Đứng ở ngã tư đường Nguyễn Trãi và đường Tôn Thất Tùng, ngay rìa tây nam khu vực công viên 23 tháng 9 giữa lòng Thành phố Hồ Chí Minh, quý vị sẽ thấy một khuôn viên rộng rợp bóng cây cổ thụ nằm cao hơn mặt đường phố tấp nập. Giữa khoảng sân yên tĩnh ấy vươn lên một ngôi thánh đường cổ kính với mặt tiền ốp đá hoa cương Biên Hòa sắc hồng nhạt điểm vân xám, những ô cửa vòm nhọn kiểu Gô-tích và ngọn tháp chuông cao năm mươi bảy mét có con gà trống bằng đồng xoay theo chiều gió trên đỉnh.
Đó là Nhà thờ Huyện Sỹ, ngôi thánh đường chính của Giáo xứ Chợ Đũi thuộc Tổng giáo phận Sài Gòn trong truyền thống Công giáo. Dù mang tên hiệu phụng vụ chính thức là Nhà thờ Thánh Philipphê Tông đồ, suốt hơn một trăm hai mươi năm qua người Sài Gòn vẫn quen gọi công trình này bằng danh xưng của vị đại điền chủ đã hiến đất và xuất một phần bảy gia tài để dựng nên nhà thờ là ông Huyện Sỹ Lê Phát Đạt.
IBa lớp tên gọi, bổn mạng Thánh Philipphê và dấu ấn gia tộc Huyện Sỹ
Ngôi thánh đường ở số 1 đường Tôn Thất Tùng mang trong mình ba lớp tên gọi phản ánh trọn vẹn lịch sử vùng đất, quy tắc phụng vụ và ký ức dân gian Nam Bộ. Tên gọi thứ nhất là Nhà thờ Chợ Đũi, đặt theo tên họ đạo và địa danh khu chợ cổ nằm bên rạch Bến Nghé - khu vực giao thương sầm uất ở phía tây nam Sài Gòn từ thế kỷ 19. Tên gọi thứ hai là Nhà thờ Thánh Philipphê Tông đồ, tên chính thức trong sổ bộ Giáo hội, đặt theo vị thánh bổn mạng của nhà thờ. Và tên gọi thứ ba, phổ biến hơn cả trong đời sống đô thị, là Nhà thờ Huyện Sỹ, lấy theo tước hàm và tên gọi dân gian của người hiến tiền xây dựng công trình.
Sự song hành của ba cái tên ấy là một nét đặc thù của văn hóa Sài Gòn - Gia Định xưa, nơi nhiều ngôi chùa, ngôi đình hay ngôi nhà thờ gắn liền với tên tuổi của những bậc hào phú đã bỏ tiền của kiến tạo công trình cho cộng đồng. Khi bước vào Nhà thờ Huyện Sỹ, người ta không chỉ bước vào một không gian phụng vụ Công giáo thuần túy, mà còn chạm vào câu chuyện của một gia tộc Công giáo lâu đời bậc nhất đất Nam Kỳ.
Theo truyền thống phụng vụ Công giáo, việc chọn Thánh Philipphê Tông đồ làm bổn mạng ngôi thánh đường vừa mang ý nghĩa thần học về sự loan báo Tin Mừng, vừa là sự tri ân thiêng liêng đối với vị ân nhân khai sáng. Trong Tân Ước, Thánh Philipphê quê ở Bếtxaiđa xứ Galilê là một trong Mười Hai Tông Đồ đầu tiên được Chúa Giêsu kêu gọi. Khi gặp người bạn là Nathanaen còn đang hoài nghi, Thánh Philipphê đã nói câu nổi tiếng trong Tin Mừng theo Thánh Gioan: Hãy đến mà xem (Ga 1,46). Giáo hội mừng kính Thánh Philipphê cùng với Thánh Giacôbê Tông đồ vào ngày 3 tháng 5 dương lịch hằng năm (trước cải cách lịch phụng vụ năm 1969 thì mừng vào ngày 1 tháng 5).
