĐể tạ ơn thần linh sau đại thắng trận Sekigahara (1600) và việc thành lập Mạc phủ Edo (1603), năm Keichō thứ 9 (1604) Tướng quân Tokugawa Ieyasu đã huy động nhân tài vật lực xây dựng mới toàn bộ hơn 30 tòa kiến trúc của thần xã, bao gồm tòa Chính điện hai tầng kiểu Sengen-zukuri độc đáo, Bái điện và Lâu môn hiện còn. Năm 1606, Ieyasu ký sắc chỉ hiến tặng toàn bộ vùng đỉnh núi Phú Sĩ từ Trạm số 8 trở lên thuộc quyền sở hữu của Fujisan Hongū Sengen Taisha.
- 1707 (Hōei thứ 4)Đợt phun trào Hōei cuối cùng của núi Phú SĩNgày 16 tháng 12 năm 1707 (sau trận động đất Hōei), núi Phú Sĩ xảy ra đợt phun trào lớn ở sườn đông nam tạo ra miệng núi lửa phụ Hōei-zan và phủ tro bụi đen xuống tận kinh thành Edo, nhưng khu vực Bản cung tại Fujinomiya và tòa Chính điện năm 1604 vẫn đứng vững an toàn.
- 1952 - 2013Xếp hạng Di tích Tự nhiên Đặc biệt, phán quyết chủ quyền đỉnh núi và Di sản UNESCONăm 1952, hồ nước tuyết tan Wakutama-ike trong đền được công nhận là Di tích Tự nhiên Đặc biệt cấp quốc gia. Năm 1974, Tòa án Tối cao Nhật Bản xác nhận quyền sở hữu hợp pháp của thần xã đối với đỉnh núi Phú Sĩ từ Trạm số 8 trở lên. Ngày 22 tháng 6 năm 2013, UNESCO chính thức ghi danh Fujisan Hongū Sengen Taisha và Nội cung Okumiya trên đỉnh núi vào danh sách Di sản Thế giới.
Trong lịch sử di sản của Fujisan Hongū Sengen Taisha, mối liên hệ giữa Bản cung ở chân núi (tại Fujinomiya, cao khoảng 130 mét so với mực nước biển), tiền thân Yamamiya Sengen Jinja (cao khoảng 480 mét) và Nội cung Okumiya (奥宮) nằm ngay trên miệng núi lửa đỉnh Phú Sĩ ở độ cao 3.715 mét tạo thành một trục hành hương thẳng đứng xuyên qua mây trời. Trên đỉnh núi Phú Sĩ, Nội cung Okumiya nằm ở rìa phía nam của miệng núi lửa (đầu đường mòn Fujinomiya và Gotemba), còn phân xã Kusushi Jinja nằm ở rìa đông bắc (đầu đường mòn吉田 Yoshida và Subashiri), giữa tám đỉnh nhọn quanh miệng núi lửa (Hasshōdō) có suối nước vàng Kinmeisui và suối nước bạc Ginmeisui chảy ra từ băng tuyết tan. Vào mỗi mùa hè khi tuyết tan mở cửa núi (từ ngày 10 tháng 7 đến ngày 10 tháng 9), các thần quan từ Bản cung Fujinomiya lại trực tiếp leo lên độ cao hơn 3.700 mét để mở cửa Nội cung Okumiya phục vụ khách hành hương và đóng ấn son Goshuin ngay trên nóc nhà của nước Nhật.
