ITrước Khi Đọc
Khi Thái Dương Thần Nữ Amaterasu Ōmikami khép chặt cánh cửa hang đá Thiên Nham Hộ, cả cánh đồng Cao Thiên Nguyên trên trời lẫn xứ sở Đồng Bằng Lau Sậy dưới đất lập tức chìm vào đêm tối vĩnh cửu; nhưng rồi bên bờ sông Thiên An Hà, tám trăm vạn chư thần đã nhổ nguyên cả gốc một cây sakaki năm trăm cành trên núi Thiên Hương Sơn, treo chuỗi ngọc cong lên cành trên, treo tấm gương đồng tám tấc vào cành giữa, buộc dải vải trắng vải xanh ở cành dưới, đọc vang lời chúc từ norito đầu tiên và cùng nhau bật cười vang dội khi nữ thần Ame-no-Uzume giẫm chân múa trên chiếc thùng gỗ úp ngược, đón ánh mặt trời bừng sáng trở lại khắp muôn phương. Thiên thần thoại rực rỡ nhất châu Á ấy nằm ở chương mở đầu của Cổ Sự Ký (Kojiki, Furu-koto-bumi), bộ sách cổ xưa nhất của Thần Đạo Nhật Bản hoàn thành vào năm 712.
Khác với các tôn giáo khởi nguồn từ một vị giáo chủ lịch sử thuyết giảng giáo lý, Thần Đạo Nhật Bản không có một quyển kinh giáo điều đóng khung cứng nhắc; nhưng toàn bộ thế giới quan, đạo đức học, kiến trúc đền thờ và nghi thức hành lễ của Thần Đạo đều mọc lên từ một gốc rễ văn bản duy nhất: Quyển Thượng (Kamitsumaki) của bộ Cổ Sự Ký (Kojiki). Nếu không đọc Kojiki, người đi lễ sẽ không thể hiểu vì sao trước mỗi buổi lễ phải đọc bài Haraekotoba nhắc tên thần Izanagi ở cánh đồng Awagihara, vì sao chính điện thần xã lại đặt một tấm gương tròn mà không tạc tượng, vì sao thần chức lại cầm cành cây sakaki gắn dải vải trắng (tamagushi), vì sao trước cổng đền lại giăng sợi dây thừng bện rơm shimenawa, và vì sao hai dòng họ Nakatomi và Inbe lại giữ quyền đọc chúc từ Ōharae no Kotoba và Toshigoi no Matsuri Norito.
Toàn bộ bộ Kojiki gồm ba quyển: Quyển Thượng (Kamitsumaki) chép chuyện Thời Đại Chư Thần (Kamiyo) từ lúc khai thiên lập địa cho tới khi sinh ra vị Thiên hoàng đầu tiên; Quyển Trung (Nakatsumaki) chép từ Thiên hoàng Jinmu tới Thiên hoàng Ōjin; và Quyển Hạ (Shimotsumaki) chép từ Thiên hoàng Nintoku tới Nữ Thiên hoàng Suiko (năm 628). Trong đó, Quyển Thượng giữ vị trí thánh điển tối cao vì chứa đựng ba chương thần thoại nền tảng định hình tâm hồn Nhật Bản:
Chương thứ nhất (Câu 1 tới Câu 4 trong bảng kinh) là Khúc Khai Thiên Lập Địa và Tạo Lập Đảo Quốc (Kuni-umi): khi trời đất mới tách mở, tại cánh đồng Cao Thiên Nguyên xuất hiện Ba Vị Thần Tạo Hóa (Zōka Sanshin) là Ame-no-Minakanushi (Thiên Chi Ngự Trung Chủ Thần), Takamimusubi (Cao Hoàng Sản Linh Thần) và Kamimusubi (Thần Hoàng Sản Linh Thần), tiếp nối qua bảy thế hệ thần linh (Kamiyo Nanayo) tới cặp vợ chồng thần sáng thế Izanagi và Izanami đứng trên Cầu Nổi Trời khuấy mũi thương ngọc kết tinh ra hòn đảo Onogoro và sinh thành quần đảo Nhật Bản. Chương thứ hai (Câu 5 tới Câu 8) là Cuộc Tắm Gội Tẩy Uế (Misogi) và Đản Sinh Tam Quý Tử: sau khi trở về từ cõi âm Yomi-no-kuni, thần Izanagi dầm mình rửa sạch uế khí tại cửa sông Awagihara; khi ngài rửa mắt trái thì sinh ra Thái Dương Thần Nữ Amaterasu Ōmikami, rửa mắt phải sinh ra Nguyệt Thần Tsukuyomi-no-Mikoto, và rửa mũi sinh ra Bão Tố Thần Takehaya-Susanoo-no-Mikoto. Chương thứ ba (Câu 9 tới Câu 16) là Biến Cố Hang Đá Thiên Nham Hộ (Ama-no-Iwato): khi Susanoo quậy phá làm Amaterasu ẩn vào hang đá khiến vũ trụ chìm trong bóng tối và tai họa, tám trăm vạn chư thần đã đồng tâm cử hành buổi lễ Matsuri đầu tiên trong lịch sử vũ trụ để mời ánh sáng mặt trời bước ra.
Theo giáo nghĩa Thần Đạo và trường phái Quốc Học (Kokugaku) của đại học giả Motoori Norinaga, thông điệp triết học vĩ đại nhất xuyên suốt Kojiki nằm ở hai điểm: thứ nhất là khái niệm Musubi ngay ở Câu 1, trong đó musu là nảy mầm, sinh sôi (như rêu xanh mọc trên đá, như con trai musuko, con gái musume) và bi / hi là linh khí mặt trời kỳ diệu; vũ trụ trong Thần Đạo không phải do một kiến trúc sư đứng ngoài nặn ra từ đất sét vô tri, mà là một cơ thể sống tự nảy nở và phân linh từ nguồn năng lượng Musubi của chư thần. Thứ hai, ở tích Hang Đá Thiên Nham Hộ (Câu 9 tới 16), khi ánh sáng mặt trời bị che lấp bởi cánh cửa đá nặng nề, tám trăm vạn chư thần không dùng bạo lực hay vũ khí để đập vỡ cửa đá, mà dùng trí tuệ tập thể (Omoikane), nghệ thuật rèn gương mài ngọc, lời chúc từ thanh nhã (norito), điệu múa hoan hỷ (asobi) và tiếng cười rộn rã của cả cộng đồng để khơi dậy niềm vui sống, khiến Nữ Thần Mặt Trời tự hé mở cửa bước ra.
Xét về mặt lịch sử văn bản và ngôn ngữ học Đông Á, phương pháp ghi chép của Ō no Yasumaro trong năm 711 tới 712 là một kỳ công độc nhất vô nhị. Vào đầu thế kỷ thứ 8, người Nhật chưa sáng tạo ra chữ mềm Hiragana hay chữ cứng Katakana mà chỉ có văn tự du nhập từ lục địa. Trong bài Biểu dâng sách ngày 28 tháng Giêng năm 712, Yasumaro giải thích rõ nỗi trăn trở của ông: nếu dịch toàn bộ lời truyền khẩu của Hieda no Are sang văn ngôn cổ điển Trung Hoa thì sẽ làm mất sạch âm điệu, nhịp thở và tên gọi thiêng liêng của tiếng Nhật cổ (Yamato-kotoba); ngược lại nếu dùng mỗi chữ chỉ để ghi một âm tiết (như lối Man'yōgana) thì câu văn sẽ dài gấp đôi và cực kỳ rối mắt. Vì thế Yasumaro đã sáng tạo ra lối viết kết hợp cả nghĩa lẫn âm, kèm các dòng chú thích nhỏ chỉ định chính xác đoạn nào phải đọc theo âm thuần Nhật.
Hơn một thiên niên kỷ sau, vào thời kỳ Edo, đại học giả Motoori Norinaga (1730 tới 1801) đã dành trọn 34 năm cuộc đời (từ năm 1764 tới năm 1798) để hoàn thành bộ đại chú giải 44 quyển mang tên Kojiki-den (Cổ Sự Ký Truyện), phục dựng lại từng âm tiết tiếng Nhật cổ thế kỷ 8 của toàn bộ văn bản Kojiki (được gọi là hệ âm đọc Furukoto-bumi). Chính nhờ công trình vĩ đại ấy của Norinaga mà ngày nay toàn bộ 16 đoạn kinh điển trong chuyên khảo này có thể được đọc lên bằng tiếng Nhật cổ thuần khiết qua hệ phiên tự Hepburn quốc tế.
