Rời Quốc lộ 6 ở phía tây nam Hà Nội để rẽ vào vùng bán sơn địa thuộc phường Chương Mỹ (xã Tiên Phương cũ), quý vị sẽ thấy một ngọn đồi cao chừng năm mươi mét vươn lên giữa đồng lúa trù phú, quanh năm rợp bóng những rặng thông già và bạch đàn cổ thụ. Bước qua hai trăm bậc đá xanh uốn lượn từ chân núi Tiên Lữ lên tới sườn đồi, tòa gác chuông gỗ hai tầng tám mái dựng từ thời Tây Sơn hiện ra trầm mặc giữa tiếng gió reo qua rừng thông, mở lối vào một quần thể kiến trúc cổ liên hoàn trải khắp đỉnh đồi.
Đó là Chùa Trăm Gian, tên chữ là Quảng Nghiêm Tự, ngôi đại cổ tự hơn tám trăm năm tuổi đứng trong hàng Tứ đại danh thắng xứ Đoài cùng với chùa Thầy, chùa Tây Phương và chùa Trầm. Không chỉ sở hữu phép quy hoạch một trăm lẻ bốn gian độc đáo theo thước mực kiến trúc cổ Việt Nam, Quảng Nghiêm Tự còn là thánh địa gắn liền với cuộc đời tu hành và hiển thánh của Thiền sư Nguyễn Bình An (Đức Thánh Bối) thời Trần cùng dấu ấn hộ trì của Đô đốc Đặng Tiến Đông triều Tây Sơn.
IQuảng Nghiêm Tự Và Huyền Tích Đức Thánh Bối Nguyễn Bình An
Chùa có tên chữ Hán là Quảng Nghiêm Tự (廣嚴寺), thuộc truyền thống Phật giáo Bắc tông kết hợp tín ngưỡng thờ Thánh tăng bản địa (Phật giáo). Hai chữ Quảng Nghiêm xuất phát từ điển tích kinh điển Phật giáo (thành Quảng Nghiêm tức Tỳ Xá Ly nơi Đức Phật thuyết pháp), mang ý nghĩa cảnh giới Phật pháp rộng lớn, uy nghiêm và viên mãn. Do chùa tọa lạc trên ngọn núi của thôn Tiên Lữ nên sách cổ còn gọi là Chùa Tiên Lữ, còn dân gian khắp vùng Kinh Kỳ và xứ Đoài quen gọi là Chùa Trăm Gian bởi quy mô đồ sộ gồm hơn một trăm gian nối tiếp nhau trên đỉnh đồi.
Nếu niên đại khởi dựng đầu tiên của ngôi chùa bắt nguồn từ năm Trinh Phù thứ 10 (1185) dưới triều vua Lý Cao Tông, thì linh hồn tâm linh làm nên danh tiếng lẫy lừng của Quảng Nghiêm Tự suốt bảy thế kỷ qua lại gắn liền với một bậc chân tu thời Trần: Thiền sư Nguyễn Bình An (tên tự là Nguyễn Lữ, đạo hiệu Đức Minh), người được nhân dân hai vùng Tiên Lữ và Bối Khê tôn thờ là Đức Thánh Bối.
Theo cuốn ngọc phả Đức Thánh Bối sự tích và thần tích lưu giữ tại chùa Trăm Gian cùng chùa Bối Khê (xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai cũ), Đức Thánh Bối tên thật là Nguyễn Bình An, sinh vào khoảng giữa thế kỷ 13 dưới triều Trần tại trang Bối Khê, huyện Thanh Oai. Cha ngài là ông Nguyễn Cư và mẹ là bà Đỗ Thị Từ Nhân vốn hiền từ phúc đức nhưng muộn đường con cái, sau khi cầu tự ở chùa làng mới sinh ra ngài. Lên chín tuổi cha mẹ đều qua đời, cậu bé Bình An sớm giác ngộ lẽ vô thường, xuất gia học đạo tại chùa Đại Bi quê nhà rồi vân du tìm thầy học pháp.
