Đứng giữa vùng thảo nguyên đá phấn mênh mông của Đồng bằng Salisbury thuộc hạt Wiltshire, nơi gió từ Đại Tây Dương thổi lồng lộng qua những gò mộ cổ Thời đại Đồ Đồng nhấp nhô trên đường chân trời, quý vị sẽ thấy một cụm cột đá xám sẫm dựng đứng lên giữa bầu trời miền Tây Nam nước Anh. Ngay cả khi đã nhìn qua hàng trăm bức ảnh, cảm giác đối diện trực tiếp với những khối đá sa thạch Sarsen cao hơn bảy mét, bên trên gác những thanh dầm đá ngang uốn cong theo đúng độ tròn của vòng hào đất cổ, vẫn khiến người lữ khách lặng đi trước sức lao động và trí tuệ của những cư dân thời Đá Mới cách nay năm thiên niên kỷ.
Tên gọi Stonehenge bắt nguồn từ tiếng Anh cổ thời Anglo-Saxon là Stanhengues, mang nghĩa những tảng đá treo lơ lửng trên không trung. Trong hệ thống phân loại của thư viện, công trình được xếp vào truyền thống thờ cúng tổ tiên thời Tiền sử, bởi các cuộc khai quật khảo cổ học hiện đại đã chứng minh rằng hàng trăm năm trước khi những khối cự thạch được dựng lên, nơi đây đã là nghĩa trang hỏa táng tập thể lớn nhất quần đảo Anh và là trung tâm nghi lễ tưởng niệm các bậc tiền nhân gắn liền với chu kỳ tái sinh của Mặt Trời.
IThánh Địa Tổ Tiên Và Đài Chiêm Tinh Mặt Trời Thời Đá Mới
Người kiến tạo Stonehenge từ khoảng năm 3000 trước Công nguyên đến năm 1600 trước Công nguyên là các cộng đồng nông dân và mục đồng thời Đá Mới (Neolithic) sang đầu Thời đại Đồ Đồng, một nền văn hóa không để lại chữ viết. Để đọc được đối tượng tôn thờ và ý nghĩa tâm linh của công trình, giới khảo cổ học phải dựa vào di cốt con người, cấu trúc vật chất của đá và gỗ, cùng sự căn chỉnh thiên văn nghiêm ngặt trên thực địa.
Trong thế giới quan của cư dân Đá Mới tại quần đảo Anh, vũ trụ vận hành qua sự giao cảm giữa hai cõi là cõi người sống và cõi tổ tiên vĩnh hằng. Khảo sát của Dự án Riverside do Giáo sư Mike Parker Pearson (Đại học College London) chủ trì đã chỉ ra rằng Stonehenge không đứng đơn độc mà tạo thành một cặp đối xứng nghi lễ với khu định cư và vòng cột gỗ khổng lồ Durrington Walls cùng Woodhenge nằm cách đó khoảng 3,2 kilômét về phía đông bắc, kết nối với nhau qua dòng sông Avon. Trong ngôn ngữ biểu tượng của thời Đá Mới, gỗ là vật liệu hữu cơ sinh trưởng rồi mục nát, đại diện cho đời sống tạm thời của người đang sống tại Durrington Walls. Ngược lại, đá là vật chất bất hoại trường tồn qua ngàn đời, đại diện cho linh hồn vĩnh cửu của các bậc tổ tiên ngự trị tại Stonehenge.
Trục chính của Stonehenge được thiết kế xoay theo đường đi của Mặt Trời vào hai thời khắc chuyển mùa thiêng liêng nhất trong năm nông nghiệp là ngày Hạ chí (Summer Solstice) và ngày Đông chí (Winter Solstice). Vào buổi chiều ngày Đông chí, khi đêm dài nhất và đất trời lạnh giá nhất, người xưa hành hương nhìn về phía tây nam qua khe hẹp giữa cặp trụ đá lớn nhất của cổng ba đá trung tâm để chứng kiến Mặt Trời lặn xuống, cầu nguyện cho ánh sáng không tắt hẳn và linh hồn tổ tiên phù hộ cho mùa màng hồi sinh. Vào sáng sớm ngày Hạ chí, Mặt Trời lại mọc lên ở đúng hướng đông bắc ngay phía trên tảng Đá Gót Chân (Heel Stone), chiếu tia nắng đầu tiên xuyên thẳng vào tâm vòng đá.
