Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Tà Pao

IDanh xưng Tà Pao, hình tượng Đức Mẹ và vai trò Trung tâm Thánh Mẫu

Trong đời sống đạo của người Công giáo Việt Nam, mỗi trung tâm hành hương kính Đức Mẹ đều gắn với một bối cảnh địa lý và một dấu mốc lịch sử riêng. Nếu La Vang ở Quảng Trị là Trung tâm Thánh Mẫu Toàn quốc gắn với ký ức cuối thế kỷ 18, hay Trà Kiệu ở Đà Nẵng gắn với ngôi đền trên đồi Bửu Châu cuối thế kỷ 19, thì Tà Pao đại diện cho lớp đài Đức Mẹ được dựng lên vào giữa thế kỷ 20 tại các vùng cao nguyên và sườn núi miền Nam Trung Bộ. Cái tên Đức Mẹ Tà Pao không phải là một tước hiệu thần học tách biệt trong lịch phụng vụ hoàn vũ, mà là cách gọi thân thuộc của tín hữu lấy tên ngọn núi Tà Pao của người K'Ho để định danh nơi tôn kính Đức Trinh Nữ Maria.

Theo ngữ nghĩa bản địa của cư dân K'Ho sinh sống lâu đời dọc lưu vực sông La Ngà, hai tiếng Tà Pao có nghĩa là một giấc mơ đẹp. Sự giao thoa giữa một địa danh dân tộc thiểu số Nam Trường Sơn với lòng sùng kính Thánh Mẫu Công giáo đã tạo nên bản sắc riêng của nơi này. Người hành hương từ khắp các giáo phận miền Nam, miền Trung và Tây Nguyên khi nhắc đến Tà Pao đều hình dung ngay một linh đài nằm giữa núi rừng tĩnh lặng, nơi việc cầu nguyện gắn liền với từng bước chân leo bậc đá lên sườn núi.

IIHành trình hơn sáu thập niên từ linh đài trên núi đến trung tâm hành hương

Lịch sử của Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Tà Pao trải qua ba chặng rõ rệt: chặng khởi dựng năm 1959 gắn với Năm Thánh Mẫu Toàn quốc, chặng im vắng giữa rừng già và công cuộc tìm lại cùng phục chế thánh tượng giai đoạn 1980 - 1991, và chặng kiến thiết quy mô lớn từ thập niên 2000 đến nay để đón hàng vạn khách hành hương mỗi tháng.

• 1959Khởi công và khánh thành thánh tượng Đức Mẹ Tà Pao
  Nhân dịp Năm Thánh Mẫu Toàn quốc kỷ niệm 100 năm Đức Mẹ hiện ra tại Lộ Đức, pho tượng Đức Mẹ bằng xi măng trắng cao 3 m đặt trên bệ vuông cao 2 m được xây dựng trên sườn núi Tà Pao. Ngày 8 tháng 12 năm 1959, Giám mục Giáo phận Nha Trang Marcel Piquet Lợi chủ sự lễ làm phép và khánh thành trọng thể trước sự hiện diện của hàng vạn tín hữu.
• 1960 tới 1975Giai đoạn vắng bóng người viếng giữa rừng sâu
  Sau lễ khánh thành năm 1959, do điều kiện đường sá vùng núi Tánh Linh - Đồng Kho còn cách trở và biến động thời cuộc, khu vực linh đài trên sườn núi Tà Pao dần vắng dấu chân người qua lại, cây rừng nhiệt đới mọc dày che khuất cả lối lên lẫn tượng đài.
• 1980Giáo dân địa phương tìm lại thánh tượng
  Tháng 10 năm 1980 (tức rằm tháng Tám năm Canh Thân), một số giáo dân vùng kinh tế mới tại xã Đức Tân và xã Đồng Kho phát quang bụi rậm trên sườn núi Tà Pao và tìm lại được pho tượng Đức Mẹ trong tình trạng phần đầu, đôi bàn tay và bàn chân đã bị vỡ hư hại, chỉ còn phần thân tượng đứng trên bệ.
• 1989 tới 1991Phục chế hoàn chỉnh pho tượng Đức Mẹ
  Lễ Phục Sinh năm 1989, một nhóm giáo dân tiếp tục lên núi tìm kiếm và thu thập lại các mảnh vỡ của phần đầu thánh tượng. Được sự chấp thuận của Giám mục Giáo phận Phan Thiết Nicôla Huỳnh Văn Nghi, từ tháng 6 năm 1991, điêu khắc gia Lê Phát (Giáo phận Xuân Lộc) được mời lên núi phục chế nguyên trạng pho tượng và hoàn tất tôn trí trở lại trên bệ đài vào ngày 1 tháng 8 năm 1991.
• 1999 tới 2000Hình thành nhịp hành hương lớn và mở lối bậc cấp
  Từ cuối năm 1999, các đoàn tín hữu từ khắp các tỉnh thành bắt đầu quy tụ về núi Tà Pao ngày một đông đảo. Năm 2000, hệ thống bậc cấp lát đá từ chân núi lên Linh đài Đức Mẹ dài khoảng 250 m được xây dựng để thay cho lối mòn đất đá dốc đứng trước đó.
• 2003 tới 2007Thiết lập Trung tâm Hành hương của Giáo phận Phan Thiết
  Tòa Giám mục Phan Thiết chính thức quy hoạch tổng thể khu vực chân núi và sườn núi Tà Pao thành Trung tâm Thánh Mẫu của giáo phận. Năm 2007, lễ đặt viên đá đầu tiên khởi công xây dựng các hạng mục hạ tầng lớn dưới chân đồi phục vụ cộng đoàn hành hương.
• 2009Năm Thánh kỷ niệm 50 năm Đức Mẹ Tà Pao (1959 - 2009)
  Từ ngày 8 tháng 12 năm 2008 đến ngày 8 tháng 12 năm 2009, Giáo phận Phan Thiết cử hành Năm Thánh kỷ niệm 50 năm dựng tượng Đức Mẹ Tà Pao và 35 năm thành lập giáo phận, đồng thời khánh thành lễ đài cùng quảng trường rộng lớn dưới chân núi.
• 2019 tới nayKỷ niệm 60 năm và hoàn thiện Nhà nguyện Trung tâm
  Năm 2019, trung tâm kỷ niệm 60 năm ngày làm phép thánh tượng (1959 - 2019). Các hạng mục Nhà nguyện Thánh Thể, nhà mục vụ, đường dốc dành cho xe lăn của người cao tuổi và Quảng trường Mân Côi tiếp tục được mở rộng đồng bộ.