IIToàn Văn 16 Đoạn Kinh Điển Quyển Thượng Cổ Sự Ký (Kojiki Năm 712)
Bảng bốn cột dưới đây trình bày trọn vẹn 16 đoạn văn cốt lõi của Quyển Thượng bộ Kojiki theo âm đọc cổ ngữ Yamato (phục dựng theo Kojiki-den và bản học thuật chuẩn) bằng hệ phiên tự Hepburn quốc tế, hoàn toàn không dùng ký tự chữ Hán. Cột thứ hai ghi cách ngắt nhịp đọc và giải nghĩa các thuật ngữ thần học cổ. Hai cột tiếp theo là bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh do thư viện biên soạn độc lập.
| Câu | Nguyên bản Nhật cổ (Hepburn) | Nhịp đọc và từ nguyên cổ ngữ Yamato | Bản dịch tiếng Việt | Tiếng Anh |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ametsuchi hajimari no toki, Takamagahara ni narimaseru kami no mina wa, Ame-no-Minakanushi-no-Kami, tsugi ni Takamimusubi-no-Kami, tsugi ni Kamimusubi-no-Kami. Kono mihashira no kami wa, mina hitorigami to narimashite, mi-mi wo kakushitamaiki. | Nhịp đọc: Ametsuchi hajimari no toki / Takamagahara ni narimaseru kami no mina wa / Ame-no-Minakanushi-no-Kami / tsugi ni Takamimusubi-no-Kami / tsugi ni Kamimusubi-no-Kami // Kono mihashira no kami wa / mina hitorigami to narimashite / mi-mi wo kakushitamaiki | Từ cổ: Zōka Sanshin (Ba Vị Thần Tạo Hóa khởi nguyên), hitorigami (Độc Thần, vị thần tự hóa sinh không phân nam nữ), mi-mi wo kakushitamaiki (ẩn giấu thánh thân vào cõi vô hình). | [Chương I: Ba Vị Thần Tạo Hóa Zōka Sanshin - Câu 1] Vào thuở trời đất mới khởi đầu phân định, tại cánh đồng Cao Thiên Nguyên (Takamagahara) đã hóa sinh ra các vị thần có hồng danh là: Đức Ame-no-Minakanushi-no-Kami (Thiên Chi Ngự Trung Chủ Thần, Đấng Chủ Tể Chính Giữa Vũ Trụ), tiếp theo là Đức Takamimusubi-no-Kami (Cao Hoàng Sản Linh Thần), và tiếp theo là Đức Kamimusubi-no-Kami (Thần Hoàng Sản Linh Thần). Cả ba vị thần này đều hóa hiện làm những Độc Thần tự hữu và liền ẩn giấu thánh thân vào cõi vô hình. | [Cycle I: The Three Deities of Creation Zōka Sanshin - Passage 1] At the time of the beginning of Heaven and Earth, the names of the kami who came into being upon the Plain of High Heaven (Takamagahara) were Ame-no-Minakanushi-no-Kami (Lord of the August Center of Heaven), next Takamimusubi-no-Kami (High Generative Spirit Kami), and next Kamimusubi-no-Kami (Divine Generative Spirit Kami). These three kami all came into being as single deities (hitorigami) and concealed their august forms. |
| 2 | Tsugi ni kuni wakaku ukaburu abura no gotoku shite, kurage nasu tadayoeru toki ni, ashi-kabi no gotoku moe-agaru mono ni yorite narimaseru kami no mina wa, Umashi-ashikabi-hikoji-no-Kami, tsugi ni Ame-no-Tokotachi-no-Kami. Kono futahashira no kami mo mata, hitorigami to narimashite, mi-mi wo kakushitamaiki. Kami no kudari itsuhashira no kami wa, Koto-amatsukami nari. | Nhịp đọc: Tsugi ni kuni wakaku / ukaburu abura no gotoku shite / kurage nasu tadayoeru toki ni / ashi-kabi no gotoku moe-agaru mono ni yorite / narimaseru kami no mina wa / Umashi-ashikabi-hikoji-no-Kami / tsugi ni Ame-no-Tokotachi-no-Kami ... Koto-amatsukami nari | Từ cổ: kurage nasu tadayoeru (trôi nổi bồng bềnh như con sứa biển), ashi-kabi (mầm lau sậy mùa xuân vươn vọt lên), Koto-amatsukami (Ngũ trụ Biệt Thiên Thần tối cao). | [Ngũ Trụ Biệt Thiên Thần Koto-amatsukami - Câu 2] Tiếp đó, khi cõi đất còn non trẻ như lớp váng dầu nổi trên mặt nước và trôi bồng bềnh tựa như loài sứa biển, nương theo một sức sống vươn vọt mạnh mẽ như mầm lau sậy đâm chồi mùa xuân mà hóa sinh ra vị thần mang hồng danh Đức Umashi-ashikabi-hikoji-no-Kami, rồi tiếp theo là Đức Ame-no-Tokotachi-no-Kami. Hai vị thần này cũng đều là Độc Thần và liền ẩn giấu thánh thân. Năm vị thần kể ở đoạn trên đây hợp thành nhóm Biệt Thiên Thần (Koto-amatsukami, năm vị Thiên Thần đặc biệt tối cao). | [The Five Separate Heavenly Kami Koto-amatsukami - Passage 2] Next, when the land was young, resembling floating oil and drifting like a jellyfish, from something that sprouted upward like a young reed-shoot in spring there came into being the kami named Umashi-ashikabi-hikoji-no-Kami, and next Ame-no-Tokotachi-no-Kami. These two kami likewise came into being as single deities and concealed their august forms. The five kami named above are the Separate Heavenly Kami (Koto-amatsukami). |
| 3 | Tsugi ni narimaseru kami no mina wa, Kuni-no-Tokotachi-no-Kami, tsugi ni Toyokumono-no-Kami, tsugi ni Uhijini-no-Kami, imōto Suhijini-no-Kami, tsugi ni Tsunogui-no-Kami, imōto Ikugui-no-Kami, tsugi ni Otonoji-no-Kami, imōto Otonobe-no-Kami, tsugi ni Omodaru-no-Kami, imōto Ayakashikone-no-Kami, tsugi ni Izanagi-no-Kami, imōto Izanami-no-Kami. Kami no kudari Kuni-no-Tokotachi-no-Kami yori shimo, Izanami-no-Kami yori kami, awasete Kamiyo Nanayo to mōsu. | Nhịp đọc: Tsugi ni narimaseru kami no mina wa / Kuni-no-Tokotachi-no-Kami / tsugi ni Toyokumono-no-Kami ... tsugi ni Izanagi-no-Kami, imōto Izanami-no-Kami // Kami no kudari ... awasete Kamiyo Nanayo to mōsu | Thuật ngữ: Kamiyo Nanayo (Thần Thế Thất Đại, bảy thế hệ thần linh từ thần đất nguyên thủy tới cặp đôi Izanagi và Izanami). | [Thần Thế Thất Đại Kamiyo Nanayo - Câu 3] Tiếp theo đó, các vị thần lần lượt hóa hiện là: Đức Kuni-no-Tokotachi-no-Kami, tiếp theo là Đức Toyokumono-no-Kami, rồi tới năm cặp thần nam nữ sóng đôi là Đức Uhijini và Suhijini (Thần Bùn Cát), Đức Tsunogui và Ikugui (Thần Mầm Sống), Đức Otonoji và Otonobe (Thần Không Gian), Đức Omodaru và Ayakashikone (Thần Dung Mạo Hoàn Mỹ), và cuối cùng là Đức Nam Thần Izanagi-no-Kami cùng người em và hiền thê là Đức Nữ Thần Izanami-no-Kami. Từ Đức Kuni-no-Tokotachi xuống tới Đức Izanami ở trên gọi chung là Bảy Thế Hệ Thần Linh (Kamiyo Nanayo). | [The Seven Generations of the Divine Age Kamiyo Nanayo - Passage 3] The names of the kami who came into being next were Kuni-no-Tokotachi-no-Kami, next Toyokumono-no-Kami, followed by five paired male and female generations: Uhijini-no-Kami and his younger sister-spouse Suhijini-no-Kami (Deities of Mud and Sand), Tsunogui-no-Kami and Ikugui-no-Kami (Deities of Sprouting Life), Otonoji-no-Kami and Otonobe-no-Kami (Deities of Elder Thresholds), Omodaru-no-Kami and Ayakashikone-no-Kami (Deities of Perfected Form and Awe), and finally Izanagi-no-Kami and his younger sister-spouse Izanami-no-Kami. From Kuni-no-Tokotachi down to Izanami, these are called together the Seven Generations of the Divine Age (Kamiyo Nanayo). |
