VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Khúc Khải Hoàn Đức Tin (Rô-ma 8:31-39) Và Ân Điển Cứu Rỗi (Ê-phê-sô 2:8-10): Nguyên Văn Hy Lạp Koine, Bản 1925 Và Giải Nghĩa

Sola Gratia · Sola Fide · Romans 1; 5; 8 & Ephesians 2 · Người Công Bình Sống Bởi Đức Tin, Ai Sẽ Phân Rẽ Chúng Ta Khỏi Sự Yêu Thương Của Đấng Christ, Ấy Là Nhờ Ân Điển Bởi Đức Tin Mà Anh Em Được Cứu, Romans 8:31-39, Ephesians 2:8-10

Mười sáu câu thư tín của Sứ đồ Phao-lô làm bùng nổ cuộc Cải Chánh Tin Lành thế kỷ mười sáu: từ tuyên ngôn người công bình sống bởi đức tin, ân điển cứu rỗi ban không, cho tới khúc ca khải hoàn không gì phân rẽ được chúng ta khỏi tình yêu thương của Đức Chúa Trời

Thuộc đạo
Tin Lành
Niên đại
Khoảng năm 57 Công Nguyên (Thư Rô-ma, viết tại Cô-rinh-tô) và khoảng năm 60 tới 62 Công Nguyên (Thư Ê-phê-sô, viết tại Rô-ma)
Thư gửi tín hữu Rô-ma được Sứ đồ Phao-lô đọc cho Tê-ti-ơ chép (Rô-ma 16:22) tại thành Cô-rinh-tô vào khoảng mùa đông năm 56 tới mùa xuân năm 57 Công Nguyên, trước khi ông đem tiền lạc quyên về Giê-ru-sa-lem. Thư gửi tín hữu Ê-phê-sô thuộc nhóm Thư tín trong tù (cùng với Phi-líp, Cô-lô-se và Phi-lê-môn), viết vào khoảng năm 60 tới 62 Công Nguyên khi Phao-lô bị giam tại Rô-ma. Bản chép tay cổ nhất hiện còn chứa cả hai bức thư này là Papyrus 46 (P46, khoảng năm 175 tới 225 Công Nguyên). Bản dịch tiếng Việt chuẩn của Hội Thánh Tin Lành là Kinh Thánh Bản Truyền Thống in năm 1925 và 1926.
Độ dài
16 đơn vị câu kinh văn Hy Lạp Koine (Rô-ma 1:16-17; 5:1-5; 8:28-39 và Ê-phê-sô 2:4-10)
Toàn bộ chuyên khảo kết hợp bốn mạch văn nối liền nhau trong thần học Phao-lô thành 16 đơn vị đối chiếu: 2 câu mở đề Thư Rô-ma (1:16-17), 2 cụm câu về bình an của sự xưng công bình (Rô-ma 5:1-5), 7 cụm câu của Khúc Khải Hoàn Đức Tin (Rô-ma 8:28-39), và 5 cụm câu về Ân Điển Cứu Rỗi cùng việc lành (Ê-phê-sô 2:4-10).
Thường tụng khi
Giảng giải lễ Kỷ Niệm Cải Chánh Giáo Hội (31/10), lễ Báp-têm, lễ Tiệc Thánh, giờ tĩnh nguyện cá nhân, học giáo lý cứu rỗi và đọc an ủi trong nghịch cảnh hay tang lễ

ITrước Khi Đọc: Trái Tim Của Giáo Lý Cứu Rỗi Tin Lành

Nếu phải chọn ra những câu Kinh Thánh đã làm xoay chuyển lịch sử tâm linh phương Tây, khai sinh ra phong trào Cải Chánh Tin Lành thế kỷ mười sáu và đem lại niềm bình an vững chắc cho hàng trăm triệu tín hữu trước thử thách cùng sự chết, thì đó chính là mạch văn nối từ Thư Rô-ma sang Thư Ê-phê-sô của Sứ đồ Phao-lô: Người công bình sẽ sống bởi đức tin... Ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin mà anh em được cứu... Nếu Đức Chúa Trời vùa giúp chúng ta, thì còn ai nghịch với chúng ta? Ai sẽ phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương của Đấng Christ?

Trong truyền thống thần học Tin Lành, nếu sách Thi Thiên (với Thi Thiên 23, Thi Thiên 91 và 121) là cuốn sách cầu nguyện của trái tim và Bài Giảng Trên Núi là hiến chương đạo đức của Vương quốc Đức Chúa Trời, thì Thư gửi tín hữu Rô-ma và Thư gửi tín hữu Ê-phê-sô được xem là tòa đại giáo đường của giáo lý cứu rỗi (Soteriology). Chính Martin Luther, trong bản Lời Tựa cho Thư Rô-ma viết năm 1522 sau khi rời Lâu đài Wartburg, đã mở đầu bằng nhận định nổi tiếng: Thư tín này thực sự là phần cốt tủy nhất của Tân Ước và là Phúc Âm thuần khiết nhất, xứng đáng để mỗi người Cơ Đốc không chỉ thuộc lòng từng chữ mà còn suy gẫm mỗi ngày như bánh nuôi linh hồn.

Chuyên khảo này quy tụ mười sáu đơn vị kinh văn then chốt làm nên xương sống của hai tín lý trụ cột trong Ngũ Duy Cải Chánh: Sola Gratia (Duy Ân Điển) và Sola Fide (Duy Đức Tin), đi qua bốn chặng liên hoàn:

1. Chặng thứ nhất (Rô-ma 1:16-17): Mệnh đề mở đầu của Phúc Âm. Quyền phép của Đức Chúa Trời để cứu mọi kẻ tin và sự công bình của Đức Chúa Trời được bày tỏ từ đức tin đến đức tin: Người công bình sẽ sống bởi đức tin (Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται).

2. Chặng thứ hai (Rô-ma 5:1-5): Hoa trái của sự xưng công bình. Khi đã được xưng công bình bởi đức tin, người tín hữu có sự hòa thuận (eirēnē) với Đức Chúa Trời, đứng vững trong ân điển, vững vàng trong hoạn nạn và tràn ngập tình yêu thương của Đức Chúa Trời được Đức Thánh Linh đổ vào lòng.

3. Chặng thứ ba (Rô-ma 8:28-39): Khúc Khải Hoàn Đức Tin. Đỉnh cao hùng biện và thi ca của toàn bộ Thư Rô-ma: chuỗi dây chuyền vàng của sự cứu chuộc (biết trước, định trước, gọi, xưng công bình, làm cho vinh hiển) và năm câu hỏi tu từ bất khả bác bỏ chứng minh rằng không một thế lực nào trong vũ trụ, dù là sự sống hay sự chết, có thể phân rẽ người tin khỏi tình yêu thương của Đức Chúa Trời trong Đấng Christ Giê-su.

4. Chặng thứ tư (Ê-phê-sô 2:4-10): Bản đúc kết Ân Điển Cứu Rỗi và Việc Lành. Ba câu kinh điển (2:8-10) định vị rõ ràng mối tương quan giữa ân điển (nguồn gốc cứu rỗi), đức tin (phương tiện đón nhận, không bởi công đức riêng để chẳng ai khoe mình) và việc lành (mục đích mà Đức Chúa Trời đã sắm sẵn cho kiệt tác tái tạo của Ngài bước theo).

Trang này trình bày bảng kinh bốn cột: nguyên văn Hy Lạp Koine, phiên âm học thuật, bản tiếng Việt đối chiếu Bản Truyền Thống 1925 với Bản Hiệu Đính 2010, và bản tiếng Anh đối chiếu ESV với KJV. Thư viện trình bày khách quan dựa trên ngữ văn học Hy Lạp và lịch sử tư tưởng tôn giáo để quý vị tra cứu.

Theo sử liệu

Trong lịch sử tư tưởng châu Âu, câu Rô-ma 1:17 đã hai lần châm ngòi cho những cuộc chuyển biến lịch sử sâu rộng cách nhau hơn hai thế kỷ. Lần thứ nhất diễn ra vào năm 1515 tới 1517 tại tu viện Augustinô ở Wittenberg (Đức). Trước đó, vị giáo sư Kinh Thánh trẻ tuổi Martin Luther luôn kinh hoàng mỗi khi đọc cụm từ sự công bình của Đức Chúa Trời (tiếng Latinh iustitia Dei) trong Rô-ma 1:17, vì theo thần học Kinh Viện đương thời, ông hiểu đó là sự công chính nghiêm khắc mà qua đó Đức Chúa Trời xét xử và trừng phạt tội nhân. Nhưng khi tra cứu kỹ nguyên văn Hy Lạp và đối chiếu với câu trích dẫn tiên tri Ha-ba-cúc 2:4 (Người công bình sẽ sống bởi đức tin), Luther bỗng bừng ngộ (trải nghiệm mà sử học gọi là Turmerlebnis, sự giác ngộ tại tòa tháp): sự công bình của Đức Chúa Trời ở đây không phải là cơn thịnh nộ đòi hỏi con người tự nộp công đức, mà là sự công bình do chính Đức Chúa Trời ban tặng nhưng không để mặc lấy cho người tin qua đức tin nơi Đấng Christ. Như Luther tự thuật năm 1545: Ngay lúc ấy, tôi cảm thấy mình như được sinh lại hoàn toàn và bước qua những cánh cổng rộng mở để vào thẳng thiên đàng.

Lần thứ hai diễn ra vào tối ngày 24 tháng 5 năm 1738 tại một phòng nhóm nhỏ trên phố Aldersgate ở Luân Đôn. Mục sư Anh giáo John Wesley, dù đã từng đi truyền giáo tại châu Mỹ nhưng trong lòng vẫn chưa có sự bình an về sự cứu rỗi, đã ngồi nghe một người đọc lớn tiếng chính bản Lời Tựa cho Thư Rô-ma của Martin Luther. Đúng vào lúc tám giờ bốn mươi lăm phút tối, khi người đọc giải thích sự biến đổi mà Đức Chúa Trời thực hiện trong lòng người tin qua đức tin nơi Đấng Christ (dựa trên Rô-ma chương 1, chương 5 và chương 8), Wesley ghi lại trong nhật ký: Tôi cảm thấy lòng mình ấm lên một cách kỳ lạ. Tôi cảm biết rằng mình thật sự tin cậy nơi Đấng Christ, một mình Đấng Christ để được cứu rỗi; và một sự bảo đảm được ban cho tôi rằng Ngài đã cất bỏ tội lỗi của tôi, chính tội lỗi của riêng tôi, và cứu tôi khỏi luật của tội lỗi và sự chết. Từ đêm hôm ấy, phong trào Phục Hưng Giám Lý và Tin Lành thế kỷ mười tám đã lan tỏa khắp thế giới Anh ngữ.