Khi đặt chân đến ngọn núi Tiên Lữ (còn gọi là núi Mã Yên hay núi Trăm Gian) thuộc đất Chương Mỹ, nhận thấy nơi đây sơn thủy hữu tình, thông reo tĩnh mịch và có nền cổ tự thời Lý, ngài đã dừng chân trụ trì, mở rộng chùa Quảng Nghiêm và tu luyện đắc lục thông (làm mưa cứu hạn, chữa bệnh cứu dân, cảm hóa muông thú). Tương truyền vào năm 95 tuổi, trước khi viên tịch, Thiền sư Nguyễn Bình An bước vào một khám gỗ (tháp tịnh) tại chùa Trăm Gian và dặn các đệ tử cùng dân làng Tiên Lữ và Bối Khê cứ đóng kín cửa khám trong một trăm ngày mới được mở ra. Khi mở cửa khám, nhục thân của ngài vẫn ngồi nguyên vẹn trong tư thế thiền định và tỏa hương thơm ngát, từ đó nhân dân hai làng kết nghĩa anh em (làng Tiên Lữ là anh, làng Bối Khê quê gốc là em) và tôn ngài làm Thánh Bối Đại Vương Bồ Tát.
Hình tượng Đức Thánh Bối Nguyễn Bình An tại Chùa Trăm Gian là một biểu hiện điển hình của dòng chảy Phật giáo dân gian và truyền thống Tứ Bất Tử mở rộng ở vùng đồng bằng Bắc Bộ thời Lý - Trần. Tương tự như Thiền sư Từ Đạo Hạnh ở chùa Thầy, Thiền sư Nguyễn Minh Không ở chùa Keo và Chùa Am Tiên, hay hai vị Tổ Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường ở Chùa Đậu, Đức Thánh Bối vừa là bậc cao tăng thấu triệt thiền lý, vừa là vị Phúc thần hộ quốc cứu dân có năng lực cầu mưa trừ hạn cho cư dân nông nghiệp trồng lúa nước. Bởi vậy, mặt bằng thờ tự của Chùa Trăm Gian được kiến tạo theo chuẩn mực Tiền Phật hậu Thánh: phía trước là Thượng điện thờ chư Phật ba đời, còn phía sau và tòa Giá ngự dành riêng để tôn thờ khám tượng Đức Thánh Bối.
Khi tìm hiểu về pho tượng Đức Thánh Bối đặt trong khám thờ lớn tại Chùa Trăm Gian, nhiều du khách thấy các tài liệu vừa nhắc đến tượng nhục thân (tượng táng) vừa nhắc đến tượng cốt mây đan phủ vải sơn ta nên băn khoăn không rõ thực hư. Khi đối chiếu sử liệu và khảo sát mỹ thuật, thư viện ghi nhận rõ cả hai lớp thông tin: theo ngọc phả và truyền thuyết dân gian vùng Tiên Lữ, pho tượng khởi thủy là nhục thân để lại của Thiền sư Nguyễn Bình An sau một trăm ngày nhập thất được bồi sơn ta bên ngoài. Trong khi đó, kết quả khảo sát chất liệu của các nhà nghiên cứu mỹ thuật và di sản hiện đại cho thấy pho tượng hiện hữu trong khám thờ được chế tác cực kỳ tinh xảo bằng cốt mây đan và gỗ nhẹ, bên ngoài bồi vải, giấy bản rồi phủ nhiều lớp sơn ta và thếp vàng để thuận tiện cho việc rước kiệu Thánh trong các kỳ đại lễ giữa hai làng Tiên Lữ và Bối Khê.
IIHơn Tám Trăm Năm Từ Đời Vua Lý Cao Tông (1185) Đến Triều Tây Sơn Và Hiện Đại
Khởi dựng từ thế kỷ 12 dưới triều Lý, được mở mang rực rỡ vào thời Trần (thế kỷ 13 - 14), thời Lê Trung hưng - Mạc (thế kỷ 16 - 18) và thời Tây Sơn (cuối thế kỷ 18), Chùa Trăm Gian là một biên niên sử sống động bằng gỗ, đá và đồng của lịch sử vùng đất phía tây nam kinh thành Thăng Long.
Bên cạnh dấu ấn của Đức Thánh Bối thời Trần, trang sử hào hùng thứ hai tại Chùa Trăm Gian gắn liền với danh tướng Đô đốc Đặng Tiến Đông (1738 - ?) dưới triều Tây Sơn. Đặng Tiến Đông vốn là người làng Lương Xá (xã Lam Điền, huyện Chương Mỹ cũ, nằm không xa núi Tiên Lữ), vị tướng chỉ huy mũi quân thần tốc tiến đánh đồn Đống Đa mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789). Sau khi đất nước thái bình, vào năm Cảnh Thịnh thứ 2 (1794), Đô đốc Đặng Tiến Đông cùng con gái là bà Đặng Thị Ngọc Dao đã đứng làm hội chủ bỏ tiền của trùng tu lớn Chùa Trăm Gian, dựng tòa Gác chuông hai tầng tám mái, đúc quả đại hồng chung treo trên gác chuông và mời danh sĩ Phạm Huy Ích (1750 - 1825) soạn bài minh chuông Quảng Nghiêm tự chung minh. Ngày nay tại chùa vẫn còn lưu giữ bức phù điêu gỗ sơn son thếp vàng khắc họa chân dung Đô đốc Đặng Tiến Đông cùng gia quyến.
Về mặt pháp lý di sản, Chùa Trăm Gian được Bộ Văn hóa xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia ngay trong đợt đầu tiên của cả nước theo Quyết định số 313-VH/QĐ ngày 28 tháng 4 năm 1962. Năm 2012, sau sự cố một hạng mục nhà Tổ và gác khánh bị hư hại trong quá trình tu sửa của cơ sở, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo lập dự án phục hồi nguyên trạng theo đúng hồ sơ bản vẽ kiến trúc cổ và kỹ thuật mộng gỗ truyền thống, hoàn trả vẻ đẹp cổ kính cho danh lam. Về địa giới hành chính, theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Tiên Phương cùng thị trấn Chúc Sơn và các xã phụ cận của huyện Chương Mỹ cũ đã được hợp nhất để thành lập phường Chương Mỹ trực thuộc thành phố Hà Nội.
- 1185Khởi dựng chùa năm Trinh Phù thứ 10 đời Lý Cao TôngNgôi chùa đầu tiên được khởi dựng trên núi Tiên Lữ vào năm Ất Tỵ niên hiệu Trinh Phù thứ 10 (1185) dưới triều vua Lý Cao Tông.
- Thế kỷ 13 - 14Thiền sư Nguyễn Bình An (Đức Thánh Bối) trụ trì và mở rộng chùaDưới triều Trần, Thiền sư Nguyễn Bình An quê làng Bối Khê về tu hành, mở mang Quảng Nghiêm Tự, để lại bệ đất nung hoa sen thời Trần và hiển thánh tại chùa.
- 1749Đúc khánh đồng lớn năm Cảnh Hưng thứ 10Dưới triều vua Lê Hiển Tông, chư tăng và thập phương tín thí đúc chiếc khánh đồng dài 1,4 m, cao 0,6 m khắc bài minh chữ Hán ghi công đức trùng tu chùa.
- 1794Đô đốc Đặng Tiến Đông trùng tu chùa và đúc chuông Cảnh ThịnhNăm Giáp Dần niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 2 triều Tây Sơn, Đô đốc Đặng Tiến Đông cùng gia quyến hưng công trùng tu chùa, dựng Gác chuông và đúc đại hồng chung do danh sĩ Phạm Huy Ích soạn bài minh.
- Thế kỷ 19Tôn tạo dưới triều NguyễnCác đời vua Gia Long, Minh Mạng, Tự Đức và Thành Thái tiếp tục ban sắc phong cho Đức Thánh Bối và tu bổ hệ thống hành lang, tượng pháp tạo nên quy thức 104 gian hoàn chỉnh.
- 1962Xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đợt đầuNgày 28 tháng 4 năm 1962, Bộ Văn hóa ban hành Quyết định số 313-VH/QĐ xếp hạng Chùa Trăm Gian là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
- 2025Thuộc phường Chương Mỹ mới của thành phố Hà NộiTheo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025, xã Tiên Phương cũ sáp nhập cùng thị trấn Chúc Sơn và các xã lân cận thành phường Chương Mỹ, thành phố Hà Nội.
IIIPhép Tính 104 Gian Kiến Trúc Cổ, Gác Chuông 1794 Và Bệ Hoa Sen Thời Trần
Điểm hấp dẫn bậc nhất về mặt kiến trúc học tại Quảng Nghiêm Tự nằm ngay ở tên gọi Chùa Trăm Gian. Theo quy ước kiến trúc cổ truyền tại đây, cứ bốn góc cột gỗ đứng tạo thành một không gian vuông vức thì được tính là một gian. Tính theo phép đếm ấy, toàn bộ quần thể kiến trúc trên đồi Tiên Lữ gồm đúng 104 gian được chia làm ba cụm công trình liên hoàn theo bố cục nội công ngoại quốc chạy dọc theo độ dốc sườn đồi từ thấp lên cao.