| 4 | Koko ni amatsukami moromoro no mikoto mochite, Izanagi-no-Mikoto, Izanami-no-Mikoto no futahashira no kami ni, kono tadayoeru kuni wo tsukuri-katameyo to nori-gochite, Ame-no-Nuhoko wo tamawashite, koto-yosashitamaiki. Kare, futahashira no kami, Ame-no-Ukihashi ni tatashite, sono nuhoko wo sashi-oroshite kakitamai, shio kōro-kōro ni kaki-nashite hiki-agetamau toki ni, sono hoko no saki yori shitataru shio, tsumori-te shima to nariki. Kore Onogoro-jima nari. | Nhịp đọc: Koko ni amatsukami moromoro no mikoto mochite / Izanagi-no-Mikoto, Izanami-no-Mikoto no futahashira no kami ni / kono tadayoeru kuni wo tsukuri-katameyo to nori-gochite / Ame-no-Nuhoko wo tamawashite ... shio kōro-kōro ni kaki-nashite / hiki-agetamau toki ni ... Kore Onogoro-jima nari | Từ cổ: Ame-no-Nuhoko (Thiên Chi Quỳnh Mâu, cây thương nạm ngọc nhà trời), Ame-no-Ukihashi (Cầu Nổi Trời), shio kōro-kōro ni (khuấy nước biển kêu rào rào kết đặc lại), Onogoro-jima (hòn đảo tự ngưng kết). | [Thương ngọc Ame-no-Nuhoko và đảo Onogoro - Câu 4] Bấy giờ, vâng theo thánh mệnh chung của chư vị Thiên Thần truyền dạy cho hai vị thần Izanagi-no-Mikoto và Izanami-no-Mikoto rằng: Hãy tu tạo và làm cho cõi đất đang trôi nổi bồng bềnh kia được kết đặc vững chãi!, đồng thời trao cây thương nạm ngọc nhà trời (Ame-no-Nuhoko) mà ủy thác sứ mệnh. Thế rồi, hai vị thần cùng đứng trên Cầu Nổi Trời (Ame-no-Ukihashi), hạ mũi thương ngọc xuống biển sâu mà khuấy đều, khuấy cho nước muối mặn kêu rào rào (shio kōro-kōro ni) đặc sánh lại; khi nhấc mũi thương lên, những giọt muối mặn nhỏ xuống từ đầu mũi thương tích tụ lại hóa thành một hòn đảo. Ấy chính là đảo Onogoro (Tự Ngưng Đảo). | [The Heavenly Jeweled Spear and Onogoro Island - Passage 4] Thereupon all the Heavenly Kami commanded the two deities Izanagi-no-Mikoto and Izanami-no-Mikoto, saying: Form and consolidate this drifting land!, and bestowing upon them the Heavenly Jeweled Spear (Ame-no-Nuhoko), entrusted them with the charge. Standing upon the Floating Bridge of Heaven (Ame-no-Ukihashi), the two deities lowered the jeweled spear and stirred the ocean brine, churning it with a curdling sound (shio kōro-kōro ni); and when they lifted up the spear, the brine dripping from its tip piled up and became an island. This was Onogoro-jima (the Self-Coagulating Island). |
| 5 | Koko ni Izanagi-no-Ōkami nori-tamawaku: A wa inashikomeki kitanaki kuni ni itarite arikeri. Kare, a ga mi no misogi wo semu to nori-tamaite, Tsukushi no Himuka no Tachibana no Odo no Awagihara ni ide-mashite, misogi harae-tamaiki. | Nhịp đọc: Koko ni Izanagi-no-Ōkami nori-tamawaku / A wa inashikomeki kitanaki kuni ni itarite arikeri // Kare, a ga mi no misogi wo semu to nori-tamaite / Tsukushi no Himuka no Tachibana no Odo no Awagihara ni ide-mashite / misogi harae-tamaiki | Từ cổ: inashikomeki kitanaki kuni (xứ sở âm u nhơ đục của cõi chết Yomi), a ga mi no misogi wo semu (ta phải làm lễ tắm gội thanh tẩy thân mình). | [Chương II: Lễ Tắm Gội Misogi tại Awagihara - Câu 5] Sau khi trở về từ cõi âm Yomi, Đức Đại Thần Izanagi-no-Ōkami phán rằng: Ta vừa trót đặt chân tới một xứ sở thật ghê sợ và ô uế nặng nề; vậy nay ta phải làm lễ tắm gội thanh tẩy (misogi) cho chính thân mình! Phán đoạn, Ngài liền tìm tới cánh đồng Awagihara bên cửa sông nhỏ Odo vùng Tachibana thuộc xứ Himuka trên đảo Tsukushi, rồi cởi bỏ y phục dầm mình xuống dòng nước làm lễ tắm gội thanh tẩy (misogi harae). | [Cycle II: Izanagi's Misogi Purification at Awagihara - Passage 5] Returning from the netherworld of Yomi, the Great Deity Izanagi-no-Ōkami declared: I have been to a most hideous and polluted land; therefore I shall now perform water purification (misogi) of my person! Going forth to the plain of Awagihara by the river mouth of Odo in Tachibana of Himuka in Tsukushi, he purified and cleansed himself in the water (misogi harae-tamaiki). |
| 6 | Koko ni hidari no mi-me wo araitamau toki ni narimaseru kami no mina wa, Amaterasu-Ōmikami. Tsugi ni migi no mi-me wo araitamau toki ni narimaseru kami no mina wa, Tsukuyomi-no-Mikoto. Tsugi ni mi-hana wo araitamau toki ni narimaseru kami no mina wa, Takehaya-Susanoo-no-Mikoto. | Nhịp đọc: Koko ni hidari no mi-me wo araitamau toki ni / narimaseru kami no mina wa / Amaterasu-Ōmikami // Tsugi ni migi no mi-me wo araitamau toki ni / narimaseru kami no mina wa / Tsukuyomi-no-Mikoto // Tsugi ni mi-hana wo araitamau toki ni / narimaseru kami no mina wa / Takehaya-Susanoo-no-Mikoto | Đản sinh Tam Quý Tử: mắt trái (hidari no mi-me) sinh thần Mặt Trời, mắt phải (migi no mi-me) sinh thần Mặt Trăng, mũi (mi-hana) sinh thần Bão Tố. | [Sự đản sinh của Tam Quý Tử - Câu 6] Khi đã gột sạch hết mọi uế khí, vào lúc Ngài lấy nước trong rửa con mắt bên trái của mình thì hóa sinh ra vị thần mang hồng danh là Đức Thái Dương Thần Nữ Amaterasu-Ōmikami. Tiếp đó, lúc Ngài rửa con mắt bên phải của mình thì hóa sinh ra vị thần mang hồng danh là Đức Nguyệt Thần Tsukuyomi-no-Mikoto. Và tiếp đó, lúc Ngài rửa sống mũi của mình thì hóa sinh ra vị thần mang hồng danh là Đức Bão Tố Dũng Mãnh Thần Takehaya-Susanoo-no-Mikoto. | [Birth of the Three Noble Children - Passage 6] Thereupon, when he washed his august left eye, the name of the kami who came into being was Amaterasu-Ōmikami (the Great Heaven-Shining Deity). Next, when he washed his august right eye, the name of the kami who came into being was Tsukuyomi-no-Mikoto (the Moon-Counting Deity). Next, when he washed his august nose, the name of the kami who came into being was Takehaya-Susanoo-no-Mikoto (the Brave-Swift-Impetuous Deity). |