IIToàn Văn Mười Sáu Đoạn Câu Hy Lạp Koine

Nghe nguyên văn, bản ghi âm người tụngGhi âm: UK Master Academy
Nguyên văn tiếng Hy Lạp Koine theo Tân Ước Hy Lạp (Nestle-Aland 28 / SBLGNT, đối chiếu Textus Receptus). Cột hai là phiên âm Hy Lạp Koine học thuật. Cột ba đối chiếu Kinh Thánh Bản Truyền Thống 1925/1926 (BTT) và Bản Hiệu Đính 2010 (BHĐ). Cột bốn đối chiếu bản tiếng Anh ESV và KJV.
CâuNguyên văn Hy Lạp Koine (Rô-ma 1; 5; 8 & Ê-phê-sô 2)Phiên âm Hy Lạp KoineDịch nghĩa tiếng Việt (BTT 1925 và Bản Hiệu Đính)Bản tiếng Anh (ESV và KJV)
1Οὐ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ εὐαγγέλιον· δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι, Ἰουδαίῳ τε πρῶτον καὶ Ἕλληνι.Ou gar epaischynomai to euangelion; dynamis gar Theou estin eis sōtērian panti tō pisteuonti, Ioudaiō te prōton kai Hellēni.Mục 1 (Rô-ma 1:16): BTT 1925: Thật tôi không hổ thẹn về Tin Lành đâu, vì là quyền phép của Đức Chúa Trời để cứu mọi kẻ tin, trước là người Giu-đa, sau là người Gờ-réc. (BHĐ: Thật tôi không hổ thẹn về Tin Lành đâu, vì đó là quyền năng của Đức Chúa Trời để cứu mọi người tin, trước là người Do Thái, sau là người Hy Lạp.)Unit 1 (Romans 1:16): ESV: For I am not ashamed of the gospel, for it is the power of God for salvation to everyone who believes, to the Jew first and also to the Greek. (KJV: For I am not ashamed of the gospel of Christ: for it is the power of God unto salvation to every one that believeth; to the Jew first, and also to the Greek.)
2Δικαιοσύνη γὰρ Θεοῦ ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται ἐκ πίστεως εἰς πίστιν, καθὼς γέγραπται· Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται.Dikaiosynē gar Theou en autō apokalyptetai ek pisteōs eis pistin, kathōs gegraptai: Ho de dikaios ek pisteōs zēsetai.Mục 2 (Rô-ma 1:17): BTT 1925: Vì trong Tin Lành nầy có bày tỏ sự công bình của Đức Chúa Trời, bởi đức tin mà được, lại dẫn đến đức tin nữa, như có chép rằng: Người công bình sẽ sống bởi đức tin. (BHĐ: Vì trong Tin Lành này, sự công chính của Đức Chúa Trời được mặc khải từ đức tin đến đức tin, như có chép: Người công chính sẽ sống bởi đức tin.)Unit 2 (Romans 1:17): ESV: For in it the righteousness of God is revealed from faith for faith, as it is written, The righteous shall live by faith. (KJV: For therein is the righteousness of God revealed from faith to faith: as it is written, The just shall live by faith.)
3Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι’ οὗ καὶ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν τῇ πίστει εἰς τὴν χάριν ταύτην ἐν ᾗ ἑστήκαμεν, καὶ καυχώμεθα ἐπ’ ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ.Dikaiōthentes oun ek pisteōs eirēnēn echomen pros ton Theon dia tou Kyriou hēmōn Iēsou Christou, di' hou kai tēn prosagōgēn eschēkamen tē pistei eis tēn charin tautēn en hē hestēkamen, kai kauchōmetha ep' elpidi tēs doxēs tou Theou.Mục 3 (Rô-ma 5:1-2): BTT 1925: Vậy chúng ta đã được xưng công bình bởi đức tin, thì được hòa thuận với Đức Chúa Trời, bởi Đức Chúa Jêsus Christ chúng ta, là Đấng đã làm cho chúng ta bởi đức tin được vào trong ơn nầy, là ơn chúng ta hiện đương đứng vững; và chúng ta khoe mình trong sự trông cậy về vinh hiển Đức Chúa Trời. (BHĐ: Vậy, khi đã được xưng công chính bởi đức tin, chúng ta được hòa thuận với Đức Chúa Trời qua Chúa chúng ta là Đức Chúa Jêsus Christ; nhờ Ngài chúng ta được bước vào ân điển này bởi đức tin, là ân điển mà chúng ta đang đứng vững; và chúng ta vui mừng trong hy vọng về vinh quang của Đức Chúa Trời.)Unit 3 (Romans 5:1-2): ESV: Therefore, since we have been justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ. Through him we have also obtained access by faith into this grace in which we stand, and we rejoice in hope of the glory of God. (KJV: Therefore being justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ: By whom also we have access by faith into this grace wherein we stand, and rejoice in hope of the glory of God.)
4Οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν, εἰδότες ὅτι ἡ θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται, ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα· ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει, ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ Πνεύματος Ἁγίου τοῦ δοθέντος ἡμῖν.Ou monon de, alla kai kauchōmetha en tais thlipsesin, eidotes hoti hē thlipsis hypomonēn katergazetai, hē de hypomonē dokimēn, hē de dokimē elpida; hē de elpis ou kataischynei, hoti hē agapē tou Theou ekkechytai en tais kardiais hēmōn dia Pneumatos Hagiou tou dothentos hēmin.Mục 4 (Rô-ma 5:3-5): BTT 1925: Không những thế thôi, nhưng chúng ta cũng khoe mình trong sự hoạn nạn nữa, vì biết rằng sự hoạn nạn sanh sự nhịn nhục, sự nhịn nhục sanh sự rèn tập, sự rèn tập sanh sự trông cậy. Vả, sự trông cậy không làm cho hổ thẹn, vì sự yêu thương của Đức Chúa Trời rải khắp trong lòng chúng ta bởi Đức Thánh Linh đã ban cho chúng ta. (BHĐ: Không những thế, nhưng chúng ta cũng vui mừng trong hoạn nạn nữa, vì biết rằng hoạn nạn sinh ra kiên nhẫn, kiên nhẫn sinh ra nghị lực, nghị lực sinh ra hy vọng, và hy vọng không làm cho chúng ta hổ thẹn, vì tình yêu thương của Đức Chúa Trời đã đổ tràn trong lòng chúng ta bởi Đức Thánh Linh đã ban cho chúng ta.)Unit 4 (Romans 5:3-5): ESV: Not only that, but we rejoice in our sufferings, knowing that suffering produces endurance, and endurance produces character, and character produces hope, and hope does not put us to shame, because God's love has been poured into our hearts through the Holy Spirit who has been given to us. (KJV: And not only so, but we glory in tribulations also: knowing that tribulation worketh patience; And patience, experience; and experience, hope: And hope maketh not ashamed; because the love of God is shed abroad in our hearts by the Holy Ghost which is given unto us.)
5Οἴδαμεν δὲ ὅτι τοῖς ἀγαπῶσιν τὸν Θεὸν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν, τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν.Oidamen de hoti tois agapōsin ton Theon panta synergei eis agathon, tois kata prothesin klētois ousin.Mục 5 (Rô-ma 8:28): BTT 1925: Vả, chúng ta biết rằng mọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Đức Chúa Trời, tức là cho kẻ được gọi theo ý muốn Ngài đã định. (BHĐ: Chúng ta biết rằng mọi sự hiệp lại làm ích cho những ai yêu mến Đức Chúa Trời, tức là cho những người được gọi theo ý định của Ngài.)Unit 5 (Romans 8:28): ESV: And we know that for those who love God all things work together for good, for those who are called according to his purpose. (KJV: And we know that all things work together for good to them that love God, to them who are the called according to his purpose.)
6Ὅτι οὓς προέγνω, καὶ προώρισεν συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς· οὓς δὲ προώρισεν, τούτους καὶ ἐκάλεσεν· καὶ οὓς ἐκάλεσεν, τούτους καὶ ἐδικαίωσεν· οὓς δὲ ἐδικαίωσεν, τούτους καὶ ἐδόξασεν.Hoti hous proegnō, kai proōrisen symmorphous tēs eikonos tou Huiou autou, eis to einai auton prōtotokon en pollois adelphois; hous de proōrisen, toutous kai ekalesen; kai hous ekalesen, toutous kai edikaiōsen; hous de edikaiōsen, toutous kai edoxasen.Mục 6 (Rô-ma 8:29-30): BTT 1925: Vì những kẻ Ngài đã biết trước, thì Ngài cũng đã định sẵn để trở nên giống như hình bóng Con Ngài, hầu cho Con nầy được làm Con cả ở giữa nhiều anh em; còn những kẻ Ngài đã định sẵn, thì Ngài cũng đã gọi, những kẻ Ngài đã gọi, thì Ngài cũng đã xưng là công bình, và những kẻ Ngài đã xưng là công bình, thì Ngài cũng đã làm cho vinh hiển. (BHĐ: Vì những người Ngài đã biết trước thì Ngài cũng đã định sẵn để trở nên giống như hình ảnh Con Ngài... những người Ngài đã xưng là công chính thì Ngài cũng đã làm cho vinh hiển.)Unit 6 (Romans 8:29-30): ESV: For those whom he foreknew he also predestined to be conformed to the image of his Son, in order that he might be the firstborn among many brothers. And those whom he predestined he also called, and those whom he called he also justified, and those whom he justified he also glorified. (KJV: For whom he did foreknow, he also did predestinate to be conformed to the image of his Son... and whom he justified, them he also glorified.)
7Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ’ ἡμῶν; ὅς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ’ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται;Ti oun eroumen pros tauta; ei ho Theos hyper hēmōn, tis kath' hēmōn; hos ge tou idiou Huiou ouk epheisato, all' hyper hēmōn pantōn paredōken auton, pōs ouchi kai syn autō ta panta hēmin charisetai;Mục 7 (Rô-ma 8:31-32): BTT 1925: Vậy thì về những việc đó, chúng ta sẽ nói chi? Nếu Đức Chúa Trời vùa giúp chúng ta, thì còn ai nghịch với chúng ta? Ngài đã không tiếc chính Con mình, nhưng vì chúng ta hết thảy mà phó Con ấy cho, thì Ngài há chẳng cũng sẽ ban mọi sự luôn với Con ấy cho chúng ta sao? (BHĐ: Vậy, trước những điều đó, chúng ta sẽ nói gì? Nếu Đức Chúa Trời đứng về phía chúng ta thì ai có thể chống lại chúng ta? Ngài đã không tiếc chính Con mình, nhưng vì tất cả chúng ta mà phó Con ấy cho, thì Ngài lại không ban mọi sự cùng với Con ấy cho chúng ta sao?)Unit 7 (Romans 8:31-32): ESV: What then shall we say to these things? If God is for us, who can be against us? He who did not spare his own Son but gave him up for us all, how will he not also with him graciously give us all things? (KJV: What shall we then say to these things? If God be for us, who can be against us? He that spared not his own Son, but delivered him up for us all, how shall he not with him also freely give us all things?)