Khi ông Lê Phát Đạt lãnh nhận bí tích Rửa tội, ông mang tên thánh là Philipphê (Philippe). Vì vậy, khi ngôi thánh đường hoàn thành vào năm 1905, Giáo hội đã dâng kính nhà thờ cho Thánh Philipphê Tông đồ để vừa tôn vinh vị Tông đồ của Chúa Kitô, vừa cầu nguyện cho linh hồn người quá cố đã hiến dâng gia sản xây dựng nhà Chúa.
Về nhân vật lịch sử Lê Phát Đạt (1841 - 1900), sử liệu Nam Bộ ghi nhận ông sinh tại vùng Cầu Kho (Sài Gòn) trong một gia đình Công giáo nghèo, thuở nhỏ từng theo học chữ Latinh và tiếng Pháp tại chủng viện Penang (Mã Lai). Khi trở về nước, nhờ thông thạo nhiều ngôn ngữ, ông làm thông ngôn rồi được bổ làm Ủy viên Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ năm 1880 và được phong hàm Huyện. Vì tên khai sinh của ông trùng với tên húy của thân mẫu vua Tự Đức là bà Phạm Thị Hằng, ông xin đổi tên thành Lê Phát Đạt, còn dân gian quen gọi ông là Huyện Sỹ theo tên thuở nhỏ. Nhờ nhãn quan nhạy bén khi mua lại những vùng đất hoang hóa ở Tân An, Đức Hòa (Long An cũ) và Gò Công, Mỹ Tho (Tiền Giang cũ) để khai khẩn ruộng lúa, ông trở thành người đứng đầu trong câu truyền tụng dân gian về tứ đại phú hộ Sài Gòn cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20: Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa.
Gia tộc của ông Lê Phát Đạt và phu nhân là bà Anê Huỳnh Thị Tài (1845 - 1920) có ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử cận đại Việt Nam. Người con gái của ông bà là bà Lê Thị Binh kết hôn với ông Nguyễn Hữu Hào, sinh ra bà Mariette Jeanne Nguyễn Hữu Thị Lan (1913 - 1963), tức Nam Phương Hoàng hậu của vua Bảo Đại. Bản thân ông Nguyễn Hữu Hào và bà Lê Thị Binh cũng được an táng tại lăng Nguyễn Hữu Hào trên đồi thông Đà Lạt, còn ông bà ngoại của Nam Phương Hoàng hậu là ông Lê Phát Đạt và bà Huỳnh Thị Tài thì yên nghỉ ngay trong gian hậu cung của Nhà thờ Huyện Sỹ.
Có hai điểm dễ nhầm lẫn trong các bài viết đại chúng về Nhà thờ Huyện Sỹ mà thư viện xin đính chính theo hồ sơ sử liệu. Thứ nhất, một số bài viết ghi rằng ông Huyện Sỹ trực tiếp trông coi việc xây dựng nhà thờ cho tới ngày khánh thành năm 1905. Thực tế, sau khi hiến khu đất rộng lớn tại họ đạo Chợ Đũi và xuất một phần bảy gia tài (khoảng hơn ba vạn đồng bạc Đông Dương thời bấy giờ, một con số khổng lồ vào cuối thế kỷ 19) gửi cho Tòa Giám mục Sài Gòn, do thủ tục hành chính và kỹ thuật kéo dài, ông Lê Phát Đạt đã qua đời vào năm 1900 trước khi viên đá đầu tiên được đặt xuống. Chính phu nhân của ông là bà Huỳnh Thị Tài cùng người con trai trưởng là ông Gioan Baotixita Lê Phát Thanh đã tiếp nối di nguyện, phối hợp cùng linh mục Charles Bouttier khởi công công trình năm 1902 và hoàn thành năm 1905.
Thứ hai, về tọa độ địa lý trên một số cơ sở dữ liệu quốc tế (như Wikidata), kinh độ của Nhà thờ Huyện Sỹ từng bị ghi nhầm thành 106,415 độ Đông do người nhập liệu chép thẳng con số 41 phút trong tọa độ độ - phút - giây (106 độ 41 phút 20 giây Đông) sang số thập phân mà quên chia cho 60. Thư viện đã kiểm chứng lại trên bản đồ vệ tinh thực địa tại ngã tư Tôn Thất Tùng - Nguyễn Trãi và xác định tọa độ thập phân chuẩn xác là 10,76861 độ vĩ Bắc và 106,68889 độ kinh Đông.