| 7 | Koko ni Izanagi-no-Ōkami, itaku yorokobashite nori-tamawaku: A wa miko umi-umite, umi no hate ni mihashira no uzu no miko wo etari to nori-tamaite, sunawachi sono mi-kubitama no tamano-o mo yurani tori-yurakashite, Amaterasu-Ōmikami ni tamawashite nori-tamawaku: Na ga mikoto wa, Takamagahara wo shiroshimese to koto-yosashitamaiki. | Nhịp đọc: Koko ni Izanagi-no-Ōkami, itaku yorokobashite nori-tamawaku / A wa miko umi-umite / umi no hate ni mihashira no uzu no miko wo etari to nori-tamaite / sunawachi sono mi-kubitama no / tamano-o mo yurani tori-yurakashite / Amaterasu-Ōmikami ni tamawashite nori-tamawaku / Na ga mikoto wa, Takamagahara wo shiroshimese to koto-yosashitamaiki | Từ cổ: mihashira no uzu no miko (Tam Quý Tử, ba người con cao quý nhất), tamano-o mo yurani (lắc chuỗi ngọc cổ kêu leng keng trong trẻo). | [Trao chuỗi ngọc cổ và quyền cai trị Cao Thiên Nguyên - Câu 7] Lúc ấy, Đức Đại Thần Izanagi vô cùng hoan hỷ mà phán rằng: Ta đã sinh ra biết bao người con, và tới cuối cùng lại có được Ba Người Con Cao Quý Nhất (Mihashira no Uzu no Miko) này! Ngay lập tức, Ngài tháo chuỗi ngọc đeo cổ của mình, lắc nhẹ cho những hạt ngọc ngân vang tiếng leng keng trong trẻo (tamano-o mo yurani), trao cho Đức Amaterasu-Ōmikami và ủy thác sứ mệnh rằng: Con hãy trị vì cánh đồng Cao Thiên Nguyên (Takamagahara) trên trời! | [Bestowal of the Necklace and Sovereignty over High Heaven - Passage 7] At this, Great Deity Izanagi rejoiced exceedingly and declared: I have begotten child after child, and at the very end of my begetting I have obtained three noble children (Mihashira no Uzu no Miko)! Taking off his august jewel-necklace and shaking the jewel-string so that it chimed with a clear resonant ring (tamano-o mo yurani), he bestowed it upon Amaterasu-Ōmikami and charged her, saying: Do you rule over the Plain of High Heaven (Takamagahara)! |
| 8 | Tsugi ni Tsukuyomi-no-Mikoto ni nori-tamawaku: Na ga mikoto wa, Yoru no Osu-kuni wo shiroshimese to koto-yosashitamaiki. Tsugi ni Takehaya-Susanoo-no-Mikoto ni nori-tamawaku: Na ga mikoto wa, Unabara wo shiroshimese to koto-yosashitamaiki. | Nhịp đọc: Tsugi ni Tsukuyomi-no-Mikoto ni nori-tamawaku / Na ga mikoto wa, Yoru no Osu-kuni wo shiroshimese to koto-yosashitamaiki // Tsugi ni Takehaya-Susanoo-no-Mikoto ni nori-tamawaku / Na ga mikoto wa, Unabara wo shiroshimese to koto-yosashitamaiki | Từ cổ: Yoru no Osu-kuni (Dạ Chi Thực Quốc, vương quốc của màn đêm), Unabara (Hải Nguyên, cõi đại dương mênh mông). | [Phân định Vương Quốc Đêm và Đại Dương - Câu 8] Tiếp theo, Ngài truyền bảo Đức Nguyệt Thần Tsukuyomi-no-Mikoto rằng: Con hãy trị vì Vương Quốc Của Màn Đêm (Yoru no Osu-kuni)! Rồi Ngài lại truyền bảo Đức Thần Takehaya-Susanoo-no-Mikoto rằng: Con hãy trị vì Cõi Đại Dương Mênh Mông (Unabara)! | [Division of the Dominion of Night and the Ocean Plain - Passage 8] Next he charged Tsukuyomi-no-Mikoto, saying: Do you rule over the Dominion of the Night (Yoru no Osu-kuni)! Next he charged Takehaya-Susanoo-no-Mikoto, saying: Do you rule over the Vast Ocean Plain (Unabara)! |
| 9 | Koko ni Amaterasu-Ōmikami, imi-hataya ni mashimashite, kamu-misomono ori-shimetamau toki ni, Susanoo-no-Mikoto, sono hataya no mune wo ugachite, ame no fuchikoma wo sakahagi ni hagite oshi-iretamau toki ni, Amaterasu-Ōmikami mi-kashikomi-mashite, Ame-no-Iwato wo hiki-komorimashiki. | Nhịp đọc: Koko ni Amaterasu-Ōmikami / imi-hataya ni mashimashite / kamu-misomono ori-shimetamau toki ni / Susanoo-no-Mikoto, sono hataya no mune wo ugachite / ame no fuchikoma wo sakahagi ni hagite oshi-iretamau toki ni / Amaterasu-Ōmikami mi-kashikomi-mashite / Ame-no-Iwato wo hiki-komorimashiki | Từ cổ: imi-hataya (Kỵ Phục Điện, nhà dệt vải thiêng), kamu-misomono (thần y dâng cúng), Ame-no-Iwato (Hang Đá Thiên Nham Hộ). | [Chương III: Biến cố ở nhà dệt vải và Hang Đá Thiên Nham Hộ - Câu 9] Khi ấy, sau khi thần Susanoo phá bờ ruộng và lấp mương nước trên trời, vào lúc Đức Amaterasu-Ōmikami đang ngự trong Điện Dệt Vải Thanh Tịnh (imi-hataya) để trông coi việc dệt y phục dâng thần, Susanoo-no-Mikoto đã đục thủng nóc điện dệt vải, lột ngược da một con ngựa đốm nhà trời rồi ném thẳng xuống gian phòng. Đức Amaterasu-Ōmikami kinh hãi trước sự việc ấy, liền mở cánh cửa Hang Đá Thiên Nham Hộ (Ame-no-Iwato) bước vào trong và kéo tảng đá khép chặt lại. | [Cycle III: The Outrage at the Weaving Hall and the Heavenly Rock Cave - Passage 9] Thereafter, when Amaterasu-Ōmikami was inside the Sacred Weaving Hall (imi-hataya) overseeing the weaving of divine garments, Susanoo-no-Mikoto broke a hole in the ridge of the weaving hall and flung in a heavenly dappled horse that he had flayed with a backward flaying. Stricken with awe and grief at the sight, Amaterasu-Ōmikami opened the door of the Heavenly Rock Cave (Ame-no-Iwato), withdrew inside, and drew the rock door shut. |
| 10 | Sunawachi Takamagahara mina kuraku, Ashihara-no-Nakatsukuni kotogotoku kurashi. Koko ni yorite tokoyo yuku. Koko ni yorozu no kami no koe wa, sa-bae nasu michi, yorozu no waza kotogotoku okoriki. | Nhịp đọc: Sunawachi Takamagahara mina kuraku / Ashihara-no-Nakatsukuni kotogotoku kurashi // Koko ni yorite tokoyo yuku // Koko ni yorozu no kami no koe wa / sa-bae nasu michi / yorozu no waza kotogotoku okoriki | Từ cổ: tokoyo yuku (đêm tối vĩnh cửu kéo dài mãi không có ban ngày), sa-bae nasu michi (ồn ào náo loạn như ruồi nhặng tháng Năm âm lịch). | [Đêm tối vĩnh cửu bao trùm trời đất - Câu 10] Ngay lập tức, khắp cánh đồng Cao Thiên Nguyên trên trời đều tối sầm lại, và toàn bộ Xứ Sở Trung Nguyên Đồng Bằng Lau Sậy (Ashihara-no-Nakatsukuni) dưới mặt đất cũng chìm đặc trong bóng tối. Đêm đen vĩnh cửu (tokoyo) cứ thế kéo dài mãi không dứt; tiếng la hét của muôn loài tà thần nổi lên ồn ào như đàn ruồi tháng Năm, và muôn thứ tai họa đồng loạt phát tác khắp nơi. | [Eternal Night Descends upon Heaven and Earth - Passage 10] Immediately the whole Plain of High Heaven grew dark, and the Central Land of Reed Plains (Ashihara-no-Nakatsukuni) was wholly plunged into darkness. Eternal night prevailed Without cease; the voices of the myriad unruly spirits buzzed like fifth-month flies, and ten thousand calamities arose all at once. |
