Sáng Chúa nhật ở khu Rohero, người ta đi bộ từng nhóm về phía một khối nhà lớn màu sáng, mặt ngoài phẳng và giản dị, bên trái có một ngọn tháp chuông đứng tách riêng. Chưa tới cửa quý vị đã nghe tiếng hát nhiều bè và tiếng trống vọng ra. Bên trong, gian giữa cao và rộng, gần như để trống, chỉ có những dải kính màu chạy dọc các ô cửa cao và hàng ghế gỗ kín người.
Đây là Nhà thờ chính tòa Regina Mundi (Cathédrale Regina Mundi), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Bujumbura và là nhà thờ lớn nhất Burundi. Burundi là một nước nhỏ vùng Hồ Lớn châu Phi, phần đông dân theo Kitô giáo, trong đó Công Giáo là hội thánh đông tín hữu nhất. Thư viện chọn nơi này làm nơi duy nhất của Burundi vì đây là nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục, và là nơi dễ thấy nhất cách người Burundi cử hành phụng vụ Rôma bằng tiếng nói, giọng hát và tiếng trống của mình.
IRegina Mundi, Nữ Vương Hoàn Vũ Và Ngai Tòa Của Tổng Giáo Phận
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh. Regina Mundi là tiếng Latinh, nghĩa là Nữ Vương của thế giới, người Việt Công Giáo quen đọc là Nữ Vương Hoàn Vũ hay Nữ Vương trời đất. Đó là một tước hiệu của Đức Maria, mẹ Chúa Giêsu. Trang gcatholic.org ghi tên chính thức là Cathédrale Regina Mundi và bổn mạng là Đức Maria Nữ Vương Hoàn Vũ. Tên Latinh được giữ nguyên trong cả tiếng Pháp lẫn tiếng Kirundi, nên người Bujumbura chỉ gọi gọn là Regina Mundi.
Chữ chính tòa chỉ nhà thờ đặt cathedra, chiếc ngai của vị giám mục coi sóc một giáo phận. Theo gcatholic.org, hạt Đại diện Tông tòa Usumbura (tên cũ của thành phố) được lập ngày 11 tháng 6 năm 1959, nâng thành giáo phận ngày 10 tháng 11 cùng năm, đổi tên thành giáo phận Bujumbura ngày 9 tháng 10 năm 1964 và nâng lên tổng giáo phận ngày 25 tháng 11 năm 2006, có hai giáo phận trực thuộc.
Người Công Giáo tôn kính Đức Maria là Nữ Vương vì Đức Mẹ là mẹ của Đức Kitô, Đấng họ tuyên xưng là Vua. Tước hiệu này có trong kinh cầu Đức Bà từ nhiều thế kỷ. Năm 1954, Giáo hoàng Piô XII (Pius XII) ra thông điệp Ad Caeli Reginam lập lễ Đức Maria Nữ Vương cho toàn Giáo hội, nay mừng vào ngày 22 tháng 8, bảy ngày sau lễ Đức Mẹ Lên Trời. Nhà thờ Bujumbura khởi công chỉ hai năm sau thông điệp ấy. Thư viện ghi sự gần nhau về thời gian, nhưng không có nguồn nào nói tên nhà thờ được đặt theo thông điệp.
Trong nếp Công Giáo, kính Đức Mẹ là tôn kính và xin Mẹ cầu thay nguyện giúp, không phải thờ Mẹ như thờ Thiên Chúa.
Có hai điều dễ hiểu lầm. Thứ nhất, nhiều người nghĩ một nhà thờ chính tòa thì phải được xây để làm nhà thờ chính tòa. Regina Mundi thì ngược lại: công trình xong trước, năm 1958 theo beglobality.com, còn giáo phận tới năm 1959 mới được lập, và khi ấy ngôi nhà thờ lớn nhất thành phố mới nhận vai nhà thờ mẹ.
Thứ hai, có trang mạng ghi nhà thờ này xây năm 1934, có hai tháp cao 30 mét và một hầm mộ. Mô tả ấy trái với mọi nguồn khác mà thư viện mở được, vốn đều tả một công trình hiện đại giữa thập niên 1950 với một tháp chuông duy nhất đứng bên trái. Thư viện không dùng mô tả ấy.
Công Giáo vùng Hồ Lớn châu Phi có những nơi hành hương lớn mà thư viện đã có bài riêng: Đền thánh Đức Mẹ Kibeho ở nước láng giềng Rwanda và Đền thánh Các Thánh Tử Đạo Uganda, Namugongo. Hai nơi ấy là đền hành hương ở xa phố. Regina Mundi thuộc loại khác: một nhà thờ chính tòa giữa thành phố, nơi đời sống thường ngày của một giáo phận diễn ra.