Chứng cứ khảo cổ học xác nhận vai trò thánh địa tổ tiên của Stonehenge nằm ở 56 hố Aubrey (Aubrey Holes) đào quanh mép trong của vòng hào đất cùng lòng hào và phần đê đất bao quanh. Kết quả phân tích niên đại phóng xạ carbon và nhân chủng học trên hàng chục nghìn mảnh xương người hỏa táng thu được tại đây cho thấy từ khoảng năm 3000 tới năm 2500 trước Công nguyên, ít nhất 150 đến 240 cá nhân gồm cả nam giới, phụ nữ và trẻ em thuộc tầng lớp thủ lĩnh hoặc gia tộc tinh hoa đã được hỏa táng và đem tro cốt về an táng tại Stonehenge. Phân tích đồng vị stronti trên răng và xương của một số di cốt cũng như di cốt động vật hiến tế tại Durrington Walls chứng minh rằng người xưa đã lội bộ hàng trăm kilômét từ tận xứ Wales, vùng cao nguyên Scotland và miền tây nước Anh về Đồng bằng Salisbury để dự lễ tế tổ tiên và tiệc công cộng.
Một lầm tưởng phổ biến kéo dài suốt ba thế kỷ qua là cho rằng Stonehenge do các tu sĩ Druid của người Celt cổ đại xây dựng để làm nơi hiến tế. Cách hiểu này bắt nguồn từ suy đoán của nhà khảo cổ tiên phong John Aubrey vào thế kỷ 17 và được bác sĩ William Stukeley phổ biến rộng rãi vào năm 1740. Thực tế, phương pháp định tuổi bằng đồng vị carbon C-14 từ giữa thế kỷ 20 đã chứng minh vòng đá Stonehenge hoàn tất các giai đoạn xây dựng chính từ khoảng năm 3000 tới năm 1600 trước Công nguyên, tức là sớm hơn sự xuất hiện của tầng lớp tu sĩ Druid thời Đồ Sắt Celt tại đảo Anh từ 1.200 đến 2.000 năm. Các nhóm tân Druid hiện đại tụ tập tại đây vào dịp Hạ chí là một truyền thống phục hưng văn hóa mới hình thành từ cuối thế kỷ 19 và thế kỷ 20.
IIMột Nghìn Năm Trăm Năm Kiến Tạo Trên Đồng Bằng Salisbury
Stonehenge không phải là một công trình được thiết kế và xây dựng trong một đời người. Hồ sơ di tích số 1010140 của cơ quan di sản quốc gia Anh (Historic England) và tài liệu của English Heritage chia lịch sử kiến tạo nơi này thành nhiều giai đoạn kéo dài hơn 1.500 năm, chưa kể dấu vết hoạt động nghi lễ của người săn bắt hái lượm Thời đại Đá Giữa từ thiên niên kỷ thứ 8 trước Công nguyên.
- Khoảng 8500 tới 7000 TCNDấu chân Thời đại Đá GiữaKhoảng năm nghìn năm trước khi có vòng đá, các nhóm cư dân săn bắt hái lượm Thời đại Đá Giữa (Mesolithic) đã đào hố dựng ít nhất ba tới bốn cột gỗ thông khổng lồ đường kính gần 0,8 mét ngay gần bãi đỗ xe cũ của khu di tích, đánh dấu vùng đất này như một điểm mốc thiêng liêng bên tuyến di cư.