| 11 | Koko ni yaoyorozu no kami, Ame-no-Yasu-no-Kawahara ni kamu-tsudoe ni tsudoite, Takamimusubi-no-Kami no miko Omoikane-no-Kami ni omowashimete, tokoyo no naganakitori wo tsudoete nakashime, | Nhịp đọc: Koko ni yaoyorozu no kami / Ame-no-Yasu-no-Kawahara ni kamu-tsudoe ni tsudoite / Takamimusubi-no-Kami no miko / Omoikane-no-Kami ni omowashimete / tokoyo no naganakitori wo tsudoete nakashime | Danh hiệu và biểu tượng: Ame-no-Yasu-no-Kawahara (bãi sông Thiên An Hà), Omoikane-no-Kami (Tư Kiêm Thần, vị thần bao gồm trí tuệ suy xét của muôn người), naganakitori (chim gáy dài, tức gà trống gọi mặt trời, cội nguồn của cổng Torii). | [Hội nghị tám trăm vạn thần và tiếng gà trống gọi bình minh - Câu 11] Trước cảnh tượng ấy, tám trăm vạn chư thần liền tề tựu bên bãi sông Thiên An Hà (Ame-no-Yasu-no-Kawahara), giao cho Đức Thần Trí Tuệ Omoikane-no-Kami (con trai của Đức Takamimusubi-no-Kami) suy tính phương sách, trước hết đem tụ họp những chú gà trống gáy dài (naganakitori) và cho chúng cất tiếng gáy vang gọi bình minh trước cửa hang đá, | [Assembly of the Eight Million Kami and the Crowing Cocks - Passage 11] Therefore the eight million kami assembled in a divine convocation in the riverbed of the Tranquil River of Heaven (Ame-no-Yasu-no-Kawahara), bade Omoikane-no-Kami (Deity of Thought-Combining Wisdom, child of Takamimusubi-no-Kami) devise a plan, and gathered together the long-crowing birds of eternal night (naganakitori) and caused them to crow before the cave, |
| 12 | Ishikoridome-no-Mikoto ni ōsete, Yata-no-Kagami wo tsukurashime, Tamanoya-no-Mikoto ni ōsete, Yasakani no iotsu no misumaru no tama wo tsukurashimete, | Nhịp đọc: Ishikoridome-no-Mikoto ni ōsete / Yata-no-Kagami wo tsukurashime // Tamanoya-no-Mikoto ni ōsete / Yasakani no iotsu no misumaru no tama wo tsukurashimete | Chế tác Pháp Bảo: Ishikoridome (tổ nghề đúc gương đồng) đúc gương Yata-no-Kagami; Tamanoya (tổ nghề chế tác ngọc) xâu chuỗi năm trăm viên ngọc cong Yasakani no Magatama. | [Đúc Gương Thần Yata và xâu Chuỗi Ngọc Yasakani - Câu 12] rồi lấy sắt từ mỏ trên núi trời, truyền cho Đức Thần Đúc Kim Khí Ishikoridome-no-Mikoto rèn đúc Tấm Gương Tám Tấc (Yata-no-Kagami), và truyền cho Đức Thần Chế Tác Ngọc Tamanoya-no-Mikoto mài giũa và xâu chuỗi năm trăm viên ngọc cong rực rỡ (Yasakani no iotsu no misumaru no tama), | [Forging the Yata Mirror and Stringing the Yasakani Jewels - Passage 12] charging Ishikoridome-no-Mikoto to forge the Eight-Span Mirror (Yata-no-Kagami), and charging Tamanoya-no-Mikoto to fashion a long strand of five hundred curved Yasakani jewels (Yasakani no iotsu no misumaru no tama), |
| 13 | Ame-no-Kaguyama no iotsu-masakaki wo nekoji ni kojite, kamitsu-e ni Yasakani no iotsu no misumaru no tama wo tori-tsuke, nakatsu-e ni Yata-no-Kagami wo tori-kake, shimotsu-e ni shiranigite, aonigite wo tori-shidete, Futodama-no-Mikoto futo-mitegura to tori-mochite, | Nhịp đọc: Ame-no-Kaguyama no iotsu-masakaki wo / nekoji ni kojite / kamitsu-e ni Yasakani no iotsu no misumaru no tama wo tori-tsuke / nakatsu-e ni Yata-no-Kagami wo tori-kake / shimotsu-e ni shiranigite, aonigite wo tori-shidete / Futodama-no-Mikoto futo-mitegura to tori-mochite | Cội nguồn cây Tamagushi và lễ vật Mitegura: iotsu-masakaki (cây sakaki năm trăm cành), shiranigite aonigite (vải trắng từ vỏ dâu, vải xanh từ sợi gai). | [Cây Sakaki năm trăm cành và lễ vật của thần Futodama - Câu 13] sau đó nhổ nguyên cả rễ một cây sakaki xanh tốt năm trăm cành trên núi Thiên Hương Sơn (Ame-no-Kaguyama): ở cành trên cùng treo chuỗi năm trăm viên ngọc cong Yasakani, ở cành chính giữa treo tấm gương sáng Yata-no-Kagami, ở cành dưới cùng buộc rủ những dải vải trắng mịn (shiranigite) và dải vải gai xanh (aonigite); toàn bộ các phẩm vật thiêng liêng ấy do Đức Thần Futodama-no-Mikoto (tổ tiên họ Inbe) hai tay nâng cao làm đại lễ phẩm (futo-mitegura), | [The Five-Hundred-Branched Sakaki Tree and Futodama's Offerings - Passage 13] and uprooting by its very roots a five-hundred-branched evergreen sakaki tree from Mount Ame-no-Kaguyama, they hung the long strand of five hundred curved Yasakani jewels on its upper branches, hung the Eight-Span Mirror on its middle branches, and suspended white soft cloth (shiranigite) and blue hemp cloth (aonigite) from its lower branches; and Futodama-no-Mikoto held these up as grand ritual offerings (futo-mitegura), |
| 14 | Ame-no-Koyane-no-Mikoto futo-norito-goto negi-mōshite, Ame-no-Tajikarao-no-Kami iwa-to no waki ni kakuri-tachite, Ame-no-Uzume-no-Mikoto, Ame-no-Kaguyama no hikage wo tasuki ni kakete, masaki no kazura wo kazura to shite, sasa-ba wo tabusa ni musubite, Ame-no-Iwato ni uke fuse-te fumi-todorokashi, kamu-gakarishite, | Nhịp đọc: Ame-no-Koyane-no-Mikoto / futo-norito-goto negi-mōshite / Ame-no-Tajikarao-no-Kami / iwa-to no waki ni kakuri-tachite / Ame-no-Uzume-no-Mikoto / Ame-no-Kaguyama no hikage wo tasuki ni kakete ... uke fuse-te fumi-todorokashi, kamu-gakarishite | Cội nguồn Norito và vũ điệu Kagura: Ame-no-Koyane (tổ họ Nakatomi) đọc bài Norito đầu tiên; Ame-no-Uzume (tổ vu nữ Miko) cầm lá tre sasa giẫm lên thùng gỗ uke làm lễ nhập thần kamu-gakari. | [Lời Norito đầu tiên của Ame-no-Koyane và vũ điệu Kagura của Ame-no-Uzume - Câu 14] Đức Thần Ame-no-Koyane-no-Mikoto (tổ tiên họ Nakatomi) trang nghiêm tuyên đọc những lời chúc từ vĩ đại và thánh thiện (futo-norito-goto), Đức Thần Sức Mạnh Ame-no-Tajikarao-no-Kami nép mình đứng sát bên mép cửa đá, còn Đức Nữ Thần Ame-no-Uzume-no-Mikoto lấy dây thông đất trên núi Thiên Hương Sơn quàng làm dây buộc tay áo (tasuki), lấy dây leo masaki tết làm vòng đội đầu, hai tay cầm bó lá tre sasa, bước lên một chiếc thùng gỗ úp ngược đặt trước cửa Hang Đá Thiên Nham Hộ mà giẫm chân vang rền, tiến vào trạng thái xuất thần linh hiển (kamu-gakari), | [The First Norito of Ame-no-Koyane and the Dance of Ame-no-Uzume - Passage 14] while Ame-no-Koyane-no-Mikoto solemnly intoned the mighty ritual words of praise (futo-norito-goto), Ame-no-Tajikarao-no-Kami stood concealed beside the rock door, and Ame-no-Uzume-no-Mikoto bound clubmoss from Mount Ame-no-Kaguyama as shoulder cords, twined spindle-tree vines as a head-garland, tied bamboo-grass leaves in bundles for her hands, overturned a wooden tub before the door of the Heavenly Rock Cave, stamped upon it until it resounded, and entered into ecstatic divine inspiration (kamu-gakari), |
