Đi theo bất cứ đường nào trong tám con đường chính của làng Tân Hà, quý vị cũng được đưa về cùng một đỉnh đồi. Ở đó có một cổng vòm sắt đề chữ Giáo xứ Mân Côi Tân Hà, sau cổng là sân rộng nhiều thông, một mặt tiền sơn màu kem với tháp chuông chóp nhọn đứng lệch về bên trái, và pho tượng Chúa Giêsu Mục Tử Nhân Lành màu trắng trước cửa chính.
Đây là nhà thờ Tân Hà, nhà thờ giáo xứ thuộc giáo phận Đà Lạt, dâng kính Đức Mẹ Mân Côi. Ngôi nhà thờ không lớn và chưa được xếp hạng di tích. Điều khiến nó đáng một trang riêng là chỗ đứng: cả ngôi làng lập cuối năm 1954 được vạch quanh nó, tám đường tỏa ra từ một tâm, và sau bảy mươi năm dân làng vẫn giữ nét vạch ấy. Người lập làng mượn hình bát quái của phương Đông, rồi đọc tám con đường thành tám mối phúc thật của Tin Mừng.
ITân Hà, Mân Côi Và Tám Mối Phúc
Tân Hà nghĩa là Hà Nội mới. Báo Tuổi Trẻ ghi những người lập làng phần lớn gốc Hà Nội và tự đặt cái tên ấy cho chỗ ở mới của mình trên cao nguyên B'Lao, tên cũ của vùng Bảo Lộc. Báo Công giáo và Dân tộc ghi rõ hơn: các gia đình đầu tiên gốc ấp Thái Hà và làng Phùng Khoang, thuộc giáo phận Hà Nội, tức cùng một giáo phận với Nhà thờ Lớn Hà Nội. Về sau làng có thêm người gốc Thái Bình, Bùi Chu, Bắc Ninh và Thanh Hóa.
Tên đầy đủ treo tại chỗ là Nhà thờ Mân Côi Tân Hà, lấy theo tước hiệu Đức Mẹ Mân Côi, bổn mạng của giáo xứ. Đây là nhà thờ của một giáo xứ, không phải nhà thờ chính tòa. Nhà thờ chính tòa của giáo phận Đà Lạt là nhà thờ Con Gà.
Kinh Mân Côi là lối cầu nguyện bằng một chuỗi hạt. Người đọc lần từng hạt, mỗi chục hạt đọc một Kinh Lạy Cha và mười Kinh Kính Mừng, vừa đọc vừa suy ngắm một mầu nhiệm, tức một quãng trong cuộc đời Chúa Giêsu mà Đức Mẹ cùng có mặt, từ lúc Chúa giáng sinh tới lúc Chúa chịu nạn và sống lại. Người Công Giáo xin Mẹ cầu thay nguyện giúp cho mình trước Thiên Chúa, họ không thờ Mẹ như thờ Thiên Chúa.
Tám mối phúc thật là tám lời chúc phúc mở đầu Bài giảng trên núi, chép trong Tin Mừng Mátthêu chương 5: phúc cho người có tinh thần nghèo khó, người hiền lành, người xót thương, người xây dựng hòa bình, cùng bốn lời nữa. Với người Công Giáo, đó là bản tóm lược cách sống mà Chúa Giêsu dạy.
Báo chí quen gọi Tân Hà là làng bát quái, nên có người tưởng đây là một ngôi làng dựng theo phép xem đất, hay nhà thờ có dính tới thuật số. Theo báo Công giáo và Dân tộc thì không phải vậy. Các cha và nhóm người tiên phong chủ ý mượn hình bát quái của văn hóa Đông phương cho bố cục, còn nghĩa họ gán vào đó là nghĩa của đạo mình: tám con đường gợi tám mối phúc thật, và tất cả quy về ngôi thánh đường. Tên bát quái là lối ví của người đứng xem, tám mối phúc mới là điều người lập làng muốn nói.
IITừ Nhà Nguyện Gỗ Tới Nhà Thờ Trên Đỉnh Đồi
Gốc của làng là những gia đình Công Giáo rời Hà Nội vào cao nguyên B'Lao lập làng cuối năm 1954. Đi cùng và đứng ra tổ chức là hai thừa sai Dòng Chúa Cứu Thế: cha Patrice Gagné, tên Việt là cha Lợi, và cha François Laliberté, tên Việt là cha Thái. Việc đầu tiên họ làm là một nhà nguyện bằng gỗ, kịp xong trước lễ Giáng Sinh năm ấy. Sang năm 1955 dân làng chọn chỗ đất cao nhất để dựng nhà thờ, rồi vạch đường làng từ đó tỏa ra.