- Khoảng 3000 tới 2935 TCNGiai đoạn 1: Vòng hào đất Henge và 56 hố AubreyCư dân Đá Mới dùng cuốc bằng sừng hươu đỏ và xương bả vai bò rừng đào một vòng hào tròn đường kính khoảng 110 mét vào lớp đá phấn trắng, đắp đất vào phía trong làm bờ đê bao quanh. Ngay sát mép trong bờ đê, họ đào một vòng gồm đúng 56 hố tròn cách đều nhau gọi là hố Aubrey để dựng các trụ đá xanh đầu tiên hoặc cột gỗ nghi lễ.
- Khoảng 2900 tới 2600 TCNGiai đoạn 2: Nghĩa trang hỏa táng tổ tiên và kết cấu gỗNhiều trụ gỗ được dựng lên ở khu vực trung tâm và lối vào phía đông bắc. Toàn bộ vòng hào, bờ đê và 56 hố Aubrey được sử dụng làm nghĩa trang hỏa táng tập thể quy mô lớn nhất đảo Anh thời bấy giờ.
- Khoảng 2500 TCNGiai đoạn 3: Dựng đại kỳ quan cự thạch Sarsen và Đá XanhNhững khối đá sa thạch Sarsen khổng lồ nặng từ 25 đến 45 tấn được kéo về từ vùng đồi West Woods để dựng thành vòng đá ngoài có dầm ngang liên hoàn và hình móng ngựa gồm 5 cổng ba đá (Trilithons) ở trung tâm. Các khối Đá Xanh (Bluestones) từ xứ Wales được sắp xếp lại thành vòng tròn và hình móng ngựa bên trong.
- Khoảng 2300 tới 1600 TCNMở rộng Đại lộ Avenue và các vòng hố Y, ZĐắp con đường rước lễ Avenue dài gần 3 km gồm hai bờ đất và hào song song nối từ lối vào phía đông bắc của Stonehenge chạy theo hướng Mặt Trời mọc ngày Hạ chí rồi vòng xuống bờ sông Avon. Khoảng năm 1600 TCN, người Thời đại Đồ Đồng đào thêm hai vòng hố Y và Z bên ngoài vòng đá Sarsen, khép lại quá trình xây dựng cổ đại.
- 1882 và 1918Đạo luật Bảo vệ Di tích Cổ và hiến tặng cho quốc giaStonehenge được đưa vào danh sách bảo vệ đầu tiên của Đạo luật Bảo vệ Di tích Cổ năm 1882. Năm 1915, luật sư địa phương Cecil Chubb mua khu di tích tại một buổi đấu giá với giá 6.600 bảng Anh rồi trao tặng hoàn toàn cho nhân dân và Chính phủ Anh vào tháng 10 năm 1918.
- 1986Di sản Thế giới UNESCOTổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) ghi danh quần thể Stonehenge, Avebury và các di tích phụ cận là Di sản Thế giới theo các tiêu chí (i), (ii) và (iii) với mã số 373.
Trong lịch sử nghiên cứu Stonehenge, có hai cuộc tranh luận khoa học lớn giữa các nguồn học thuật mà thư viện cần ghi nhận đầy đủ cả hai phía. Thứ nhất là câu hỏi bằng cách nào những khối Đá Xanh (Bluestones) từ vùng đồi Preseli ở hạt Pembrokeshire xứ Wales lại có mặt tại Đồng bằng Salisbury cách đó hơn 240 kilômét. Một trường phái địa chất học do Tiến sĩ Brian John đại diện từng lập luận rằng các khối đá này được băng hà thời Kỷ Băng Hà cuốn từ xứ Wales xuống miền nam nước Anh như những tảng đá tảng băng trôi (glacial erratics), và người tiền sử chỉ việc nhặt chúng tại địa phương. Tuy nhiên, các cuộc khai quật từ năm 2011 đến 2021 do nhóm nghiên cứu của Giáo sư Mike Parker Pearson thực hiện tại vỉa đá Craig Rhos-y-felin và Carn Goedog trên đồi Preseli đã tìm thấy đúng các hốc đá bị tách ra khớp với thành phần khoáng vật của đá xanh Stonehenge, kèm theo nêm đá, búa đá và bếp lửa có niên đại carbon quanh năm 3400 tới 3000 trước Công nguyên, đồng thời phát hiện dấu vết một vòng đá bị tháo dỡ tại Waun Mawn. Đa số giới khảo cổ học hiện nay ủng hộ giả thuyết con người đã khai thác và vận chuyển các khối đá xanh này bằng đường bộ qua các thung lũng sông kết hợp bè mảng ven biển, thậm chí có thể là mang theo chính vòng đá tổ tiên của mình khi di cư từ xứ Wales về Wiltshire.
