Sáng Chủ nhật ở Honiara, quý vị nghe thấy nhà thờ trước khi nhìn rõ nó. Tiếng hát nhiều bè, không đàn đệm, đi ra từ một ngôi nhà mái rộng mà hai bên hông để trống cho gió lùa qua. Người tới muộn ngồi xuống ở hai bên ngoài mái và vẫn dự lễ như người bên trong. Trước cửa có một pho tượng Thánh Barnabas.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh Barnabas (Cathedral Church of St Barnabas), nhà thờ chính tòa cấp giáo tỉnh của Giáo hội Anh giáo Melanesia. Quần đảo Solomon là nước mà gần như mọi người đều theo Kitô giáo, và Anh giáo Melanesia là một trong những giáo hội đông tín hữu nhất. Thư viện chọn nơi này làm nơi duy nhất của Quần đảo Solomon vì đây là nhà thờ mẹ của cả một giáo hội trải trên nhiều đảo, vì nó được dựng theo khí hậu và nếp ngồi của người đảo, và vì nó giữ những di vật của giám mục Patteson, người mở đầu miền truyền giáo này.
IThánh Barnabas, Giáo Hội Melanesia Và Hai Tầng Chính Tòa
Chữ chính tòa ở đây mang hai tầng nghĩa. Tầng thứ nhất, đây là nhà thờ có ghế giám mục của giáo phận Trung Melanesia. Tầng thứ hai, theo trang abmission.org, vị giám mục của giáo phận này cũng chính là Tổng giám mục Melanesia, người đứng đầu cả giáo hội. Vì vậy nhà thờ còn được gọi là nhà thờ chính tòa giáo tỉnh (Provincial Cathedral), nhà thờ mẹ của mọi giáo phận Anh giáo trong vùng.
Giáo hội Anh giáo Melanesia (Anglican Church of Melanesia) là một giáo tỉnh tự trị của Hiệp thông Anh giáo từ năm 1975. Trước đó, theo abmission.org, nó là một giáo phận truyền giáo trong giáo hội Anh giáo New Zealand. Thư viện xếp Anh giáo vào nhánh Tin Lành theo lệ chung của mình.
Thánh Barnabas (Barnabas, bản Kinh Thánh tiếng Việt Công Giáo viết là Banaba) là một nhân vật của sách Công Vụ Tông Đồ. Ông tên thật là Giuse, người đảo Síp, được các tông đồ đặt cho tên Barnabas, nghĩa là người con của sự an ủi. Ông là người đứng ra bảo lãnh cho Thánh Phaolô (Paulus) trước cộng đoàn Jerusalem, rồi cùng Phaolô đi rao giảng ở những miền đất mới. Lịch Anh giáo kính ông ngày 11 tháng 6.
Một người vượt biển đi rao giảng và nổi tiếng vì biết nâng đỡ người khác là hình mẫu dễ hiểu cho một miền truyền giáo giữa đại dương.
Tên nhà thờ không được chọn mới ở Honiara. Theo bách khoa Solomon Islands Encyclopaedia, nó được đặt theo nhà nguyện và trường St Barnabas trên đảo Norfolk, nơi Hội Truyền giáo Melanesia của Anh giáo từng đặt trụ sở và đào tạo người giảng đạo cho các đảo. Cái tên vì thế nối nhà thờ ở Honiara với lớp người đầu tiên của miền truyền giáo.
Cũng bách khoa ấy ghi nhà thờ giữ một chiếc hòm đựng chiếu liệm của giám mục Patteson (John Coleridge Patteson), cùng cây gậy và chén thánh của ông. Patteson được tấn phong làm giám mục đầu tiên của Melanesia năm 1861 và qua đời mười năm sau trên đảo Nukapu. Thư viện chỉ ghi nơi và năm, không kể lại hoàn cảnh.