IIHơn một thế kỷ rưỡi của họ đạo Chợ Đũi và ngôi thánh đường năm 1905
Lịch sử của Nhà thờ Huyện Sỹ gắn liền với sự hình thành của họ đạo Chợ Đũi từ giữa thế kỷ 19 và quá trình kiến tạo một trong những công trình kiến trúc đá hoa cương bền vững nhất Sài Gòn đầu thế kỷ 20.
- 1859 tới 1865Hình thành họ đạo Chợ ĐũiCộng đoàn tín hữu Công giáo quy tụ quanh khu vực Chợ Đũi và Cầu Kho ở phía tây nam Sài Gòn được thiết lập thành họ đạo dưới thời Giám mục Dominique Lefèbvre Ngãi, ban đầu sinh hoạt trong một ngôi nhà nguyện nhỏ dựng bằng gỗ lợp ngói đơn sơ.
- Cuối thế kỷ 19Ông Huyện Sỹ Lê Phát Đạt hiến đất và một phần bảy gia tàiÔng Philipphê Lê Phát Đạt cùng vợ là bà Anê Huỳnh Thị Tài hiến khu đất gò cao rộng hơn một mẫu ở góc đường Frères Louis (nay là đường Nguyễn Trãi) và trích 1/7 tài sản gia đình (hơn 30.000 đồng bạc Đông Dương) để xây dựng ngôi nhà thờ mới cho họ đạo Chợ Đũi.
- 1900Ông Lê Phát Đạt qua đời trước ngày khởi côngNăm 1900, ông Lê Phát Đạt qua đời ở tuổi 59 khi thủ tục chuẩn bị xây dựng nhà thờ còn đang tiến hành, thi hài ông ban đầu được an táng tại phần đất gia tộc ở Chí Hòa.
- 1902Khởi công xây dựng Nhà thờ Huyện SỹBà Huỳnh Thị Tài cùng con trai là ông Lê Phát Thanh tiếp tục thực hiện tâm nguyện của chồng, khởi công xây dựng thánh đường theo đồ án kiến trúc Tân Gô-tích của Linh mục Charles Bouttier (Cố Thu), người giữ chức cha sở họ đạo Chợ Đũi giai đoạn 1897 - 1919.
- 1905Khánh thành thánh đường và treo bốn quả chuông PhápSau hơn ba năm thi công, ngôi thánh đường hoàn thành và được làm phép trọng thể năm 1905, nhận Thánh Philipphê Tông đồ làm bổn mạng. Bốn quả chuông đồng đúc tại Pháp năm 1905 được đưa về lắp đặt trên tháp chuông cao 57 m.
- 1920Bà Huỳnh Thị Tài qua đời và kiến tạo khu mộ đá cẩm thạchKhi bà Anê Huỳnh Thị Tài qua đời năm 1920, gia tộc và giáo xứ xây dựng gian phòng mộ chí trang trọng phía sau cung thánh, cải táng hài cốt ông Lê Phát Đạt về an nghỉ cạnh bà dưới hai ngôi mộ đá cẩm thạch chạm nổi tượng toàn thân tinh xảo.
- 1959Dựng đài Đức Mẹ Lộ Đức trong khuôn viênNhân dịp kỷ niệm 100 năm Đức Mẹ hiện ra tại Lộ Đức và Năm Thánh Mẫu Toàn quốc 1959, giáo xứ xây dựng núi đá và đài Đức Mẹ Lộ Đức ở khoảng sân bên phải mặt tiền nhà thờ.
- 2005 tới nayKỷ niệm 100 năm thánh đường và bảo tồn kiến trúc cổNăm 2005, Giáo xứ Chợ Đũi cử hành đại lễ kỷ niệm 100 năm khánh thành Nhà thờ Huyện Sỹ (1905 - 2005). Công trình được bảo dưỡng định kỳ mái ngói, tường đá hoa cương và khuôn viên, giữ nguyên diện mạo kiến trúc đầu thế kỷ 20 giữa trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.