Điểm sử liệu thứ hai mới được công bố năm 2024 trên tạp chí Nature bởi nhóm nghiên cứu của nhà địa chất học Anthony Clarke (Đại học Curtin và Đại học Aberystwyth) liên quan đến tảng Đá Bàn Thờ (Altar Stone) nặng 6 tấn nằm ở chính giữa tâm vòng đá. Trước đây giới học giả luôn xếp phiến sa thạch màu lục xám này vào nhóm đá từ miền nam xứ Wales. Kết quả phân tích niên đại hạt khoáng vật zircon, apatit và rutil đã chứng minh Đá Bàn Thờ thực chất có nguồn gốc từ lưu vực địa chất Orcadian ở tận vùng đông bắc Scotland (bao gồm khu vực Caithness và quần đảo Orkney), cách Stonehenge tới hơn 700 kilômét. Phát hiện này cho thấy mạng lưới giao thương hàng hải và liên kết nghi lễ giữa các trung tâm cự thạch từ Orkney xuống miền nam nước Anh thời Đá Mới rộng lớn hơn nhiều so với hình dung trước kia.
IIIKỳ Công Cự Thạch Sarsen, Đá Xanh Preseli Và Khớp Mộng Đá
Trong số hàng nghìn vòng đá thời tiền sử rải rác khắp quần đảo Anh và vùng Tây Bắc Âu, Stonehenge là công trình duy nhất có các khối cự thạch được đẽo phẳng bề mặt bằng búa đá lửa và ghép nối các thanh dầm đá ngang liên hoàn trên đỉnh bằng hệ thống mộng và lỗ mộng như nghề mộc. Toàn bộ bố cục gồm vòng hào đất ngoài cùng, hai vòng đá đồng tâm và hai cụm đá hình móng ngựa lồng vào nhau ở trung tâm, mở miệng về hướng đông bắc.
Bờ đất và hào tròn ngoài cùng có đường kính khoảng 110 mét, có lối mở lớn ở hướng đông bắc và một lối mở nhỏ ở hướng nam. Khác với cấu trúc henge chuẩn mực thường đắp bờ đất ở ngoài và đào hào ở trong, tại Stonehenge hào nằm bên ngoài còn bờ đê đá phấn trắng cao khoảng 1,8 mét nằm ở phía trong, sát với vòng 56 hố Aubrey và hai tảng Đá Trạm (Station Stones).
Có đường kính khoảng 33 mét, nguyên bản gồm 30 cột đá sa thạch silic cực cứng (Sarsen) cao trung bình hơn 4 mét trên mặt đất, rộng 2 mét, dày 1 mét và nặng khoảng 25 tấn mỗi khối, được kéo về từ vùng rừng West Woods (nam Marlborough Downs) cách đó khoảng 25 km. Trên đỉnh 30 cột đá là một vòng khép kín gồm 30 thanh dầm đá ngang dài khoảng 3,2 mét, được đẽo cong nhẹ theo đúng chu vi đường tròn.