Có ba chỗ dễ lẫn. Một trang chỉ đường gọi đây là nhà thờ của Church of England. Tên ấy sai. Đây là nhà thờ của Giáo hội Anh giáo Melanesia, một giáo hội tự trị, cùng hiệp thông với Giáo hội Anh nhưng không thuộc về nó. Thứ hai, Honiara còn một nhà thờ chính tòa nữa là Holy Cross của Công Giáo, hai nơi hay bị gắn nhầm ảnh cho nhau. Thứ ba, vì nhà thờ có ghế giám mục và giữ di vật, có người gọi các di vật ấy là thánh tích. Anh giáo không thờ di vật. Chiếc chiếu, cây gậy và chén thánh được giữ như vật kỷ niệm của một người đi trước trong đức tin.
Cách đưa trang trí bản địa vào lòng một nhà thờ Anh giáo vùng Thái Bình Dương, quý vị có thể đối chiếu với Nhà thờ Thánh Faith, Ōhinemutu của người Māori. Cùng miền Melanesia, thư viện có hai nhà thờ Công Giáo là Nhà thờ chính tòa Đức Maria, Port Moresby và Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm, Port Vila. Gốc của Anh giáo được kể ở bài Nhà thờ chính tòa Canterbury.
IIBa Nhà Thờ Chính Tòa Và Tám Năm Từ Viên Đá Tới Ngày Thánh Hiến
Theo bách khoa Solomon Islands Encyclopaedia, Anh giáo ở quần đảo này lần lượt có ba nhà thờ chính tòa. Đầu tiên là St Luke ở Siota trên đảo Nggela, dựng trong thập niên 1920. Kế đó là All Saints, một công trình tạm ở Honiara. Thứ ba là St Barnabas. Sách của nhà xuất bản Đại học Quốc gia Úc (ANU Press) viết rằng nhà thờ này thay cho công trình tạm trước đó, và cùng với nhà thờ chính tòa Công Giáo xong sau nó chừng một thập niên, là dấu mốc cho thấy Honiara đã thành một đô thị thật sự.
- 1861Vị giám mục đầu tiênJohn Coleridge Patteson được tấn phong làm giám mục đầu tiên của Melanesia. Di vật của ông nay giữ trong nhà thờ.
- Thập niên 1920Nhà thờ chính tòa St LukeNhà thờ chính tòa Anh giáo đầu tiên của quần đảo dựng ở Siota, đảo Nggela.
- 1961Đặt viên đá đầu tiênGiám mục Alfred Hill đặt viên đá đầu tiên của nhà thờ mới ở Honiara.
- 1968Làm móng và cung hiếnMóng khởi công ngày 6 tháng 1. Lễ cung hiến ngày 15 tháng 12 cùng năm.
- 1969Thánh hiếnNgày 16 tháng 6, hai giám mục John Wallace Chisholm và Leonard Alufurai thánh hiến nhà thờ trước hơn 2.000 người.
- 1975Thành giáo tỉnh tự trịGiáo hội Anh giáo Melanesia tách khỏi giáo hội New Zealand, nhà thờ thành nhà thờ chính tòa của cả giáo tỉnh.
- 2025Mừng 50 năm giáo tỉnhLễ mừng cử hành tại chính nhà thờ này ngày 22 tháng 6, theo abmission.org.
Có một điểm trong chuỗi mốc dễ gây thắc mắc: viên đá đầu tiên đặt năm 1961 mà tới đầu năm 1968 mới làm móng. Các nguồn thư viện đã mở không giải thích khoảng cách bảy năm ấy, thư viện cũng không đoán. Từ khi làm móng tới lễ cung hiến chỉ chưa đầy một năm, điều khung thép và mái nhôm cho phép.
Bách khoa Solomon còn ghi nhà thờ có một khoảnh sân trong được thánh hiến làm nơi an táng những người phục vụ giáo phận lâu năm. Người đầu tiên nằm ở đó là chính giám mục Alfred Thomas Hill, người đã đặt viên đá năm 1961, an táng đầu tháng 9 năm 1969, chưa đầy ba tháng sau lễ thánh hiến.