IITừ Công Trường Năm 1956 Tới Nhà Thờ Mẹ Của Tổng Giáo Phận
Lịch sử của Regina Mundi ngắn, chưa đầy bảy mươi năm, và các nguồn đã mở ghi về nó khá ít. Thư viện chỉ ghi các mốc xây dựng và các mốc của giáo phận, kèm tên nguồn của từng mốc. Một sự kiện đáng nhớ trong đời sống giáo hội: theo petitfute.co.uk, vị giám mục người Burundi đầu tiên, Đức cha Michel Ntuyahaga, được tấn phong tại chính nhà thờ này năm 1959.
- 1956Khởi côngCông trình khởi công theo lối kiến trúc hiện đại, theo beglobality.com và petitfute.co.uk.
- 1958Hoàn thànhBeglobality.com ghi nhà thờ xong năm 1958. Petitfute.co.uk ghi giai đoạn xây là 1956 tới 1957. Xem hộp sử liệu bên dưới.
- 1959Thành nhà thờ chính tòaHạt Đại diện Tông tòa Usumbura lập ngày 11 tháng 6, nâng thành giáo phận ngày 10 tháng 11. Cùng năm, Đức cha Michel Ntuyahaga, giám mục người Burundi đầu tiên, được tấn phong tại đây, và bộ kính màu được làm xong theo beglobality.com.
- 1964Giáo phận đổi tênNgày 9 tháng 10 năm 1964 giáo phận Usumbura đổi tên thành giáo phận Bujumbura, theo gcatholic.org.
- 1990Giáo hoàng Gioan Phaolô II thăm giáo phậnTháng 9 năm 1990 Giáo hoàng Gioan Phaolô II (Ioannes Paulus II) thăm giáo phận. Trang riêng của nhà thờ trên gcatholic.org không ghi ngài có tới chính nhà thờ hay không.
- 2006Nâng lên tổng giáo phậnNgày 25 tháng 11 năm 2006 Bujumbura thành tổng giáo phận với hai giáo phận trực thuộc, Regina Mundi thành nhà thờ chính tòa của một giáo tỉnh.
Nguồn vênh nhau ở năm xây. Beglobality.com ghi khởi công năm 1956, xong năm 1958, thành nhà thờ chính tòa năm 1959. Petitfute.co.uk ghi xây năm 1956 tới 1957, và còn ghi thêm một mốc 1962 mà không nói rõ là mốc gì. Thư viện dùng khoảng 1956 tới 1958 và ghi cả hai để quý vị tự đối chiếu.
Có ba điều thư viện chưa tìm được nguồn: tên kiến trúc sư, ngày thánh hiến nhà thờ, và việc Giáo hoàng Gioan Phaolô II có vào nhà thờ trong chuyến thăm năm 1990 hay không. Bài để trống cả ba, không đoán.
IIIMột Khối Nhà Hiện Đại, Gian Giữa Mộc Và Tháp Chuông Đứng Riêng
Regina Mundi không theo lối tân Gothic hay tân Roman mà các nhà thờ truyền giáo đời trước ưa dùng. Các nguồn đều gọi đây là một công trình hiện đại: mặt ngoài lớn, phẳng, ít trang trí. Mặt bằng thì vẫn là lối cổ. Beglobality.com tả một mặt bằng kiểu basilica, tức một gian giữa dài, hai gian bên chạy song song và một hậu cung nửa tròn ở cuối, nơi đặt bàn thờ. Cũng theo trang này, nhà thờ dài khoảng 45 mét, rộng 30 mét, gian giữa cao khoảng 20 mét.
Bước vào trong, điều quý vị thấy trước là khoảng trống. Petitfute.co.uk nhận xét bên trong khá trống nhưng rất rộng. Ánh sáng tới từ các ô cửa cao lắp kính màu. Theo beglobality.com, bộ kính màu làm năm 1959, do nghệ sĩ người Bỉ Maurice Hizette, và ô kính giữa phía trên cửa chính vẽ Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng. Nền cung thánh lát đá cẩm thạch, ghế và đồ gỗ làm bằng gỗ lấy từ Congo, ba cửa chính bằng gỗ chạm. Các số đo và tên nghệ sĩ kính màu chỉ có một nguồn này ghi, thư viện chép lại kèm lời dè dặt ấy.
Gian giữa cao khoảng 20 mét theo beglobality.com, hai gian bên, hậu cung nửa tròn. Lòng nhà để mộc, ít tượng và ít trang trí.
Tháp cao khoảng 40 mét, đứng bên trái nhà thờ. Petitfute.co.uk ghi khách lên được tháp và từ trên nhìn thấy hồ Tanganyika.