IIIKiến Trúc Chính Điện Hai Tầng Sengen-Zukuri Độc Bản Và Hồ Nước Tuyết Tan Wakutama-Ike
Điểm nhấn kiến trúc lừng danh nhất của Fujisan Hongū Sengen Taisha là tòa Chính điện hai tầng (Honden, hoàn thành năm 1604 dưới sự bảo trợ của Tokugawa Ieyasu, được xếp hạng Di sản Văn hóa Quan trọng cấp quốc gia). Trong lịch sử kiến trúc Thần đạo Nhật Bản, hầu hết mọi tòa Chính điện (như kiểu Shinmei-zukuri ở Thần xã Ise, kiểu Taisha-zukuri ở Izumo hay kiểu Nagare-zukuri ở Thần xã Fushimi Inari) đều chỉ được phép xây một tầng để tránh có người đi lại phía trên đầu vị thần. Thế nhưng Chính điện của Fujisan Hongū Sengen Taisha lại phá vỡ quy phạm ấy bằng một cấu trúc hai tầng chồng lên nhau độc nhất vô nhị được giới kiến trúc học định danh riêng là phong cách Sengen-zukuri (浅間造, tức Thiển Gian Tạo).
Ở tầng dưới của tòa Chính điện là một kết cấu rộng 5 gian ngang, 4 gian sâu theo lối Yosemune-zukuri (mái bốn mặt dốc), và ngay trên nóc của tầng một người ta dựng tiếp một ngôi đền tầng hai rộng 3 gian ngang, 2 gian sâu theo lối Nagare-zukuri có mái lợp vỏ cây bách Hinoki uốn cong mềm mại. Toàn bộ tòa Chính điện vươn cao tới 14,5 mét (tương đương một tòa nhà bốn tầng hiện đại), sơn phủ màu chu sa đỏ thẫm rực rỡ nhằm mô phỏng hình dáng cao vút vươn lên trời xanh của chính ngọn núi Phú Sĩ đứng phía sau.
Kiệt tác đại diện cho phong cách kiến trúc Sengen-zukuri do Tướng quân Tokugawa Ieyasu hiến xây năm Keichō thứ 9 (1604). Để giải quyết bài toán tôn kính thần linh trong kết cấu hai tầng, ngai thờ chính (Go-za) của nữ thần Konohanasakuya-hime được an vị trang trọng ở chính trên tầng lầu thứ hai cao ráo nhất, gần với bầu trời và đỉnh núi Phú Sĩ hơn cả, chỉ có vị Cung tư trưởng (Gūji) mới được phép bước lên cầu thang gỗ dẫn lên tầng hai trong các kỳ đại lễ.
Nằm phía trước Chính điện là tòa Tiền điện và Bái điện rộng lớn sơn màu chu sa đỏ rực cũng do Tokugawa Ieyasu xây dựng năm 1604, cùng giữ nguyên vẹn qua trận đại địa chấn Ansei (1854). Phía ngoài sân là cổng Lâu môn hai tầng (Rōmon) hoàn thành năm Keichō thứ 19 (1614, Di sản Văn hóa Quan trọng Tỉnh Shizuoka), cao hơn 12 mét, rộng 3 gian, hai bên cổng đặt cặp tượng Tùy Thần (Zuijin) tạc từ thời Momoyama.
Nằm ngay bên sườn phía đông của Chính điện là hồ nước suối tự nhiên Wakutama-ike (湧玉池, tên hồ mang nghĩa là những bọt nước ngọc ngà tuôn trào từ lòng đất). Toàn bộ nước trong hồ là băng tuyết tan trên đỉnh núi Phú Sĩ thấm qua nhiều tầng đá dung nham bazan lọc sạch suốt hàng chục năm rồi phun trào ra từ các khe đá bên hồ với lưu lượng khổng lồ khoảng 200.000 tấn mỗi ngày (tương đương 2,2 đến 2,5 tấn mỗi giây), nhiệt độ nước giữ ổn định ở mức 13 độ C quanh năm dù giữa mùa đông băng giá hay mùa hè oi bức.