IIIKhung Thép, Mái Nhôm Và Một Lòng Nhà Để Ngỏ Cho Gió
St Barnabas không phải nhà thờ đá. Bách khoa Solomon tả gọn: khung thép, mái nhôm, nền bê tông, dáng hiện đại, còn bên trong thì trang trí theo lối truyền thống Melanesia. Các nguồn thư viện đã mở không tả kỹ lối trang trí ấy gồm những gì, cũng không ghi tên người thiết kế. Thư viện vì vậy không tả thay.
Điều khách tới dự lễ nhắc nhiều nhất, theo các bài trên Tripadvisor, là nhà thờ để thoáng hai bên. Không có tường kín dọc hai hông, gió lùa qua lòng nhà, và người dự lễ ngồi tràn ra cả hai phía. Ở một xứ nóng ẩm sát xích đạo, đó là cách làm mát không cần máy. Nó cũng làm cho ranh giới giữa trong và ngoài nhà thờ mờ đi, giống nếp nhà hội của nhiều làng đảo.
Chiếc hòm đựng chiếu liệm của giám mục Patteson, cùng cây gậy và chén thánh của ông, những vật nối nhà thờ với thuở đầu của miền truyền giáo.
Lòng nhà mở ra hai phía cho gió, người dự lễ có thể ngồi cả bên ngoài mái hiên mà vẫn theo được buổi lễ.
Pho tượng vị thánh bổn mạng đặt ngoài cửa, theo lời khách kể.
Khoảnh sân được thánh hiến để chôn cất những người phục vụ giáo phận lâu năm. Giám mục Alfred Hill là người đầu tiên.
Nội thất mang hoa văn và tay nghề của người đảo, điều bách khoa Solomon ghi nhưng không tả chi tiết.
| Hạng mục | Điều nguồn ghi | Nguồn |
|---|---|---|
| Kết cấu | Khung thép, mái nhôm, nền bê tông | Solomon Islands Encyclopaedia |
| Sức chứa | 900 người | Solomon Islands Encyclopaedia, Tripadvisor ghi khoảng 3.000 |
| Người dự lễ thánh hiến | Hơn 2.000 người | Solomon Islands Encyclopaedia |
| Kích thước | Thư viện không ghi | Con số trong nguồn không thể đúng, xem lời dưới |
| Kiến trúc sư | Chưa có nguồn | Thư viện không đoán |
Vì sao bài này không có chiều dài và chiều rộng. Hai nguồn có ghi một cặp số đo tính bằng mét, nhưng cặp số ấy lớn hơn cả những nhà thờ lớn nhất thế giới và không thể đúng với một ngôi nhà 900 chỗ. Nhiều phần đơn vị gốc đã bị chép nhầm. Thay vì tự sửa một con số không có nguồn xác nhận, thư viện để trống.
IVThế Đất Và Hướng
Người Việt đi xa hay hỏi một câu quen: chỗ này thế đất ra sao. Với St Barnabas, câu trả lời phải bắt đầu bằng một lời thưa. Anh giáo không dạy phong thủy. Nếp cũ của nhà thờ phương tây là hướng phụng vụ, bàn thờ về phía đông, nhưng ở các miền truyền giáo trên đảo, nhà thờ thường nương theo bờ biển, con đường và hướng gió. Nguồn đã mở không ghi trục của St Barnabas, thư viện không đoán. Người Solomon có nếp riêng về đất của dòng họ và nơi ở của tổ tiên, gọi chung là kastom, và đó cũng không phải phong thủy. Phần dưới chỉ là phép xem đất cổ truyền của người Việt được thư viện đem ra đọc thử, làm chỗ so sánh cho bạn đọc quen lối ấy, không nằm trong tư liệu nào của giáo hội.