Trên đỉnh mỗi cột đá Sarsen thẳng đứng, thợ đá thời tiền sử đã đục nổi hai chốt đá hình bán cầu (tenons) ăn khớp hoàn toàn vào hai lỗ mộng (mortises) khoét lõm ở mặt dưới của các thanh dầm ngang. Giữa hai đầu thanh dầm ngang liền kề lại có rãnh mộng âm dương (tongue and groove) khóa chặt vào nhau, đồng thời các cột đá đứng được đẽo hơi thuôn nhỏ về phía đỉnh (entasis) để khi nhìn từ dưới lên không bị cảm giác chụm đầu.
Nằm bên trong vòng Sarsen là 5 cụm cổng đá khổng lồ xếp theo hình móng ngựa mở về hướng đông bắc, mỗi cụm gồm hai trụ đá đứng đỡ một thanh dầm ngang. Các cổng này cao dần về phía tây nam, trong đó cổng ba đá đại trung tâm (Great Trilithon) nguyên cao tới 7,3 mét trên mặt đất (tổng chiều dài cả phần chôn dưới đất là hơn 9 mét), riêng trụ đá số 56 nặng khoảng 45 đến 50 tấn.
Gồm khoảng 80 khối đá magma và đá núi lửa (chủ yếu là đá dolerit đốm, ryolit và đá tro núi lửa) nặng từ 2 đến 4 tấn mỗi khối, mang sắc xanh lam trầm khi bị ướt hoặc mới tách vỡ. Chúng được xếp thành một vòng tròn nằm giữa vòng Sarsen ngoài và cụm Trilithon trong, cùng một hình móng ngựa gồm 19 trụ đá xanh đã đẽo nhẵn bao quanh Đá Bàn Thờ ở lõi trung tâm.
Đá Gót Chân là một khối sa thạch Sarsen tự nhiên hoàn toàn không đẽo gọt, cao 4,7 mét trên mặt đất, nặng khoảng 35 tấn, đứng nghiêng một góc 27 độ bên ngoài lối vào phía đông bắc trên trục Đại lộ Avenue. Nằm ngay ở cổ lối vào vòng hào là phiến Đá Sát Tế dài 6,4 mét nay đã đổ nằm ngang, tên gọi chỉ do các nhà khảo cổ thế kỷ 18 đặt theo sắc đỏ của oxit sắt đọng trong các hốc nước mưa trên mặt đá.
Năm 2010 và những năm tiếp theo, các đợt quét laser 3D độ phân giải milimét trên toàn bộ 83 tảng đá còn lại tại Stonehenge đã phát hiện hơn 115 hình chạm khắc chìm Thời đại Đồ Đồng mà mắt thường khó nhận ra dưới ánh nắng thông thường, tập trung nhiều nhất trên các trụ đá Sarsen số 3, 4, 5 và 53. Các hình khắc này thể hiện những lưỡi rìu đồng không cán thuộc kiểu rìu Arreton Down (niên đại khoảng năm 1750 tới 1500 trước Công nguyên) và một hình lưỡi dao găm có chuôi trên trụ đá số 53, chứng tỏ ngay cả sau khi công trình đã ngừng xây dựng lớn, cư dân Thời đại Đồ Đồng vẫn tiếp tục khắc biểu tượng quyền uy và lễ khí dâng cúng lên bề mặt các trụ đá thiêng.
IVThế Đất Và Hướng
Cư dân thời Đá Mới tại quần đảo Anh không biết đến học thuyết phong thủy Ngũ hành hay Bát quái của phương Đông. Nguyên tắc định vị của họ là địa lý thiêng và thiên văn học nghi lễ, kết nối địa hình tự nhiên của các dải đồi đá phấn, dòng chảy sông Avon với điểm mọc và điểm lặn của Mặt Trời vào ngày Hạ chí cùng ngày Đông chí. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường để quý vị thấy sự tương thông kỳ lạ trong cách người xưa chọn huyệt đất lớn trên thế giới.