8Τίς ἐγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ; Θεὸς ὁ δικαιῶν· τίς ὁ κατακρίνων; Χριστὸς Ἰησοῦς ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ ἐγερθείς, ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν.Tis enkalesei kata eklektōn Theou; Theos ho dikaiōn; tis ho katakrinōn; Christos Iēsous ho apothanōn, mallon de egertheis, hos estin en dexia tou Theou, hos kai entynchanei hyper hēmōn.Mục 8 (Rô-ma 8:33-34): BTT 1925: Ai sẽ kiện những kẻ lựa chọn của Đức Chúa Trời? Đức Chúa Trời là Đấng xưng công bình những kẻ ấy. Ai sẽ lên án họ ư? Đức Chúa Jêsus Christ là Đấng đã chết, và cũng đã sống lại nữa, Ngài đang ngự bên hữu Đức Chúa Trời, cầu nguyện thế cho chúng ta. (BHĐ: Ai sẽ kiện cáo những người được Đức Chúa Trời chọn lựa? Đức Chúa Trời là Đấng xưng họ là công chính. Ai sẽ kết án họ? Đấng Christ Jêsus là Đấng đã chết, hơn thế nữa, đã sống lại, Ngài đang ngự bên phải Đức Chúa Trời và cầu thay cho chúng ta.)Unit 8 (Romans 8:33-34): ESV: Who shall bring any charge against God's elect? It is God who justifies. Who is to condemn? Christ Jesus is the one who died, more than that, who was raised, who is at the right hand of God, who indeed is interceding for us. (KJV: Who shall lay any thing to the charge of God's elect? It is God that justifieth. Who is he that condemneth? It is Christ that died, yea rather, that is risen again, who is even at the right hand of God, who also maketh intercession for us.)
9Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα; καθὼς γέγραπται ὅτι Ἕνεκεν σοῦ θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν, ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς.Tis hēmas chōrisei apo tēs agapēs tou Christou; thlipsis ē stenochōria ē diōgmos ē limos ē gymnotēs ē kindynos ē machaira; kathōs gegraptai hoti Heneken sou thanatoumetha holēn tēn hēmeran, elogisthēmen hōs probata sphagēs.Mục 9 (Rô-ma 8:35-36): BTT 1925: Ai sẽ phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương của Đấng Christ? Có phải hoạn nạn, khốn cùng, bắt bớ, đói khát, trần truồng, nguy hiểm, hay là gươm giáo chăng? Như có chép rằng: Vì cớ Chúa, chúng tôi bị giết cả ngày; Họ coi chúng tôi như chiên định đem đến hàng làm thịt. (BHĐ: Ai sẽ phân rẽ chúng ta khỏi tình yêu thương của Đấng Christ? Có phải hoạn nạn, khốn cùng, bắt bớ, đói khát, trần truồng, nguy hiểm hay là gươm giáo chăng? Như có chép: Vì cớ Chúa, chúng con bị giết suốt ngày; Chúng con bị kể như chiên đem đi làm thịt.)Unit 9 (Romans 8:35-36): ESV: Who shall separate us from the love of Christ? Shall tribulation, or distress, or persecution, or famine, or nakedness, or danger, or sword? As it is written, For your sake we are being killed all the day long; we are regarded as sheep to be slaughtered. (KJV: Who shall separate us from the love of Christ? shall tribulation, or distress, or persecution, or famine, or nakedness, or peril, or sword? As it is written, For thy sake we are killed all the day long; we are accounted as sheep for the slaughter.)
10Ἀλλ’ ἐν τούτοις πᾶσιν ὑπερνικῶμεν διὰ τοῦ ἀγαπήσαντος ἡμᾶς.All' en toutois pasin hypernikōmen dia tou agapēsantos hēmas.Mục 10 (Rô-ma 8:37): BTT 1925: Trái lại, trong mọi sự đó, chúng ta nhờ Đấng yêu thương mình mà thắng hơn bội phần. (BHĐ: Trái lại, trong mọi sự đó, chúng ta nhờ Đấng yêu thương mình mà toàn thắng.)Unit 10 (Romans 8:37): ESV: No, in all these things we are more than conquerors through him who loved us. (KJV: Nay, in all these things we are more than conquerors through him that loved us.)
11Πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε δυνάμεις οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν.Pepeismai gar hoti oute thanatos oute zōē oute angeloi oute archai oute enestōta oute mellonta oute dynameis oute hypsōma oute bathos oute tis ktisis hetera dynēsetai hēmas chōrisai apo tēs agapēs tou Theou tēs en Christō Iēsou tō Kyriō hēmōn.Mục 11 (Rô-ma 8:38-39): BTT 1925: Vì tôi chắc rằng bất kỳ sự chết, sự sống, các thiên sứ, các kẻ cầm quyền, việc bây giờ, việc hầu đến, quyền phép, bề cao, hay là bề sâu, hoặc một vật nào khác, chẳng có thể phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương mà Đức Chúa Trời đã chứng cho chúng ta trong Đức Chúa Jêsus Christ, là Chúa chúng ta. (BHĐ: Vì tôi đoan chắc rằng dù sự chết, sự sống, các thiên sứ, các bậc cầm quyền, việc hiện tại, việc tương lai, các quyền lực, chiều cao hay là chiều sâu, hoặc một tạo vật nào khác, cũng không thể phân rẽ chúng ta khỏi tình yêu thương của Đức Chúa Trời trong Đấng Christ Jêsus, Chúa chúng ta.)Unit 11 (Romans 8:38-39): ESV: For I am sure that neither death nor life, nor angels nor rulers, nor things present nor things to come, nor powers, nor height nor depth, nor anything else in all creation, will be able to separate us from the love of God in Christ Jesus our Lord. (KJV: For I am persuaded, that neither death, nor life, nor angels, nor principalities, nor powers, nor things present, nor things to come, Nor height, nor depth, nor any other creature, shall be able to separate us from the love of God, which is in Christ Jesus our Lord.)
12Ὁ δὲ Θεὸς πλούσιος ὢν ἐν ἐλέει, διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ ἣν ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ὄντας ἡμᾶς νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν συνεζωοποίησεν τῷ Χριστῷ, χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι,Ho de Theos plousios ōn en eleei, dia tēn pollēn agapēn autou hēn ēgapēsen hēmas, kai ontas hēmas nekrous tois paraptōmasin synezōopoiēsen tō Christō, chariti este sesōsmenoi,Mục 12 (Ê-phê-sô 2:4-5): BTT 1925: Song Đức Chúa Trời là Đấng giàu lòng thương xót, vì cớ sự yêu thương lớn Ngài đem mà yêu chúng ta, nên đang khi chúng ta chết vì tội mình, thì Ngài làm cho chúng ta sống với Đấng Christ, ấy là nhờ ân điển mà anh em được cứu, (BHĐ: Nhưng Đức Chúa Trời, Đấng giàu lòng thương xót, vì tình yêu thương vĩ đại của Ngài đối với chúng ta, nên ngay khi chúng ta đã chết vì những vi phạm của mình thì Ngài làm cho chúng ta cùng sống với Đấng Christ; ấy là nhờ ân điển mà anh em được cứu!)Unit 12 (Ephesians 2:4-5): ESV: But God, being rich in mercy, because of the great love with which he loved us, even when we were dead in our trespasses, made us alive together with Christ, by grace you have been saved, (KJV: But God, who is rich in mercy, for his great love wherewith he loved us, Even when we were dead in sins, hath quickened us together with Christ, by grace ye are saved;)
13καὶ συνήγειρεν καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα ἐνδείξηται ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς ἐπερχομένοις τὸ ὑπερβάλλον πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ ἐν χρηστότητι ἐφ’ ἡμᾶς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.kai synēgeiren kai synekathisen en tois epouraniois en Christō Iēsou, hina endeixētai en tois aiōsin tois eperchomenois to hyperballon ploutos tēs charitos autou en chrēstotēti eph' hēmas en Christō Iēsou.Mục 13 (Ê-phê-sô 2:6-7): BTT 1925: Ngài lại làm cho chúng ta đồng sống lại và đồng ngồi trong các nơi trên trời trong Đức Chúa Jêsus Christ, hầu cho về đời sau tỏ ra sự giàu có vô lượng của ân điển Ngài, bởi sự nhân từ Ngài đối cùng chúng ta trong Đức Chúa Jêsus Christ. (BHĐ: Ngài đã làm cho chúng ta đồng sống lại và đồng ngồi ở các nơi trên trời trong Đấng Christ Jêsus, để trong các thời đại sắp đến, Ngài bày tỏ sự giàu có vô biên của ân điển Ngài qua lòng nhân từ đối với chúng ta trong Đấng Christ Jêsus.)Unit 13 (Ephesians 2:6-7): ESV: and raised us up with him and seated us with him in the heavenly places in Christ Jesus, so that in the coming ages he might show the immeasurable riches of his grace in kindness toward us in Christ Jesus. (KJV: And hath raised us up together, and made us sit together in heavenly places in Christ Jesus: That in the ages to come he might shew the exceeding riches of his grace in his kindness toward us through Christ Jesus.)
14Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, Θεοῦ τὸ δῶρον·Tē gar chariti este sesōsmenoi dia pisteōs; kai touto ouk ex hymōn, Theou to dōron;Mục 14 (Ê-phê-sô 2:8): BTT 1925: Vả, ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu, điều đó không phải đến từ anh em, bèn là sự ban cho của Đức Chúa Trời. (BHĐ: Vì nhờ ân điển, bởi đức tin mà anh em được cứu, điều này không đến từ anh em mà là tặng phẩm của Đức Chúa Trời;)Unit 14 (Ephesians 2:8): ESV: For by grace you have been saved through faith. And this is not your own doing; it is the gift of God, (KJV: For by grace are ye saved through faith; and that not of yourselves: it is the gift of God:)
15οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται.ouk ex ergōn, hina mē tis kauchēsētai.Mục 15 (Ê-phê-sô 2:9): BTT 1925: Ấy chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không ai khoe mình; (BHĐ: cũng không do việc làm của anh em, để không ai có thể tự hào.)Unit 15 (Ephesians 2:9): ESV: not a result of works, so that no one may boast. (KJV: Not of works, lest any man should boast.)
16Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐπὶ ἔργοις ἀγαθοῖς οἷς προητοίμασεν ὁ Θεός, ἵνα ἐν αὐτοῖς περιπατήσωμεν.Autou gar esmen poiēma, ktisthentes en Christō Iēsou epi ergois agathois hois proētoimasen ho Theos, hina en autois peripatēsōmen.Mục 16 (Ê-phê-sô 2:10): BTT 1925: vì chúng ta là việc Ngài làm ra, đã được dựng nên trong Đức Chúa Jêsus Christ để làm việc lành mà Đức Chúa Trời đã sắm sẵn trước cho chúng ta làm theo. (BHĐ: Vì chúng ta là tác phẩm của Ngài, được tạo dựng trong Đấng Christ Jêsus để thực hiện những việc lành mà Đức Chúa Trời đã chuẩn bị từ trước để chúng ta bước đi trong đó.)Unit 16 (Ephesians 2:10): ESV: For we are his workmanship, created in Christ Jesus for good works, which God prepared beforehand, that we should walk in them. (KJV: For we are his workmanship, created in Christ Jesus unto good works, which God hath before ordained that we should walk in them.)

IIIGiải Nghĩa Từng Câu Và Từ Vựng Hy Lạp Koine

Mười sáu mục dưới đây phân tích ngữ pháp Hy Lạp Koine, bối cảnh tòa án La Mã thế kỷ thứ nhất và chiều sâu thần học Cải Chánh của từng câu trong Thư Rô-ma và Thư Ê-phê-sô.

Οὐ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ εὐαγγέλιον· δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι, Ἰουδαίῳ τε πρῶτον καὶ Ἕλληνι.
Mục 1 (Rô-ma 1:16): Tin Lành là quyền phép của Đức Chúa Trời để cứu mọi kẻ tin

Đứng trước thủ đô Rô-ma, trung tâm quyền lực quân sự, luật pháp và triết học của cả thế giới Địa Trung Hải cổ đại, Sứ đồ Phao-lô mở đầu mệnh đề chính của bức thư bằng lời tuyên bố: Οὐ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ εὐαγγέλιον (Thật tôi không hổ thẹn về Tin Lành đâu). Trong mắt người trí thức Hy-La thời bấy giờ, sứ điệp về một Đấng Mê-si-a chịu đóng đinh trên thập tự giá bị coi là sự điên dại và yếu đuối (1 Cô-rinh-tô 1:18-23); nhưng Phao-lô khẳng định ông không chút ngần ngại hay xấu hổ.

Lý do nằm ở danh từ Hy Lạp δύναμις (dynamis, quyền phép, quyền năng hành động, từ gốc sinh ra chữ dynamic trong tiếng Anh): Tin Lành không phải là một hệ thống triết lý suông hay một bộ quy tắc đạo đức, mà là δύναμις Θεοῦ εἰς σωτηρίαν (quyền năng sống động của chính Đức Chúa Trời dẫn đến sự cứu rỗi toàn diện). Điều kiện để đón nhận quyền năng cứu rỗi ấy không dựa trên huyết thống hay giai cấp, mà mở rộng cho παντὶ τῷ πιστεύοντι (mọi người tin, phân từ hiện tại chỉ đời sống đặt trọn lòng tin cậy nơi Chúa), theo trình tự lịch sử cứu độ là từ người Do Thái trước rồi đến muôn dân ngoại (người Gờ-réc / Hy Lạp).

Δικαιοσύνη γὰρ Θεοῦ ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται ἐκ πίστεως εἰς πίστιν, καθὼς γέγραπται· Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται.
Mục 2 (Rô-ma 1:17): Sự công bình của Đức Chúa Trời và câu kinh Cải Chánh: Người công bình sẽ sống bởi đức tin

Câu 17 giải thích vì sao Tin Lành lại là quyền năng cứu rỗi: bởi vì trong Tin Lành ấy, Δικαιοσύνη Θεοῦ (Dikaiosynē Theou, Bản 1925 dịch là sự công bình của Đức Chúa Trời, Bản 2010 dịch là sự công chính của Đức Chúa Trời) đang được ἀποκαλύπτεται (apokalyptetai, mặc khải, vén bức màn che ra và ban tặng thực tại). Như Martin Luther đã khám phá năm 1515, thuộc cách của Đức Chúa Trời (Theou) ở đây là thuộc cách chỉ nguồn gốc ban tặng (genitivus auctoris): đó là địa vị công chính mà Đức Chúa Trời ban nhưng không cho tội nhân nhờ sự hy sinh chuộc tội của Đấng Christ (Rô-ma 3:21-26).

Cụm từ ἐκ πίστεως εἰς πίστιν (từ đức tin đến đức tin) nhấn mạnh rằng từ khởi đầu cho tới kết thúc, sự công bình ấy hoàn toàn được tiếp nhận bởi đức tin chứ không pha trộn một chút công đức riêng nào. Câu trích dẫn tiên tri Ha-ba-cúc 2:4 ở cuối câu, Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται (Người công bình sẽ sống bởi đức tin, được trích lại tới ba lần trong Tân Ước tại Rô-ma 1:17, Ga-la-ti 3:11 và Hê-bơ-rơ 10:38), đã trở thành khẩu hiệu nền tảng của nguyên tắc Sola Fide (Duy Đức Tin).

Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ...
Mục 3 (Rô-ma 5:1-2): Được xưng công bình bởi đức tin, hòa thuận với Đức Chúa Trời và đứng vững trong ân điển

Sau bốn chương đầu chứng minh rằng cả người ngoại giáo lẫn người Do Thái đều không thể tự xưng công bình bằng việc làm của luật pháp mà chỉ được xưng công bình nhờ đức tin (như gương Áp-ra-ham ở chương 4), Phao-lô mở đầu chương 5 bằng phân từ quá khứ hoàn tất Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως (Vậy, khi chúng ta đã được tuyên xưng là công bình bởi đức tin). Động từ dikaioō là một thuật ngữ pháp đình: vị Thẩm Phán tối cao đã chính thức tuyên án tha bổng và kể tội nhân là người công chính vì Đấng Christ đã gánh thay án phạt.

Ba phước hạnh lập tức tuôn chảy từ phán quyết ấy: thứ nhất là εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεόν (chúng ta có sự hòa bình, hòa thuận với Đức Chúa Trời, không còn là kẻ thù nghịch dưới cơn thịnh nộ nữa); thứ hai là nhờ Chúa Giê-su chúng ta được προσαγωγὴν (prosagōgēn, quyền bước vào diện kiến nhà Vua trong phòng ngai tòa) để đứng vững (hestēkamen) trong ân điển; và thứ ba là niềm vui mừng trông cậy (ep' elpidi) vào sự vinh hiển của Đức Chúa Trời.

Οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν... ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ Πνεύματος Ἁγίου τοῦ δοθέντος ἡμῖν.
Mục 4 (Rô-ma 5:3-5): Vui mừng trong hoạn nạn và tình yêu thương của Đức Chúa Trời đổ tràn vào lòng bởi Đức Thánh Linh

Không chỉ vui mừng khi nhìn về vinh quang tương lai, người tin Chúa còn có thể καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν (vui mừng, tự hào ngay giữa những thlipsesin, tức những sức ép và hoạn nạn của đời hiện tại). Lý do là vì trong bàn tay của Đức Chúa Trời, hoạn nạn tạo thành một chuỗi mắt xích trưởng thành thuộc linh: hoạn nạn rèn nên ὑπομονήν (hypomonēn, sức kiên trì nhịn nhục bền bỉ), sự nhịn nhục sinh ra δοκιμήν (dokimēn, phẩm chất đã được thử lửa như vàng ròng; Bản 1925 dịch là sự rèn tập, Bản 2010 dịch là nghị lực), và phẩm chất ấy làm vững mạnh ἐλπίδα (niềm trông cậy hy vọng).

Niềm trông cậy ấy không bao giờ làm người tin bị thất vọng hay bẽ mặt (ou kataischynei), bởi vì một thực tại khách quan đã xảy ra trong nội tâm: ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν (tình yêu thương của Đức Chúa Trời dành cho chúng ta đã được ekkechytai, động từ thì hoàn thành nghĩa là đổ tuôn tràn ngập và vẫn đang đong đầy trong lòng chúng ta qua Đức Thánh Linh đã ban cho chúng ta).

Οἴδαμεν δὲ ὅτι τοῖς ἀγαπῶσιν τὸν Θεὸν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν, τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν.
Mục 5 (Rô-ma 8:28): Mọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Đức Chúa Trời

Bước sang chương 8 của Thư Rô-ma, chương kinh văn bắt đầu bằng lời tuyên bố không còn sự đoán phạt nào cho những kẻ ở trong Đức Chúa Jêsus Christ (8:1) và kết thúc bằng lời tuyên bố không có sự phân rẽ nào khỏi tình yêu thương của Đức Chúa Trời (8:39), câu 28 mở ra cao trào cuối chương bằng động từ xác tín: Οἴδαμεν (Oidamen, chúng ta biết chắc chắn, chứ không phải chỉ phỏng đoán). Động từ πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν (mọi sự cùng hiệp lực lại với nhau để làm nên điều tốt lành; từ gốc synergeō sinh ra chữ synergy) được Bản Truyền Thống 1925 dịch thành câu kinh điển mà mọi tín hữu Tin Lành Việt Nam đều thuộc lòng: mọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Đức Chúa Trời.

Các nhà chú giải Cải Chánh lưu ý hai điểm then chốt: thứ nhất, câu này không nói mọi sự xảy ra trên đời tự nó đều là điều tốt (vì bệnh tật, mất mát và bắt bớ tự nó là điều đau đớn), nhưng dưới sự tể trị quan phòng của Đức Chúa Trời, Ngài khiến cả những nghịch cảnh ấy phải hiệp lại để phục vụ mục đích tốt lành tối hậu cho con cái Ngài; thứ hai, câu 29 tiếp theo định nghĩa ngay điều ích lợi tốt lành (agathon) ấy không phải là sự giàu sang êm ấm tạm thời, mà là việc được biến đổi nên giống như hình ảnh của Con Đức Chúa Trời.