Một dải đất giữa đồi và biển. Honiara nằm trên bờ bắc đảo Guadalcanal. Phố chạy dài theo mép nước, sau lưng là những sống đồi cỏ dâng lên rất gần, xa hơn nữa là dãy núi cao của đảo. Trước mặt là một eo biển rộng, bên kia eo, những ngày trời trong, thấy được các đảo Nggela. Lưng có núi nhiều tầng, mặt có nước, xa có đảo làm án: đủ ba thứ mà phép xem đất của người Việt đi tìm.
Tấm gương của hướng nam. Guadalcanal ở khoảng 9 độ vĩ Nam. Mặt trời giữa trưa nằm về phía bắc trong phần lớn năm. Thành phố tựa lưng vào núi ở phía nam và mở mặt ra biển ở phía bắc, tức quay về phía mặt trời. Ở đất Việt, ông cha ta tựa bắc, hướng nam cũng vì lẽ ấy. Hai thế đất ngược chiều nhau trên la bàn nhưng cùng một nghĩa. Đây là chỗ cho thấy phép hướng không nằm ở chữ nam hay chữ bắc mà nằm ở nắng và gió.
Gió đi xuyên nhà. Chữ phong trong phong thủy là gió. Sách xưa sợ gió lùa thẳng, gọi là khí tán, và dạy làm nhà kín lưng. Một nhà thờ để ngỏ hai hông thì đi ngược lời dạy ấy. Nhưng sách ấy viết cho xứ có mùa đông và gió bấc. Ở sát xích đạo, gió biển là thứ người ta cần chứ không phải thứ phải tránh. Thư viện ghi lại chỗ lệch này như một lời nhắc: phép xem đất sinh từ khí hậu của nơi nó ra đời.
Thép và nhôm. Theo ngũ hành, khung thép và mái nhôm đều thuộc Kim, nền bê tông thuộc Thổ. Thổ sinh Kim, nền đỡ khung. Kim lại sinh Thủy, và nhà thờ nhìn ra biển. Đó là cách đọc cho vui của người quen ngũ hành. Người xây chọn thép và nhôm vì nhẹ, dựng nhanh và chịu được khí hậu biển.
VLễ Thánh Barnabas Và Năm Phụng Vụ Của Giáo Hội Melanesia
Nhà thờ theo lịch Anh giáo của Giáo hội Melanesia, lễ cố định tính theo dương lịch, các lễ quanh Phục Sinh đổi ngày mỗi năm. Tháng 6 là tháng dày lễ nhất của riêng nhà thờ: ngày 11 kính Thánh Barnabas, vị bổn mạng, và ngày 16 là ngày kỷ niệm thánh hiến năm 1969. Lễ mừng 50 năm giáo tỉnh năm 2025 cũng được đặt vào tháng 6. Các nguồn đã mở không tả nghi thức riêng của từng lễ, nên bảng chỉ ghi ngày và ý nghĩa.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 11 tháng 6 | Lịch Anh giáo, dương lịch | Lễ Thánh Barnabas | Ngày kính vị bổn mạng của nhà thờ. |
| 16 tháng 6 | Lịch riêng của nhà thờ, dương lịch | Kỷ niệm thánh hiến | Ngày nhà thờ được thánh hiến năm 1969. Nguồn không ghi cách mừng hằng năm. |
| 20 tháng 9 | Lịch Anh giáo, dương lịch | Ngày nhớ giám mục Patteson | Ngày nhiều lịch Anh giáo dành nhớ vị giám mục đầu tiên của Melanesia, người có di vật giữ tại đây. |
| Mỗi Chủ nhật | Lịch Anh giáo, theo tuần | Thánh lễ Chủ nhật | Buổi lễ đông nhất trong tuần, ca đoàn hát không nhạc đệm, người dự ngồi tràn ra hai bên. |
| Thay đổi theo năm | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ lớn nhất của năm phụng vụ. |
| 25 tháng 12 | Lịch Anh giáo, dương lịch | Giáng Sinh | Ở Honiara, Giáng Sinh rơi vào mùa mưa nóng của Nam bán cầu. |
Điều làm nên buổi lễ ở đây là tiếng hát. Khách dự lễ viết trên Tripadvisor rằng ca đoàn hát theo lối Melanesia, nhiều bè, không nhạc cụ, và cả cộng đoàn hát theo. Sau lễ, người ta mời khách ở lại uống trà. Đó là nếp của cộng đoàn, không phải dịch vụ cho khách.