Xét về đại cục long mạch và địa hình tại tọa độ 51,17889 độ vĩ Bắc và 1,82611 độ kinh Tây, Đồng bằng Salisbury là một cao nguyên đá phấn rộng lớn nhô lên ở miền nam nước Anh. Trong phép tầm long cổ truyền, vùng thảo nguyên đồi gò lượn sóng liên tiếp nhưng đỉnh bằng phẳng, không có núi đá nhọn sắc đâm chọc được gọi là bình dương kiêm cao nguyên chi long, mạch khí đi chìm dưới lòng đất trắng tinh khiết của tầng đá phấn. Stonehenge không đặt trên đỉnh cao nhất của dải đồi mà tọa lạc ở cao độ khoảng 102 mét so với mực nước biển, ngay trên một yên đất thoải nhẹ dẫn xuống thung lũng cạn gọi là Stonehenge Bottom ở phía đông bắc. Đặt huyệt ở chỗ mạch đồi chuyển mình trước khi đổ xuống lòng thung lũng chính là phép tàng phong tụ khí giữa chốn đồng trống, giúp công trình vừa có tầm nhìn bao quát toàn bộ đường chân trời 360 độ để quan sát nhật nguyệt, vừa không bị phơi trơ trọi trên đỉnh gió độc.
Xét về sơn hướng và trục nhật nguyệt, vòng đá Stonehenge được thiết kế theo một trục xuyên tâm chạy thẳng góc khoảng 49,6 độ Đông Bắc và 229,6 độ Tây Nam. Nếu đối chiếu trên la bàn 24 sơn hướng của phong thủy cổ truyền, trục này nằm trên đường phân kim giữa hai sơn Cấn và Dần ở phương Đông Bắc và hai sơn Khôn và Thân ở phương Tây Nam. Trong lý học phương Đông, đường nối từ Cấn (Đông Bắc) sang Khôn (Tây Nam) được gọi là tuyến Quỷ Môn và Nhân Môn, tức trục giao hội giữa âm và dương, nơi khí mùa đông tận cùng ở Bắc chuyển sang mùa xuân sinh khởi ở Đông (Cấn là Dần tháng Giêng bắt đầu mùa xuân) và khí mùa hạ cực thịnh ở Nam chuyển sang mùa thu liễm tàng ở Tây. Việc những người thợ đá tiền sử tại nước Anh chọn đúng trục Đông Bắc đón Mặt Trời mọc ngày Hạ chí (cực dương) và Tây Nam tiễn Mặt Trời lặn ngày Đông chí (cực âm) trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với tư tưởng giao thời âm dương của tuyến Cấn Khôn trong dịch lý Á Đông.
Xét về minh đường, thủy pháp và tứ tượng hộ vệ, vòng hào tròn và bờ đê đất trắng bao quanh Stonehenge cùng hai lớp vòng đá đồng tâm tạo thành một nội minh đường khép kín, giữ cho trường khí ở tâm Đá Bàn Thờ luôn ngưng tụ. Từ cửa mở phía đông bắc, con đường rước lễ Avenue uốn lượn như một dải lụa dẫn xuống dòng sông Avon cách đó gần 3 kilômét. Trong phép xem thủy, sông Avon uốn khúc chảy từ bắc xuống nam ở phía đông khu di tích giữ vai trò là đại thủy triều đường, còn con đường Avenue nối từ bến sông lên vòng đá chính là lai lộ dẫn khí, đưa sinh khí từ mặt nước lên gò đất cao. Bao bọc bốn phía ngoài khu vực minh đường là những dải đồi thấp chạy vòng cung như King Barrow Ridge ở phía đông, Normanton Down ở phía nam và Cursus Barrows ở phía bắc, nơi quy tụ hơn 350 gò mộ cổ Thời đại Đồ Đồng xếp thành hàng chỉnh tề như tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ, tiền Chu Tước, hậu Huyền Vũ đứng chầu về tâm huyệt Stonehenge.