Các ô cửa cao lắp kính màu, theo beglobality.com do Maurice Hizette làm. Ô giữa phía trên cửa chính vẽ Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng.
Mặt tiền mở ba cửa gỗ chạm. Ghế và đồ gỗ trong nhà thờ bằng gỗ Congo, nền cung thánh lát cẩm thạch.
Vườn phía sau nhà thờ có tượng Đức Mẹ đặt trong một hốc đá, làm chỗ cầu nguyện riêng, theo petitfute.co.uk.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều dài | Khoảng 45 mét | beglobality.com, chỉ một nguồn |
| Chiều rộng | Khoảng 30 mét | beglobality.com, chỉ một nguồn |
| Chiều cao gian giữa | Khoảng 20 mét | beglobality.com, chỉ một nguồn |
| Tháp chuông | Khoảng 40 mét | beglobality.com, chỉ một nguồn |
| Sức chứa | Khoảng 2.100 người | beglobality.com và trek.zone |
| Năm xây | 1956 tới 1958 | beglobality.com, petitfute.co.uk ghi 1956 tới 1957 |
IVThế Đất Và Hướng
Người vẽ Regina Mundi là ai thì nguồn không còn ghi, nhưng có thể nói chắc một điều: người ấy làm việc với bản vẽ của một nhà thờ hiện đại và với ô đất trong phố, không với la bàn của thầy địa lý. Công Giáo không dạy phong thủy. Lệ riêng của nhà thờ về hướng là hướng phụng vụ, thuở xưa chuộng đặt cung thánh về phía đông, phía mặt trời mọc, để nhắc Chúa Phục Sinh. Tới thế kỷ 20 lệ ấy đã lỏng, nhà thờ trong phố phần nhiều xếp theo đường và lô đất. Regina Mundi quay cung thánh về hướng nào thì các nguồn đã mở không ghi, thư viện không suy ra. Phần tiếp theo là cách thư viện đọc mảnh đất theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, đặt cạnh để quý vị quen lối ấy có chỗ đối chiếu. Đó không phải điều chép trong tư liệu của nhà thờ.
Điều đầu tiên người xem đất sẽ nhìn ở Bujumbura là hồ và núi. Thành phố nằm ở bờ đông bắc hồ Tanganyika, một hồ dài và rất sâu chạy theo hướng bắc nam. Mặt hồ ở phía tây và tây nam thành phố, còn phía đông là sườn cao nguyên dựng lên thành một bức vách xanh. Lưng có núi, mặt có nước lớn, sách xưa gọi là tọa sơn hướng thủy, thế đất mà người Việt quen thấy ở nhiều đền chùa ven sông ven hồ. Khác một điều: lối Việt chuộng tựa bắc nhìn nam, còn ở đây núi nằm phía đông và nước nằm phía tây, nên cả thành phố nhìn về phía mặt trời lặn trên hồ.
Thứ hai là chỗ đứng của nhà thờ. Rohero là khu trung tâm, nằm trên dải đất thoai thoải giữa chân sườn cao nguyên và bờ hồ. Lối cổ truyền chuộng những chỗ lưng chừng như vậy, không sát mép nước nơi đất ẩm, cũng không leo lên sườn dốc nơi gió lộng, và gọi đó là chỗ khí dừng. Việc đứng trên tháp chuông mà nhìn ra được hồ, như petitfute.co.uk ghi, cho thấy từ khu đất này tầm mắt mở thoáng về phía nước, điều mà phép xem đất gọi là có minh đường rộng.
Thứ ba là ngọn tháp. Một tháp chuông cao khoảng 40 mét đứng bên trái khối nhà. Người quen phong thủy nhìn một ngọn cao đứng kèm bên một khối thấp sẽ nghĩ tới chữ văn bút, ngọn bút dựng bên án thư. Với người Công Giáo, tháp chỉ là chỗ treo chuông gọi người tới lễ. Hai cách nhìn không cùng gốc, và thư viện không cho rằng người dựng nhà thờ nghĩ tới điều thứ nhất.
Cuối cùng là lòng nhà để trống. Gian giữa cao, rộng, ít đồ, ánh sáng lọc qua kính màu. Phép cũ coi khoảng trống sáng sủa trong một ngôi nhà thờ tự là chỗ khí tụ, càng ít vật chắn càng tốt. Ở đây khoảng trống ấy có một lý do thực hơn nhiều: phải đủ chỗ cho hơn hai nghìn người cùng hát.