| 15 | Koko ni Takamagahara toyomite, yaoyorozu no kami tomo ni waraiki. Koko ni Amaterasu-Ōmikami ayashi to omohoshite, Ame-no-Iwato wo hosomeni hirakite, uchi yori nori-tamawaku: A ga komorimasu ni yorite, Takamagahara onozukara kuraku, Ashihara-no-Nakatsukuni mo mina kurakaramu to omou wo, nado te Ame-no-Uzume wa asobi-shi, mata yaoyorozu no kami moromoro warau zo to nori-tamaiki. | Nhịp đọc: Koko ni Takamagahara toyomite / yaoyorozu no kami tomo ni waraiki // Koko ni Amaterasu-Ōmikami ayashi to omohoshite / Ame-no-Iwato wo hosomeni hirakite / uchi yori nori-tamawaku ... nado te Ame-no-Uzume wa asobi-shi, mata yaoyorozu no kami moromoro warau zo to nori-tamaiki | Từ cổ: toyomite (rung chuyển âm vang), asobi (ca múa nhạc lễ vui tươi), hosomeni hirakite (hé mở một khe cửa hẹp). | [Tiếng cười rung chuyển Cao Thiên Nguyên và khe cửa đá hé mở - Câu 15] khiến cả cánh đồng Cao Thiên Nguyên rung chuyển ầm vang khi tám trăm vạn chư thần cùng đồng thanh bật cười rộn rã! Nghe thấy thế, Đức Amaterasu-Ōmikami lấy làm lạ lùng lắm, liền đẩy cánh cửa Hang Đá Thiên Nham Hộ hé mở ra một khe nhỏ và từ bên trong cất tiếng hỏi rằng: Ta nghĩ rằng vì Ta ẩn mình vào trong hang này nên cánh đồng Cao Thiên Nguyên ắt phải tối tăm và cả Xứ Sở Đồng Bằng Lau Sậy cũng đều chìm trong đêm đen; vậy cớ làm sao mà nàng Ame-no-Uzume lại vui ca nhảy múa (asobi), và cả tám trăm vạn chư thần lại cùng cười vang như thế? | [The Laughter Shaking High Heaven and the Opening Crack of the Cave Door - Passage 15] whereupon the Plain of High Heaven shook and reverberated as all the eight million kami laughed together at once! Wondering at this, Amaterasu-Ōmikami opened the door of the Heavenly Rock Cave a narrow crack and spoke from within: Methought that because I have shut myself in, the Plain of High Heaven must be dark and the Central Land of Reed Plains wholly dark; why then does Ame-no-Uzume dance and make music (asobi), and why do all the eight million kami laugh together? |
| 16 | Koko ni Ame-no-Uzume mōsaku: Na ga mikoto ni masarite tōtoki kami imasu ga yue ni, yorokobi-warai-asobu to mōsu aida ni, Ame-no-Koyane-no-Mikoto, Futodama-no-Mikoto, sono kagami wo sashi-idashite Amaterasu-Ōmikami ni mise-matsuru toki ni, Ame-no-Tajikarao-no-Kami, sono mi-te wo torite hiki-idashi-matsuriki. Sunawachi Futodama-no-Mikoto, shiri-kume-nawa wo sono mi-ushiro ni hiki-watashite: Koko yori uchi ni na-kaeri-iri-mashiso to mōshiki. Koko ni Amaterasu-Ōmikami ide-masu toki ni, Takamagahara mo Ashihara-no-Nakatsukuni mo, onozukara teri-akariki. | Nhịp đọc: Koko ni Ame-no-Uzume mōsaku / Na ga mikoto ni masarite tōtoki kami imasu ga yue ni / yorokobi-warai-asobu to mōsu aida ni / Ame-no-Koyane-no-Mikoto, Futodama-no-Mikoto / sono kagami wo sashi-idashite ... Ame-no-Tajikarao-no-Kami, sono mi-te wo torite hiki-idashi-matsuriki // Sunawachi Futodama-no-Mikoto / shiri-kume-nawa wo sono mi-ushiro ni hiki-watashite / Koko yori uchi ni na-kaeri-iri-mashiso to mōshiki // Koko ni Amaterasu-Ōmikami ide-masu toki ni / Takamagahara mo Ashihara-no-Nakatsukuni mo / onozukara teri-akariki | Cội nguồn gương soi thần diện và dây Shimenawa (shiri-kume-nawa); onozukara teri-akariki (trời đất tự khắc bừng sáng rạng ngời). | [Tấm gương phản chiếu, dây Shimenawa và ánh sáng trở lại thế gian - Câu 16] Đức Nữ Thần Ame-no-Uzume liền nhanh trí thưa rằng: Ấy là bởi chúng thần vừa đón được một vị thần còn tôn quý và rạng rỡ hơn cả Ngài, nên ai nấy đều vui mừng cười reo ca múa! Ngay trong lúc thưa như vậy, hai vị thần Ame-no-Koyane và Futodama liền đưa tấm gương đồng Yata-no-Kagami tiến sát ra trước khe cửa để soi chiếu dung nhan của Đức Amaterasu-Ōmikami; khi Nữ Thần kinh ngạc trước ánh sáng rực rỡ của chính mình trong gương mà bước dịch ra ngoài nhìn kỹ hơn, Đức Thần Sức Mạnh Ame-no-Tajikarao lập tức nắm lấy cánh tay của Ngài mà rước hẳn ra ngoài cửa hang. Ngay tức khắc, Đức Thần Futodama giăng sợi dây thừng bện rơm (shiri-kume-nawa, tức dây Shimenawa) chắn ngang phía sau lưng Nữ Thần và tấu rằng: Kính xin Ngài từ nay đừng bao giờ quay trở vào bên trong ranh giới này nữa! Khi Đức Thái Dương Thần Nữ Amaterasu-Ōmikami đã bước ra như thế, cả cánh đồng Cao Thiên Nguyên trên trời lẫn Xứ Sở Đồng Bằng Lau Sậy dưới đất tự khắc bừng sáng rạng ngời trở lại! | [The Mirror Reflection, the Shimenawa Rope and the Restoration of Light - Passage 16] Ame-no-Uzume replied: We rejoice, laugh and dance because there is a deity even more noble and radiant than you! Even as she spoke thus, Ame-no-Koyane-no-Mikoto and Futodama-no-Mikoto held forward that mirror and showed it to Amaterasu-Ōmikami; and as Amaterasu-Ōmikami, marveling ever more at her own reflection, leaned slightly out of the doorway, Ame-no-Tajikarao-no-Kami took her august hand and drew her forth. Immediately Futodama-no-Mikoto stretched a sacred rice-straw rope (shiri-kume-nawa, the Shimenawa) behind her and spoke: Beyond this boundary you may never re-enter! And when Amaterasu-Ōmikami thus came forth, both the Plain of High Heaven and the Central Land of Reed Plains spontaneously shone bright once more. |
Bảng đối chiếu cội nguồn các pháp khí và nghi lễ Thần Đạo bắt nguồn từ chương Hang Đá Thiên Nham Hộ (Ama-no-Iwato)
Chỉ trong tám đoạn văn từ Câu 9 tới Câu 16 của chương Ama-no-Iwato, bộ Kojiki đã đặt nền móng cho toàn bộ vật phẩm tế lễ, chức sắc thần chức và nghệ thuật trình diễn của Thần Đạo Nhật Bản suốt 1.300 năm qua. Bảng dưới đây đối chiếu từng chi tiết trong kinh với thực hành tại các thần xã hiện nay.