Ὅτι οὓς προέγνω, καὶ προώρισεν συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ... τούτους καὶ ἐδόξασεν.
Mục 6 (Rô-ma 8:29-30): Dây chuyền vàng năm mắt xích của sự cứu chuộc từ cõi đời đời đến vinh hiển

Câu 29 và câu 30 được các nhà thần học Tin Lành từ thời Cải Cách và Thanh Giáo (như William Perkins và John Owen) mệnh danh là Sợi dây chuyền vàng của sự cứu rỗi (The Golden Chain of Salvation, Catena Aurea), gồm năm động từ nối tiếp nhau không thể đứt gãy, mà chủ ngữ duy nhất của cả năm hành động đều là Đức Chúa Trời: (1) προέγνω (proegnō, đã biết trước bằng tình yêu thương giao ước từ cõi vĩnh cửu), (2) προώρισεν (proōrisen, đã định sẵn để trở nên đồng hình đồng dạng, symmorphous, với hình ảnh của Con Ngài), (3) ἐκάλεσεν (ekalesen, đã kêu gọi hữu hiệu bằng Tin Lành và Thánh Linh trong thời gian), (4) ἐδικαίωσεν (edikaiōsen, đã xưng là công bình), và (5) ἐδόξασεν (edoxasen, đã làm cho vinh hiển).

Điểm kỳ diệu nhất về ngữ pháp Hy Lạp nằm ở động từ thứ năm: dù sự vinh hiển trọn vẹn của thân thể phục sinh còn nằm ở tương lai, Phao-lô lại viết động từ ἐδόξασεν ở thì quá khứ Aorist (ngang hàng với đã biết trước và đã xưng công bình, lối dùng gọi là proleptic aorist hay quá khứ tiên tri). Trong ý định vĩnh cửu của Đức Chúa Trời, sự vinh hiển cuối cùng của người đã được xưng công bình chắc chắn đến mức được kể như đã hoàn tất rồi.

Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ’ ἡμῶν; ὅς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ’ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται;
Mục 7 (Rô-ma 8:31-32): Nếu Đức Chúa Trời vùa giúp chúng ta, thì còn ai nghịch với chúng ta?

Từ câu 31 tới câu 39, Phao-lô cất lên Khúc Khải Hoàn Đức Tin bằng năm câu hỏi tu từ liên tiếp thách thức mọi thế lực đối nghịch. Câu hỏi mở màn, εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ’ ἡμῶν; (Nếu Đức Chúa Trời đứng về phía chúng ta, vùa giúp chúng ta, thì ai có thể nghịch lại chúng ta?), không hề phủ nhận sự tồn tại của những kẻ chống đối, nhưng tuyên bố rằng trước mặt Đấng Tể Trị tối cao, mọi thế lực nghịch thù đều trở nên bất lực.

Để chứng minh rằng Đức Chúa Trời thực sự đứng về phía chúng ta, câu 32 đưa ra lập luận từ điều lớn nhất suy ra điều nhỏ hơn (a maiori ad minus): ὅς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο (Đấng đã không tiếc chính Con ruột của mình). Động từ Hy Lạp ouk epheisato (đã không tiếc) lấy nguyên văn từ bản Bảy Mươi của Sáng Thế Ký 22:12 và 16 khi Áp-ra-ham không tiếc con một của mình là Y-sác trên núi Mô-ri-a. Ở núi Mô-ri-a xưa, Đức Chúa Trời đã dừng tay Áp-ra-ham lại và sắm sẵn một con chiên đực thế mạng; nhưng tại đồi Gô-gô-tha, chính Đức Chúa Cha đã không tiếc Con Một yêu dấu của Ngài mà παρέδωκεν αὐτόν (phó Con ấy chịu chết vì hết thảy chúng ta). Nếu Đức Chúa Trời đã ban món quà quý giá nhất trên thiên đàng là chính Con Ngài, thì làm sao Ngài lại không ban nhưng không (charisetai, cùng gốc với chữ charis là ân điển) mọi sự cần thiết khác để đưa chúng ta về đến đích?

Τίς ἐγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ; Θεὸς ὁ δικαιῶν· τίς ὁ κατακρίνων; Χριστὸς Ἰησοῦς ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ ἐγερθείς, ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν.
Mục 8 (Rô-ma 8:33-34): Tòa án tối cao: Đức Chúa Trời xưng công bình và Đấng Christ cầu thay bên hữu Đức Chúa Cha

Câu 33 và câu 34 đưa người đọc vào khung cảnh một phiên tòa tối cao với hai câu hỏi pháp lý: Τίς ἐγκαλέσει (Ai sẽ đệ đơn kiện cáo những người được chọn của Đức Chúa Trời?) và τίς ὁ κατακρίνων (Ai sẽ tuyên án kết tội họ?). Ma quỷ (trong Khải Huyền 12:10 gọi là kẻ kiện cáo anh em) hay chính lương tâm yếu đuối có thể tìm cách buộc tội người tin Chúa, nhưng mọi đơn kiện đều bị bác bỏ vì hai lý do:

Thứ nhất, chính vị Thẩm Phán tối cao của vũ trụ là Θεὸς ὁ δικαιῶν (Đức Chúa Trời là Đấng đã tuyên xưng họ là công bình; khi Tòa Tối Cao đã tuyên bố trắng án thì không một tòa cấp dưới nào có quyền lật lại bản án). Thứ hai, Đấng duy nhất có thẩm quyền xét xử là Đức Chúa Giê-su Christ thì lại chính là Đấng đã thực hiện bốn công tác cứu chuộc cho chúng ta: (1) ὁ ἀποθανών (Đấng đã chết để trả xong toàn bộ án phạt tội lỗi), (2) μᾶλλον δὲ ἐγερθείς (hơn thế nữa, Đấng đã sống lại để chứng thực sự công bình đã hoàn tất), (3) ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ (Đấng đang ngự bên hữu uy quyền của Đức Chúa Trời), và (4) ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν (Đấng đang liên tục cầu thay, làm Trạng Sư bào chữa cho chúng ta mỗi ngày, xem Hê-bơ-rơ 7:25).

Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα;... Ἕνεκεν σοῦ θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν...
Mục 9 (Rô-ma 8:35-36): Ai sẽ phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương của Đấng Christ trước bảy cơn hoạn nạn?

Nếu câu 33 và 34 giải quyết mọi lời buộc tội về mặt pháp lý, thì câu 35 chuyển sang thực tế đau thương của đời sống trên đất: Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; (Ai sẽ phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương mà Đấng Christ dành cho chúng ta?). Phao-lô liệt kê bảy nỗi thống khổ khắc nghiệt nhất mà chính ông đã nếm trải trong chức vụ sứ đồ (2 Cô-rinh-tô 11:23-27): θλῖψις (hoạn nạn, áp lực từ bên ngoài), στενοχωρία (khốn cùng, cảnh ngộ ngặt nghèo tưởng như không còn lối thoát), διωγμός (sự bắt bớ vì đạo), λιμός (đói khát), γυμνότης (trần truồng thiếu thốn áo mặc), κίνδυνος (hiểm nguy rình rập), và đỉnh điểm là μάχαιρα (machaira, thanh gươm hành quyết của đao phủ, tức cái chết tuẫn đạo; chính Phao-lô vài năm sau đã chịu tử đạo dưới lưỡi gươm La Mã tại thành Rô-ma).

Trích dẫn Thi Thiên 44:22 ở câu 36 (Vì cớ Chúa, chúng tôi bị giết cả ngày, bị coi như chiên đem đến hàng làm thịt), Phao-lô khẳng định một chân lý rất thực tế của đức tin Tin Lành: khi hoạn nạn hay bắt bớ xảy đến, điều đó hoàn toàn không phải là dấu hiệu cho thấy Chúa đã bỏ rơi hay hết yêu thương người tin Ngài.

Ἀλλ’ ἐν τούτοις πᾶσιν ὑπερνικῶμεν διὰ τοῦ ἀγαπήσαντος ἡμᾶς.
Mục 10 (Rô-ma 8:37): Thắng hơn bội phần nhờ Đấng đã yêu thương chúng ta

Câu trả lời cho câu hỏi ở câu 35 vang lên chỉ trong tám chữ Hy Lạp đầy uy lực tại câu 37: Ἀλλ’ ἐν τούτοις πᾶσιν ὑπερνικῶμεν διὰ τοῦ ἀγαπήσαντος ἡμᾶς. Động từ ὑπερνικῶμεν (hypernikōmen, ghép giới từ hyper là vượt trội hơn bội phần với động từ nikaō là chiến thắng) là một từ ghép đặc biệt do chính Phao-lô tạo ra trong Tân Ước. Bản Truyền Thống 1925 dịch tuyệt đẹp là thắng hơn bội phần (tương ứng với bản KJV we are more than conquerors), còn Bản Hiệu Đính 2010 dịch là toàn thắng.

Đáng chú ý, Phao-lô viết ἐν τούτοις πᾶσιν (ngay ở trong mọi sự hoạn nạn đó), chứ không phải chờ thoát khỏi hoạn nạn rồi mới thắng: chính những đau khổ mà kẻ thù tưởng rằng sẽ tiêu diệt đức tin của người Cơ Đốc lại trở thành phương tiện gắn kết họ chặt hơn với Chúa, và nguồn sức mạnh chiến thắng ấy hoàn toàn đến nhờ Đấng đã yêu thương chúng ta (dia tou agapēsantos hēmas, phân từ quá khứ chỉ về tình yêu hy sinh của Đấng Christ trên thập tự giá).

Πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ... δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν.
Mục 11 (Rô-ma 8:38-39): Mười thế lực vũ trụ không thể phân rẽ khỏi tình yêu thương của Đức Chúa Trời

Khép lại chương 8, động từ hoàn thành Πέπεισμαι (Pepeismai, tôi đã được thuyết phục hoàn toàn và xác tín vững chắc mãi mãi) mở ra bản liệt kê mười thế lực bao trùm toàn bộ vũ trụ, xếp theo từng cặp đối xứng nhau: (1-2) οὔτε θάνατος οὔτε ζωή (bất luận sự chết với mọi nỗi kinh hoàng của nó, hay sự sống với mọi cám dỗ và thăng trầm của nó); (3-4) οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαί (các thiên sứ hay các bậc cầm quyền thuộc linh trong cõi vô hình); (5-6) οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα (mọi biến cố của hiện tại hay mọi điều chưa biết của tương lai); (7) οὔτε δυνάμεις (các quyền lực siêu nhiên); (8-9) οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος (bề cao tận đỉnh trời hay bề sâu tận vực thẳm, vốn là hai thuật ngữ thiên văn học cổ đại chỉ điểm cao nhất và thấp nhất của các vì sao mà người xưa sợ rằng chi phối số phận con người); và cuối cùng là (10) οὔτε τις κτίσις ἑτέρα (bất kỳ một vật thọ tạo nào khác trong toàn cõi tạo hóa).

Không một thế lực nào trong mười phạm trù ấy có khả năng (dynēsetai) cắt đứt (chōrisai) người tin Chúa khỏi τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν (tình yêu thương của Đức Chúa Trời được neo chặt trong Đức Chúa Giê-su Christ là Chúa chúng ta). Đây là nền tảng Kinh Thánh vững chắc nhất cho giáo lý Sự bảo đảm cứu rỗi và Sự kiên trì của các thánh đồ trong thần học Tin Lành.

Ὁ δὲ Θεὸς πλούσιος ὢν ἐν ἐλέει, διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ ἣν ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ὄντας ἡμᾶς νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν συνεζωοποίησεν τῷ Χριστῷ, χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι,
Mục 12 (Ê-phê-sô 2:4-5): Đang khi chúng ta chết vì tội lỗi, Đức Chúa Trời giàu lòng thương xót làm cho sống lại với Đấng Christ

Chuyển sang chương 2 của Thư Ê-phê-sô, sau khi ba câu đầu (2:1-3) mô tả thực trạng con người tự nhiên trước khi có ân điển là đã chết vì sự lầm lỗi và tội ác mình (không chỉ đau ốm thuộc linh mà là nekrous, đã chết về phần tâm linh, không có khả năng tự cứu mình), câu 4 mở ra bằng hai chữ bước ngoặt vĩ đại nhất của lịch sử cứu chuộc: Ὁ δὲ Θεός (Song Đức Chúa Trời / Nhưng Đức Chúa Trời).

Bắt nguồn từ hai thuộc tính nội tại của Ngài là πλούσιος ὢν ἐν ἐλέει (giàu có dư dật về lòng thương xót) và διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ (vì tình yêu thương lớn lao của Ngài), chính Đức Chúa Trời đã chủ động thực hiện phép lạ tái sinh ngay khi chúng ta còn đang chết trong tội lỗi: συνεζωοποίησεν τῷ Χριστῷ (Ngài làm cho chúng ta cùng được sống lại với Đấng Christ). Ngay giữa câu 5, Phao-lô không kìm được niềm cảm tạ mà bật lên câu cảm thán làm điệp khúc cho cả đoạn: χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι (Ấy là nhờ ân điển mà anh em được cứu!).

καὶ συνήγειρεν καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα ἐνδείξηται ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς ἐπερχομένοις τὸ ὑπερβάλλον πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ...
Mục 13 (Ê-phê-sô 2:6-7): Đồng sống lại, đồng ngồi trên trời trong Đấng Christ và sự giàu có vô lượng của ân điển

Trong câu 5 và câu 6, Phao-lô dùng liên tiếp ba động từ ghép có tiền tố συν- (syn-, cùng với, đồng nhất với) để diễn tả sự hiệp một mầu nhiệm giữa người tin và Đấng Christ: συνεζωοποίησεν (đồng được làm cho sống), συνήγειρεν (đồng được trỗi dậy), và συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ (đồng được ngồi ở các nơi trên trời trong Đức Chúa Giê-su Christ).

Mục đích tối hậu của công trình cứu chuộc ấy được nêu rõ ở câu 7: ἵνα ἐνδείξηται ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς ἐπερχομένοις τὸ ὑπερβάλλον πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ (hầu cho trong các thời đại hầu đến, Ngài trưng bày ra sự giàu có vượt quá mọi thước đo của ân điển Ngài qua lòng nhân từ đối với chúng ta trong Đấng Christ Giê-su). Sự cứu rỗi của các tín hữu chính là bức tranh triển lãm vĩnh cửu tôn vinh ân điển của Đức Chúa Trời (Soli Deo Gloria).

Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, Θεοῦ τὸ δῶρον·
Mục 14 (Ê-phê-sô 2:8): Ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin mà anh em được cứu, sự ban cho của Đức Chúa Trời

Câu 8 của Ê-phê-sô chương 2 là bản tóm tắt cô đọng nhất của toàn bộ thần học Tin Lành: Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως (Vả, ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu). Cấu trúc ngữ pháp Hy Lạp ở đây cực kỳ chính xác: Τῇ χάριτι (nhờ ân điển, tặng cách chỉ nguyên nhân gốc và nền tảng khách quan từ phía Đức Chúa Trời: Sola Gratia); động từ ἐστε σεσῳσμένοι (anh em đã và đang được cứu, cấu trúc phân từ hoàn thành bị động diễn tả một hành động cứu rỗi đã hoàn tất trong quá khứ nhưng kết quả cứu rỗi vẫn tồn tại vững bền trong hiện tại); và διὰ πίστεως (qua đức tin / bởi đức tin, giới từ dia cộng thuộc cách chỉ phương tiện hay ống dẫn tiếp nhận: Sola Fide).

Vế thứ hai khẳng định dứt khoát: καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, Θεοῦ τὸ δῶρον (và điều đó không phải xuất phát từ bản thân anh em, bèn là tặng phẩm ban không của Đức Chúa Trời). Đại từ giống trung τοῦτο (touto, điều đó) ôm trọn cả công trình cứu rỗi bởi ân điển qua đức tin: từ đầu tới cuối đều là món quà nhưng không (dōron) của Thiên Chúa.

οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται.
Mục 15 (Ê-phê-sô 2:9): Chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không ai khoe mình

Để dập tắt tận gốc rễ khuynh hướng tự hào tôn giáo của con người, câu 9 đặt vế phủ định song song với câu 8: οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται (Ấy chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không một ai có thể khoe mình). Danh từ ἔργων (ergōn, các việc làm, công đức, nỗ lực đạo đức hay nghi lễ của con người) bị loại trừ hoàn toàn khỏi nền tảng của sự cứu rỗi.

Nếu sự cứu rỗi có dù chỉ một phần trăm đến từ công đức của con người, thì con người sẽ có cớ để tự hào (kauchēsētai) trước mặt Đức Chúa Trời và coi thường người khác; nhưng vì sự cứu rỗi là một trăm phần trăm bởi ân điển ban không, nên mọi sự vinh hiển đều thuộc trọn về một mình Đức Chúa Trời (đối chiếu Rô-ma 3:27 và 1 Cô-rinh-tô 1:29-31).

Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐπὶ ἔργοις ἀγαθοῖς οἷς προητοίμασεν ὁ Θεός, ἵνα ἐν αὐτοῖς περιπατήσωμεν.
Mục 16 (Ê-phê-sô 2:10): Chúng ta là tác phẩm của Chúa, được dựng nên trong Đấng Christ để bước đi trong việc lành

Sau khi khẳng định ở câu 8 và câu 9 rằng chúng ta không được cứu bởi việc lành, câu 10 lập tức giải thích vị trí chân chính của việc lành: chúng ta được cứu để làm việc lành. Danh từ Hy Lạp ποίημα (poiēma, từ động từ poieō là làm ra, sáng tác, từ gốc sinh ra chữ poem là bài thơ trong tiếng Anh; Bản 1925 dịch mộc mạc là việc Ngài làm ra, Bản 2010 dịch là tác phẩm của Ngài) đặt ở ngay đầu câu: mỗi người tin Chúa đã được tái sinh là một kiệt tác nghệ thuật, một sự sáng tạo mới (κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, được tạo dựng mới trong Đấng Christ Giê-su).

Giới từ ἐπὶ ἔργοις ἀγαθοῖς (cho những việc lành / để thực hiện những việc lành) chỉ mục đích của sự sáng tạo mới ấy: Đức Chúa Trời đã chuẩn bị sẵn trước (proētoimasen) những việc lành để người tin Chúa bước đi (peripatēsōmen, sống hàng ngày) trong đó. Như các nhà Cải Chánh thường tóm kết bằng một câu châm ngôn thần học nổi tiếng: Chúng ta được xưng công bình chỉ bởi một mình đức tin, nhưng đức tin thật dẫn đến sự xưng công bình thì không bao giờ đứng một mình mà luôn kết ra hoa trái của việc lành (Sola fide iustificamur, sed fides iustificans non est sola).

IVKiến Trúc Thần Học: Ngũ Duy (Five Solas), Trật Tự Cứu Rỗi Và Đối Chiếu Bản Dịch

Khi đặt mười sáu đơn vị kinh văn của Thư Rô-ma (chương 1, 5, 8) và Thư Ê-phê-sô (chương 2) cạnh nhau, người đọc thấy hiện lên trọn vẹn kiến trúc của giáo lý Cải Chánh Tin Lành xoay quanh câu hỏi lớn nhất của kiếp người: Làm thế nào một con người bất toàn có thể đứng vững trước mặt Đức Chúa Trời thánh khiết và nắm chắc sự sống đời đời?

Bảng đối chiếu dưới đây tổng hợp các thuật ngữ Hy Lạp Koine trụ cột trong bốn đoạn văn cùng cách chuyển ngữ của Bản Truyền Thống 1925/1926, Bản Hiệu Đính 2010 và hai bản tiếng Anh KJV, ESV.

Đối chiếu các thuật ngữ Hy Lạp Koine trọng tâm trong Rô-ma 1, 5, 8 và Ê-phê-sô 2 qua các bản dịch Việt và Anh. Nguồn: Nestle-Aland 28, Kinh Thánh Bản Truyền Thống 1925/1926, Bản Hiệu Đính 2010, KJV 1611 và ESV.
Câu kinh & Thuật ngữ Hy LạpNghĩa gốc thần học & pháp lýBản Truyền Thống 1925/1926Bản Hiệu Đính (2010)King James (1611) & ESV
Rô-ma 1:16: δύναμις Θεοῦ εἰς σωτηρίανQuyền năng hành động của Thiên Chúa dẫn tới sự giải cứu trọn vẹnquyền phép của Đức Chúa Trời để cứu mọi kẻ tinquyền năng của Đức Chúa Trời để cứu mọi người tinKJV & ESV: the power of God for (unto) salvation
Rô-ma 1:17: Δικαιοσύνη Θεοῦ... ἐκ πίστεωςĐịa vị công chính do Thiên Chúa ban tặng qua phương tiện đức tinsự công bình của Đức Chúa Trời... Người công bình sẽ sống bởi đức tinsự công chính của Đức Chúa Trời... Người công chính sẽ sống bởi đức tinKJV: The just shall live by faith / ESV: The righteous shall live by faith
Rô-ma 5:1: Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεωςĐã được tuyên bố trắng án và công chính tại tòa án của Chúađã được xưng công bình bởi đức tin, thì được hòa thuậnđã được xưng công chính bởi đức tin, chúng ta được hòa thuậnKJV: being justified by faith / ESV: since we have been justified by faith
Rô-ma 8:28: πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόνMọi biến cố cùng vận hành hiệp lực hướng tới mục đích tốt lànhmọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Đức Chúa Trờimọi sự hiệp lại làm ích cho những ai yêu mến Đức Chúa TrờiKJV & ESV: all things work together for good
Rô-ma 8:30: ἐκάλεσεν... ἐδικαίωσεν... ἐδόξασενBa động từ quá khứ Aorist: đã gọi, đã xưng công bình, đã làm vinh hiểnđã gọi... đã xưng là công bình... đã làm cho vinh hiểnđã gọi... đã xưng là công chính... đã làm cho vinh hiểnKJV & ESV: he called... he justified... he glorified
Rô-ma 8:34: ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶνĐứng ra bào chữa, cầu thay liên tục với tư cách Trạng Sưcầu nguyện thế cho chúng tacầu thay cho chúng taKJV: maketh intercession for us / ESV: interceding for us
Rô-ma 8:37: ὑπερνικῶμενChiến thắng vượt trội, toàn thắng dư dật ngay giữa thử tháchthắng hơn bội phầntoàn thắngKJV & ESV: we are more than conquerors
Ê-phê-sô 2:8: Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεωςĐược cứu rỗi nhờ ân điển (nguyên nhân) qua đức tin (phương tiện)nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứunhờ ân điển, bởi đức tin mà anh em được cứuKJV: by grace are ye saved through faith / ESV: by grace you have been saved through faith
Ê-phê-sô 2:10: Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημαChúng ta là tác phẩm nghệ thuật, kiệt tác sáng tạo mới của Chúachúng ta là việc Ngài làm rachúng ta là tác phẩm của NgàiKJV & ESV: For we are his workmanship
Theo giáo nghĩa

Trong thần học hệ thống Tin Lành, sự kết hợp giữa Rô-ma chương 1, 5, 8 và Ê-phê-sô chương 2 làm sáng tỏ hai giáo lý cốt lõi:

1. Sự xưng công bình nhờ ân điển bởi đức tin (Iustificatio sola gratia per fidem) và Sự kể công chính của Đấng Christ cho người tin (Imputatio): Khác với cách hiểu xem sự xưng công bình là một quá trình con người tự tích lũy công đức dần dần để trở nên đủ tiêu chuẩn, các nhà Cải Chánh chỉ ra rằng động từ Hy Lạp dikaioō (xưng công bình) trong Rô-ma 5:1 và 8:30-33 mang nghĩa tuyên bố pháp lý (forensic declaration). Giống như một cuộc trao đổi kỳ diệu (mà Martin Luther gọi là fröhlicher Wechsel, cuộc hoán đổi vui mừng): trên thập tự giá, toàn bộ tội lỗi của chúng ta được kể cho Đấng Christ gánh chịu; còn khi chúng ta tin nhận Ngài, toàn bộ sự vâng phục và công chính trọn vẹn của Đấng Christ được kể (logizomai, Rô-ma 4:3-8) cho chúng ta. Và như Ê-phê-sô 2:8-10 phân biệt rạch ròi: Ân điển của Đức Chúa Trời là nguồn mạch duy nhất cứu chuộc; Đức tin là bàn tay trắng đón nhận món quà ấy; còn Việc lành là hoa trái tất yếu nảy nở sau khi cây đã được trồng trong đất ân điển.

2. Nền tảng khách quan của Sự bảo đảm cứu rỗi (Assurance of Salvation): Nhiều tôn giáo và triết lý đặt sự bình an tâm linh phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện chủ quan của bản thân con người, khiến người tu hành luôn phập phồng lo sợ không biết mình đã làm đủ công đức chưa. Trong Rô-ma 8:31-39, Sứ đồ Phao-lô đặt sự bảo đảm cứu rỗi của người tin Chúa hoàn toàn trên bốn trụ cột khách quan bên ngoài chúng ta (extra nos): tình yêu thương đã định từ cõi đời đời của Đức Chúa Cha (8:29-32), sự chết chuộc tội của Đức Chúa Con trên thập tự giá (8:34a), sự phục sinh đắc thắng của Ngài (8:34b), và chức vụ cầu thay không ngừng của Đấng Christ bên hữu Đức Chúa Trời (8:34c). Bởi sự cứu rỗi được giữ bằng bàn tay của Đấng Christ chứ không phải bằng sức nắm yếu ớt của con người, nên không một hoạn nạn hay thế lực nào có thể phân rẽ người thuộc về Chúa khỏi tình yêu thương của Ngài.

Theo sử liệu

Về mặt lịch sử phiên dịch Kinh Thánh tại Việt Nam, khi dịch Thư Rô-ma và Thư Ê-phê-sô trong Bản Truyền Thống 1925, ban dịch thuật của mục sư William Cadman và học giả Phan Khôi đã tạo nên những thuật ngữ thần học tiếng Việt chuẩn mực được dùng suốt một trăm năm qua. Chẳng hạn, cụm từ Hy Lạp dikaiōthentes ek pisteōs được dịch là được xưng công bình bởi đức tin: chữ xưng trong tiếng Hán Việt cổ có nghĩa là tuyên bố, công nhận danh hiệu, diễn tả cực kỳ chính xác sắc thái tòa án (forensic) của động từ Hy Lạp dikaioō (tuyên bố là công bình chứ không phải tự mình làm ra công bình). Đến Bản Hiệu Đính 2010, chữ công bình được đổi thành công chính để phân biệt với nghĩa chia đều công bằng trong tiếng Việt hiện đại, nhưng động từ then chốt xưng (xưng công chính) vẫn được giữ nguyên.

Tương tự, ở Rô-ma 8:37, động từ ghép hiếm hypernikōmen được Bản 1925 dịch là thắng hơn bội phần, và ở Ê-phê-sô 2:8, chữ charis được dịch bằng từ Hán Việt trang trọng là ân điển (ơn huệ cao quý của Vua ban xuống theo phép tắc giao ước), tạo nên câu gốc thuộc lòng quen thuộc nhất trong mọi nhà thờ Tin Lành Việt Nam: Vả, ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu, điều đó không phải đến từ anh em, bèn là sự ban cho của Đức Chúa Trời.

VĐời Sống Thực Hành Tại Hội Thánh Việt Nam Và Những Chỗ Hay Hiểu Lầm

Trong đời sống thờ phượng và mục vụ của các Hội Thánh Tin Lành Việt Nam cũng như trên thế giới, mười sáu câu Kinh Thánh của Rô-ma 1, 5, 8 và Ê-phê-sô 2 hiện diện sống động trong năm bối cảnh tiêu biểu dưới đây.

Lễ Kỷ Niệm Cải Chánh Giáo Hội (Reformation Sunday, cuối tháng 10)

Hằng năm vào Chúa Nhật gần ngày 31 tháng 10 (kỷ niệm ngày Martin Luther niêm yết 95 Luận đề tại Wittenberg năm 1517), Rô-ma 1:16-17 và Ê-phê-sô 2:8-10 là hai bản văn Kinh Thánh chính thức được đọc và giảng giải tại các nhà thờ Tin Lành khắp Việt Nam và thế giới để nhắc lại năm nguyên tắc Sola của đức tin Cải Chánh.

Câu gốc thuộc lòng đầu tiên trong lớp Giáo lý Báp-têm và chứng đạo

Cùng với Giăng 3:16, hai câu Ê-phê-sô 2:8-9 và Rô-ma 8:28 là những câu Kinh Thánh đầu tiên mà người tân tín hữu học thuộc lòng trong lớp giáo lý chuẩn bị nhận lễ Báp-têm. Trong các tài liệu chứng đạo cá nhân của Tin Lành (như Con Đường Rô-ma, The Roman Road to Salvation), Rô-ma 1:16, 5:1, 5:8 và 8:1-39 là lộ trình Kinh Thánh chuẩn mực để trình bày Phúc Âm.

Lời an ủi trong bệnh viện, hoạn nạn và Lễ Tang Tin Lành

Khi một gia đình tín hữu đối diện với biến cố mất mát, bệnh hiểm nghèo hoặc trong Lễ Tang tại nhà thờ và nghĩa trang, bên cạnh Thi Thiên 23, đoạn Rô-ma 8:28 và 8:31-39 luôn được Mục sư đọc vang lên trước quan tài: Vì tôi chắc rằng bất kỳ sự chết, sự sống... chẳng có thể phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương mà Đức Chúa Trời đã chứng cho chúng ta trong Đức Chúa Jêsus Christ.

Thánh ca Tin Lành Việt Nam và quốc tế

Nhiều bài thánh ca bất hủ trong quyển Thánh Ca Hội Thánh Tin Lành Việt Nam được sáng tác trực tiếp từ Rô-ma chương 5, chương 8 và Ê-phê-sô chương 2, tiêu biểu như các bài ca ngợi Ân Điển Lạ Lùng (Amazing Grace của John Newton), Tình Yêu Của Đấng Christ Không Gì Phân Rẽ và Đứng Vững Trong Lời Hứa.

Động lực cho công tác từ thiện và phục vụ xã hội (Ê-phê-sô 2:10)

Câu Ê-phê-sô 2:10 (được dựng nên trong Đức Chúa Jêsus Christ để làm việc lành mà Đức Chúa Trời đã sắm sẵn) là nền tảng thần học thúc đẩy các Hội Thánh Tin Lành tham gia tích cực vào công tác bác ái xã hội, cứu trợ thiên tai, mở trường học, bệnh viện và chăm sóc người yếu thế như lời chứng sống động của một đời sống đã nhận lãnh ân điển.

Năm chỗ hay hiểu lầm về Rô-ma 8 và Ê-phê-sô 2:8-10

Chỗ hay hiểu lầm

1. Hiểu lầm rằng được cứu nhờ ân điển chứ không bởi việc làm (Ê-phê-sô 2:8-9) nghĩa là người Tin Lành coi thường việc lành: Đây là sự hiểu lầm phổ biến nhất khi người đọc tách câu 8-9 khỏi câu 10 ngay liền sau đó. Thần học Tin Lành không bao giờ bác bỏ việc lành, mà đặt việc lành vào đúng vị trí nhân quả: việc lành không phải là rễ cây tạo ra sự cứu rỗi, mà là trái ngọt tất yếu mọc ra từ cái cây đã được cứu rỗi bởi ân điển. Một đức tin chỉ nói trên đầu môi mà không sinh ra đời sống yêu thương và việc lành là đức tin chết (Gia-cơ 2:17).

2. Hiểu lầm rằng câu Mọi sự hiệp lại làm ích (Rô-ma 8:28) có nghĩa là người tin Chúa sẽ không bao giờ gặp tai họa hay thất bại: Trái lại, ngay ở câu 35 và 36 kế tiếp, chính Phao-lô liệt kê bảy cơn thử thách dữ dội mà người tin Chúa có thể gặp phải (hoạn nạn, khốn cùng, bắt bớ, đói khát, trần truồng, nguy hiểm, gươm giáo). Lời hứa ở câu 28 không phải là miễn trừ khỏi thử thách, mà là Đức Chúa Trời tể trị trên cả những nghịch cảnh đau đớn nhất để rèn luyện người tin Chúa trở nên giống như hình ảnh của Đấng Christ (câu 29).

3. Hiểu lầm rằng chữ khoe mình trong Rô-ma 5:2-3 mâu thuẫn với chữ không ai khoe mình trong Ê-phê-sô 2:9: Cùng một động từ Hy Lạp kauchaomai, nhưng khác nhau hoàn toàn ở đối tượng: trong Ê-phê-sô 2:9, điều bị loại bỏ là việc con người tự hào, khoe khoang về công đức riêng của bản thân mình; còn trong Rô-ma 5:2-3, người tin Chúa vui mừng hãnh diện (khoe mình) về ân điển, vinh hiển và sự thành tín của Đức Chúa Trời ngay giữa hoạn nạn (như câu Ai khoe mình, hãy khoe mình trong Chúa ở 1 Cô-rinh-tô 1:31).

4. Hiểu lầm rằng chữ biết trước (proegnō) trong Rô-ma 8:29 chỉ là việc Chúa nhìn trước tương lai xem ai giỏi giang hơn: Trong ngôn ngữ Kinh Thánh (như A-mốt 3:2 và 1 Phi-e-rơ 1:20), động từ biết và biết trước của Đức Chúa Trời mang nghĩa tình yêu thương gắn bó và lựa chọn giao ước từ cõi đời đời, hoàn toàn xuất phát từ ân điển chủ quyền của Chúa chứ không dựa trên công trạng dự kiến của con người (đối chiếu Rô-ma 9:11 và 2 Ti-mô-thê 1:9).

5. Hiểu lầm rằng Đức Chúa Cha nghiêm khắc muốn kết án, còn Đức Chúa Con hiền từ phải nài nỉ xin Cha tha thứ (Rô-ma 8:31-34): Chính câu 31 và câu 32 khẳng định rằng Đức Chúa Cha là Đấng yêu thương chúng ta trước và chính Ngài đã chủ động phó Con Một của Ngài vì chúng ta hết thảy (giống như Ê-phê-sô 2:4 nói Đức Chúa Trời giàu lòng thương xót). Chức vụ cầu thay của Đấng Christ bên hữu Đức Chúa Cha trong câu 34 không phải là để thuyết phục một người Cha miễn cưỡng, mà là sự hiệp nhất tuyệt đối trong tình yêu cứu chuộc của Ba Ngôi Đức Chúa Trời.

?Hỏi Đáp Nhanh

Vì sao Rô-ma 1:16-17 được gọi là câu Kinh Thánh khai sinh cuộc Cải Chánh Tin Lành

Vào năm 1515 tới 1517, khi giảng dạy sách Rô-ma tại Đại học Wittenberg, Martin Luther đã trăn trở sâu sắc trước cụm từ sự công bình của Đức Chúa Trời trong Rô-ma 1:17. Khi nhận ra qua câu trích Ha-ba-cúc 2:4 (Người công bình sẽ sống bởi đức tin) rằng sự công bình ở đây không phải là sự trừng phạt khắt khe của Chúa, mà là địa vị công chính do chính Đức Chúa Trời ban tặng nhưng không cho người tin qua đức tin nơi Đấng Christ, Luther đã tìm thấy nền tảng Kinh Thánh cho tín lý Duy Đức Tin (Sola Fide) và khởi phát phong trào Cải Chánh.

Ê-phê-sô 2:8-10 giải thích mối quan hệ giữa ân điển, đức tin và việc lành như thế nào

Ba câu Ê-phê-sô 2:8-10 định vị rõ ba yếu tố của sự cứu rỗi: Ân điển của Đức Chúa Trời là nguồn gốc và nguyên nhân duy nhất cứu con người; Đức tin là phương tiện tiếp nhận món quà cứu rỗi ấy, hoàn toàn không dựa vào công đức riêng để không ai tự khoe mình (câu 8-9); còn Việc lành là kết quả và mục đích mà Đức Chúa Trời đã sắm sẵn để người đã được tái tạo trong Đấng Christ bước đi mỗi ngày (câu 10).

Dây chuyền vàng của sự cứu rỗi trong Rô-ma 8:29-30 gồm những mắt xích nào

Trong Rô-ma 8:29-30, Sứ đồ Phao-lô trình bày năm hành động liên tiếp của Đức Chúa Trời dành cho những người thuộc về Ngài: biết trước (proegno), định sẵn để nên giống hình ảnh Con Ngài (proorisen), kêu gọi (ekalesen), xưng là công bình (edikaiosen), và làm cho vinh hiển (edoxasen). Cả năm động từ đều viết ở thì quá khứ Aorist trong tiếng Hy Lạp để khẳng định sự chắc chắn tuyệt đối của chương trình cứu chuộc từ cõi đời đời cho đến vinh quang.

Câu Mọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Đức Chúa Trời trong Rô-ma 8:28 có nghĩa là gì

Câu Rô-ma 8:28 không nói rằng mọi biến cố đau buồn tự nó đều là điều tốt, nhưng khẳng định rằng dưới quyền tể trị và sự quan phòng của Đức Chúa Trời, Ngài khiến mọi hoàn cảnh (cả thuận cảnh lẫn nghịch cảnh, hoạn nạn) cùng tác động hiệp lực lại để mang đến lợi ích thuộc linh tối hậu cho những người yêu mến Ngài, đó là được rèn luyện trở nên giống như hình ảnh của Chúa Giê-su Christ (câu 29).

Tại sao Rô-ma 8:31-39 được gọi là Khúc Khải Hoàn Đức Tin

Đoạn kết của chương 8 sách Rô-ma mở ra bằng năm câu hỏi tu từ hùng tráng (Nếu Đức Chúa Trời vùa giúp chúng ta thì ai nghịch với chúng ta? Ai sẽ kiện cáo? Ai sẽ lên án? Ai sẽ phân rẽ chúng ta khỏi tình yêu thương của Đấng Christ?) và khép lại bằng lời xác tín rằng trong mọi thử thách, người tin Chúa đều thắng hơn bội phần (hypernikomen), không một thế lực nào từ sự chết, sự sống cho tới thiên sứ hay vũ trụ có thể tách rời họ khỏi tình yêu thương của Đức Chúa Trời trong Đấng Christ Giê-su.

Bản Kinh Thánh Truyền Thống 1925 và Bản Hiệu Đính 2010 khác nhau thế nào ở các đoạn này

Cả hai bản đều giữ nguyên cấu trúc trang trọng và các câu thuộc lòng quen thuộc như Ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin mà anh em được cứu. Bản Hiệu Đính 2010 chỉ cập nhật một số từ vựng theo tiếng Việt hiện đại: đổi sự công bình thành sự công chính, khoe mình trong sự trông cậy (Rô-ma 5:2-3) thành vui mừng trong hy vọng, sự rèn tập (5:4) thành nghị lực, thắng hơn bội phần (8:37) thành toàn thắng, và việc Ngài làm ra (Ê-phê-sô 2:10) thành tác phẩm của Ngài.

›Đọc Tiếp

Tin LànhTin LànhTrang trụ: Cải Cách 1517, năm tín lý Sola, các hệ phái và lịch sử Kinh Thánh tiếng ViệtMười Điều Răn (Xuất 20) Và Đại Mạng Lệnh Yêu ThươngTấm gương Luật Pháp dẫn tội nhân đến với ân điển Đấng Christ và quy phạm của lòng biết ơnBài Ca Tình Yêu Thương (1 Cô-rinh-tô 13)Chương Kinh Thánh bất hủ của Sứ đồ Phao-lô về đức tin, sự trông cậy và tình yêu thương AgapeCác Phước Lành Trên Núi (Ma-thi-ơ 5:1-12)Hiến chương Nước Thiên Đàng mở đầu bằng phước lành cho những kẻ nghèo khó về tâm linhLâu Đài Wartburg (Eisenach)Nơi Martin Luther dịch Tân Ước Hy Lạp và viết các tác phẩm đặt nền móng cho thần học Cải ChánhNhà Thờ Tin Lành Đà NẵngChi hội đầu tiên năm 1911 mở đầu lịch sử truyền giáo Tin Lành tại Việt NamThi Thiên 23 (Đức Giê-hô-va Là Đấng Chăn Giữ Tôi)Các Phước Lành Trên Núi (Ma-thi-ơ 5:1-12)Bài Ca Tình Yêu Thương (1 Cô-rinh-tô 13)Mười Điều Răn (Xuất Ê-díp-tô Ký 20) Và Đại Mạng Lệnh Yêu ThươngKhúc Ca Ngôi Lời Nhập Thể (Giăng 1:1-18 Và Giăng 3:16)Thi Thiên 91 (Bóng Đấng Toàn Năng) Và Thi Thiên 121 (Tôi Ngước Mắt Lên Trên Núi)Bài Ca Khiêm Nhường Của Đấng Christ (Phi-líp 2:5-11) Và Trái Của Thánh Linh (Ga-la-ti 5:22-25)Trời Mới Đất Mới (Khải Huyền 21:1-7) Và Lời Chúc Phước Tông Đồ (2 Cô-rinh-tô 13:13)Thi Thiên 1 (Phước Cho Người Chẳng Theo Mưu Kẻ Dữ) Và Thi Thiên 100 (Khúc Ca Tạ Ơn)