Tư liệu lịch sử của Tổng giáo phận Sài Gòn cho biết vị linh mục trực tiếp thiết kế và đốc công xây dựng Nhà thờ Huyện Sỹ là cha Charles Bouttier (sinh năm 1850 tại Pháp, sang truyền giáo tại Nam Kỳ năm 1874, tên Việt là Cố Thu, qua đời năm 1926). Cha Bouttier coi sóc họ đạo Chợ Đũi suốt hơn hai mươi năm (1897 - 1919) và có mối giao tình rất sâu đậm với gia đình ông bà Huyện Sỹ. Để ghi nhớ công lao của vị kiến trúc sư kiêm mục tử ấy, bên trong phòng mộ phía sau cung thánh hiện nay, ngoài tượng mộ của vợ chồng ông bà Lê Phát Đạt còn đặt trang trọng một pho tượng bán thân bằng cẩm thạch trắng tạc chân dung cha Charles Bouttier.
Về hệ thống bốn quả chuông đồng năm 1905 trên tháp chuông, minh văn đúc nổi trên thân chuông cho phép xác định rõ nguồn gốc từng quả: hai quả chuông lớn có đường kính miệng 1,05 mét do người con trai là ông Gioan Baotixita Lê Phát Thanh và hiền thê là bà Anna Đỗ Thị Thao dâng cúng vào năm 1905, còn hai quả chuông nhỏ hơn có đường kính miệng 0,95 mét không khắc tên người dâng riêng lẻ mà được đặt đúc từ ngân quỹ xây dựng nhà thờ của ông bà Huyện Sỹ trong cùng năm 1905 tại Pháp.
IIIKiến trúc Tân Gô-tích, đá hoa cương Biên Hòa và tuyệt tác mộ đá cẩm thạch
Xét về mặt lịch sử kiến trúc đô thị Sài Gòn, Nhà thờ Huyện Sỹ là một trong số ít công trình đầu thế kỷ 20 thể hiện phong cách Tân Gô-tích (Neo-Gothic) thuần nhất và thanh thoát. Công trình có chiều dài khoảng 40 mét (tính cả khu vực hậu cung và phòng mộ là gần 50 mét), chiều rộng 18 mét, chia thành năm gian dọc với hệ vòm múi có sống gân vươn cao trong lòng thánh đường. Điểm đặc biệt khiến Nhà thờ Huyện Sỹ khác hẳn Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn (xây bằng gạch trần Marseille) hay Nhà thờ Tân Định (xây gạch tô vữa sơn hồng) là việc sử dụng đá hoa cương (granite) Biên Hòa màu hồng nhạt để ốp toàn bộ mặt tiền, các bậc tam cấp, chân tường và hệ cột chính điện.
Chất liệu đá hoa cương khai thác từ vùng mỏ đá Bửu Long - Biên Hòa xưa vừa có độ cứng vượt trội trước khí hậu nhiệt đới nóng ẩm mưa nhiều của Nam Bộ, vừa tạo nên sắc xám hồng trầm mặc, sang trọng dưới ánh nắng. Trên đỉnh tháp chuông nhọn cao 57 mét, phía trên cây thánh giá còn gắn hình con gà trống Gaulois bằng đồng vừa làm chong chóng chỉ hướng gió, vừa mang biểu tượng Kitô giáo cổ truyền nhắc nhở tín hữu tỉnh thức cầu nguyện lúc bình minh.
Mặt chính ốp đá granite Biên Hòa sắc hồng nhạt, mở ba cổng vòm nhọn Gô-tích. Chính giữa phía trên cổng chính là tượng Thánh Philipphê Tông đồ bằng đá cẩm thạch trắng, phía trên nữa là ô cửa sổ hoa hồng và tháp chuông nhọn cao 57 m gắn thánh giá cùng gà trống đồng.
Treo trong lầu chuông gồm hai quả lớn đường kính 1,05 m (do ông Gioan Baotixita Lê Phát Thanh và bà Anna Đỗ Thị Thao dâng tặng) và hai quả nhỏ đường kính 0,95 m, tất cả đều đúc tại Pháp năm 1905 với âm thanh trầm ấm ngân vang khắp vùng Chợ Đũi.
Không gian nội thất chia làm gian giữa rộng và hai hành lang bên bởi hai hàng cột đá hoa cương nâng đỡ hệ vòm cuốn nhọn đan chéo trên trần, kết hợp các ô cửa kính màu lấy sáng tự nhiên và nền gạch bông cổ đặt từ Pháp.