Ngay tại đầu nguồn nơi mạch nước ngầm núi Phú Sĩ phun trào vào hồ Wakutama-ike có dựng ngôi đền nhỏ Mizugami-sha thờ thần nước Mizuhanome-no-Kami. Từ thời trung đại (được vẽ lại trong bức tranh lụa Fuji Mandara thế kỷ 16), đây chính là nơi các hành giả và tín đồ mặc áo trắng lội xuống ngâm mình trong làn nước 13 độ C để làm lễ tẩy trần Misogi gột sạch mọi cấu uế của thân tâm trước khi bước lên con đường leo núi Phú Sĩ.
Vì nữ thần chủ Konohanasakuya-hime là nữ thần của hoa anh đào, cây anh đào được tôn làm Thần Mộc (Shinboku) của đền với hơn 500 gốc anh đào được các tín đồ cung tiến trồng khắp khuôn viên. Ngay bên phải Bái điện là cây anh đào cành rủ cổ thụ mang tên Shingen-zakura (cây thế hệ thứ hai chiết từ gốc cây anh đào do danh tướng Takeda Shingen thời Chiến Quốc tự tay trồng vào giữa thế kỷ 16 khi tới cầu chiến thắng tại đền).
Nằm ngay trên vành miệng núi lửa đỉnh Phú Sĩ là Nội cung Okumiya của Fujisan Hongū Sengen Taisha, được xây dựng bằng các khối đá dung nham đen kết hợp khung gỗ dày để chống chọi với sức gió bão và băng tuyết ở độ cao gần 4 km. Mảnh đất thiêng quanh miệng núi lửa này cùng với tám đỉnh núi lửa (Hasshōdō) chính là trung tâm tối thượng của tín ngưỡng thờ núi Phú Sĩ.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại | Cấp xếp hạng và đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|
| Chính điện hai tầng (Honden) | 1604 (Keichō thứ 9) | Di sản Văn hóa Quan trọng Nhật Bản (1907), cao 14,5 m, công trình tiêu biểu nhất của phong cách kiến trúc hai tầng Sengen-zukuri |
| Hồ Dũng Ngọc (Wakutama-ike) | Tự nhiên (thờ từ cổ đại) | Di tích Tự nhiên Đặc biệt cấp quốc gia (1952), nhận 200.000 tấn nước tuyết tan từ núi Phú Sĩ mỗi ngày ở nhiệt độ cố định 13 độ C |
| Tranh lụa Mạn-đà-la Núi Phú Sĩ (Kenshoku Chakushoku Fuji Mandara-zu) | Thế kỷ 16 (thời Muromachi) | Di sản Văn hóa Quan trọng Nhật Bản, bức tranh cuộn vẽ chi tiết cảnh người hành hương tắm tại hồ Wakutama-ike và leo lên miệng núi lửa có ba vị Phật ngự trên đỉnh |
| Đao kiếm cổ Tachi (chữ ký Bizen Nagamitsu và Sanjō Yoshinori) | Thời Kamakura | Di sản Văn hóa Quan trọng Nhật Bản, các thanh bảo kiếm do các tướng quân và lãnh chúa võ sĩ cung tiến lên thần xã |
| Văn thư cổ dòng họ đại thần quan Fuji (Fuji Ōguji-ke Monjo) | Thời Kamakura đến thời Edo | Di sản Văn hóa Quan trọng Tỉnh Shizuoka, gồm các sắc chỉ của Tokugawa Ieyasu, Takeda Shingen và Toyotomi Hideyoshi |
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết cần nêu rõ nguyên tắc: trong Thần đạo Nhật Bản, ngọn núi Phú Sĩ tự thân là một Ngự Thần Sơn (Go-shinzan, ngọn núi thần thể), và các thần xã Sengen vây quanh chân núi ở các tỉnh Shizuoka và Yamanashi đều được lập nên từ truyền thống Dao Bái (Yōhai, đứng từ dưới chân núi bái vọng lên đỉnh núi lửa để cầu trấn hỏa). Dù Nhật Bản có truyền thống tướng đất Kasō riêng, tại Fujisan Hongū Sengen Taisha trục định vị được quy định bởi hướng nhìn lên đỉnh Phú Sĩ và vị trí phát lộ của mạch nước ngầm thiêng Wakutama-ike. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường, lý giải vì sao khu đất Ōmiya tại Fujinomiya lại được chọn làm Tổng bản cung vào năm 806 SCN.