Cụm thứ nhất ở chân đồi và sườn đồi gồm hai nhà Giá ngự (nơi đặt kiệu Thánh dừng chân khi xem múa rối nước bên hồ sen) và tòa Gác chuông cổ hai tầng tám mái. Cụm thứ hai là khu trung tâm gồm Tiền đường (Bái đường), tòa Giá ngự trong, Thiêu hương và Thượng điện ghép với nhau thành hình chữ Công (工). Cụm thứ ba bao bọc hai bên và phía sau gồm hai dãy Hành lang dài chạy dọc tả hữu (nơi đặt tượng Thập Bát La Hán và Thập Điện Diêm Vương), nối liền với nhà Tổ (Hậu đường) và gác Khánh ở phía sau cùng.
Những báu vật điêu khắc từ thời Trần đến thời Tây Sơn
Trong lòng 104 gian kiến trúc gỗ ấy đang lưu giữ hơn 150 pho tượng Phật, Bồ Tát, La Hán và Thánh tăng (bằng gỗ, đất luyện và cốt mây phủ sơn) cùng những cổ vật quý hiếm bậc nhất của mỹ thuật cổ Việt Nam. Đứng đầu về niên đại là bệ thờ hoa sen bằng đất nung đỏ thời Trần đặt tại chính giữa Thượng điện (nhiều tài liệu phổ thông quen gọi là bệ đá hoa sen, nhưng khảo sát chất liệu xác định đây là bệ đất nung lớn ghép từ nhiều viên gạch đất nung chạm nổi cực kỳ tinh xảo, tương đồng với nghệ thuật đất nung thời Trần thế kỷ 13 - 14). Bệ có dáng hình hộp chữ nhật cao gần một mét, xung quanh chạm nổi đài sen nở rộ, chim thần Garuda ở các góc, cá hóa rồng và hoa dây cách điệu mềm mại.
Phía trên bệ đất nung thời Trần là bộ tượng Tam Thế Phật, A Di Đà và Tuyết Sơn. Bước sang gian thờ Thánh là chiếc khám gỗ sơn son thếp vàng chạm lộng rồng chầu mặt nguyệt, bên trong ngự pho tượng Đức Thánh Bối Nguyễn Bình An ngồi kiết già với gương mặt hiền từ, sống động như người thật. Đặc biệt, bức phù điêu gỗ sơn son thếp vàng khắc họa Đô đốc Đặng Tiến Đông ngồi trên ghế rồng cùng các con cháu chầu hầu là một tác phẩm điêu khắc chân dung lịch sử thời Tây Sơn vô cùng hiếm quý còn sót lại ở miền Bắc.
Công trình kiến trúc gỗ 2 tầng 8 mái đao cong vút dựng năm 1693 và trùng tu lớn năm 1794, tầng trên treo quả chuông đồng cao 1,1 m, đường kính 0,6 m đúc năm Cảnh Thịnh thứ 2 do Đô đốc Đặng Tiến Đông hưng công và danh sĩ Phạm Huy Ích soạn bài minh.
Cổ vật thế kỷ 13 - 14 ghép từ những khối đất nung đỏ chạm nổi cánh sen, chim thần Garuda, rồng uốn lượn và hoa văn dây leo, là một trong số rất ít bệ thờ đất nung thời Trần còn nguyên vẹn tại Việt Nam.
Pho tượng thờ vị Tổ sư khai mở chùa thời Trần được tạo tác bằng kỹ thuật cốt mây đan bồi vải và sơn ta truyền thống, đặt trong khám gỗ chạm lộng tinh xảo để rước kiệu trong lễ hội.
Bức chạm gỗ sơn son thếp vàng khắc họa vị danh tướng Tây Sơn Đặng Tiến Đông cùng gia quyến đã đứng ra đại trùng tu chùa năm 1794, mang giá trị sử liệu và mỹ thuật độc bản.
Chiếc khánh đồng lớn dài 1,4 m đúc đời vua Lê Hiển Tông cùng đôi tay vịn bậc thềm chạm rồng đá thời Trần - Lê trước cửa Tiền đường.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy hình thế cổ truyền trên thực địa núi Tiên Lữ, không phải điều chép sẵn trong văn bia của chùa. Chúng tôi nói rõ để quý vị phân biệt được giữa tư liệu lịch sử và kiến giải địa lý phong thủy.