Thư viện không tìm được nguồn nào về sinh hoạt của người Việt tại nhà thờ này.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Trung tâm Honiara, đảo Guadalcanal, Quần đảo Solomon
- Đường tới
- Nhà thờ ở khu trung tâm Honiara, bờ bắc đảo Guadalcanal. Nguồn đã mở không ghi tên đường, quý vị nên hỏi người địa phương theo tên St Barnabas Cathedral để khỏi lẫn với nhà thờ chính tòa Holy Cross của Công Giáo.
- Toạ độ
- -9.4361, 159.9731
Lệ ngồi ở đây, theo lời khách đã dự lễ, là phụ nữ bên trái, nam giới bên phải. Xin theo lệ ấy. Nhà thờ để thoáng hai bên nên người ở ngoài nhìn vào được và người ở trong nghe được, xin đừng đứng nói chuyện sát mái khi đang có lễ. Ăn mặc kín vai và gối dù trời nóng. Hòm di vật và khoảnh sân an táng là chỗ kính nhớ, không chạm tay, không bước qua mộ. Nếu được mời ở lại uống trà sau lễ, nhận lời là phải phép.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Barnabas, Honiara
Contribute photos, information or video for Cathedral Church of St Barnabas, HoniaraThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Thánh Barnabas Honiara thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ Anh giáo, thuộc Giáo hội Anh giáo Melanesia, một giáo tỉnh tự trị của Hiệp thông Anh giáo từ năm 1975. Nhà thờ là tòa của giám mục giáo phận Trung Melanesia, vị này cũng là Tổng giám mục Melanesia. Đây không phải nhà thờ của Giáo hội Anh và không phải nhà thờ Công Giáo.
St Barnabas Cathedral Honiara xây năm nào
Giám mục Alfred Hill đặt viên đá đầu tiên năm 1961. Móng được khởi công ngày 6 tháng 1 năm 1968, lễ cung hiến ngày 15 tháng 12 năm 1968, và nhà thờ được thánh hiến ngày 16 tháng 6 năm 1969 trước hơn 2.000 người, theo bách khoa Solomon Islands Encyclopaedia.
Nhà thờ Thánh Barnabas Honiara giữ di vật gì
Nhà thờ giữ một chiếc hòm đựng chiếu liệm của giám mục John Coleridge Patteson, vị giám mục đầu tiên của Melanesia, cùng cây gậy và chén thánh của ông. Anh giáo giữ những vật này như kỷ vật của người đi trước trong đức tin, không thờ như thánh tích.
Vì sao nhà thờ ở Honiara mang tên Thánh Barnabas
Theo bách khoa Solomon, tên được đặt theo nhà nguyện và trường St Barnabas trên đảo Norfolk, trụ sở cũ của Hội Truyền giáo Melanesia. Thánh Barnabas là bạn đồng hành của Thánh Phaolô trong sách Công Vụ Tông Đồ, lịch Anh giáo kính ông ngày 11 tháng 6.
Dự lễ ở nhà thờ St Barnabas Honiara có gì đặc biệt
Nhà thờ để thoáng hai bên, gió biển lùa qua, người dự lễ ngồi tràn ra ngoài hiên. Ca đoàn hát nhiều bè theo lối Melanesia, không nhạc đệm. Lệ ngồi là phụ nữ bên trái, nam giới bên phải, và sau lễ cộng đoàn mời khách ở lại uống trà.