- 1954Lập làng Tân HàTrang nhathothaiha.net ghi làng được hai cha lập ngày 12 tháng 10 năm 1954. Các báo chỉ ghi chung là cuối năm 1954.
- Cuối 1954Nhà nguyện gỗ đầu tiênTheo báo Tuổi Trẻ, nhà nguyện gỗ đầu tiên làm xong trước lễ Giáng Sinh năm 1954.
- 1955Dựng nhà thờ trên chỗ đất caoDân làng chọn điểm cao nhất của làng để dựng nhà thờ. Bố cục tám đường do cha Patrice Gagné nghĩ ra và kiến trúc sư Nguyễn Văn Trọng vẽ thành đồ án.
- Không rõ nămBa lần xây dựng và tu sửaBáo Công giáo và Dân tộc ghi nhà thờ qua ba lần xây dựng và tu sửa, vẫn giữ mặt tiền, tháp chuông và bức tường đá ban đầu. Bài không ghi năm của từng lần.
- Sau 70 nămMừng bảy mươi năm lập giáo xứGiáo xứ đã mừng bảy mươi năm thành lập. Các bài báo viết quanh dịp này đều ghi nhận dân làng vẫn giữ quy hoạch cũ.
- 2025Số liệu giáo xứĐầu năm 2025, báo Công giáo và Dân tộc ghi giáo xứ có 5.671 giáo dân trong khoảng 1.300 hộ.
Xin ghi thẳng những chỗ nguồn vênh nhau. Về hai vị thừa sai, báo Công giáo và Dân tộc cùng trang nhathothaiha.net ghi cả hai là người Canada, còn báo Tuổi Trẻ gọi cha Gagné là linh mục người Pháp. Tên cha Thái được báo Công giáo và Dân tộc viết là Françoise La Liberté, các nguồn khác viết François Laliberté, bài này theo cách viết sau. Về số người lập làng, báo Công giáo và Dân tộc ghi khoảng 12 gia đình đầu tiên, báo Tuổi Trẻ và Dân Trí ghi khoảng 100 người. Hai con số có thể cùng chỉ một nhóm, nhưng không nguồn nào nói rõ.
Về dân số, báo Công giáo và Dân tộc ghi 5.671 giáo dân, báo Tiền Phong ghi hơn 10.000 giáo dân, còn Tuổi Trẻ và Dân Trí ghi làng có hơn 6.000 dân trong chừng 1.500 hộ. Chúng tôi chép cả ba và không chọn. Riêng năm của ba lần xây dựng, tu sửa thì các nguồn chúng tôi đọc được không ghi, nên bài không gán năm nào cho ngôi nhà thờ quý vị thấy hôm nay.
IIINgôi Làng Tám Đường Và Ngôi Nhà Thờ Ở Tâm
Ở Tân Hà, công trình đáng xem trước hết là cả ngôi làng. Báo Công giáo và Dân tộc tả giáo xứ như một hình bát giác khổng lồ: nhà thờ ở giữa, tám con đường tỏa ra. Theo báo Tuổi Trẻ, tám đường chính rộng 10 mét, mặt nhựa 6 tới 8 mét, giữa chúng là các đường nhánh nhỏ kiểu xương cá, và người mới tới đi một vòng thường quay lại đúng chỗ cũ. Báo Công giáo và Dân tộc và báo Tiền Phong cùng ghi tám đường chia mặt đồi thành bảy khu. Con số bảy là của nguồn, chúng tôi giữ nguyên. Trang nhathothaiha.net ghi dân làng thống nhất lấy nhà thờ làm tâm và không ai lấn chiếm. Báo Tiền Phong chép lời một người dân ví bố cục này với khu Khải Hoàn Môn ở Paris.
Kiến trúc sư Nguyễn Văn Trọng là người vẽ đồ án làng. Còn ai vẽ ngôi nhà thờ, tháp cao bao nhiêu, thân dài rộng bao nhiêu thì các nguồn chúng tôi đọc được không ghi. Những chi tiết dưới đây là quan sát tại chỗ, theo ảnh Thầy Ưng Khiêm chụp tháng 10 năm 2026.
Cổng vòm sắt đề chữ Giáo xứ Mân Côi Tân Hà. Bên cổng có một tảng đá lớn khắc chữ viết lối thư pháp.
Mặt tiền sơn màu kem, đầu hồi tam giác có phù điêu Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng với một người quỳ bên dưới, lối tạc quen thuộc của đề tài Đức Mẹ Mân Côi, đỉnh gắn thánh giá, trên cửa chính là ban công lan can con tiện. Tháp chuông đứng lệch về bên trái khi nhìn từ sân: thân vuông có rãnh lá sách dọc, trên là lồng chuông tròn với hàng cột nhỏ, chóp nón nhọn, đỉnh có thánh giá.