VLễ Đức Maria Nữ Vương Và Thánh Lễ Tiếng Kirundi
Regina Mundi theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo, tính theo dương lịch. Điều làm nơi này khác các nhà thờ chính tòa khác không nằm ở một ngày lễ riêng mà ở cách cử hành. Theo bujumbura.org, thánh lễ cuối tuần chủ yếu bằng tiếng Kirundi, một số lễ bằng tiếng Pháp, kéo dài và rất đông, có ca đoàn hát nhiều bè và có trống. Trống giữ một chỗ trang trọng trong văn hóa Burundi, và ở đây tiếng trống được đưa vào phụng vụ. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi lúc cử hành.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 22 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Đức Maria Nữ Vương | Ngày lễ ứng với tước hiệu bổn mạng của nhà thờ. Thư viện chưa có nguồn tả nghi thức riêng của giáo xứ trong ngày này. |
| 15 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời | Lễ trọng kính Đức Maria, bảy ngày trước lễ Nữ Vương. |
| Chúa nhật hằng tuần | Lịch phụng vụ Công Giáo | Thánh lễ Chúa nhật | Lễ tiếng Kirundi là chính, một số lễ tiếng Pháp. Ca đoàn hát bè, có trống, nhà thờ thường kín chỗ theo bujumbura.org và petitfute.co.uk. |
| Ngày thay đổi mỗi năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng | Tuần Thánh và Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ. Tại một nhà thờ chính tòa, các nghi lễ lớn do tổng giám mục chủ sự. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Giáng Sinh | Mừng Chúa giáng sinh, một trong những dịp đông người nhất năm. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu Rohero I, trung tâm Bujumbura (mã Plus Code 6G8FJ957+6G)
- Đường tới
- Nhà thờ ở khu Rohero I, ngay trung tâm Bujumbura, cách bờ hồ Tanganyika không xa. Từ các khu phố trung tâm có thể đi bộ hoặc đi xe một quãng ngắn, tháp chuông là mốc dễ nhận từ xa.
- Toạ độ
- -3.392, 29.3638
Regina Mundi là nhà thờ đang cử hành phụng vụ, cửa mở tự do cho mọi người. Quý vị ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Thánh lễ Chúa nhật ở đây dài hơn lệ thường ở nhiều nơi, nếu vào dự thì nên ở lại tới cuối, không ra vào giữa chừng. Khi đang có lễ, khách chỉ xem kiến trúc xin đứng phía sau, không đi dọc gian giữa. Muốn lên tháp chuông hay chụp ảnh ca đoàn, quý vị hỏi người coi nhà thờ trước. Hang đá Đức Mẹ ở vườn sau là chỗ cầu nguyện riêng, xin giữ yên lặng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Regina Mundi, Bujumbura
Contribute photos, information or video for Regina Mundi Cathedral, BujumburaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Regina Mundi Bujumbura xây năm nào
Nhà thờ khởi công năm 1956. Beglobality.com ghi xong năm 1958, petitfute.co.uk ghi giai đoạn xây là 1956 tới 1957. Công trình thành nhà thờ chính tòa năm 1959, khi giáo phận được lập. Một trang ghi xây năm 1934 là trái với mọi nguồn khác, thư viện không dùng.
Regina Mundi nghĩa là gì
Regina Mundi là tiếng Latinh, nghĩa là Nữ Vương của thế giới, người Việt Công Giáo quen đọc là Nữ Vương Hoàn Vũ. Đó là một tước hiệu của Đức Maria. Lễ Đức Maria Nữ Vương trong lịch phụng vụ Công Giáo là ngày 22 tháng 8, bảy ngày sau lễ Đức Mẹ Lên Trời.
Nhà thờ lớn nhất Burundi là nhà thờ nào
Theo petitfute.co.uk, đó là Nhà thờ chính tòa Regina Mundi ở khu Rohero, Bujumbura. Nhà thờ chứa khoảng 2.100 người theo beglobality.com và trek.zone, gian giữa cao khoảng 20 mét, bên cạnh có tháp chuông cao khoảng 40 mét.
Thánh lễ ở nhà thờ Regina Mundi Bujumbura bằng tiếng gì
Theo bujumbura.org, thánh lễ cuối tuần chủ yếu cử hành bằng tiếng Kirundi, tiếng nói chung của người Burundi, và một số lễ bằng tiếng Pháp. Lễ có ca đoàn hát nhiều bè và có trống, kéo dài hơn lệ thường và rất đông người dự.
Nhà thờ Regina Mundi Bujumbura thuộc đạo nào và kính ai
Đây là nhà thờ Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh, nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Bujumbura, nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục. Nhà thờ dâng kính Đức Maria với tước hiệu Nữ Vương Hoàn Vũ. Người Công Giáo tôn kính Đức Mẹ và xin Mẹ cầu thay, không thờ Mẹ như thờ Thiên Chúa.