Gian phòng mộ chí nối liền phía sau bàn thờ cung thánh, đặt hai ngôi mộ bằng đá cẩm thạch nguyên khối chạm nổi tượng toàn thân ông Philipphê Lê Phát Đạt (1841 - 1900) bên trái và bà Anê Huỳnh Thị Tài (1845 - 1920) bên phải trong trang phục áo dài gấm, khăn đóng truyền thống Việt Nam, đầu gối lên hai chiếc gối đá, hai bàn tay đan trước ngực.
Trong không gian phòng mộ còn có bàn thờ đá với tượng Chúa Giêsu chịu nạn ở giữa, hai bên là tượng Thánh Philipphê và Thánh nữ Anê (bổn mạng của ông bà Huyện Sỹ), cùng ba bức tượng bán thân chạm cẩm thạch trắng cực kỳ sống động của ông Lê Phát Đạt, bà Huỳnh Thị Tài và Linh mục thiết kế Charles Bouttier.
Khu đất rộng hơn một mẫu bao quanh nhà thờ với nhiều cây sao, cây dầu cổ thụ trên một trăm năm tuổi, bên phải mặt tiền có hang đá Đức Mẹ Lộ Đức xây năm 1959 và đài Thánh Cả Giuse bên trái.
Giá trị điêu khắc độc đáo bậc nhất của Nhà thờ Huyện Sỹ tập trung ở gian phòng mộ phía sau cung thánh. Trong khi phần lớn các ngôi mộ cổ của giới quý tộc Nam Kỳ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 xây theo kiểu lăng mộ nhà Nguyễn ngoài trời, thì mộ phần ông bà Huyện Sỹ lại kết hợp truyền thống mộ tượng nằm (gisant) trong các vương cung thánh đường châu Âu thời Trung cổ với trang phục truyền thống Việt Nam. Từng nếp áo dài gấm thêu hoa văn chữ thọ, từng vòng khăn đóng trên đầu, chuỗi tràng hạt Mân Côi trên tay và nét mặt thanh thản như đang chìm vào giấc ngủ bình an của ông bà đều được các nghệ nhân điêu khắc Pháp tạc trên đá cẩm thạch với độ tinh xảo tuyệt mỹ.
IVThế Đất Và Hướng
Trước khi phân tích địa thế khu đất, thư viện xin nhấn mạnh: Công giáo không dạy phong thủy và không chọn hướng nhà thờ theo lý thuyết âm dương ngũ hành. Việc định vị Nhà thờ Huyện Sỹ đầu thế kỷ 20 dựa trên quy tắc định hướng phụng vụ của kiến trúc nhà thờ Kitô giáo kết hợp với mạng lưới quy hoạch đường phố Sài Gòn thời Pháp thuộc. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phong thủy hình thế cổ truyền của thư viện đối với một khu đất cổ nổi tiếng tại trung tâm Sài Gòn.
Xét trên bản đồ địa hình đô thị ở tọa độ 10,76861 độ vĩ Bắc và 106,68889 độ kinh Đông, Nhà thờ Huyện Sỹ tọa lạc trên một gò đất cao tự nhiên thuộc dải đất gò chạy từ khu vực dinh Toàn quyền cũ qua công viên Tao Đàn xuống vùng Chợ Đũi. Ngay cả khi đường Nguyễn Trãi và đường Tôn Thất Tùng đã được nâng cấp nhiều lần qua hơn một thế kỷ, cốt nền khuôn viên nhà thờ vẫn cao hơn mặt đường xung quanh hàng mét, phải bước lên hệ bậc đá hoa cương mới vào tới sân. Trong phép xem đất cổ truyền, địa thế gò cao giữa vùng đồng bằng ven sông rạch gọi là cao cang tụ khí, giúp công trình luôn khô ráo, thoát thủy nhanh và giữ được trường khí thanh sạch tách biệt khỏi sự ồn ào bụi bặm của mặt đường phố bên dưới.