Xét trên bản đồ địa hình vùng chuyển tiếp giữa dãy núi đá vôi Chương Mỹ - Quốc Oai và đồng bằng châu thổ sông Hồng ở tọa độ 20,95083 độ vĩ Bắc và 105,66861 độ kinh Đông, Chùa Trăm Gian tọa lạc trên đỉnh và sườn một ngọn đồi độc lập cao khoảng 50 mét có tên cổ là núi Tiên Lữ hay núi Mã Yên (núi Yên Ngựa). Trong phép xem mạch đất cổ truyền, từ dãy núi Sài Sơn (chùa Thầy) và Tử Trầm Sơn (chùa Trầm) ở phía bắc - tây bắc, long mạch phóng xuống đồng bằng tạo thành những ngọn đồi đất lẫn đá son nhô lên giữa cánh đồng trũng. Núi Tiên Lữ có dáng thoải dài như một chiếc yên ngựa thần hoặc mình rồng đang nằm phục, trên đỉnh đồi tụ hội rừng thông cổ thụ trăm năm tuổi giữ ẩm và dưỡng mộc khí quanh năm.
Về sơn hướng và cấu trúc Minh đường, toàn bộ 104 gian của Chùa Trăm Gian tựa lưng vào đỉnh đồi thông ở phía đông bắc - bắc làm Hậu chẩm vững chãi, mặt chính quay về hướng Tây Nam (cung Khôn) chếch Nam. Ngay dưới chân bậc đá sườn đồi phía trước mặt chùa là một hồ nước lớn trồng sen (Ao Sen có thủy đình múa rối nước ở giữa) đóng vai trò là Nội minh đường tụ thủy chuẩn mực theo phép tọa sơn hướng thủy. Xa hơn về phía tây nam và phía tây là dòng sông Đáy (Hát Giang) và sông Bùi uốn lượn bao bọc làm Ngoại minh đường, còn những ngọn núi đá vôi của dãy núi Trầm ở phía xa dựng lên làm Tiền án. Thế đất đồi cao thông reo phía trên, hồ sen phẳng lặng phía dưới ấy giải thích vì sao bậc cao tăng thời Trần như Đức Thánh Bối lại chọn nơi này để ẩn tu và hóa thánh.
VLễ Hội Chùa Trăm Gian Và Tục Kết Chạ Tiên Lữ - Bối Khê
Lễ hội Chùa Trăm Gian là một trong những đại lễ mở đầu mùa hội xuân sớm nhất của vùng xứ Đoài và thủ đô Hà Nội, nổi bật với nghi thức giao hảo kết chạ bền chặt suốt hơn bảy trăm năm giữa làng Tiên Lữ (nơi Đức Thánh Bối tu hành và hóa thánh) và làng Bối Khê (quê hương sinh thành của ngài ở Thanh Oai).
| Thời gian âm lịch | Tên kỳ lễ | Nghi thức và hoạt động văn hóa dân gian |
|---|---|---|
| Mùng 4 đến mùng 6 tháng Giêng | Đại lễ hội xuân Chùa Trăm Gian | Lễ rước kiệu Đức Thánh Bối từ trên chùa xuống nhà Giá ngự, lễ đón đoàn đại biểu làng em Bối Khê sang dự hội, tế Thánh, lễ Phật và biểu diễn múa rối nước trên hồ sen chân đồi. |
| Ngày 12 tháng Giêng âm lịch | Lễ rước giao hảo sang chùa Bối Khê | Đoàn bô lão và nhân dân làng anh Tiên Lữ (Chùa Trăm Gian) sang dự đại lễ hội chùa Bối Khê để cùng tế lễ Đức Thánh Bối tại quê nội của ngài. |
| Tháng 4 âm lịch (khi nắng hạn) | Lễ cầu đảo (cầu mưa) cổ truyền | Nghi thức rước kiệu Thánh Bối và tụng kinh cầu mưa truyền thống của cư dân nông nghiệp vùng Chương Mỹ - Thanh Oai. |
| Ngày 15 tháng 4 và 15 tháng 7 âm lịch | Đại lễ Phật Đản và Lễ Vu Lan | Các kỳ lễ lớn của Phật giáo Bắc tông tổ chức trang trọng tại Thượng điện và Gác chuông. |
Trong ngày hội chính mùng 4 tháng Giêng, khi kiệu rước Đức Thánh Bối từ Thượng điện đi xuống qua hai trăm bậc đá để ngự tại nhà Giá ngự bên bờ hồ, phường rối nước cổ truyền lại biểu diễn những tích trò dân gian trên mặt hồ sen để hầu Thánh và đãi dân làng, tái hiện khung cảnh thái bình thịnh trị từ thuở Lý - Trần.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Thôn Tiên Lữ, phường Chương Mỹ (xã Tiên Phương cũ, huyện Chương Mỹ cũ), thành phố Hà Nội
- Đường tới
- Từ trung tâm thành phố Hà Nội, quý vị đi theo đường Nguyễn Trãi - Trần Phú (Hà Đông) nối vào Quốc lộ 6 hướng đi Hòa Bình khoảng 20 cây số tới địa phận phường Chương Mỹ (khu vực thị trấn Chúc Sơn và xã Tiên Phương cũ), sau đó rẽ phải theo biển chỉ dẫn khoảng 2 cây số là tới đồi thông Chùa Trăm Gian.
