Đi trên đường Trần Hưng Đạo về phía cầu Ông Lãnh, tới chỗ giao với đường Đề Thám, quý vị sẽ gặp một khối nhà vuông vức quay mặt ra ngã ba, tường sáng màu, cửa sổ chia ô đều tăm tắp, và một tháp vươn thẳng có gắn cây thánh giá trên đỉnh. Không có tượng thánh đứng trong hốc tường, không có vòm cuốn nhọn, không có cửa hoa hồng bằng kính màu. Nếu quý vị vừa đi qua nhà thờ Đức Bà cách đó không xa thì sự khác nhau giữa hai ngôi nhà là thứ nhìn một cái đã thấy.
Bên trong cũng vậy, gồm một gian dài, hàng ghế cùng quay về một cái bục, cây thập tự để trơn trên bức tường phía sau. Nhưng ở ngôi nhà thờ này có thêm một thứ mà phần lớn nhà thờ không có, và cũng là thứ đáng kể nhất của nó. Ngay phía trước bục giảng, âm xuống dưới sàn và thường được đậy kín khi không dùng, là một hồ nước. Đó là hồ báp têm, và nó giải thích được gần hết những gì đạo Tin Lành coi trọng.
IHồ Báp Têm Và Hai Thánh Lễ Của Tin Lành
Người mới tìm hiểu đạo Tin Lành hay hỏi vì sao nhà thờ của đạo này trống trải như vậy. Câu trả lời nằm ở chỗ Tin Lành rút gọn nghi lễ xuống còn hai việc, và cả hai đều làm bằng vật rất đời thường là nước trong lễ báp têm, bánh và chén trong lễ Tiệc Thánh. Không có hương, không có nến thánh hiến, không có dầu, không có tượng. Nhà thờ Tin Lành vì thế không cần chỗ để bày, chỉ cần chỗ để ngồi và một cái hồ.
Theo giáo lý Tin Lành, báp têm là nghi thức một người công khai nhận đức tin trước hội chúng. Lễ này không làm cho người ta được cứu, mà là dấu bên ngoài của một điều đã xảy ra bên trong. Phần lớn hội thánh Tin Lành ở Việt Nam làm lễ theo lối dìm mình, tức người chịu lễ bước xuống hồ, được mục sư dìm hẳn xuống nước rồi nâng lên. Cử chỉ ấy có nghĩa đi kèm, là cùng chết và cùng sống lại với Chúa Giêsu, cho nên nó phải là dìm chứ không phải rảy nước lên trán.
Vì hiểu như vậy nên Tin Lành chỉ làm báp têm cho người đã đủ trí khôn và tự mình xin, không làm cho trẻ sơ sinh. Trẻ nhỏ trong gia đình tín hữu được đem tới nhà thờ để cha mẹ dâng con và hội chúng cầu nguyện, nhưng đó là lễ dâng con chứ không phải lễ rửa tội.
Nghi thức thứ hai là Tiệc Thánh. Bánh được bẻ ra và chén được chuyền quanh để nhớ sự chết của Chúa Giêsu. Người Tin Lành hiểu bánh và chén là dấu hiệu tưởng niệm, không tin rằng chúng biến thành thân và huyết. Đây là một trong những chỗ khác nhau sâu nhất giữa Tin Lành và Công Giáo, và cũng là lý do trong nhà thờ Tin Lành không có nhà tạm, không có chầu, không có kiệu.
Về đường đi của đạo tới Sài Gòn, tư liệu của chính hội thánh ghi Tin Lành được đưa vào Sài Gòn năm 1918, khi hai giáo sĩ John Drange Olsen và Irwin Robert Stebbins vào truyền giáo, và những tín hữu người Việt đầu tiên xuất hiện quanh năm 1918 tới 1920. Thầy giáo Nguyễn Văn Lang, người dạy tiếng Việt cho hai giáo sĩ từ tháng 9 năm 1918, được trang của Chi hội Sài Gòn ghi là tin nhận Chúa tháng 11 năm 1918, còn tư liệu Tổng Liên hội ghi ông nhận lễ báp têm tháng 11 năm 1919 và là người Việt đầu tiên ở đây chịu báp têm. Trong các năm 1921 tới 1924, tại Sài Gòn, giáo sĩ John Drange Olsen cùng dịch giả Trần Văn Dõng đã dịch nửa đầu Cựu Ước (từ Sáng Thế Ký tới Ê-sai) cho bản Kinh Thánh tiếng Việt in năm 1925. Hội thánh người Hoa tại Chợ Lớn lập năm 1922 và dựng nhà thờ trên đường Nguyễn Trãi, còn hội thánh người Việt ở Bình Trị Đông lập năm 1924 với một ngôi nhà thờ gỗ rộng 4 mét dài 12 mét dựng năm 1927.