VLễ Hội Hạ Chí, Đông Chí Và Nghi Thức Chiêm Bái Chu Kỳ Mặt Trời
Ngày nay, Stonehenge được quản lý bởi tổ chức English Heritage như một di sản khảo cổ học quốc gia, nhưng vào đúng bốn thời điểm thiên văn trọng đại trong năm là Hạ chí, Đông chí, Xuân phân và Thu phân, cơ quan quản lý vẫn mở cửa cho các cộng đồng tâm linh và công chúng tiến vào tận bên trong lòng vòng đá vào lúc bình minh để đón nhận ánh sáng Mặt Trời như nghi thức cổ truyền.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Sự kiện nghi lễ | Nội dung và hiện tượng thiên văn |
|---|---|---|---|
| Ngày 20 hoặc 21 tháng 6 | Dương lịch (Thiên văn học Mặt Trời) | Lễ đón bình minh ngày Hạ chí (Summer Solstice) | Ngày dài nhất trong năm ở Bắc bán cầu. Hàng chục nghìn người tụ hội suốt đêm tới rạng sáng để chứng kiến Mặt Trời mọc lên ngay phía trên tảng Đá Gót Chân (Heel Stone) ở hướng đông bắc và chiếu xuyên qua cổng đá vào tâm vòng cự thạch. |
| Ngày 21 hoặc 22 tháng 12 | Dương lịch (Thiên văn học Mặt Trời) | Lễ Đông chí (Winter Solstice) | Ngày ngắn nhất và đêm dài nhất trong năm. Theo các nhà khảo cổ học, đây mới là đại lễ quan trọng nhất của cư dân thời Đá Mới, khi Mặt Trời lặn xuống ở hướng tây nam giữa cặp trụ đá của cổng ba đá lớn nhất (Great Trilithon), báo hiệu sự kết thúc mùa đông và khởi đầu chu kỳ tái sinh của ánh sáng. |
| Ngày 20 hoặc 21 tháng 3 | Dương lịch (Thiên văn học Mặt Trời) | Lễ Xuân phân (Spring Equinox) | Ngày và đêm dài bằng nhau khi bắt đầu mùa xuân. Các đoàn thực hành tâm linh bản địa, tân ngoại giáo và khách hành hương được phép vào bên trong vòng đá lúc bình minh để cử hành nghi thức cầu bình an cho mùa gieo hạt. |
| Ngày 22 hoặc 23 tháng 9 | Dương lịch (Thiên văn học Mặt Trời) | Lễ Thu phân (Autumn Equinox) | Ngày và đêm dài bằng nhau vào giữa mùa thu, thời điểm tạ ơn đất trời và tưởng nhớ công đức tổ tiên sau vụ thu hoạch trên vùng thảo nguyên Wiltshire. |
Khác với các nhà thờ Kitô giáo trung cổ của nước Anh như Nhà thờ chính tòa Canterbury hay Tu viện Westminster, Stonehenge không thuộc quyền sở hữu của bất kỳ giáo hội tôn giáo đương đại nào. Việc giữ gìn sự tôn nghiêm tại đây là sự kết hợp hài hòa giữa quy chuẩn bảo tồn khảo cổ học quốc tế và lòng thành kính trước một đài tưởng niệm tổ tiên chung của toàn nhân loại.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Di tích nằm trên Đồng bằng Salisbury gần thị trấn Amesbury thuộc hạt Wiltshire, cách thủ đô Luân Đôn khoảng 140 km về phía tây nam dọc theo đường cao tốc A303. Quý vị có thể đi tàu hỏa từ ga London Waterloo đến ga Salisbury mất khoảng 90 phút, sau đó đi xe buýt chuyên tuyến từ ga Salisbury thẳng tới Trung tâm Đón tiếp Stonehenge ở Airman's Corner rồi đi bộ hoặc đi xe trunguyển qua cánh đồng vào khu vòng đá.