Thân dài, mái ngói đỏ. Dọc hông là hành lang cột và các cửa vòm lớn.
Trước cửa chính là tượng Chúa Giêsu Mục Tử Nhân Lành màu trắng, bệ đá khắc dòng chữ Ta là Mục Tử nhân lành. Trong sân có một lễ đài mái vòm, bậc cấp cao, khám giữa đặt tượng Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng, phía trước là nhiều dãy ghế đá và ghế sắt dưới tán cây.
Các chặng Đàng Thánh Giá bằng tượng trắng đặt trên bệ đá, trong ảnh có chặng ông Simon vác đỡ thánh giá. Gần đó là một đài phù điêu trắng có bậc cấp, tạc nhiều nhân vật quanh thánh giá, hai bên có hai tượng bán thân màu đồng.
Sân lát rộng bao quanh nhà thờ, nhiều thông và cây cao. Sát khuôn viên là trường giáo lý mang tên Chân Lý, trong sân còn một công trình mới đang xây.
IVThế Đất Và Hướng
Cần nói thẳng trước: Giáo hội Công Giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ theo truyền thống của đạo quay theo hướng phụng vụ, và chỗ đặt còn tùy địa hình. Tân Hà có một điểm riêng: báo Công giáo và Dân tộc ghi chính các cha và người lập làng chủ ý mượn hình bát quái của văn hóa Đông phương cho bố cục làng, còn nghĩa họ gán vào đó là tám mối phúc thật. Mượn một hình vẽ không phải là theo một phép xem đất. Về hướng mặt tiền của nhà thờ, các nguồn chúng tôi đọc được không ghi và thư viện chưa đo tại chỗ, nên bài không nêu hướng nào. Phần dưới là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, không phải điều chép trong tư liệu giáo xứ, đưa ra làm chỗ đối chiếu cho bạn đọc quen lối ấy.
Điều đọc được trước hết là thế đỉnh đồi. Nhà thờ đứng ở điểm cao nhất của làng, trên cao nguyên B'Lao ở độ cao chừng 840 mét, bốn phía đất thoải dần xuống. Sách cũ gọi đó là thế ở cao nhìn xuống thấp, giống thế của nhà thờ Domaine de Marie ở Đà Lạt. Đất đồi thoải thì nước mưa thoát đều về mọi phía, nền khô ráo, một ưu điểm thực dụng ở vùng mưa nhiều.
Thứ hai là tám đường tỏa đều. Nhìn bằng con mắt cổ truyền, tám con đường đi về tám hướng giống tám cung quanh một trung cung, và đường sá là lối dẫn khí. Khí cùng người từ tám phương men theo đường mà tụ về tâm, nơi đặt ngôi nhà thờ. Người lập làng đọc tám đường ấy là tám mối phúc, cách đọc tám cung là của chúng tôi.
Thứ ba là minh đường. Khoảng sân lát rộng quanh nhà thờ là chỗ đất bằng trên đỉnh đồi, nơi người đi hết con dốc thì dừng lại trước khi vào trong, đúng nghĩa chỗ tụ trước nhà trong sách cũ.
Thế đỉnh đồi cũng có chỗ yếu: trống gió, mà gió mạnh thì khí khó giữ. Hàng thông và cây cao quanh sân vì thế giữ vai chắn gió, cho khoảng giữa được lặng. Đây là nhận xét về một thế đất, không phải lời đoán lành dữ cho bất cứ ai.
VLễ Trong Năm Ở Giáo Xứ Mân Côi
Nhà thờ Tân Hà giữ lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo, tính theo dương lịch, cộng thêm dịp riêng theo tước hiệu Đức Mẹ Mân Côi. Bài chỉ ghi ngày lễ. Giờ lễ được niêm yết trên bảng treo tại nhà thờ.
| Thời điểm | Lễ | Theo lịch nào | Ý nghĩa ở Tân Hà |
|---|---|---|---|
| Ngày 7 tháng 10 | Đức Mẹ Mân Côi | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch, ngày cố định | Lễ bổn mạng của giáo xứ, mừng theo tước hiệu của nhà thờ. |
| Tháng 10 | Tháng Mân Côi | Dương lịch | Cả tháng dành cho việc lần chuỗi Mân Côi, trùng với tháng có lễ bổn mạng. |
| Tháng 5 | Tháng hoa kính Đức Mẹ | Dương lịch | Tháng dâng hoa kính Đức Mẹ. Trang giáo phận Đà Lạt có tin giáo xứ bế mạc tháng hoa. |
| Ngày 24 tháng 11 | Các Thánh Tử Đạo Việt Nam | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch, ngày cố định | Lễ kính chung của các giáo xứ Việt Nam. |
| Ngày 25 tháng 12 | Giáng Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch, ngày cố định | Nhà nguyện gỗ đầu tiên của làng làm xong kịp trước lễ Giáng Sinh năm 1954. |
| Tháng 3 hoặc tháng 4 | Tam Nhật Vượt Qua và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Chuỗi cử hành trọng thể nhất của năm phụng vụ. |
Ngoài nhà thờ, giáo xứ có sẵn chỗ cho việc đạo ngoài trời: lễ đài Đức Mẹ với các dãy ghế dưới tán thông, và các chặng Đàng Thánh Giá trong vườn. Đàng Thánh Giá là việc đi từng chặng mà suy ngắm cuộc thương khó của Chúa Giêsu, thường làm trong Mùa Chay.