Xét trên đại cục địa hình của đảo Honshū, Núi Phú Sĩ (Fujisan, cao 3.776 mét) là ngọn Thái Tổ Sơn vĩ đại và cân đối hoàn mỹ nhất của toàn cõi Nhật Bản, đứng sừng sững một mình vươn thẳng từ bờ vịnh Suruga (Thái Bình Dương) lên chín tầng mây với dáng hình nón tám cánh sen (Bát Diệp Phong). Trong phép xem hình thế cổ truyền, một ngọn núi lửa khổng lồ vừa mang Cực Dương chi Hỏa (nhiệt năng dung nham sôi sục trong lòng đất) vừa mang Cực Âm chi Thủy (lớp tuyết trắng vĩnh cửu phủ trên đỉnh núi quanh năm). Nếu chỉ có Hỏa khí mà không có Thủy khí điều hòa thì đất sẽ khô cháy và sát khí bốc lên dữ dội, ngược lại, nơi nào dưới chân núi mà mạch nước băng tuyết từ trên đỉnh thấm qua tầng đá bazan rồi trồi lên mặt đất thành suối hồ thì nơi ấy chính là Chân Huyệt Thủy Hỏa Ký Tế (quẻ Thủy Hỏa Ký Tế trong Kinh Dịch: Nước ở trên làm mát Lửa ở dưới, vạn vật sinh sôi thịnh vượng).
Khu đất của Fujisan Hongū Sengen Taisha tại thành phố Fujinomiya (tọa độ 35,2274 độ vĩ bắc, 138,6100 độ kinh đông) nằm ở sườn chân phía tây nam của núi Phú Sĩ, chính xác tại ranh giới địa chất nơi lớp dung nham cổ Fujinomiya kết thúc và ép mạch nước ngầm khổng lồ từ đỉnh núi phải phun trào lên mặt đất tạo thành Hồ Dũng Ngọc (Wakutama-ike, với 200.000 tấn nước mát 13 độ C mỗi ngày) rồi chảy thành dòng sông Kanda-gawa đổ ra sông Urui và vịnh biển Suruga. Trong thuật tầm long điểm huyệt, những mạch nước ngầm trong vắt tuôn ra từ chân núi tổ như thế được gọi là Long Tuyền chi huyết (mạch máu ngọt lành của rồng núi): năm 806 SCN, khi dời thần xã từ vùng đồi khô ráo Yamamiya xuống sát bờ hồ Wakutama-ike, tướng quân Sakanoue no Tamuramaro và các thần quan đã đặt ngôi đền đúng vào huyệt nhãn Thủy Khẩu để dùng nguồn Chân Thủy bất tận của chính núi Phú Sĩ trấn áp và làm nguôi dịu Hỏa độc của núi lửa.
Xét về sơn hướng và bố cục nội viện, tòa Chính điện hai tầng và Bái điện của thần xã được thiết lập theo trục tọa Bắc hướng Nam (hơi chếch nhẹ sang hướng Đông Bắc - Tây Nam để thẳng trục với đỉnh núi Phú Sĩ nằm ở phía bắc - đông bắc cách đó khoảng 19 km đường chim bay). Lưng của Chính điện tựa trực tiếp vào khối núi Phú Sĩ cao 3.776 mét ở phía bắc (Hậu chẩm sơn cao lớn nhất nước Nhật), bên tay trái (phương Đông, tức Tả Thanh Long) ôm trọn hồ nước ngọc Wakutama-ike và dòng suối Kanda-gawa uốn khúc chảy vòng qua phía trước cổng Lâu môn, bên tay phải (phương Tây, tức Hữu Bạch Hổ) có dòng sông lớn Urui-gawa và dãy núi Tenshi-gatake bảo vệ, còn phía trước mặt ở phương Nam (Minh đường) là đồng bằng Fujinomiya mở rộng thẳng ra vịnh biển Suruga ấm áp. Thế đất Bắc chẩm Phú Sĩ, Đông ôm Ngọc Trì, Nam triều đại hải ấy xứng đáng là hình mẫu kinh điển của bậc Đệ nhất Tổng bản cung.
VLễ Hội Bắn Cung Trên Ngựa Yabusame, Lễ Mở Cửa Núi Phú Sĩ Và Lễ Hội Lửa Ngự Thần
Là tổng bản cung của tín ngưỡng thờ núi Phú Sĩ, Fujisan Hongū Sengen Taisha có hơn 150 nghi lễ lớn nhỏ diễn ra quanh năm theo dương lịch, gắn liền với chu kỳ bốn mùa đóng mở cửa núi Phú Sĩ và truyền thống võ sĩ đạo từ thời Mạc phủ Kamakura năm 1193.
| Ngày | Theo lịch nào | Tên lễ hội và nghi thức | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 4 đến 6 tháng 5 | Dương lịch | Lễ hội Bắn cung trên lưng ngựa (Yabusame Matsuri) | Đại lễ mùa xuân tái hiện sự kiện Tướng quân Minamoto no Yoritomo dâng lễ bắn cung sau cuộc đi săn Fujino Makigari năm 1193: các cung thủ mặc trang phục săn bắn võ sĩ thời Kamakura phi ngựa nước đại trên đường chạy Sakura-no-Baba và bắn tên trúng các bia gỗ với hơn 25.000 bông hoa anh đào bằng giấy bay rợp trời. |
| 9 và 10 tháng 7 | Dương lịch | Đại lễ Mở cửa núi Phú Sĩ (Fujisan Kaisan-sai) | Nghi lễ chính thức mở đầu mùa leo núi Phú Sĩ hàng năm: tối ngày 9 tháng 7 cử hành lễ tẩy trần Misogi tại hồ Wakutama-ike và đốt lửa hộ ma của các đạo sĩ núi Yamabushi, ngày 10 tháng 7 cử hành đại tế trước Chính điện và điệu múa truyền thống để cầu an toàn cho hàng trăm nghìn người leo núi trong mùa hè. |
| 5 tháng 8 | Dương lịch | Lễ hội Lửa Ngự Thần (Gojinka Matsuri) | Lễ hội mùa hè sôi động tại Fujinomiya: tám cỗ kiệu rước lửa thiêng (được thắp từ ngọn lửa trên đỉnh núi Phú Sĩ trong ngày mở cửa núi) được các thanh niên vác trên vai đi khắp phố phường rồi lội thẳng xuống dòng sông Kanda-gawa bắt nguồn từ hồ Wakutama-ike, tái hiện sự giao hòa giữa Lửa và Nước của nữ thần Konohanasakuya-hime. |
| 15 tháng 9 | Dương lịch | Lễ Đóng cửa núi Phú Sĩ (Fujisan Heizan-sai) | Nghi lễ tạ ơn nữ thần Konohanasakuya-hime đã che chở cho mùa hành hương leo núi mùa hè kết thúc bình an trước khi tuyết đầu mùa phủ kín đỉnh núi. |
| 3 đến 5 tháng 11 | Dương lịch | Đại lễ Mùa Thu (Fujinomiya Matsuri / Shūki Reitaisai) | Đại lễ thường niên lớn nhất của thần xã vào ngày 4 tháng 11, đi kèm lễ hội kéo 20 cỗ xe hoa gỗ chạm khắc tinh xảo (Dashi và Yatai) của các khu phố Fujinomiya thi tấu nhạc truyền thống Fujinomiya囃子 (Hayashi) ngay trước cổng đền. |
Trong số các lễ hội trên, Lễ hội Bắn cung trên lưng ngựa (Yabusame Matsuri) từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 5 là dịp thu hút đông đảo người yêu văn hóa cổ truyền nhất. Trên đường chạy ngựa rợp bóng hoa anh đào (Sakura-no-Baba) nằm bên phải cổng Lâu môn, các cung thủ thuộc trường phái võ thuật cổ truyền Ogasawara-ryū (vốn là dòng họ giữ chức phụ trách nghi thức cung mã cho Mạc phủ từ thời Kamakura đến thời Edo) mặc áo săn bắn Age-shozoku, đội mũ trúc Ayagasa và đi bao ống chân da hươu, buông cương cho ngựa phi nước đại đồng thời giương cung dài bắn mũi tên đầu củ cải (Kabura-ya) phát ra tiếng hú xé gió làm vỡ tung các tấm bia gỗ bách. Mỗi mảnh bia gỗ vỡ ra được người dân nâng niu xin về làm bùa hộ mệnh trừ tà và đem lại may mắn cho gia đình.
Nếu quý vị đến thăm Fujisan Hongū Sengen Taisha vào cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 dương lịch, hơn 500 cây hoa anh đào trong khuôn viên đền và quanh hồ nước Wakutama-ike đồng loạt bung nở sắc hồng phấn, soi bóng cùng đỉnh núi Phú Sĩ phủ tuyết trắng và cổng Torii đỏ rực xuống mặt hồ trong vắt, tạo nên một trong những khung cảnh mùa xuân đẹp nhất của đất nước Nhật Bản.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Từ ga Tokyo hoặc từ ga Nagoya và Kyoto, quý vị đi tàu cao tốc Tōkaidō Shinkansen xuống tại ga Shin-Fuji hoặc ga Shizuoka, hoặc đi tàu địa phương tới ga Fuji rồi chuyển sang tuyến JR Minobu Line đi tới ga Fujinomiya. Từ ga JR Fujinomiya, quý vị chỉ cần đi bộ khoảng 10 phút dọc theo phố trung tâm là tới cổng đại Torii của Fujisan Hongū Sengen Taisha.
- Toạ độ
- 35.2274, 138.61
Khuôn viên Bản cung tại Fujinomiya có địa hình bằng phẳng, thoáng đãng và rất thuận tiện cho người đi bộ. Khi tới bồn nước thanh tẩy Temizuya trước cổng Lâu môn, quý vị sẽ thấy nguồn nước chảy ra từ miệng rồng chính là dòng nước băng tuyết tan dẫn trực tiếp từ núi Phú Sĩ: xin quý vị dùng gáo múc nước rửa tay trái, tay phải, súc miệng rồi mới bước vào Bái điện thực hành nghi thức Nhị bái, Nhị vỗ tay, Nhất bái của Thần đạo. Tại khu vực hồ Dũng Ngọc (Wakutama-ike), do đây là Di tích Tự nhiên Đặc biệt cấp quốc gia và là nguồn nước thiêng, quý vị không được tự ý lội xuống hồ, không thả cá phóng sinh hoặc cho cá chép ăn thức ăn mang từ ngoài vào. Nếu quý vị muốn xin nước suối núi Phú Sĩ về uống, đền có bố trí sẵn vòi nước thiêng chuyên dụng bên cạnh Thần xã Thủy Thần (Mizugami-sha).
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thần xã Phú Sĩ Sơn Bản Cung Thiển Gian (Fujisan Hongū Sengen Taisha, 富士山本宮浅間大社)
Contribute photos, information or video for Fujisan Hongū Sengen TaishaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thần xã Fujisan Hongū Sengen Taisha giữ vị trí gì trong tín ngưỡng thờ núi Phú Sĩ?