Về sơn hướng và minh đường, trục chính của thánh đường đặt theo phương tây bắc - đông nam: phần hậu cung và phòng mộ ông bà Huyện Sỹ tọa ở phía tây bắc (cung Càn trong Bát quái, tượng trưng cho trời và bậc trưởng thượng), mặt tiền tháp chuông mở về hướng đông nam (cung Tốn, hướng đón gió mát từ sông Sài Gòn và rạch Bến Nghé thổi lên). Phía trước mặt tiền nhà thờ là khoảng sân rộng trồng cây cổ thụ làm nội minh đường, và mở rộng ra bên kia ngã tư Tôn Thất Tùng - Nguyễn Trãi ở phía đông và đông nam là dải không gian xanh thoáng đãng của công viên 23 tháng 9 (khu vực ga Sài Gòn cũ) đóng vai trò ngoại minh đường rộng lớn giữa lòng đô thị. Sự kết hợp giữa cốt đất gò cao vững chãi, vật liệu đá hoa cương bền bỉ thuộc hành Thổ - Kim và hướng mở đông nam đón gió lành đã giúp ngôi thánh đường giữ được vẻ tĩnh tại, uy nghiêm suốt hơn một trăm hai mươi năm qua.
VLễ bổn mạng Thánh Philipphê, các kỳ giỗ tổ chi tộc và lịch phụng vụ
Là nhà thờ giáo xứ lâu đời nằm ngay trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà thờ Huyện Sỹ duy trì nhịp sinh hoạt phụng vụ đều đặn hằng ngày theo lịch chung của Giáo hội Công giáo, đồng thời có những ngày lễ đặc biệt gắn với vị thánh bổn mạng và truyền thống uống nước nhớ nguồn đối với hai vị ân nhân xây dựng nhà thờ.
| Thời điểm trong năm | Lễ hoặc kỳ tưởng niệm | Nội dung cử hành chính |
|---|---|---|
| Ngày 3 tháng 5 dương lịch | Lễ Thánh Philipphê và Giacôbê Tông đồ (Bổn mạng nhà thờ) | Lễ quan thầy chính thức của Nhà thờ Huyện Sỹ (Giáo xứ Chợ Đũi), cử hành Thánh lễ đồng tế trọng thể cầu nguyện cho toàn giáo xứ và tưởng nhớ tiền nhân. |
| Tháng 11 dương lịch và ngày giỗ hằng năm | Thánh lễ cầu nguyện cho ông bà Huyện Sỹ Lê Phát Đạt - Huỳnh Thị Tài | Trong Tháng Các Đẳng Linh Hồn (tháng 11) và vào các ngày giỗ của ông Philipphê Lê Phát Đạt cùng bà Anê Huỳnh Thị Tài, giáo xứ cùng con cháu hậu duệ quy tụ cử hành Thánh lễ và viếng khu mộ đá phía sau cung thánh. |
| Ngày 24 và 25 tháng 12 | Đại lễ Giáng Sinh | Khuôn viên rộng lớn quanh nhà thờ và đài Đức Mẹ được trang hoàng hang đá Bêlem rực rỡ, đón hàng vạn giáo dân cùng người dân thành phố về tham dự Đêm Canh thức và Thánh lễ Giáng Sinh. |
| Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh | Tam Nhật Vượt Qua và mừng Chúa Phục Sinh | Cử hành trọng thể các nghi thức Thứ Năm Tuần Thánh, suy niệm cuộc Thương Khó Thứ Sáu Tuần Thánh, Đêm Vọng Phục Sinh và Thánh lễ Chúa Nhật Phục Sinh. |
| Ba ngày Tết Nguyên Đán | Thánh lễ đầu xuân theo truyền thống Việt Nam | Mùng Một Tết cầu bình an cho năm mới, Mùng Hai Tết kính nhớ tổ tiên ông bà cha mẹ (đặc biệt viếng mộ hai vị ân nhân tại hậu cung), Mùng Ba Tết thánh hóa công ăn việc làm. |
Một nét đẹp văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ tại Giáo xứ Chợ Đũi là lòng tri ân đối với bậc tiền nhân khai sáng. Mỗi khi kết thúc Thánh lễ hoặc trong các dịp lễ giỗ, Tết Nguyên Đán và tháng Mười Một cầu cho các tín hữu đã qua đời, nhiều giáo dân thường nán lại bước ra gian phòng phía sau cung thánh để đọc một kinh Lạy Cha, kinh Kính Mừng trước mộ đá của ông bà Huyện Sỹ và cha sở Charles Bouttier. Đó là sự giao hòa tự nhiên giữa đức tin Công giáo và đạo lý hiếu nghĩa của người Việt Nam.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 1 đường Tôn Thất Tùng, phường Bến Thành (phường Phạm Ngũ Lão cũ, Quận 1 cũ), Thành phố Hồ Chí Minh
- Đường tới
- Nhà thờ tọa lạc tại số 1 đường Tôn Thất Tùng (ngay góc giao đường Tôn Thất Tùng và đường Nguyễn Trãi), phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh (Quận 1 cũ), cách chợ Bến Thành khoảng 1 km về phía tây theo trục đường Lê Lai và công viên 23 tháng 9.