VIHình Ảnh Tại Chỗ
Chín tấm ảnh và một đoạn phim ngắn dưới đây do Thầy Ưng Khiêm và đoàn ghi lại khi tới nhà thờ Tân Hà đầu tháng 10 năm 2026, vào một buổi chiều trời nhiều mây. Bấm vào từng ảnh để xem cỡ lớn.
Ảnh và phim: Thầy Ưng Khiêm và đoàn, tháng 10 năm 2026. Thư viện chỉ cắt khung và cân lại màu, không thêm bớt chi tiết nào trong cảnh.
VIINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Phường 3 Bảo Lộc (phường Lộc Tiến cũ, thành phố Bảo Lộc cũ), tỉnh Lâm Đồng
- Đường tới
- Nhà thờ ở Phường 3 Bảo Lộc (phường Lộc Tiến cũ, thành phố Bảo Lộc cũ), tỉnh Lâm Đồng. Vào tới làng Tân Hà, quý vị theo một trong tám đường chính đi lên là gặp nhà thờ trên đỉnh đồi.
- Toạ độ
- 11.5374, 107.7789
Đây là nhà thờ giáo xứ đang hoạt động, không phải điểm tham quan. Xin quý vị ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào trong, đi nhẹ nói khẽ và không lên khu cung thánh. Nếu tới lúc đang có thánh lễ, xin ngồi phía cuối và đừng chụp ảnh cộng đoàn. Lễ đài Đức Mẹ và các chặng Đàng Thánh Giá trong vườn là chỗ cầu nguyện, xin giữ yên lặng khi có người đang đọc kinh. Giờ lễ xem trên bảng treo tại nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Tân Hà
Contribute photos, information or video for Tan Ha ChurchThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Tân Hà Bảo Lộc ở đâu
Nhà thờ nằm trên đỉnh đồi cao nhất của làng Tân Hà, nay thuộc Phường 3 Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, trước là phường Lộc Tiến của thành phố Bảo Lộc cũ. Làng ở độ cao chừng 840 mét trên cao nguyên B'Lao. Tám con đường chính của làng đều dẫn về nhà thờ.
Vì sao Tân Hà được gọi là làng bát quái
Vì làng được vạch với nhà thờ ở giữa và tám con đường tỏa ra, trông như hình bát quái. Theo báo Công giáo và Dân tộc, người lập làng chủ ý mượn hình ấy của văn hóa Đông phương, nhưng nghĩa họ gán vào là tám mối phúc thật trong Tin Mừng, không phải một phép xem đất.
Nhà thờ Tân Hà xây năm nào
Làng lập cuối năm 1954, nhà nguyện gỗ đầu tiên xong trước lễ Giáng Sinh năm ấy, và từ năm 1955 nhà thờ được dựng trên đỉnh đồi. Nhà thờ sau đó qua ba lần xây dựng và tu sửa, vẫn giữ mặt tiền, tháp chuông và tường đá ban đầu. Năm của từng lần thì các nguồn chúng tôi đọc được không ghi.
Nhà thờ Tân Hà kính ai và lễ bổn mạng ngày nào
Nhà thờ dâng kính Đức Mẹ Mân Côi, nên tên đầy đủ là Nhà thờ Mân Côi Tân Hà. Lễ bổn mạng là ngày 7 tháng 10 dương lịch theo lịch phụng vụ Công Giáo, và cả tháng 10 là tháng Mân Côi. Đây là nhà thờ giáo xứ thuộc giáo phận Đà Lạt, không phải nhà thờ chính tòa.
Ai lập làng Tân Hà và tên Tân Hà nghĩa là gì
Tân Hà nghĩa là Hà Nội mới, do những gia đình Công Giáo gốc Hà Nội vào cao nguyên B'Lao lập cuối năm 1954. Tổ chức việc lập làng là hai thừa sai Dòng Chúa Cứu Thế, cha Patrice Gagné và cha François Laliberté. Kiến trúc sư Nguyễn Văn Trọng vẽ đồ án tám đường theo ý của cha Gagné.