Ba chỗ hay hiểu lầm, xin nói bằng giọng sử liệu. Thứ nhất, chữ hội thánh không chỉ ngôi nhà. Hội thánh là cộng đoàn những người tin, còn ngôi nhà gọi là nhà thờ. Hội thánh có trước nhà thờ hai mươi năm ở chính nơi này. Thứ hai, hồ báp têm không phải giếng nước thánh và nước trong hồ không được coi là nước phép, sau lễ được tháo đi như nước thường. Thứ ba, nhà thờ Tin Lành không có bổn mạng và không đặt tên theo một vị thánh, mà gọi theo địa danh hoặc tên phố, như cách người Sài Gòn quen gọi nơi này là nhà thờ Tin Lành Trần Hưng Đạo.
IITừ Sáu Người Tin Đạo Tới Ngôi Nhà Thờ Hôm Nay
Lịch sử chi hội này đi qua ba chặng gồm một nhóm nhỏ đi mượn chỗ nhóm lại, rồi một ngôi nhà thờ dựng trên mảnh đất tự mua, rồi một ngôi lớn hơn xây lại trên chính mảnh đất ấy. Chặng thứ nhất kéo dài hai mươi năm.
Có một chỗ nguồn vênh nhau mà thư viện ghi thẳng ra chứ không chọn bừa. Tư liệu của chính hội thánh và của Hội Thánh Tin Lành Việt Nam ghi năm lập là 1920, và lễ kỷ niệm một trăm năm được tính theo mốc ấy. Một bài khảo cứu trên báo Thanh Niên lại ghi hội thánh người Việt ở Sài Gòn được lập năm 1925. Có thể một bên tính từ lúc nhóm tín hữu đầu tiên hình thành và có người quản nhiệm, bên kia tính từ lúc chi hội được tổ chức chính thức. Thư viện không chọn một con số, và giữ nguyên mốc 1920 theo tư liệu của chính hội thánh.
- 1918Tin Lành được đưa vào Sài GònHai giáo sĩ John Drange Olsen và Irwin Robert Stebbins vào Sài Gòn. Trước đó, từ năm 1893 và tháng 9 năm 1917 (giáo sĩ William C. Cadman) đã có những chuyến khảo sát nhưng chưa lập được cơ sở.
- 1919Người Việt đầu tiên chịu báp têm ở Sài GònThầy giáo Nguyễn Văn Lang (người tin nhận Chúa từ tháng 11 năm 1918 khi dạy tiếng Việt cho hai giáo sĩ Olsen và Stebbins) nhận lễ báp têm tháng 11 năm 1919. Tới năm 1920, có thêm sáu người Việt chịu báp têm, nâng số tín hữu lên bảy người.
- 1920Lập Hội Thánh Tin Lành Sài GònTruyền đạo Đoàn Văn Khánh là quản nhiệm đầu tiên. Đây là mốc mà chính hội thánh tính, tuy khảo cứu trên báo Thanh Niên ghi năm 1925.
- 1940Dựng ngôi nhà thờ đầu tiênSau lời kêu gọi quyên góp của Mục sư Lê Văn Quế trên báo Thánh Kinh tháng 6 năm 1936, nhà thờ dựng xong tại góc đại lộ Galliéni và đường Louvain (nay là Trần Hưng Đạo và Đề Thám) trên mảnh đất mua từ tiền quyên góp của tín hữu và của hội thánh, khánh thành sáng ngày 1 tháng 12 năm 1940 (báo Thời Thế ngày 2 tháng 12 năm 1940 đưa tin). Trước đó hội thánh phải nhóm ở những chỗ thuê trên đường Phạm Ngũ Lão, Hàm Nghi và tạm ở nhà thờ Tin Lành Nguyễn Trãi, Chợ Lớn.
- 1970Xây lại lớn hơn và cung hiếnNgôi nhà thờ được xây lại trên nền cũ với quy mô lớn hơn, lễ cung hiến tổ chức ngày 25 tháng 10 năm 1970. Đây là ngôi nhà thờ quý vị thấy hôm nay, có hồ báp têm xây trong lòng nhà thờ.
- 2022Lễ kỷ niệm một trăm nămLễ cảm tạ kỷ niệm một trăm năm thành lập tổ chức sáng ngày 6 tháng 8 năm 2022, sau khi phải dời lại từ năm 2020. Khoảng một nghìn tín hữu dự lễ.
Chuyện mảnh đất mua từ tiền quyên góp của tín hữu và của hội thánh đáng được nói thêm một câu, vì nó chạm vào một nguyên tắc của đạo. Hội Thánh Tin Lành Việt Nam đi theo lối tự dưỡng, tức mỗi chi hội tự lo lấy tiền nuôi mục sư và tự lo lấy cơ sở của mình bằng tiền dâng hiến của chính tín hữu, không trông vào trợ cấp của hội truyền giáo nước ngoài. Một ngôi nhà thờ dựng bằng tiền dâng góp vì thế không chỉ là một công trình, mà là bằng chứng rằng chi hội ấy đã đứng được trên chân mình. Cũng từ Chi hội Sài Gòn, trong một thế kỷ hội thánh đã mở thêm mười ba chi hội và một điểm nhóm tại Sài Gòn cùng vùng phụ cận, từ Cần Đước (1936), Phú Xuân (1938), Cần Giuộc (1940), Gia Định (1950) tới Nguyễn Tri Phương, Hòa Hưng, Khánh Hội, Trương Minh Giảng, Chánh Hưng, Phạm Thế Hiển, Thị Nghè, Bình Trị Đông, Ngô Gia Tự và Điểm nhóm Phú Lợi (2015).
IIIKhối Vuông, Cửa Sổ Đều Và Cây Thập Tự Trơn
Ngôi nhà thờ thuộc lối nhà thờ Tin Lành hiện đại với khối hình học rõ ràng, tường phẳng, cửa sổ chia ô đều đặn để lấy sáng tự nhiên, tháp vươn thẳng có thánh giá trên đỉnh. Không vòm cuốn nhọn, không trụ bay, không kính màu kể tích thánh.
Lý do không phải là tiết kiệm. Đạo Tin Lành coi ngôi nhà thờ là chỗ hội chúng nhóm lại chứ không phải là một vật thánh. Không có phần nào của ngôi nhà được cung hiến thành nơi thánh thiêng riêng, không có cung thánh mà giáo dân không được bước vào. Cả gian nhà là một, và mọi thứ trong đó phục vụ đúng ba việc là nghe được, hát được, nhìn thấy bục giảng.
Xây âm xuống sàn ngay phía trước bục giảng, có bậc bước xuống hai bên, đủ sâu để dìm cả người. Ngoài kỳ làm lễ thì được đậy lại và gần như không thấy. Đây là hạng mục làm nên nét riêng của ngôi nhà thờ này.
Đặt trên bệ cao ở đầu gian nhóm, là trung tâm thị giác của cả lòng nhà thờ. Trong nhà thờ Tin Lành, bục giảng chiếm đúng vị trí mà bàn thờ chiếm trong nhà thờ Công Giáo.
Một chiếc bàn dài kê phía dưới bục giảng, để trống ngoài kỳ lễ. Ngày có Tiệc Thánh thì bày khay bánh và khay chén nhỏ, phủ khăn trắng. Bàn này không phải bàn thờ và không có ai dâng lễ vật lên đó.
Gắn trên tường sau bục giảng hoặc trên đỉnh tháp, không có tượng Chúa chịu nạn. Cây thập tự trống là lối riêng của Tin Lành, mang nghĩa Chúa đã sống lại và không còn trên thập tự nữa.
Lòng nhà thờ là một gian lớn không ngăn chia, hàng ghế thẳng hàng cùng quay về bục giảng, có tầng lửng phía sau cho thêm chỗ ngồi. Ban hát và đàn đặt gần bục giảng.
| Yếu tố | Ở nhà thờ Tin Lành này | Ở nhà thờ Công Giáo cùng phố |
|---|---|---|
| Khối chính | Khối vuông vức, tường phẳng, đường nét thẳng | Vòm cuốn, trụ bổ tường, tháp đôi |
| Ánh sáng | Cửa sổ chữ nhật, kính trong, sáng đều | Kính màu ghép tích thánh, ánh sáng nhiều màu |
| Đầu gian thờ | Bục giảng trên bệ cao, thập tự để trơn | Cung thánh với bàn thờ, nhà tạm, tượng |
| Nước dùng trong lễ | Hồ báp têm xây trong lòng nhà thờ | Giếng rửa tội hoặc bình nước thánh ở cửa |
| Tên gọi | Gọi theo địa danh hoặc tên phố | Gọi theo tước hiệu Chúa, Đức Mẹ hoặc một vị thánh |
IVThế Đất Và Hướng
Phải rào trước cho rõ. Đạo Tin Lành không dạy phong thủy và còn dè dặt với việc kén ngày kén hướng, coi đó là chuyện không thuộc về đức tin. Thế đứng và hướng của ngôi nhà thờ này do thửa đất ở góc phố quy định, cộng với đòi hỏi thực dụng là cả gian nhóm phải cùng nhìn được về bục giảng. Những dòng dưới đây là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, viết để quý vị quen lối ấy có chỗ đối chiếu, chứ không phải điều chép trong tư liệu của hội thánh và cũng không phải ý của người dựng.
Thứ đập vào mắt trước nhất là thế góc phố. Công trình đứng ở chỗ đường Trần Hưng Đạo gặp đường Đề Thám, hai mặt thoáng. Trong phép xem đất ở đô thị, mảnh đất hai mặt tiền ở ngã ba được gọi là đất đắc lộ, được cả tiếng lẫn khách, vì mọi hướng đi qua đều nhìn thấy. Nhưng sách cũng dặn rằng ngã ba có mặt trái của nó, bởi luồng đường đâm thẳng vào mặt nhà là thế xuyên tâm, khí đi mạnh và gấp, không tụ. Người xưa hóa giải bằng cách lùi công trình vào trong, để một khoảng trống làm đệm, và đúng là ngôi nhà thờ này không áp sát ra vỉa hè.
Thứ hai là minh đường. Khoảng sân phía trước nhà thờ, nơi tín hữu đứng lại chào nhau sau buổi nhóm, giữ vai trò minh đường theo đúng nghĩa của sách, tức một khoảng bằng ngay trước cửa, đủ để khí dừng lại một nhịp trước khi vào trong.
Thứ ba là thủy, và đây là chỗ thú vị nhất của ngôi nhà thờ này. Sách địa lý coi nước là thứ tụ khí, và một nơi thờ tự có nước ở gần được coi là có phúc trạch. Cả vùng Cầu Ông Lãnh vốn là đất bến sông, kênh rạch xưa chạy quanh, đó là lớp nước bên ngoài. Nhưng ngôi nhà này còn có một lớp nước nữa mà rất ít công trình nào có, là hồ báp têm ngay trong lòng nhà. Người Tin Lành đào hồ ấy vì một lẽ giáo lý, không vì phong thủy. Thư viện chỉ ghi nhận rằng theo lối đọc cổ truyền, nước nằm ở tâm công trình là thế nội thủy, vốn được coi là thế giữ khí bậc nhất. Sự trùng hợp ấy là trùng hợp, và thư viện không đẩy nó đi xa hơn.
Cuối cùng là tọa hướng. Nhà thờ mở mặt ra ngã ba theo hướng chung là tây bắc, lưng dựa vào khối phố phía sau. Đồng bằng Nam Bộ không có núi để tựa, nên lối giải quen thuộc của người Việt ở đây là lấy dãy nhà liền kề phía sau thay núi, gọi là nhân tạo hậu chẩm. Cần nói thêm một điều để quý vị khỏi hiểu nhầm là nhà thờ Công Giáo theo nếp cổ thì quay cung thánh về hướng đông, còn nhà thờ Tin Lành không có quy tắc hướng nào cả. Cái hướng ở đây thuần túy là hướng của con phố.
VLễ Và Nếp Nhóm Trong Năm
Năm lễ của một chi hội Tin Lành xoay quanh buổi thờ phượng Chúa nhật, và điểm cao của năm là lễ Thương Khó cùng lễ Phục Sinh, rồi tới lễ Giáng Sinh. Không có lễ kính thánh, không có bổn mạng, không có kỳ chay bắt buộc, không có lễ cầu hồn. Ở ngôi nhà thờ này, lễ báp têm có sức nặng riêng vì nó được cử hành ngay trong lòng nhà thờ, trước mặt cả hội chúng.