- Toạ độ
- 10.76861, 106.68889
Nhà thờ Huyện Sỹ là nơi cử hành phụng vụ tôn nghiêm của Giáo xứ Chợ Đũi, vì vậy quý vị khi đến tham quan kiến trúc hoặc viếng khu mộ cổ cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo, bỏ mũ nón khi bước vào lòng nhà thờ và giữ trật tự tuyệt đối trong giờ đang cử hành Thánh lễ. Khu vực phòng mộ đá cẩm thạch của ông bà Huyện Sỹ nằm ngay phía sau cung thánh, quý vị nên xin phép các vị phụ trách nhà thờ và đi theo lối hành lang bên hông sau giờ lễ, tuyệt đối không tự ý bước cắt ngang qua bàn thờ cung thánh hoặc chạm tay lên các pho tượng đá cẩm thạch.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Huyện Sỹ
Contribute photos, information or video for Huyện Sỹ ChurchThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Huyện Sỹ có tên chính thức là gì và thuộc giáo xứ nào?
Tên chính thức của nhà thờ là Nhà thờ Thánh Philipphê Tông đồ, là nhà thờ chính của Giáo xứ Chợ Đũi thuộc Tổng giáo phận Sài Gòn. Tên gọi Nhà thờ Huyện Sỹ là cách gọi dân gian quen thuộc để tưởng nhớ ông Huyện Sỹ Lê Phát Đạt, người đã hiến đất và một phần bảy gia tài để xây dựng công trình.
Nhà thờ Huyện Sỹ được xây dựng năm nào và do ai thiết kế?
Nhà thờ được khởi công năm 1902 và khánh thành năm 1905 theo bản thiết kế kiến trúc Tân Gô-tích của Linh mục người Pháp Charles Bouttier (Cố Thu), vị cha sở coi sóc họ đạo Chợ Đũi từ năm 1897 đến năm 1919.
Ông Huyện Sỹ Lê Phát Đạt có quan hệ thế nào với Nam Phương Hoàng hậu?
Ông Philipphê Lê Phát Đạt (1841 - 1900) và phu nhân là bà Anê Huỳnh Thị Tài (1845 - 1920) là ông bà ngoại ruột của Nam Phương Hoàng hậu (Nguyễn Hữu Thị Lan, hoàng hậu của vua Bảo Đại). Người con gái của ông bà Huyện Sỹ là bà Lê Thị Binh đã kết hôn với ông Nguyễn Hữu Hào và sinh ra Nam Phương Hoàng hậu.
Khu mộ của vợ chồng ông bà Huyện Sỹ nằm ở đâu và có gì đặc biệt?
Khu mộ nằm trong gian phòng riêng ngay phía sau cung thánh của Nhà thờ Huyện Sỹ. Tại đây có hai ngôi mộ bằng đá cẩm thạch nguyên khối chạm khắc tượng toàn thân ông Lê Phát Đạt và bà Huỳnh Thị Tài nằm gối đầu trên gối đá trong trang phục áo dài gấm, khăn đóng truyền thống Việt Nam, cùng các pho tượng bán thân bằng cẩm thạch trắng rất tinh xảo.
Tháp chuông Nhà thờ Huyện Sỹ cao bao nhiêu và có mấy quả chuông?
Tháp chuông chính của nhà thờ cao 57 mét (tính cả thánh giá và con gà trống Gaulois bằng đồng trên đỉnh). Bên trong tháp treo 4 quả chuông đồng được đúc tại Pháp năm 1905, gồm 2 quả chuông lớn đường kính 1,05 mét do vợ chồng người con trai là ông Lê Phát Thanh dâng tặng và 2 quả chuông nhỏ đường kính 0,95 mét.