IIICấu trúc hai tầng không gian: Quảng trường chân núi và Linh đài trên cao

Tổng thể kiến trúc của Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Tà Pao được tổ chức theo bố cục hai tầng cao độ nương theo địa hình tự nhiên của sườn núi Tà Pao. Tầng thấp dưới chân núi là không gian mở quy mô lớn dành cho phụng vụ cộng đoàn, gồm cổng chào, Quảng trường Mân Côi, lễ đài chính, Nhà nguyện Thánh Thể và khu nhà mục vụ hành hương. Tầng cao ở lưng chừng sườn núi là không gian tĩnh nguyện dành cho việc kính viếng cá nhân, tâm điểm là Linh đài đặt pho tượng Đức Mẹ Tà Pao năm 1959. Nối liền hai tầng không gian ấy là hệ thống bậc đá xẻ uốn lượn dưới tán rừng già.

Điểm đặc sắc nhất về mặt tạo hình tại Tà Pao nằm ở chính pho tượng Đức Mẹ. Khác với mẫu tượng Đức Mẹ Lộ Đức chắp tay trước ngực hay mẫu tượng Đức Mẹ Ban Ơn xuôi hai tay xuống phía dưới, pho tượng Đức Mẹ Tà Pao khắc họa hình ảnh Đức Trinh Nữ Maria đứng thẳng trên đám mây, đầu đội triều thiên mười hai ngôi sao, khoác áo choàng dài buông mềm theo thân hình, hai bàn tay đưa nhẹ ra phía trước trong tư thế đón nhận và chúc lành, dưới chân đạp đầu con rắn cổ. Toàn bộ khối tượng và bệ đều sơn trắng tinh khiết, nổi bật giữa nền lá rừng xanh thẫm của núi Tà Pao.

Sự phân tách giữa lễ đài dưới chân núi và linh đài trên sườn đồi giải quyết trọn vẹn bài toán kiến trúc của một trung tâm hành hương miền núi. Khoảng đất bằng dưới chân đồi cho phép mở rộng mặt sân đón hàng chục nghìn người dự lễ mà không phải san ủi làm biến dạng cảnh quan rừng tự nhiên trên cao, trong khi khoảng sân nhỏ quanh bệ tượng trên lưng chừng núi vẫn giữ được sự gần gũi, trang nghiêm và tĩnh lặng cần thiết cho từng người quỳ cầu nguyện dưới chân Đức Mẹ.

IVThế Đất Và Hướng

Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy hình thế cổ truyền, hoàn toàn không phải giáo lý hay quy định của đạo Công giáo. Cần khẳng định rõ rằng Công giáo không dạy phong thủy và không chọn đất đặt tượng theo thuật số địa lý. Việc chọn sườn núi Tà Pao năm 1959 xuất phát từ mục đích mục vụ và truyền thống tôn kính Đức Mẹ trên các điểm cao tự nhiên để tín hữu từ xa có thể chiêm ngắm. Thư viện trình bày góc nhìn hình thế dưới đây như một sự đối chiếu văn hóa về địa thế sông núi của vùng thung lũng La Ngà.

VNhịp hành hương ngày 13 hằng tháng và đại lễ tháng Năm

Khác với các nhà thờ giáo xứ chỉ đông đúc vào ngày Chúa nhật hoặc lễ bổn mạng mỗi năm một lần, Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Tà Pao vận hành theo một nhịp hành hương liên tục suốt mười hai tháng trong năm. Điểm hẹn quan trọng nhất đã thành lệ quen của hàng vạn tín hữu khắp các tỉnh thành là đêm ngày 12 và sáng sớm ngày 13 dương lịch hằng tháng.

Nếp đi hành hương ở Tà Pao mang một vẻ đẹp rất riêng vào ban đêm và lúc rạng đông. Nhiều đoàn xe từ Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Lâm Đồng hay Khánh Hòa thường đến nơi vào chiều tối ngày 12, nghỉ lại dưới quảng trường để tham dự giờ suy niệm và chầu Thánh Thể, rồi từ khoảng ba bốn giờ sáng bắt đầu nối hàng bước lên 400 bậc đá dưới ánh đèn dịu để kịp đọc kinh trên Linh đài trước khi xuống dự Thánh lễ đồng tế lúc bình minh.

VINơi Chốn Và Đường Tới

Những nơi gần đây trong thư viện

VIIĐóng Góp Cho Trang Này

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp