VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo): Nguyên Văn, Phiên Âm & Giải Nghĩa

སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་མཛད་མདོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བསྟོད་པ། (Mdzad-pa Bcu-gnyis) · Mdzad-pa Bcu-gnyis Kyi Bstod-pa · Tiểu Sử Thiêng Liêng Của Đức Phật Khai Sáng Đạo Bön Từ Xứ Olmo Lungring Tới Núi Thiêng Kailash

Hoàn chỉnh 10 bộ kinh điển Đạo Bön bằng bức bích họa bằng thơ tái hiện trọn vẹn cuộc đời của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab Miwoche qua 12 Hành Trạng (Mdzad-pa bcu-gnyis): từ lúc giáng sinh nơi cung điện Barpo Sogye xứ Olmo Lungring, cảm hóa ma vương Khyabpa Lagring bằng lòng từ bi tại núi Kailash, đến khi chuyển bánh xe Chín Thừa và nhập Pháp Thân bất diệt.

Thuộc đạo
Đạo Bön Tây Tạng
Niên đại
Truyền thống cổ đại Zhangzhung - Tây Tạng (Trích từ ba bộ kinh tiểu sử Mdo-'dus, Gzer-mig và Gzi-brjid trong Bön Kangyur)
Bản trường ca tiểu sử tôn vinh trọn vẹn 12 hành trạng cứu độ của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab Miwoche
Độ dài
12 khổ kệ chữ Tạng Uchen chuẩn (Mỗi khổ kệ tôn vinh chính xác 1 trong 12 Hành Trạng từ Giáng thần tại Olmo Lungring đến Nhập Đại Niết-bàn)
Nguyên văn chữ Tạng (Uchen), phiên âm Wylie & ngữ âm, dịch nghĩa Việt - Anh và lược giải
Thường tụng khi
Tụng đọc trong các đại lễ kỷ niệm Đức Tonpa Shenrab (Rằm tháng Giêng âm lịch Tây Tạng), lễ hội chùa Menri và đầu các buổi thuyết giảng giáo lý

IXuất xứ văn bản và lịch sử truyền thừa

Trong Mười Hai Hành Trạng của Đức Tonpa Shenrab, câu chuyện nổi tiếng và giàu tính nhân văn nhất là Hành trạng thứ 6 và thứ 7: khi chúa quỷ Khyabpa Lagring vì đố kỵ đã đánh cắp bảy con ngựa báu của Đức Tonpa Shenrab chạy về vùng Kongpo (đông nam Tây Tạng), Đức Tonpa Shenrab đã thực hiện chuyến hành trình duy nhất của Ngài từ Olmo Lungring đi qua núi thiêng Kailash vào đất Tây Tạng. Thay vì dùng vũ lực tiêu diệt Khyabpa Lagring, Ngài đã dùng lòng Đại Bi bất bạo động cảm hóa khiến chính chúa quỷ Khyabpa Lagring bật khóc ăn năn và trở thành một trong những đệ tử đắc đạo trung thành nhất của Ngài!

Trong chuyến đi tới vùng Kongpo Tây Tạng ấy, Đức Tonpa Shenrab cũng đã làm lễ xóa bỏ hủ tục tế lễ sát sinh bằng máu động vật của cư dân bản địa xưa, thay bằng nghi lễ dâng bánh bột lúa mạch (Torma) và hương hoa thanh khiết.

Phương diện khảo cứuNguồn văn bản và ấn bản chuẩnÝ nghĩa giáo lý và phụng vụ
Hành Trạng 1 - 4 · Chọn Nơi Giáng Sinh, Đản Sinh, Hoằng Pháp & Độ ChúngKhổ 1 - 41. Chọn cõi trần từ cung trời Sridpa Yesang; 2. Đản sinh tại cung Barpo Sogye dưới chân núi Chữ Vạn Chín Tầng; 3. Khai truyền Chín Thừa; 4. Dẫn dắt chúng sinh
Hành Trạng 5 - 8 · Gia Đạo, Chuyển Hóa Ma Vương Khyabpa & Kiến Lập Đền ThápKhổ 5 - 85. Nêu gương cư sĩ hoàng gia; 6. Hàng phục ma quân bằng từ bi; 7. Cảm hóa Khyabpa Lagring và truyền pháp tại Tây Tạng; 8. Kiến lập 360 đền tháp hòa bình
Hành Trạng 9 - 12 · Xuất Gia, Độc Cư, Truyền Thừa Kinh Tạng & Đại Niết-BànKhổ 9 - 129. Xuất gia dưới tháp thanh tịnh ở tuổi 31; 10. Ba năm độc cư thiền định trong rừng; 11. Phó chúc Tam Tạng (Mdo, Sngags, Sems); 12. Nhập Pháp Thân bất diệt
Theo sử liệu

Tại Hành trạng thứ 9 (Khổ 9), khác với nhiều vị giáo chủ xuất gia từ lúc còn rất trẻ, Đức Tonpa Shenrab đã sống đời cư sĩ làm vua bảo hộ muôn dân và giáo hóa xã hội cho đến năm 31 tuổi mới cắt tóc xuất gia trước bảo tháp Chorten (Bạch Tháp Thanh Tịnh) để nêu gương rằng: cả con đường cư sĩ tại gia lẫn con đường xuất gia phạm hạnh đều cao quý và đều là một phần của lộ trình giác ngộ.

IINguyên văn kinh điển, phiên âm và dịch nghĩa song ngữ bốn cột

Bảng bốn cột dưới đây trình bày trọn vẹn 12 đoạn kinh điển của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo): cột nguyên bản cổ ngữ, cột phiên âm đọc chuẩn, cột dịch nghĩa tiếng Việt và cột bản dịch tiếng Anh đối chiếu.

Nghe nguyên văn, bản ghi âm người tụngGhi âm: UK Master Academy
Trọn mạch 12 câu kinh điển của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo).
CâuNguyên văn Chữ Tạng (བོད་ཡིག · Uchen)Phiên âm Wylie & Hành trạngDịch nghĩa Tiếng ViệtBản dịch Tiếng Anh
1[མཛད་པ་དང་པོ · སྐྱེ་གནས་གཟིགས་པ] སྲིད་པ་ཡེ་སངས་ལྷ་ཡི་ཞིང་ཁམས་ནས། །གཤེན་ལྷ་འོད་དཀར་ཐུགས་རྗེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དུས་ལ་གཟིགས། །སྐྱེ་གནས་གཟིགས་པའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 1 · Chọn Nơi Giáng Trần (Skye-gnas gzigs-pa)] Srid-pa Ye-sangs lha yi zhing-khams nas / gShen-lha 'Od-dkar thugs-rje'i byin-rlabs kyis / 'Dzam-gling 'gro-ba 'dul-ba'i dus la gzigs / skye-gnas gzigs-pa'i mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ nhất: Quán sát nhân duyên chọn nơi giáng sinh] Từ cõi trời thanh tịnh Sridpa Yesang trên cao, đón nhận hồng ân gia hộ từ bi của Đức Phật Trí Tuệ Ánh Sáng Trắng Shenlha Okar, Ngài đã phóng tầm mắt tuệ giác nhìn xuống cõi Nam Thiệm Bộ Châu (Dzam-gling) thấy nhân duyên cứu độ chúng sinh đã chín muồi và chọn nơi giáng thế: Con xin cúi đầu đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Chọn Nơi Giáng Trần của Ngài![First Deed: Surveying the World and Choosing the Place of Birth] From the celestial realm of Sridpa Yesang on high, receiving the compassionate blessing of Shenlha Okar, You looked down upon this Jambudvipa world, discerned that the time was ripe to liberate sentient beings, and chose Your place of birth: Homage and praise to Your First Great Deed!
2[མཛད་པ་གཉིས་པ · སྐུ་བལྟམས་པ] འོལ་མོ་ལུང་རིང་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ལྷོར། །ཕོ་བྲང་བར་པོ་སོ་བརྒྱད་ངོ་མཚར་དབུས། །ཡབ་རྒྱལ་ཐོད་དཀར་ཡུམ་བབཟང་རྒྱལ་བཞེད་སྲས། །སྐུ་བལྟམས་མཛད་པ་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 2 · Đản Sinh Tại Olmo Lungring (Sku bltams-pa)] 'Ol-mo Lung-ring g.Yung-drung Dgu-brtsegs lhor / pho-brang Bar-po So-brgyad ngo-mtshar dbus / yab rgyal Thod-dkar yum bzang Rgyal-bzhed sras / sku bltams mdzad-pa mchog la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ hai: Đản sinh tại cung điện Barpo Sogye xứ Olmo Lungring] Nơi miền đất thiêng Olmo Lungring, phía nam ngọn núi Chữ Vạn Chín Tầng (Yungdrung Gutseg), giữa cung điện kỳ diệu Barpo Sogye, Ngài đã đản sinh vào lúc bình minh rạng rỡ làm Hoàng tử của Đức Vua Thokar và Hoàng Hậu Gyalzhedma: Con xin cúi đầu đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Đản Sinh cao cả của Ngài![Second Deed: Miraculous Birth in Olmo Lungring] In the sacred land of Olmo Lungring, south of Nine-Story Swastika Mountain (Yungdrung Gutseg), within the wondrous palace of Barpo Sogye, You were born at dawn as the royal son of King Thokar and Queen Gyalzhedma: Homage and praise to Your Second Great Deed!
3[མཛད་པ་གསུམ་པ · བསྟན་པ་སྤེལ་བ] ཐེག་པ་རིམ་དགུ་སྒོ་བཞི་མཛོད་དང་ལྔ། །ཕྱི་ནང་གསང་བ་བླ་མེད་གཡུང་དྲུང་བོན། །གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་མཐུན་པར་ཆོས་འཁོར་བསྐོར། །བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 3 · Khai Mở Và Hoằng Dương Chánh Pháp (Bstan-pa spel-ba)] Theg-pa rim-dgu sgo-bzhi mdzod dang lnga / phyi nang gsang-ba bla-med g.yung-drung bon / gdul-bya'i khams dang mthun-par chos-'khor bskor / bstan-pa spel-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ ba: Khai mở bánh xe Pháp Chín Thừa và Bốn Cửa Năm Kho] Ngài đã chuyển bánh xe Chánh Pháp Yungdrung Bön gồm Chín Thừa tuần tự (Theg-pa rim-dgu) và Bốn Cửa Năm Kho (Sgo-bzhi mdzod-lnga), từ Nhân thừa y học, chiêm tinh, nghi lễ cầu an bên ngoài đến Kinh, Mật và Đại Viên Mãn Vô Thượng bên trong, khế hợp hoàn hảo với căn cơ của từng chúng sinh: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Hoằng Pháp của Ngài![Third Deed: Turning the Wheel of the Nine Ways and Five Treasuries] You turned the wheel of Yungdrung Bön, spanning the Nine Sequential Ways (Theg-pa rim-dgu) and the Four Portals with the Fifth Treasury (Sgo-bzhi mdzod-lnga), from outer healing and ritual to inner Sutra, Tantra, and unsurpassed Dzogchen, in harmony with the capacities of all beings: Homage and praise to Your Third Great Deed!
4[མཛད་པ་བཞི་པ · འགྲོ་བ་འདུལ་བ] འགྲོ་དྲུག་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར། །ཚད་མེད་བཞི་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུའི་མཐུས། །ལས་ཉོན་དྲ་བ་གཅོད་ཅིང་ཐར་ལམ་བཀོད། །འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 4 · Dẫn Dắt Chúng Sinh Sáu Đường ('Gro-ba 'dul-ba)] 'Gro drug sdug-bsngal rgya-mtsho skyob-pa'i phyir / tshad-med bzhi dang pha-rol-phyin bcu'i mthus / las nyon dra-ba gcod cing thar-lam bkod / 'gro-ba 'dul-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ tư: Hóa thân cứu vớt chúng sinh trong sáu nẻo luân hồi] Để cứu vớt chúng sinh đang chìm đắm trong đại dương đau khổ của sáu đường luân hồi, bằng sức mạnh của Tứ Vô Lượng Tâm (Từ, Bi, Hỷ, Xả) và Mười Ba-la-mật (Thập độ), Ngài đã cắt đứt lưới nghiệp phiền não và đưa vô số sinh linh bước lên con đường Giải Thoát: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Độ Sinh của Ngài![Fourth Deed: Compassionate Guidance of Beings Across the Six Realms] To rescue beings from the ocean of suffering across the six realms, through the power of the Four Immeasurables and the Ten Perfections (Paramitas) You severed the net of karma and affliction and established countless souls upon the path of liberation: Homage and praise to Your Fourth Great Deed!
5[མཛད་པ་ལྔ་པ · ཁབ་བཞེས་པ] འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས། །དག་པའི་ཁབ་བཞེས་གདུང་སོབ་སྲས་བརྒྱད་དང་། །སྲས་མོ་ཟུང་བསྐྲུན་བསྟན་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མཛད། །ཁབ་བཞེས་སྲས་སྤྲུལ་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 5 · Nêu Gương Gia Đạo & Sinh Hạ Thánh Tử (Khab bzhes-pa)] 'Jig-rten mthun-'jug rgyal-srid chos bzhin bskyangs / dag-pa'i khab bzhes gdung-sob sras brgyad dang / sras-mo zung bskrun bstan-pa'i rgyun-'dzin mdzad / khab bzhes sras sprul mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ năm: Nêu gương trị quốc theo Chánh Pháp và sinh hạ các Thánh tử] Hòa đồng cùng thế gian, Ngài đã trị vì vương quốc bằng sự công minh nhân từ đúng theo Chánh Pháp; kết duyên hôn phối thanh tịnh và sinh hạ tám vị Hoàng tử trí tuệ (như Kongtsha Trulbu, Tobuchen) cùng hai nàng Công chúa hiền đức (Shenza Nechung và Shenza Netchung) để kế thừa mạng mạch giáo pháp: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Gia Đạo của Ngài![Fifth Deed: Righteous Royal Household Life and Enlightened Offspring] Harmonizing with the world, You governed the realm in righteousness according to the Dharma, entering pure wedlock and manifesting eight wise sons and two noble daughters to uphold the lineage of the teaching: Homage and praise to Your Fifth Great Deed!
6[མཛད་པ་དྲུག་པ · བདུད་བཏུལ་བ] ཁྱབ་པ་ལག་རིང་བདུད་ཀྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས། །མཚོན་ཆའི་ཆར་ཕབ་བྱམས་པའི་ཏིང་འཛིན་མཐུས། །མེ་ཏོག་པདྨའི་ཆར་དུ་བསྒྱུར་མཛད་པ། །བདུད་དཔུང་བཏུལ་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 6 · Biến Mưa Vũ Khí Của Ma Quân Thành Mưa Hoa Sen (Bdud btul-ba)] Khyab-pa Lag-ring bdud kyi dmag-tshogs kyis / mtshon-cha'i char phab byams-pa'i ting-'dzin mthus / me-tog padma'i char du bsgyur mdzad-pa / bdud-dpung btul-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ sáu: Dùng đại định Từ Bi hóa giải mưa vũ khí của ma quân thành mưa hoa sen!] Khi đạo quân ma chướng của chúa quỷ Khyabpa Lagring kéo tới trút xuống cơn mưa gươm đao và tên lửa, chính nhờ sức mạnh của Đại Định Từ Bi (Byams-pa'i ting-'dzin) bất động nơi Ngài mà toàn bộ vũ khí sát thương đều hóa thành cơn mưa hoa sen thơm ngát: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Hàng Ma Bằng Từ Bi của Ngài![Sixth Deed: Transforming Mara's Barrage of Weapons into a Shower of Lotus Blossoms] When the demon hosts of Khyabpa Lagring rained down a storm of weapons and fiery arrows, through the power of Your meditative absorption in Loving-Kindness (Byams-pa'i ting-'dzin) You transformed them all into a gentle shower of lotus blossoms: Homage and praise to Your Sixth Great Deed!
7[མཛད་པ་བདུན་པ · ཁྱབ་པ་འཁོར་བཅས་བཏུལ་ཞིང་བོད་དུ་བྱོན་པ] རྟ་བདུན་རྗེས་གཤེགས་གངས་ཅན་ཀོང་པོའི་ཡུལ། །དམར་མཆོད་བཀག་ནས་དཀར་མཆོད་སྲོལ་བཟང་བཙུགས། །དགྲ་བོ་ཁྱབ་པ་དད་པའི་སློབ་མར་བསྒྱུར། །ཐུགས་རྗེས་འདུལ་མཛད་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 7 · Tới Tây Tạng Cảm Hóa Khyabpa & Xóa Bỏ Tục Sát Sinh] Rta bdun rjes gshegs Gangs-can Kong-po'i yul / dmar-mchod bkag nas dkar-mchod srol bzang btsugs / dgra-bo Khyab-pa dad-pa'i slob-mar bsgyur / thugs-rjes 'dul mdzad mchog la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ bảy: Quang lâm xứ Tuyết Tây Tạng, xóa bỏ tục tế máu và cảm hóa kẻ thù thành học trò] Theo dấu bảy tuấn mã đi vào vùng Kongpo của Xứ Tuyết Tây Tạng (Gangs-can), Ngài đã cấm hẳn hủ tục tế lễ sát sinh bằng máu đỏ (dmar-mchod), thiết lập truyền thống lễ cúng thanh tịnh bằng bột lúa mạch và sữa trắng (dkar-mchod), đồng thời cảm hóa chính kẻ thù Khyabpa Lagring trở thành người đệ tử trung tín: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Hóa Độ Diệu Kỳ của Ngài![Seventh Deed: Journeying to Tibet, Abolishing Blood Sacrifice, and Converting the Enemy] Following the seven steeds into the Kongpo region of the Land of Snows (Tibet), You abolished red blood-sacrifices (dmar-mchod), established the noble custom of pure white offerings (dkar-mchod), and transformed Your adversary Khyabpa Lagring into a devoted disciple: Homage and praise to Your Seventh Great Deed!
8[མཛད་པ་བརྒྱད་པ · རྟེན་བཞེངས་པ] བསྟན་པའི་མེ་རོ་མི་ནུབ་རྒྱུན་གནས་ཕྱིར། །གསས་ཁང་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་མཆོད་རྟེན་བཅས། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་མཆོག་བྱིན་གྱིས་བརླབས། །བསོད་ནམས་ཞིང་མཆོག་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 8 · Kiến Lập 360 Đền Thờ Và Bảo Tháp Hòa Bình (Rten bzhengs-pa)] Bstan-pa'i me-ro mi-nub rgyun gnas phyir / gsas-khang sum-brgya drug-cu mchod-rten bcas / sku gsung thugs kyi rten mchog byin gyis brlabs / bsod-nams zhing mchog mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ tám: Kiến lập 360 ngôi đền Gsas-khang và bảo tháp Chorten làm ruộng phước] Để ngọn đèn Chánh Pháp không bao giờ tắt mà soi sáng muôn đời, Ngài đã kiến lập và gia trì 360 ngôi đền thiêng (Gsas-khang) cùng hàng ngàn bảo tháp Chorten tôn trí biểu tượng Thân - Khẩu - Ý Giác Ngộ làm ruộng phước lành cho thế gian: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Kiến Lập Thánh Tích của Ngài![Eighth Deed: Consecrating 360 Temples and Stupas as Fields of Merit] So that the lamp of the Teaching might never fade across the ages, You erected and consecrated 360 sacred temples (gsas-khang) and stupas (mchod-rten) enshrining the supports of Awakened Body, Speech, and Mind as supreme fields of merit: Homage and praise to Your Eighth Great Deed!
9[མཛད་པ་དགུ་པ · རབ་ཏུ་བྱུང་བ] འཁོར་བའི་ཕུན་ཚོགས་སྙིང་པོ་མེད་གཟིགས་ནས། །མཆོད་རྟེན་དཀར་པོའི་དྲུང་དུ་དབུ་སྐྲ་བསིལ། །རྣམ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་པདྨའི་གོས་བཞེས་པ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 9 · Cắt Tóc Xuất Gia Trước Bạch Tháp (Rab-tu byung-ba)] 'Khor-ba'i phun-tshogs snying-po med gzigs nas / mchod-rten dkar-po'i drung du dbu-skra bsil / rnam-dag tshul-khrims padma'i gos bzhes-pa / rab-tu byung-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ chín: Rời bỏ ngai vàng, cắt tóc xuất gia trước Bạch Tháp] Quán thấy mọi vinh hoa phú quý của thế gian đều vô thường hư huyễn, ở tuổi ba mươi mốt Ngài đã từ bỏ vương quyền, tự tay cắt bỏ mái tóc hoàng gia trước Bảo Tháp Trắng Thanh Tịnh (Mchod-rten dkar-po) và khoác lên mình tấm y hoa sen sáu mảnh của giới luật tinh nghiêm: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Xuất Gia của Ngài![Ninth Deed: Renouncing the Throne and Taking Monastic Ordination at the White Stupa] Perceiving the hollow impermanence of worldly splendor, at age thirty-one You renounced royal power, shore Your hair before the Pure White Stupa (Mchod-rten dkar-po), and donned the six-petalled lotus robes of spotless monastic discipline: Homage and praise to Your Ninth Great Deed!
10[མཛད་པ་བཅུ་པ · གཅིག་པུར་བཞུགས་པ] དབེན་པའི་ནགས་ཁྲོད་བྱ་སྤྲེལ་ཚལ་གྱི་དབུས། །ལོ་གསུམ་དཀའ་ཐུབ་ཏིང་འཛིན་མཉམ་པར་བཞག །གཡེང་བ་ཀུན་སྤངས་འོད་གསལ་ངང་དུ་བཞུགས། །གཅིག་པུར་དབེན་བཞུགས་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 10 · Ba Năm Độc Cư Thiền Định Trong Rừng (Gcig-pur bzhugs-pa)] Dben-pa'i nags-khrod bya-sprel tshal gyi dbus / lo gsum dka'-thub ting-'dzin mnyam-par bzhag / g.yeng-ba kun spangs 'od-gsal ngang du bzhugs / gcig-pur dben bzhugs mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ mười: Ba năm độc cư thiền định trong rừng vắng cùng chim muông] Giữa khu rừng thanh vắng chỉ có chim chóc và khỉ vượn bầu bạn, Ngài đã ngồi tĩnh tọa độc cư suốt ba năm ròng trong đại định Tịnh Quang ('Od-gsal), mỗi ngày chỉ dùng một hạt lương thực, nêu gương xả ly mọi sự tán loạn thế tục cho người đời sau: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Độc Cư Thiền Định của Ngài![Tenth Deed: Three Years of Solitary Forest Meditation in Clear Light] Amid the quiet forest grove with only birds and monkeys as companions, You abided in solitary meditative equipoise for three years, relinquishing all distraction to rest in the Clear Light ('Od-gsal): Homage and praise to Your Tenth Great Deed!
11[མཛད་པ་བཅུ་གཅིག་པ · བསྟན་པ་རྗེས་བཞག] མདོ་འབུམ་རྒྱུད་མཛོད་བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོ་ཀུན། །གདུང་སོབ་མུ་ཆོ་ལྡེམ་དྲུག་སོགས་ལ་གཏད། །མ་འོངས་སེམས་ཅན་སྐྱོབ་པའི་གསོས་སུ་བཞག །བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །[Hành Trạng 11 · Phó Chúc Tam Tạng Kinh Điển Cho Hậu Thế (Bstan-pa rjes-bzhag)] Mdo 'bum rgyud mdzod bka' yi 'khor-lo kun / gdung-sob Mu-cho Ldem-drug sogs la gtad / ma-'ongs sems-can skyob-pa'i gsos su bzhag / bstan-pa rjes-bzhag mdzad la phyag-'tshal bstod![Hành trạng thứ mười một: Tổng kết và phó chúc bốn bộ Kinh - Bát-nhã - Mật - Kho Tàng cho hậu thế] Toàn bộ kho tàng lời Phật dạy gồm bốn bộ Mdo (Kinh), 'Bum (Bát-nhã Quảng bản), Rgyud (Mật điển Tantra) và Mdzod (Kho tàng Tâm pháp Dzogchen), Ngài đã ân cần trao truyền lại cho bậc Kế vị Mucho Demdrug cùng các đại đệ tử để làm nguồn lương dược cứu giúp chúng sinh đời vị lai: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Lưu Truyền Giáo Pháp của Ngài![Eleventh Deed: Entrusting the Fourfold Scriptural Canon to Future Generations] The entire wheel of Your teachings, spanning Sutras (Mdo), Prajnaparamita ('Bum), Tantras (Rgyud), and Dzogchen Treasuries (Mdzod), You entrusted to Your successor Mucho Demdrug and the great disciples as life-giving medicine for future beings: Homage and praise to Your Eleventh Great Deed!
12[མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ · མྱ་ངན་ལས་འདས་པ] རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར། །དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཆུ་ཡོས་ལོར། །གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་བོན་དབྱིངས་ཀློང་དུ་བསྡུས། །མྱ་ངན་འདས་ཚུལ་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །ཨོཾ་མ་ཏྲི་མུ་ཡེ་ས་ལེ་འདུ། །[Hành Trạng 12 · Thị Hiện Nhập Đại Niết-Bàn & Tâm Chú Ma-tri] Rtag-'dzin-can rnams chos la bskul-ba'i phyir / dgung-lo brgyad-cu rtsa-gnyis chu-yos lor / gzugs-sku'i bkod-pa bon-dbyings klong du bsdus / mya-ngan 'das tshul mdzad la phyag-'tshal bstod! OṂ MA-TRI MU-YE SA-LE 'DU![Hành trạng thứ mười hai (Đỉnh cao hoàn mãn): Thị hiện Nhập Đại Niết-bàn trong Pháp Giới Vĩnh Cửu] Để đánh thức những tâm hồn còn bám chấp vào thường kiến mau chóng tinh tấn tu hành, vào năm Thủy Mão ở tuổi tám mươi hai, Ngài đã thu nhiếp Sắc Thân hòa tan vào không gian Pháp Giới (Bon-dbyings) bất sinh bất diệt: Con xin cúi đầu đảnh lễ và tán tụng trọn vẹn Mười Hai Hành Trạng của Ngài! OM MA TRI MU YE SA LE DU![Twelfth Deed (Crowning Culmination): Demonstrating Parinirvana in the Expanse of Reality] To rouse those clinging to permanence toward diligent practice of the Dharma, in the Water-Hare Year at the age of eighty-two You dissolved Your manifestation of form into the deathless expanse of Reality (Bon-dbyings): Homage and praise to all Twelve of Your Great Deeds! OM MA TRI MU YE SA LE DU!

IIILược giải chi tiết từng câu và đối chiếu chú sớ

Mỗi câu kinh trong Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) đều kết tinh văn tự chuẩn mực và chiều sâu giáo nghĩa của truyền thống Đạo Bön Tây Tạng. Phần lược giải dưới đây phân tích từ vựng cổ ngữ, điển tích lịch sử và ý nghĩa tu học của trọn vẹn 12 câu kinh điển.

[མཛད་པ་དང་པོ · སྐྱེ་གནས་གཟིགས་པ] སྲིད་པ་ཡེ་སངས་ལྷ་ཡི་ཞིང་ཁམས་ནས། །གཤེན་ལྷ་འོད་དཀར་ཐུགས་རྗེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དུས་ལ་གཟིགས། །སྐྱེ་གནས་གཟིགས་པའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 1 · Chọn Nơi Giáng Trần (Skye-gnas gzigs-pa)] Srid-pa Ye-sangs lha yi zhing-khams nas / gShen-lha 'Od-dkar thugs-rje'i byin-rlabs kyis / 'Dzam-gling 'gro-ba 'dul-ba'i dus la gzigs / skye-gnas gzigs-pa'i mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ nhất: Quán sát nhân duyên chọn nơi giáng sinh] Từ cõi trời thanh tịnh Sridpa Yesang trên cao, đón nhận hồng ân gia hộ từ bi của Đức Phật Trí Tuệ Ánh Sáng Trắng Shenlha Okar, Ngài đã phóng tầm mắt tuệ giác nhìn xuống cõi Nam Thiệm Bộ Châu (Dzam-gling) thấy nhân duyên cứu độ chúng sinh đã chín muồi và chọn nơi giáng thế: Con xin cúi đầu đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Chọn Nơi Giáng Trần của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ nhất (Skye-gnas gzigs-pa): Ngài quán sát năm nhân duyên lớn (châu lục, xứ sở, dòng tộc, người cha, người mẹ) trước khi giáng sinh. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 1 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་གཉིས་པ · སྐུ་བལྟམས་པ] འོལ་མོ་ལུང་རིང་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ལྷོར། །ཕོ་བྲང་བར་པོ་སོ་བརྒྱད་ངོ་མཚར་དབུས། །ཡབ་རྒྱལ་ཐོད་དཀར་ཡུམ་བབཟང་རྒྱལ་བཞེད་སྲས། །སྐུ་བལྟམས་མཛད་པ་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 2 · Đản Sinh Tại Olmo Lungring (Sku bltams-pa)] 'Ol-mo Lung-ring g.Yung-drung Dgu-brtsegs lhor / pho-brang Bar-po So-brgyad ngo-mtshar dbus / yab rgyal Thod-dkar yum bzang Rgyal-bzhed sras / sku bltams mdzad-pa mchog la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ hai: Đản sinh tại cung điện Barpo Sogye xứ Olmo Lungring] Nơi miền đất thiêng Olmo Lungring, phía nam ngọn núi Chữ Vạn Chín Tầng (Yungdrung Gutseg), giữa cung điện kỳ diệu Barpo Sogye, Ngài đã đản sinh vào lúc bình minh rạng rỡ làm Hoàng tử của Đức Vua Thokar và Hoàng Hậu Gyalzhedma: Con xin cúi đầu đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Đản Sinh cao cả của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ hai (Sku bltams-pa): Đản sinh vào lúc bình minh ngày Rằm tháng Giêng đầu xuân với 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 2 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་གསུམ་པ · བསྟན་པ་སྤེལ་བ] ཐེག་པ་རིམ་དགུ་སྒོ་བཞི་མཛོད་དང་ལྔ། །ཕྱི་ནང་གསང་བ་བླ་མེད་གཡུང་དྲུང་བོན། །གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་མཐུན་པར་ཆོས་འཁོར་བསྐོར། །བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 3 · Khai Mở Và Hoằng Dương Chánh Pháp (Bstan-pa spel-ba)] Theg-pa rim-dgu sgo-bzhi mdzod dang lnga / phyi nang gsang-ba bla-med g.yung-drung bon / gdul-bya'i khams dang mthun-par chos-'khor bskor / bstan-pa spel-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ ba: Khai mở bánh xe Pháp Chín Thừa và Bốn Cửa Năm Kho] Ngài đã chuyển bánh xe Chánh Pháp Yungdrung Bön gồm Chín Thừa tuần tự (Theg-pa rim-dgu) và Bốn Cửa Năm Kho (Sgo-bzhi mdzod-lnga), từ Nhân thừa y học, chiêm tinh, nghi lễ cầu an bên ngoài đến Kinh, Mật và Đại Viên Mãn Vô Thượng bên trong, khế hợp hoàn hảo với căn cơ của từng chúng sinh: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Hoằng Pháp của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ ba (Bstan-pa spel-ba): thiết lập hệ thống giáo pháp toàn diện vừa chăm sóc đời sống hiện tại (Nhân thừa) vừa giải thoát tối hậu (Quả thừa). Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 3 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་བཞི་པ · འགྲོ་བ་འདུལ་བ] འགྲོ་དྲུག་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར། །ཚད་མེད་བཞི་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུའི་མཐུས། །ལས་ཉོན་དྲ་བ་གཅོད་ཅིང་ཐར་ལམ་བཀོད། །འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 4 · Dẫn Dắt Chúng Sinh Sáu Đường ('Gro-ba 'dul-ba)] 'Gro drug sdug-bsngal rgya-mtsho skyob-pa'i phyir / tshad-med bzhi dang pha-rol-phyin bcu'i mthus / las nyon dra-ba gcod cing thar-lam bkod / 'gro-ba 'dul-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ tư: Hóa thân cứu vớt chúng sinh trong sáu nẻo luân hồi] Để cứu vớt chúng sinh đang chìm đắm trong đại dương đau khổ của sáu đường luân hồi, bằng sức mạnh của Tứ Vô Lượng Tâm (Từ, Bi, Hỷ, Xả) và Mười Ba-la-mật (Thập độ), Ngài đã cắt đứt lưới nghiệp phiền não và đưa vô số sinh linh bước lên con đường Giải Thoát: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Độ Sinh của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ tư ('Gro-ba 'dul-ba): cứu độ không chỉ loài người mà cả các loài hữu tình trong sáu đường. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 4 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་ལྔ་པ · ཁབ་བཞེས་པ] འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས། །དག་པའི་ཁབ་བཞེས་གདུང་སོབ་སྲས་བརྒྱད་དང་། །སྲས་མོ་ཟུང་བསྐྲུན་བསྟན་པའི་རྒྱུན་འཛིན་མཛད། །ཁབ་བཞེས་སྲས་སྤྲུལ་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 5 · Nêu Gương Gia Đạo & Sinh Hạ Thánh Tử (Khab bzhes-pa)] 'Jig-rten mthun-'jug rgyal-srid chos bzhin bskyangs / dag-pa'i khab bzhes gdung-sob sras brgyad dang / sras-mo zung bskrun bstan-pa'i rgyun-'dzin mdzad / khab bzhes sras sprul mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ năm: Nêu gương trị quốc theo Chánh Pháp và sinh hạ các Thánh tử] Hòa đồng cùng thế gian, Ngài đã trị vì vương quốc bằng sự công minh nhân từ đúng theo Chánh Pháp; kết duyên hôn phối thanh tịnh và sinh hạ tám vị Hoàng tử trí tuệ (như Kongtsha Trulbu, Tobuchen) cùng hai nàng Công chúa hiền đức (Shenza Nechung và Shenza Netchung) để kế thừa mạng mạch giáo pháp: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Gia Đạo của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ năm (Khab bzhes-pa): tôn vinh đời sống gia đình đạo đức và sự bình đẳng của cả con trai lẫn con gái trong việc truyền thừa giáo pháp. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 5 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་དྲུག་པ · བདུད་བཏུལ་བ] ཁྱབ་པ་ལག་རིང་བདུད་ཀྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས། །མཚོན་ཆའི་ཆར་ཕབ་བྱམས་པའི་ཏིང་འཛིན་མཐུས། །མེ་ཏོག་པདྨའི་ཆར་དུ་བསྒྱུར་མཛད་པ། །བདུད་དཔུང་བཏུལ་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 6 · Biến Mưa Vũ Khí Của Ma Quân Thành Mưa Hoa Sen (Bdud btul-ba)] Khyab-pa Lag-ring bdud kyi dmag-tshogs kyis / mtshon-cha'i char phab byams-pa'i ting-'dzin mthus / me-tog padma'i char du bsgyur mdzad-pa / bdud-dpung btul-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ sáu: Dùng đại định Từ Bi hóa giải mưa vũ khí của ma quân thành mưa hoa sen!] Khi đạo quân ma chướng của chúa quỷ Khyabpa Lagring kéo tới trút xuống cơn mưa gươm đao và tên lửa, chính nhờ sức mạnh của Đại Định Từ Bi (Byams-pa'i ting-'dzin) bất động nơi Ngài mà toàn bộ vũ khí sát thương đều hóa thành cơn mưa hoa sen thơm ngát: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Hàng Ma Bằng Từ Bi của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ sáu (Bdud btul-ba): chiến thắng bạo lực hoàn toàn bằng năng lượng của Tâm Từ (Byams-pa). Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 6 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་བདུན་པ · ཁྱབ་པ་འཁོར་བཅས་བཏུལ་ཞིང་བོད་དུ་བྱོན་པ] རྟ་བདུན་རྗེས་གཤེགས་གངས་ཅན་ཀོང་པོའི་ཡུལ། །དམར་མཆོད་བཀག་ནས་དཀར་མཆོད་སྲོལ་བཟང་བཙུགས། །དགྲ་བོ་ཁྱབ་པ་དད་པའི་སློབ་མར་བསྒྱུར། །ཐུགས་རྗེས་འདུལ་མཛད་མཆོག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 7 · Tới Tây Tạng Cảm Hóa Khyabpa & Xóa Bỏ Tục Sát Sinh] Rta bdun rjes gshegs Gangs-can Kong-po'i yul / dmar-mchod bkag nas dkar-mchod srol bzang btsugs / dgra-bo Khyab-pa dad-pa'i slob-mar bsgyur / thugs-rjes 'dul mdzad mchog la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ bảy: Quang lâm xứ Tuyết Tây Tạng, xóa bỏ tục tế máu và cảm hóa kẻ thù thành học trò] Theo dấu bảy tuấn mã đi vào vùng Kongpo của Xứ Tuyết Tây Tạng (Gangs-can), Ngài đã cấm hẳn hủ tục tế lễ sát sinh bằng máu đỏ (dmar-mchod), thiết lập truyền thống lễ cúng thanh tịnh bằng bột lúa mạch và sữa trắng (dkar-mchod), đồng thời cảm hóa chính kẻ thù Khyabpa Lagring trở thành người đệ tử trung tín: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Hóa Độ Diệu Kỳ của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ bảy: dấu mốc lịch sử khi Đức Tonpa Shenrab tới núi Kongpo Bonri ở Tây Tạng, thay thế 'Dmar-mchod' (tế đỏ sát sinh) bằng 'Dkar-mchod' (tế trắng thanh tịnh). Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 7 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་བརྒྱད་པ · རྟེན་བཞེངས་པ] བསྟན་པའི་མེ་རོ་མི་ནུབ་རྒྱུན་གནས་ཕྱིར། །གསས་ཁང་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་མཆོད་རྟེན་བཅས། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་མཆོག་བྱིན་གྱིས་བརླབས། །བསོད་ནམས་ཞིང་མཆོག་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 8 · Kiến Lập 360 Đền Thờ Và Bảo Tháp Hòa Bình (Rten bzhengs-pa)] Bstan-pa'i me-ro mi-nub rgyun gnas phyir / gsas-khang sum-brgya drug-cu mchod-rten bcas / sku gsung thugs kyi rten mchog byin gyis brlabs / bsod-nams zhing mchog mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ tám: Kiến lập 360 ngôi đền Gsas-khang và bảo tháp Chorten làm ruộng phước] Để ngọn đèn Chánh Pháp không bao giờ tắt mà soi sáng muôn đời, Ngài đã kiến lập và gia trì 360 ngôi đền thiêng (Gsas-khang) cùng hàng ngàn bảo tháp Chorten tôn trí biểu tượng Thân - Khẩu - Ý Giác Ngộ làm ruộng phước lành cho thế gian: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Kiến Lập Thánh Tích của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ tám (Rten bzhengs-pa): thiết lập nghệ thuật kiến trúc đền tháp, kinh sách và tôn tượng của Đạo Bön. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 8 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་དགུ་པ · རབ་ཏུ་བྱུང་བ] འཁོར་བའི་ཕུན་ཚོགས་སྙིང་པོ་མེད་གཟིགས་ནས། །མཆོད་རྟེན་དཀར་པོའི་དྲུང་དུ་དབུ་སྐྲ་བསིལ། །རྣམ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་པདྨའི་གོས་བཞེས་པ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 9 · Cắt Tóc Xuất Gia Trước Bạch Tháp (Rab-tu byung-ba)] 'Khor-ba'i phun-tshogs snying-po med gzigs nas / mchod-rten dkar-po'i drung du dbu-skra bsil / rnam-dag tshul-khrims padma'i gos bzhes-pa / rab-tu byung-ba'i mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ chín: Rời bỏ ngai vàng, cắt tóc xuất gia trước Bạch Tháp] Quán thấy mọi vinh hoa phú quý của thế gian đều vô thường hư huyễn, ở tuổi ba mươi mốt Ngài đã từ bỏ vương quyền, tự tay cắt bỏ mái tóc hoàng gia trước Bảo Tháp Trắng Thanh Tịnh (Mchod-rten dkar-po) và khoác lên mình tấm y hoa sen sáu mảnh của giới luật tinh nghiêm: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Xuất Gia của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ chín (Rab-tu byung-ba): khởi lập truyền thống Tăng-già xuất gia giữ giới thanh tịnh (Dulwa / Vinaya) của Đạo Bön. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 9 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་བཅུ་པ · གཅིག་པུར་བཞུགས་པ] དབེན་པའི་ནགས་ཁྲོད་བྱ་སྤྲེལ་ཚལ་གྱི་དབུས། །ལོ་གསུམ་དཀའ་ཐུབ་ཏིང་འཛིན་མཉམ་པར་བཞག །གཡེང་བ་ཀུན་སྤངས་འོད་གསལ་ངང་དུ་བཞུགས། །གཅིག་པུར་དབེན་བཞུགས་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 10 · Ba Năm Độc Cư Thiền Định Trong Rừng (Gcig-pur bzhugs-pa)] Dben-pa'i nags-khrod bya-sprel tshal gyi dbus / lo gsum dka'-thub ting-'dzin mnyam-par bzhag / g.yeng-ba kun spangs 'od-gsal ngang du bzhugs / gcig-pur dben bzhugs mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ mười: Ba năm độc cư thiền định trong rừng vắng cùng chim muông] Giữa khu rừng thanh vắng chỉ có chim chóc và khỉ vượn bầu bạn, Ngài đã ngồi tĩnh tọa độc cư suốt ba năm ròng trong đại định Tịnh Quang ('Od-gsal), mỗi ngày chỉ dùng một hạt lương thực, nêu gương xả ly mọi sự tán loạn thế tục cho người đời sau: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Độc Cư Thiền Định của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ mười (Gcig-pur bzhugs-pa): làm mẫu mực cho truyền thống nhập thất ba năm ba tháng của các hành giả Himalaya. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 10 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་བཅུ་གཅིག་པ · བསྟན་པ་རྗེས་བཞག] མདོ་འབུམ་རྒྱུད་མཛོད་བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོ་ཀུན། །གདུང་སོབ་མུ་ཆོ་ལྡེམ་དྲུག་སོགས་ལ་གཏད། །མ་འོངས་སེམས་ཅན་སྐྱོབ་པའི་གསོས་སུ་བཞག །བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །
[Hành Trạng 11 · Phó Chúc Tam Tạng Kinh Điển Cho Hậu Thế (Bstan-pa rjes-bzhag)] Mdo 'bum rgyud mdzod bka' yi 'khor-lo kun / gdung-sob Mu-cho Ldem-drug sogs la gtad / ma-'ongs sems-can skyob-pa'i gsos su bzhag / bstan-pa rjes-bzhag mdzad la phyag-'tshal bstod!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ mười một: Tổng kết và phó chúc bốn bộ Kinh - Bát-nhã - Mật - Kho Tàng cho hậu thế] Toàn bộ kho tàng lời Phật dạy gồm bốn bộ Mdo (Kinh), 'Bum (Bát-nhã Quảng bản), Rgyud (Mật điển Tantra) và Mdzod (Kho tàng Tâm pháp Dzogchen), Ngài đã ân cần trao truyền lại cho bậc Kế vị Mucho Demdrug cùng các đại đệ tử để làm nguồn lương dược cứu giúp chúng sinh đời vị lai: Con xin đảnh lễ và tán tụng Hành Trạng Lưu Truyền Giáo Pháp của Ngài!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Hành trạng thứ mười một (Bstan-pa rjes-bzhag): cấu trúc 4 phần của Đại Tạng Kinh Bön (Bön Kangyur: Mdo, 'Bum, Rgyud, Mdzod) bắt nguồn từ hành trạng này. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 11 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

[མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ · མྱ་ངན་ལས་འདས་པ] རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར། །དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཆུ་ཡོས་ལོར། །གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་བོན་དབྱིངས་ཀློང་དུ་བསྡུས། །མྱ་ངན་འདས་ཚུལ་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །ཨོཾ་མ་ཏྲི་མུ་ཡེ་ས་ལེ་འདུ། །
[Hành Trạng 12 · Thị Hiện Nhập Đại Niết-Bàn & Tâm Chú Ma-tri] Rtag-'dzin-can rnams chos la bskul-ba'i phyir / dgung-lo brgyad-cu rtsa-gnyis chu-yos lor / gzugs-sku'i bkod-pa bon-dbyings klong du bsdus / mya-ngan 'das tshul mdzad la phyag-'tshal bstod! OṂ MA-TRI MU-YE SA-LE 'DU!

Dịch nghĩa chuẩn: [Hành trạng thứ mười hai (Đỉnh cao hoàn mãn): Thị hiện Nhập Đại Niết-bàn trong Pháp Giới Vĩnh Cửu] Để đánh thức những tâm hồn còn bám chấp vào thường kiến mau chóng tinh tấn tu hành, vào năm Thủy Mão ở tuổi tám mươi hai, Ngài đã thu nhiếp Sắc Thân hòa tan vào không gian Pháp Giới (Bon-dbyings) bất sinh bất diệt: Con xin cúi đầu đảnh lễ và tán tụng trọn vẹn Mười Hai Hành Trạng của Ngài! OM MA TRI MU YE SA LE DU!

Khảo cứu văn bản và giải nghĩa giáo lý: Khép lại trọn vẹn 12 Hành Trạng của Đức Tonpa Shenrab và hoàn thành toàn bộ 10 bộ kinh điển Đạo Bön Tây Tạng trên Vạn Đạo Đường. Đặt trong mạch chỉnh thể của Kinh Tán Tụng Mười Hai Hành Trạng Vĩ Đại Của Đức Tổ Sư Tonpa Shenrab (Mdzad Mdo) thuộc truyền thống Đạo Bön Tây Tạng, câu thứ 12 kết nối chặt chẽ giữa hình thức tụng niệm cổ điển với chiều sâu chuyển hóa nội tâm của người hành trì. Khi đối chiếu nguyên bản cổ ngữ cùng truyền thống chú giải kinh điển, từng thuật ngữ trong câu đều phản ánh quy chuẩn đạo đức, lòng thành kính trước bậc thiêng liêng và trách nhiệm tu dưỡng thân tâm giữa đời sống thường nhật. Trong thực hành phụng vụ và chiêm nghiệm cá nhân, việc đọc chậm rãi và suy ngẫm ý nghĩa của câu kinh này giúp người học vượt qua lối đọc âm thanh hình thức, đưa lời dạy cổ điển thấm sâu vào cách suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành động ứng xử nhân ái đối với gia đình cũng như cộng đồng xã hội.

IVBố cục văn bản và tư tưởng triết học cốt lõi

Mười hai khổ kệ đi theo đúng trình tự 12 Hành Trạng chuẩn mực trong bộ Mdo-'dus. Khổ 1 là Hành trạng chọn nơi giáng sinh (Skye-gnas gzigs-pa) từ cõi trời Sridpa Yesang cùng Đức Shenlha Okar. Khổ 2 là Hành trạng Đản sinh (Sku bltams-pa) vào lúc bình minh ngày Rằm tháng Giêng tại cung điện Barpo Sogye phía nam núi Chữ Vạn Chín Tầng (Yungdrung Gutseg). Khổ 3 và 4 là Hành trạng Hoằng dương Chín Thừa (Bstan-pa spel-ba) và Tế độ chúng sinh ('Gro-ba 'dul-ba).

Phần / Mạch vănPhạm vi câuChủ đề giáo lý trọng tâm và vai trò nghi lễ
I. Hành Trạng 1 - 3 · Giáng Thần, Đản Sinh Tại Olmo Lungring & Khai PhápKhổ 1 đến 31. Chọn nơi giáng trần · 2. Đản sinh tại cung Barpo Sogye · 3. Thuyết giảng Chín Thừa
II. Hành Trạng 4 - 6 · Độ Sinh, Nêu Gương Cư Sĩ & Hàng Ma Bằng Từ BiKhổ 4 đến 64. Dẫn dắt sáu đường · 5. Hóa hiện gia đạo · 6. Đổi vũ khí ma quân thành mưa hoa
III. Hành Trạng 7 - 9 · Cảm Hóa Khyabpa Tại Tây Tạng, Dựng Tháp & Xuất GiaKhổ 7 đến 97. Độ Khyabpa Lagring và bỏ tục sát sinh · 8. Dựng 360 bảo tháp · 9. Xuất gia phạm hạnh
IV. Hành Trạng 10 - 12 · Thiền Định, Phó Chúc Tam Tạng & Đại Niết-BànKhổ 10 đến 1210. Độc cư rừng vắng · 11. Lưu truyền Kinh - Mật - Dzogchen · 12. Nhập Pháp Thân bất diệt

Khổ 5 là Hành trạng Nêu gương gia đạo (Khab bzhes-pa) sinh hạ tám hoàng tử và hai công chúa để nối truyền dòng pháp. Khổ 6 và 7 là Hành trạng Hàng phục ma chướng bằng từ bi (Bdud btul-ba) và Cảm hóa chúa quỷ Khyabpa Lagring trở thành đệ tử. Khổ 8 là Hành trạng Kiến lập đền tháp và thánh tích (Rten bzhengs-pa). Khổ 9 và 10 là Hành trạng Xuất gia (Rab-tu byung-ba) và Độc cư thiền định (Gcig-pur bzhugs-pa). Khổ 11 là Hành trạng Kết tập và phó chúc kinh tạng ('Khor spangs bstan-pa bzhag-pa), và Khổ 12 là Hành trạng thị hiện Nhập Đại Niết-bàn (Mya-ngan las 'das-pa) để phá chấp thường kiến cho đệ tử.

Theo giáo nghĩa

Trong Hành trạng thứ 6 (Khổ 6), khi chúa quỷ Khyabpa Lagring dẫn hàng triệu ma quân kéo tới bắn mưa tên lửa và ném gươm đao vào Đức Tonpa Shenrab, Ngài chỉ ngồi yên trong đại định Từ Bi (Byams-pa chen-po) khiến toàn bộ vũ khí gươm đao bay tới gần Ngài đều tự động hóa thành những cánh hoa sen thơm ngát rơi xuống đất! Đó là biểu tượng bất hủ của năng lượng Bất Bạo Động trong Đạo Bön.

VThực hành tụng niệm, nghi quỹ hành trì và sức sống văn hóa

Vào dịp Đại lễ kỷ niệm ngày Đản sinh của Đức Tonpa Shenrab (ngày Rằm tháng Giêng âm lịch Tây Tạng - Chötrul Düchen / Shenrab), toàn thể cộng đồng Bön tụng đọc 12 khổ kệ này kèm với câu Tâm chú của Đức Tonpa Shenrab: 'OM MA TRI MU YE SA LE DU'.

Tại các bảo tàng và tu viện Bön, luôn có bức tranh Thangka lớn vẽ Đức Tonpa Shenrab ngồi ở trung tâm và xung quanh là 12 ô tranh nhỏ miêu tả đúng 12 Hành Trạng trong bài kinh này.

Chỗ hay hiểu lầm

Cùng với 9 bộ kinh trước, chuyên khảo Bộ X này hoàn thành trọn vẹn 10 bộ kinh điển Đạo Bön Tây Tạng trên Vạn Đạo Đường: bao quát Ba Tâm Chú Cốt Tủy, Kệ Quy Y & Bồ-đề Tâm, Kinh Khai Thị Bản Tâm Dzogchen (Zhangzhung Nyengyü), Mdo-'dus & Chín Thừa, Triết lý Ngũ Đại, Cúng Khói Sangchö, Triệu Thỉnh Thọ Mạng & Phúc Lộc (Tsewang & Yanggug), Kệ Sám Hối & Drenpa Namkha, Kệ Hồi Hướng & Cát Tường, và Mười Hai Hành Trạng Đức Tonpa Shenrab.

Bộ đại tạng Gzi-brjid (12 quyển ghi lại 12 Hành Trạng của Đức Tonpa Shenrab) được các học giả Tây Tạng học quốc tế (như David Snellgrove, Samten Karmay, Per Kvaerne) đánh giá là một trong những bộ sử thi tâm linh đồ sộ và giàu giá trị nhân học nhất của văn minh châu Á.

Thông điệp xuyên suốt 12 Hành Trạng, cảm hóa kẻ thù thành học trò bằng lòng từ bi và thay thế sát sinh bằng lễ vật thanh tịnh, vẫn giữ nguyên giá trị thời sự cho nhân loại hôm nay.

?Hỏi Đáp Nhanh

Đức 'Tonpa Shenrab Miwoche' là ai và danh hiệu của Ngài có nghĩa là gì?

Đức Tonpa Shenrab Miwoche là vị Tổ sư khai sáng Đạo Bön Vĩnh Cửu (Yungdrung Bön). Trong tiếng Tạng: 'Ston-pa' nghĩa là Đấng Đạo Sư Chỉ Đường; 'GShen-rab' là Bậc Tối Thượng Dòng Tộc Thiêng Liêng Shen; và 'Mi-bo-che' là Bậc Vĩ Nhân Cao Cả Giữa Loài Người.

Thánh địa 'Olmo Lungring' và ngọn núi 'Yungdrung Gutseg' trong Hành trạng thứ 2 là nơi nào?

Trong vũ trụ quan Đạo Bön, Olmo Lungring là vùng đất thanh tịnh hình hoa sen tám cánh ở phía tây Tây Tạng (thuộc xứ Tazig cổ đại), có trung tâm là ngọn núi thiêng Yungdrung Gutseg (Núi Chữ Vạn Chín Tầng, tương ứng ở cõi địa lý hiện tại với núi thiêng Kailash / Gang Tise), nơi bắt nguồn của bốn dòng sông lớn nuôi dưỡng châu Á.

Đức Tonpa Shenrab đã đối xử với kẻ thù lớn nhất của mình là chúa quỷ Khyabpa Lagring như thế nào?

Dù Khyabpa Lagring nhiều lần tìm cách hãm hại, đánh cắp ngựa và bắt cóc con gái của Ngài, Đức Tonpa Shenrab chưa bao giờ khởi một niệm sân hận trả thù. Ngài đã biến mưa vũ khí của Khyabpa thành mưa hoa sen, chữa lành bệnh tật cho vùng đất của ông và khai thị chân lý vô thường, khiến Khyabpa Lagring hoàn toàn cảm phục, quy y trở thành vị đại hộ pháp và đệ tử đắc đạo.

Ba bộ kinh tiểu sử chính thức ghi chép về Mười Hai Hành Trạng của Đức Tonpa Shenrab trong tạng kinh Bön là gì?

Đó là: (1) Bản ngắn 1 quyển tên là Mdo-'dus ('Đoản Kinh Tập Hội' gồm 24 chương); (2) Bản trung 2 quyển tên là Gzer-mig ('Con Mắt Xuyên Thấu' gồm 18 chương); và (3) Bản rộng 12 quyển tên là Gzi-brjid ('Vẻ Huy Hoàng Rực Rỡ' gồm 61 chương).

›Đọc Tiếp