- Toạ độ
- 20.95083, 105.66861
Khi tới chiêm bái Chùa Trăm Gian, quý vị sẽ đi bộ qua các bậc đá dưới tán thông cổ thụ và bước qua nhiều lớp ngưỡng cửa gỗ của 104 gian nhà cổ. Xin quý vị ăn mặc lịch sự, giữ trật tự nơi cửa thiền, tuyệt đối không chạm tay hay tì lên bệ hoa sen đất nung thời Trần tại Thượng điện cũng như bức phù điêu gỗ thời Tây Sơn, và đặc biệt cẩn trọng với lửa hương đèn để bảo vệ kết cấu gỗ cổ hàng trăm năm tuổi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Trăm Gian
Contribute photos, information or video for Trăm Gian PagodaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa Trăm Gian được khởi dựng từ năm nào và gắn liền với vị Thiền sư nào?
Chùa Trăm Gian (tên chữ là Quảng Nghiêm Tự) được khởi dựng vào năm Trinh Phù thứ 10 (1185) dưới triều vua Lý Cao Tông. Sang thời Trần (thế kỷ 13 - 14), chùa gắn liền với công đức tu hành, mở mang và hiển thánh của Thiền sư Nguyễn Bình An (hiệu Đức Minh, quê ở làng Bối Khê), người được nhân dân tôn thờ là Đức Thánh Bối.
Vì sao chùa có tên là Chùa Trăm Gian và cách tính 104 gian như thế nào?
Chùa được gọi là Chùa Trăm Gian vì quy mô kiến trúc đồ sộ trải rộng trên đỉnh đồi Tiên Lữ. Theo phép tính kiến trúc cổ truyền của người Việt, cứ 4 góc cột gỗ đứng tạo thành một ô không gian thì được tính là 1 gian, tính theo quy tắc này, toàn bộ các hạng mục Tiền đường, Thượng điện, Giá ngự, Hành lang và nhà Tổ của chùa có tổng cộng 104 gian.
Đô đốc Đặng Tiến Đông triều Tây Sơn có đóng góp gì tại Chùa Trăm Gian?
Đô đốc Đặng Tiến Đông (vị danh tướng quê ở Lương Xá, Chương Mỹ, người chỉ huy mũi quân tiên phong trong chiến thắng Đống Đa năm 1789) cùng con gái đã đứng làm hội chủ đại trùng tu Chùa Trăm Gian vào năm Cảnh Thịnh thứ 2 (1794), dựng Gác chuông và đúc quả chuông đồng lớn có khắc bài minh do danh sĩ Phạm Huy Ích soạn.
Bệ hoa sen cổ ở Thượng điện Chùa Trăm Gian có niên đại và chất liệu gì?
Đặt ở chính giữa Thượng điện là tòa bệ thờ hoa sen có niên đại từ thời Trần (thế kỷ 13 - 14). Dù dân gian quen gọi là bệ đá hoa sen, các khảo sát mỹ thuật xác định đây là bệ đất nung đỏ cực kỳ quý hiếm được ghép từ các khối đất nung chạm nổi hình cánh sen, chim thần Garuda ở góc và rồng uốn lượn.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Chùa Trăm Gian thuộc phường xã nào của Hà Nội?
Trước tháng 7 năm 2025, Chùa Trăm Gian thuộc thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội. Theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Tiên Phương cùng thị trấn Chúc Sơn và các xã phụ cận của huyện Chương Mỹ cũ đã hợp nhất thành phường Chương Mỹ trực thuộc thành phố Hà Nội.