Fujisan Hongū Sengen Taisha tại thành phố Fujinomiya (tỉnh Shizuoka) là Tổng bản cung đứng đầu toàn bộ hơn 1.300 thần xã Sengen (còn đọc là Asama) trên khắp nước Nhật chuyên phụng thờ núi Phú Sĩ. Ngôi đền khởi nguồn từ đàn tế núi lửa năm 27 TCN dưới triều Thiên hoàng Suinin, được tướng Sakanoue no Tamuramaro dời về vị trí hiện tại năm 806 SCN và được UNESCO công nhận là thành phần trọng tâm của Di sản Thế giới Núi Phú Sĩ năm 2013.
Vì sao nữ thần hoa anh đào Konohanasakuya-hime lại được thờ làm vị thần trấn áp núi lửa Phú Sĩ?
Theo thần thoại Kojiki và Nihon Shoki, để chứng minh sự trong sạch khi mang thai ba người con của Thiên tôn Ninigi-no-Mikoto, nữ thần Konohanasakuya-hime đã tự đóng kín nhà hộ sinh và châm lửa đốt rồi bình an sinh hạ ba vị hoàng tử ngay giữa biển lửa đỏ rực. Vì bà là vị nữ thần làm chủ được ngọn lửa dữ và mang vẻ đẹp thanh khiết như hoa anh đào, triều đình và người dân Nhật Bản tôn thờ bà làm hóa thân của thần núi lửa Asama no Ōkami để làm dịu cơn thịnh nộ của các đợt phun trào núi Phú Sĩ.
Đỉnh núi Phú Sĩ hiện nay thuộc quyền sở hữu của ai?
Toàn bộ vùng đỉnh núi Phú Sĩ từ Trạm số 8 (ở độ cao khoảng 3.250 mét) lên tới đỉnh cao nhất 3.776 mét (trừ trạm khí tượng và đường đi công cộng) thuộc quyền sở hữu tư nhân hợp pháp của Thần xã Fujisan Hongū Sengen Taisha. Năm 1606, Tướng quân Tokugawa Ieyasu đã ban sắc chỉ hiến tặng phần đỉnh núi Phú Sĩ cho thần xã, và đến năm 1974 Tòa án Tối cao Nhật Bản đã ra phán quyết khẳng định và hoàn trả chủ quyền vùng đất thiêng trên đỉnh núi này cho đền.
Tòa Chính điện của thần xã có kiến trúc gì khác biệt so với các đền Thần đạo khác?
Hầu hết Chính điện (Honden) của các đền Thần đạo Nhật Bản chỉ xây một tầng, nhưng Chính điện của Fujisan Hongū Sengen Taisha do Tướng quân Tokugawa Ieyasu xây dựng năm 1604 là một tòa lầu hai tầng cao tới 14,5 mét. Kiến trúc độc bản này được gọi là phong cách Sengen-zukuri (Thiển Gian Tạo), trong đó tầng hai là một ngôi đền mái vỏ bách đặt chồng lên mái của tầng một nhằm mô phỏng dáng vươn cao của núi Phú Sĩ, và ngai thờ của nữ thần được đặt ở tầng lầu thứ hai.
Hồ Dũng Ngọc (Wakutama-ike) trong khuôn viên đền có nguồn nước từ đâu?
Hồ Wakutama-ike là hồ nước suối tự nhiên nhận nguồn băng tuyết tan từ trên đỉnh núi Phú Sĩ thấm sâu qua các tầng đá dung nham bazan suốt hàng chục năm rồi phun trào ra từ các khe đá bên hồ. Mỗi ngày có khoảng 200.000 tấn nước trong vắt tuôn ra hồ với nhiệt độ luôn giữ ổn định ở mức 13 độ C quanh năm. Hồ được công nhận là Di tích Tự nhiên Đặc biệt cấp quốc gia năm 1952 và từng là nơi các tín đồ hành hương làm lễ tắm tẩy trần Misogi trước khi leo núi Phú Sĩ.