| Thời điểm | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Mỗi Chúa nhật | Thờ phượng chung | Buổi nhóm chính, gồm hát thánh ca, cầu nguyện, đọc và giảng Kinh Thánh, dâng hiến. Chi hội đông tín hữu nên chia thành nhiều buổi và nhiều ban ngành. |
| Theo kỳ trong năm | Lễ Báp Têm | Người mới tin bước xuống hồ báp têm trước bục giảng, được mục sư dìm xuống nước rồi nâng lên, công khai nhận đức tin trước hội chúng. Chỉ làm cho người tự mình xin, không làm cho trẻ sơ sinh. |
| Theo kỳ trong năm | Lễ Tiệc Thánh | Bánh được bẻ và chén được chuyền quanh để tưởng niệm sự chết của Chúa Giêsu. Chỉ người đã chịu báp têm dự phần, và trước đó có lời kêu gọi xét mình. |
| Thứ Sáu trước Phục Sinh và Chúa nhật kế đó | Lễ Thương Khó và lễ Phục Sinh | Hai ngày trọng nhất trong năm. Ngày thay đổi theo từng năm vì tính theo lịch Phục Sinh. |
| Ngày 25 tháng 12 | Lễ Giáng Sinh | Dịp đông người nhất, có chương trình thánh nhạc và thường mời cả người ngoài đạo tới dự. |
| Ngày 31 tháng 10 | Ngày Cải Chánh | Kỷ niệm ngày Martin Luther công bố chín mươi lăm luận đề năm 1517, mốc khai sinh của đạo Tin Lành. |
Chi hội này thuộc hàng đông tín hữu nhất trong các chi hội Tin Lành ở Việt Nam, với khoảng hai nghìn năm trăm thành viên vào năm 2022, chia thành mười lăm khu vực và hai mươi ba ban ngành. Với người Sài Gòn không theo đạo, ngôi nhà thờ này quen thuộc nhất vào dịp Giáng Sinh, khi đèn và thánh ca tràn ra tận ngã ba.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 155 đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, Thành phố Hồ Chí Minh
- Đường tới
- Nhà thờ ở số 155 đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, ngay chỗ giao với đường Đề Thám. Đi bộ được từ khu Bùi Viện và từ chợ Bến Thành.
- Toạ độ
- 10.7664, 106.6943
Đây là cơ sở thờ phượng đang hoạt động, nên lệ của nhà thờ là lệ phải theo. Vài điều thường được nhắc là ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào trong, tắt chuông điện thoại, và nếu đang có buổi nhóm thì ngồi hàng ghế cuối, giữ im lặng, không đi lại và không chụp ảnh. Khách không lên bục giảng và không bước xuống hồ báp têm. Người ngoài đạo được mời ngồi dự, nhưng phần Tiệc Thánh thì chỉ tín hữu đã chịu báp têm dự phần, xin quý vị để khay bánh và khay chén đi qua.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Tin Lành Sài Gòn
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
nhà thờ tin lành sài gòn ở đâu
Ở số 155 đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, Thành phố Hồ Chí Minh, ngay góc với đường Đề Thám. Người Sài Gòn quen gọi là nhà thờ Tin Lành Trần Hưng Đạo. Đây là nơi nhóm lại của Chi hội Tin Lành Sài Gòn.
hồ báp têm trong nhà thờ tin lành dùng làm gì
Dùng cho lễ báp têm dìm mình. Người mới tin bước xuống hồ, được mục sư dìm hẳn xuống nước rồi nâng lên, mang nghĩa cùng chết và cùng sống lại với Chúa Giêsu. Nước trong hồ không được coi là nước phép, sau lễ được tháo đi như nước thường.
tin lành có rửa tội cho trẻ sơ sinh không
Không. Tin Lành chỉ làm báp têm cho người đã đủ trí khôn và tự mình xin, vì hiểu báp têm là dấu hiệu bên ngoài của một quyết định bên trong. Trẻ nhỏ trong gia đình tín hữu được đem tới nhà thờ để cha mẹ dâng con và hội chúng cầu nguyện, đó là lễ dâng con chứ không phải lễ rửa tội.
nhà thờ tin lành sài gòn xây năm nào
Hội Thánh lập năm 1920 theo tư liệu của chính hội thánh, tuy có nguồn ghi năm 1925. Ngôi nhà thờ đầu dựng trên đất mua từ tiền quyên góp của tín hữu và của hội thánh, khánh thành sáng ngày 1 tháng 12 năm 1940 (báo Thời Thế ngày 2 tháng 12 năm 1940 đưa tin). Ngôi hiện nay xây lại lớn hơn và cung hiến ngày 25 tháng 10 năm 1970.
nhà thờ tin lành và nhà thờ công giáo khác nhau thế nào
Nhà thờ Tin Lành lấy bục giảng làm trung tâm thay cho bàn thờ, không đặt tượng và ảnh thờ, thánh giá để trơn, chỉ giữ hai thánh lễ là báp têm và Tiệc Thánh, không có nhà tạm và không gọi tên theo một vị thánh. Người đứng đầu gọi là mục sư quản nhiệm và có gia đình.