- Toạ độ
- 51.17889, -1.82611
Khi tới chiêm bái vòng đá Stonehenge vào những ngày thường trong năm, quý vị sẽ đi bộ theo con đường tham quan bao quanh vòng hào đất để bảo vệ lớp rêu địa y cổ quý hiếm trên mặt đá và tầng đất khảo cổ chứa hài cốt tổ tiên bên dưới khỏi bị giẫm đạp. Ngay cả trong những dịp lễ Hạ chí hay Đông chí khi được phép bước vào giữa các trụ đá, quý vị tuyệt đối không được trèo lên các khối đá nằm hoặc đứng, không khắc vẽ hay chạm vật cứng vào bề mặt đá, không thắp nến hoặc đốt lửa trong khu vực cự thạch, và giữ thái độ tôn nghiêm trước một nghĩa trang tiền sử hơn năm nghìn năm tuổi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vòng đá thiêng thời tiền sử Stonehenge
Contribute photos, information or video for StonehengeThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vòng đá Stonehenge được xây dựng vào năm nào và bởi ai?
Công trình được kiến tạo qua nhiều giai đoạn từ khoảng năm 3000 trước Công nguyên đến năm 1600 trước Công nguyên bởi các cộng đồng nông dân và mục đồng thời Đá Mới sang đầu Thời đại Đồ Đồng tại quần đảo Anh. Vòng hào đất và 56 hố Aubrey hình thành khoảng năm 3000 TCN, còn các vòng cự thạch Sarsen và Đá Xanh được dựng vào khoảng năm 2500 TCN.
Có phải các tu sĩ Druid của người Celt đã xây dựng Stonehenge không?
Không. Đây là sự nhầm lẫn từ thế kỷ 17 và 18 của John Aubrey và William Stukeley. Kết quả định tuổi bằng phóng xạ carbon chứng minh vòng đá Stonehenge đã hoàn thành hơn 1.200 đến 2.000 năm trước khi nền văn hóa Celt thời Đồ Sắt và tầng lớp tu sĩ Druid xuất hiện tại đảo Anh.
Các khối đá của Stonehenge nặng bao nhiêu và được lấy từ đâu?
Vòng đá gồm hai nhóm đá chính. Nhóm thứ nhất là các khối đá sa thạch Sarsen nặng trung bình 25 tấn, khối lớn nhất nặng 45 đến 50 tấn, được kéo từ vùng rừng West Woods (nam Marlborough Downs) cách đó khoảng 25 km. Nhóm thứ hai là các khối Đá Xanh (Bluestones) nặng từ 2 đến 4 tấn được vận chuyển vượt hơn 240 km từ đồi Preseli xứ Wales, riêng tảng Đá Bàn Thờ 6 tấn có nguồn gốc từ vùng đông bắc Scotland cách đó hơn 700 km.
Vì sao Stonehenge được xếp vào truyền thống thờ cúng tổ tiên?
Các cuộc khai quật khảo cổ tại 56 hố Aubrey, lòng hào và bờ đê đất cho thấy từ khoảng năm 3000 đến năm 2500 trước Công nguyên, Stonehenge là nghĩa trang hỏa táng tập thể lớn nhất đảo Anh với hài cốt của khoảng 150 đến 240 vị tổ tiên được an táng. Trong tín ngưỡng Đá Mới, đá bất hoại tượng trưng cho cõi vĩnh hằng của tổ tiên, đối xứng với các vòng cột gỗ tại Durrington Walls tượng trưng cho cõi người đang sống.
Trục chính của Stonehenge được căn chỉnh theo hiện tượng thiên văn nào?
Trục chính của vòng đá và con đường rước lễ Avenue được căn chỉnh chính xác theo đường đi của Mặt Trời trên trục Đông Bắc và Tây Nam. Vào sáng ngày Hạ chí, Mặt Trời mọc ngay phía trên Đá Gót Chân ở hướng đông bắc và chiếu thẳng vào tâm vòng đá, còn vào chiều ngày Đông chí, Mặt Trời lặn xuống ở hướng tây nam ngay giữa cặp trụ đá của cổng ba đá trung tâm.