| Chi tiết trong Kojiki (Câu 11 tới 16) | Vị thần đảm trách trong thần thoại | Hình thức kế thừa tại các Thần xã Nhật Bản hiện nay | Ý nghĩa thần học cốt lõi |
|---|---|---|---|
| 1. Chim gáy dài gọi bình minh (Tokoyo no Naganakitori) | Omoikane-no-Kami (Thần Trí Tuệ) | Cổng Torii (Điểu Cư, nghĩa đen là chỗ đậu của chim) dựng trước lối vào mọi thần xã và đàn gà trống thần thả tự do trong khuôn viên Thần Cung Ise. | Tiếng gà gáy báo hiệu kết thúc đêm đen (tokoyo) và đánh thức ánh sáng mặt trời. |
| 2. Tấm Gương Đồng Tám Tấc (Yata-no-Kagami) | Ishikoridome-no-Mikoto (Tổ nghề đúc gương) | Bản gốc thờ làm thần thể (Go-shintai) tại Nội Cung Ise; bản sao gương đồng tròn (Shinkyō) đặt ở chính giữa mọi thần xã và khám thờ Kamidana. | Khi Amaterasu nhìn vào gương và thấy chính ánh sáng của mình, tấm gương trở thành hiện thân trực tiếp của Thái Dương Thần Nữ và tâm Makoto. |
| 3. Chuỗi 500 Viên Ngọc Cong (Yasakani no Magatama) | Tamanoya-no-Mikoto (Tổ nghề chế tác ngọc) | Một trong Tam Chủng Thần Khí lưu giữ tại Hoàng cung Tokyo; hình tượng ngọc cong Magatama dùng trên trang sức lễ nghi của vu nữ. | Tượng trưng cho linh hồn (tama), lòng nhân từ hòa ái và nhịp lắc yurani truyền trao sinh lực từ Izanagi sang Amaterasu. |
| 4. Cây Sakaki treo ngọc, gương và vải trắng xanh | Futodama-no-Mikoto (Tổ dòng họ Inbe) | Cành Tamagushi (cành sakaki buộc sợi gai và giấy shide), cây Masakaki dựng hai bên chính điện và lễ vật Mitegura / Heihaku. | Cây lá xanh quanh năm làm cột thu phát linh khí (yorishiro) kết nối trời và đất. |
| 5. Lời chúc từ Futo-norito-goto | Ame-no-Koyane-no-Mikoto (Tổ dòng họ Nakatomi / Fujiwara) | Toàn bộ truyền thống đọc chúc từ Norito của các thần chức Thần Đạo (như Ōharae no Kotoba, Toshigoi no Matsuri). | Sức mạnh của lời nói chân thành và trang nhã (Kotodama) làm cảm động lòng thần linh. |
| 6. Điệu múa trên thùng gỗ úp ngược | Ame-no-Uzume-no-Mikoto (Tổ dòng họ Sarume và các Miko) | Vũ điệu Kagura (Thần Nhạc), múa vu nữ Miko-mai cầm lá tre sasa và chuông suzu, cùng nghệ thuật kịch Noh và lễ hội Matsuri. | Đánh thức sinh khí vũ trụ bằng nhịp chân dậm đất, âm nhạc và tiếng cười hoan hỷ của cộng đồng. |
| 7. Sợi dây thừng rơm Shiri-kume-nawa | Futodama-no-Mikoto giăng sau lưng Nữ Thần | Dây thừng thiêng Shimenawa giăng trên cổng Torii, trước sảnh bái Haiden, quanh cây cổ thụ Go-shinboku và trên khám thờ Kamidana. | Phân định ranh giới linh thiêng bất khả xâm phạm để bóng tối và sự hỗn loạn không bao giờ quay trở lại. |
IIIGiải Nghĩa Chuyên Sâu Từng Đoạn: Từ Ba Vị Thần Tạo Hóa Tới Sự Phục Sinh Ánh Sáng Mặt Trời
Bảy mục giải nghĩa dưới đây phân tích từng lớp từ vựng cổ thế kỷ thứ 8 và triết lý tôn giáo ẩn sau ba chương mở đầu của Kojiki.
Câu mở đầu của Kojiki (Ametsuchi hajimari no toki...) giới thiệu ngay cấu trúc tam vị nhất thể khởi nguyên của vũ trụ quan Thần Đạo gọi là Zōka Sanshin (Tạo Hóa Tam Thần): ở vị trí trung tâm bất động là Ame-no-Minakanushi-no-Kami (Thiên Chi Ngự Trung Chủ Thần, Đấng Chủ Tể ở chính giữa bầu trời); hai bên là hai cực năng lượng sinh thành Takamimusubi-no-Kami (Cao Hoàng Sản Linh, nguyên lý sinh lực dương phóng chiếu từ trên cao xuống) và Kamimusubi-no-Kami (Thần Hoàng Sản Linh, nguyên lý sinh lực âm ngưng tụ và nuôi dưỡng từ bên trong). Động từ lặp đi lặp lại ở Câu 1 và Câu 2 không phải là tsukuru (chế tác cơ giới) mà là narimaseru (tự hóa sinh, tự thành hình), và cả năm vị Koto-amatsukami đều là hitorigami (Độc Thần vượt lên trên hình tướng nam nữ) rồi mi-mi wo kakushitamaiki (ẩn thân vào cõi vô hình để làm nền tảng vô tướng cho vũ trụ hữu tướng).
Sang Câu 2, khi mặt đất còn non trẻ trôi bồng bềnh như váng dầu và con sứa biển (kurage nasu tadayoeru), hình ảnh đầu tiên báo hiệu sự sống hữu hình là ashi-kabi no gotoku moe-agaru mono: một mầm cây lau sậy (ashi-kabi) vươn vọt đâm chồi xuyên qua lớp bùn nước mùa xuân. Người Nhật cổ đại sống giữa những cánh đồng lau sậy ven sông biển đã lấy chính sức vươn mãnh liệt của búp măng lau sậy non làm biểu tượng cho sự bừng nở của vũ trụ.
Câu 3 mô tả quá trình tiến hóa từ vô hình sang hữu hình qua bảy thế hệ thần linh gọi là Kamiyo Nanayo (Thần Thế Thất Đại): hai thế hệ đầu vẫn là Độc Thần, còn năm thế hệ sau xuất hiện theo từng cặp nam nữ đối xứng biểu trưng cho bùn đất và cát mịn (Uhijini, Suhijini), mầm cây bắt đầu nảy nở (Tsunogui, Ikugui), không gian định hình (Otonoji, Otonobe), dung mạo thân thể hoàn chỉnh (Omodaru, Ayakashikone), để cuối cùng kết tinh ở cặp thần thứ bảy là Izanagi-no-Kami (Đấng Nam Thần Mời Gọi) và Izanami-no-Kami (Đấng Nữ Thần Mời Gọi).
Ở Câu 4, chư vị Thiên Thần trao cho Izanagi và Izanami cây thương nạm ngọc Ame-no-Nuhoko cùng mệnh lệnh kono tadayoeru kuni wo tsukuri-katameyo (hãy tu tạo và kết đặc cõi đất đang trôi nổi này). Cụm từ tượng thanh shio kōro-kōro ni kaki-nashite (khuấy nước biển mặn kêu rào rào, sột soạt cho tới khi đặc sánh lại) là một trong những câu văn cổ xưa nhất mô tả nghề làm muối biển của cư dân Nhật Bản thời tiền sử: những giọt nước muối mặn nhỏ xuống từ mũi thương kết tinh thành đảo Onogoro-jima (từ ono-zukara koru, nghĩa là tự mình ngưng kết lại), hòn đảo đầu tiên nơi hai vị thần dựng cột trụ trời Ame-no-Mihashira và sinh ra tám đảo lớn (Ōyashima) của nước Nhật.
Câu 5 và Câu 6 chính là đoạn văn gốc trong Kojiki đã sinh ra toàn bộ các bài khấn thanh tẩy của Thần Đạo như Haraekotoba và Amatsu Norito. Sau khi nữ thần Izanami qua đời lúc sinh thần lửa Kagutsuchi và phải xuống cõi âm Yomi-no-kuni, thần Izanagi vì thương nhớ đã xuống tận cõi chết tìm vợ, nhưng khi nhìn thấy thi hài đang phân hủy và bị các quỷ nữ Yomotsu-shikome rượt đuổi, ngài thoát về dương gian và thốt lên câu nói nổi tiếng ở Câu 5: A wa inashikomeki kitanaki kuni ni itarite arikeri. Kare, a ga mi no misogi wo semu (Ta vừa trót đặt chân tới một xứ sở thật ghê sợ và ô uế; vậy nay ta phải làm lễ tắm gội thanh tẩy thân mình).
Chi tiết thần học cực kỳ sâu sắc nằm ở Câu 6: ba vị thần tối cao nhất trong hệ thống Kami không sinh ra từ cuộc giao phối vợ chồng, mà chỉ đản sinh ngay sau khi Izanagi đã lặn xuống dòng nước cửa sông Awagihara để gột sạch hoàn toàn mọi vết nhơ của cái chết. Khi đôi mắt và gương mặt đã hoàn toàn thanh tịnh, giọt nước rửa mắt trái hóa thành Amaterasu-Ōmikami (Chiếu Thấu Bầu Trời), giọt nước rửa mắt phải hóa thành Tsukuyomi-no-Mikoto (Đếm Lịch Tháng Trăng), và hơi nước rửa mũi hóa thành Takehaya-Susanoo-no-Mikoto (Thần Gió Bão Mãnh Liệt). Điều đó khẳng định chân lý tối hậu của Thần Đạo: ánh sáng mặt trời và trí tuệ thần thánh chỉ hiển lộ khi thân tâm đã hoàn toàn trong sạch qua phép Misogi.
Ở Câu 7 và Câu 8, thần phụ Izanagi vui mừng gọi ba người con vừa sinh ra từ mắt và mũi mình là Mihashira no Uzu no Miko (Tam Quý Tử, chữ uzu nghĩa là cao quý, tôn nghiêm, rạng rỡ). Để trao quyền cai quản cánh đồng Cao Thiên Nguyên cho người chị cả Amaterasu, Izanagi không trao thanh gươm hay cây trượng, mà tháo chuỗi ngọc quý đeo trên cổ mình, tamano-o mo yurani tori-yurakashite (cầm dây ngọc lắc nhẹ cho các viên ngọc va vào nhau phát ra âm thanh leng keng trong trẻo ngân vang) rồi quàng lên cổ con gái và đặt tên cho chuỗi ngọc ấy là Mikuradana-no-Kami.
Hành động lắc chuỗi ngọc phát ra tiếng kêu yurani ở Câu 7 có cùng một gốc từ nguyên và triết lý với phép lắc pháp bảo furube yurayura to furube trong Tokusa no Kandakara: truyền trao linh khí (mitama-furi) từ cha sang con thông qua sự rung động âm thanh của ngọc. Cùng lúc ấy, Tsukuyomi được giao cai quản Yoru no Osu-kuni (Vương Quốc Màn Đêm) và Susanoo được giao cai quản Unabara (Đại Dương Mênh Mông), thiết lập trật tự ba tầng Ngày, Đêm và Biển Cả.
Câu 9 và Câu 10 mở đầu cao trào kịch tính nhất của bộ Kojiki. Khi thần bão tố Susanoo lên cánh đồng Cao Thiên Nguyên, ngài đã gây ra hàng loạt hành vi phá hoại ruộng lúa của Amaterasu (phá bờ ruộng ahanachi, lấp mương nước mizoume, phóng uế vào điện mừng lúa mới kusohe) mà về sau bài Ōharae no Kotoba gom thành danh mục tám tội Amatsu-tsumi. Ban đầu Amaterasu vẫn bao dung tha thứ cho em trai; nhưng tới khi Nữ Thần đang ngồi trong imi-hataya (Kỵ Phục Điện, nhà dệt vải thanh tịnh) cùng các tiên nữ dệt y phục cúng thần (kamu-misomono), Susanoo lại đục thủng nóc nhà dệt và lột ngược da một con ngựa đốm nhà trời (ame no fuchikoma wo sakahagi ni hagite) ném xuống khiến một nữ thần dệt vải kinh hoàng bị thoi dệt đâm tử thương.
Xúc phạm tới không gian dệt vải tế thần và gây ra cái chết uế tạp ngay trên Cao Thiên Nguyên đã vượt quá giới hạn chịu đựng: Amaterasu liền bước vào Ame-no-Iwato (Thiên Nham Hộ) và đóng sập cửa đá lại. Hệ quả ở Câu 10 được tả bằng nhịp văn dồn dập: mặt trời tắt lịm, cả cõi trời lẫn cõi người chìm vào đêm tối bất tận (tokoyo yuku), tiếng tà ma gào thét rầm rĩ như ruồi nhặng tháng Năm (sa-bae nasu michi) và muôn vàn tai ương bệnh dịch nổi lên khắp chốn.
Bốn câu 11, 12, 13 và 14 là bản thiết kế gốc của mọi lễ hội (Matsuri) Nhật Bản. Giữa đêm đen tuyệt vọng, tám trăm vạn chư thần không hề hoảng loạn chia rẽ mà tụ họp bên bãi đá khô của dòng sông Thiên An Hà (Ame-no-Yasu-no-Kawahara) để cùng bàn bạc dưới sự dẫn dắt của vị thần trí tuệ Omoikane-no-Kami. Kế hoạch của Omoikane huy động tài năng riêng của từng vị thần vào một chỉnh thể hài hòa tuyệt đối:
Đầu tiên là gọi đàn gà trống naganakitori gáy vang báo hiệu bình minh (Câu 11). Tiếp theo, thần thợ rèn Ishikoridome đúc tấm gương tròn tám tấc Yata-no-Kagami (hình dáng tròn sáng như chính mặt trời), và thần thợ ngọc Tamanoya xâu chuỗi năm trăm viên ngọc cong Yasakani (Câu 12). Rồi các thần nhổ nguyên cả rễ một cây sakaki năm trăm cành trên núi Thiên Hương Sơn (Ame-no-Kaguyama), treo ngọc ở tầng trên, treo gương ở tầng giữa, treo vải trắng shiranigite và vải gai xanh aonigite ở tầng dưới để thần Futodama nâng làm lễ vật futo-mitegura (Câu 13). Sau đó, thần Ame-no-Koyane cất giọng ngân vang bài chúc từ futo-norito-goto đầu tiên, thần Tajikarao phục sẵn bên cửa đá, còn nữ thần Ame-no-Uzume quàng dây thông đất hikage, đội vòng dây leo masaki, tay cầm lá tre sasa bước lên chiếc thùng gỗ úp ngược (uke) giẫm chân vang rền như tiếng trống và tiến vào trạng thái nhập thần kamu-gakari để múa điệu vũ giải phóng sinh lực (Câu 14).
Câu 15 và Câu 16 khép lại thiên thần thoại bằng một bước ngoặt tâm lý học và triết học kỳ diệu. Chính tiếng cười vang dội làm rung chuyển cả cánh đồng Cao Thiên Nguyên của tám trăm vạn chư thần (Takamagahara toyomite, yaoyorozu no kami tomo ni waraiki) đã đánh thức trí tò mò và lòng thương nhớ thế gian của Nữ Thần Mặt Trời. Khi Amaterasu hé cửa hỏi vì sao trời đất đang tối tăm mà ngoài kia lại vui cười ca múa (asobi), nữ thần Ame-no-Uzume đáp câu nói bất hủ: Na ga mikoto ni masarite tōtoki kami imasu ga yue ni (Bởi vì có một vị thần còn cao quý và rạng rỡ hơn cả Ngài vừa xuất hiện!).
Vị thần cao quý hơn cả Amaterasu ấy là ai? Ngay lúc ấy, Ame-no-Koyane và Futodama đưa tấm gương đồng Yata-no-Kagami ra trước khe cửa: hình ảnh rực rỡ chiếu sáng lóa mắt trong tấm gương chính là dung nhan và ánh sáng bản lai của chính Amaterasu! Khoảnh khắc Nữ Thần bước ra nhìn vào gương chính là khoảnh khắc tự nhận thức (Jikaku): ánh sáng cứu rỗi thế gian không nằm ở đâu xa mà nằm ngay nơi bản thể chân thật trong gương. Thần sức mạnh Tajikarao liền nắm tay rước Nữ Thần ra hẳn ngoài cửa hang, thần Futodama giăng sợi dây rơm shiri-kume-nawa (tức Shimenawa) phía sau và tuyên lời Koko yori uchi ni na-kaeri-iri-mashiso (Xin đừng bao giờ quay lùi vào bóng tối nữa), để cả bầu trời và mặt đất tự khắc bừng sáng rạng ngời (onozukara teri-akariki).
IVCấu Trúc Vũ Trụ Quan Ba Tầng Của Kojiki Và Sơ Đồ Hệ Thống Chư Thần Khởi Nguyên
Để nắm vững nền tảng thần học của nghi thức hành lễ Thần Đạo và hệ thống thờ phụng của các thần chức Thần Đạo, người đọc cần nhìn tổng thể sơ đồ ba tầng vũ trụ và phả hệ chư thần được xác lập trong 16 đoạn văn trên của Kojiki.
| Lớp thần thoại / Không gian | Các câu trong bảng kinh | Các vị thần và danh hiệu cốt lõi (Hepburn) | Đặc tính thần học và nơi thờ phụng tiêu biểu |
|---|---|---|---|
| 1. Tam Thần Tạo Hóa (Zōka Sanshin) | Câu 1 | Ame-no-Minakanushi-no-Kami, Takamimusubi-no-Kami, Kamimusubi-no-Kami | Ba Độc Thần vô hình khởi nguyên của vũ trụ: Trung tâm tuyệt đối (Minakanushi) và hai cực năng lượng sinh thành (Musubi). |
| 2. Ngũ Trụ Biệt Thiên Thần (Koto-amatsukami) | Câu 1 và Câu 2 | Ba vị Zōka Sanshin cộng thêm Umashi-ashikabi-hikoji-no-Kami (Thần Mầm Lau Sậy) và Ame-no-Tokotachi-no-Kami | Năm vị Thiên Thần tối cao tự hóa sinh và ẩn thân trước khi hình thành đất đai vật chất. |
| 3. Thần Thế Thất Đại (Kamiyo Nanayo) | Câu 3 và Câu 4 | Từ Kuni-no-Tokotachi-no-Kami qua năm cặp thần đất, mầm sống, dung mạo tới cặp đôi Izanagi-no-Mikoto & Izanami-no-Mikoto | Quá trình kết đặc của mặt đất (đảo Onogoro) và sinh thành tám đảo lớn của Nhật Bản cùng muôn thần núi sông, gió lửa (thờ tại Taga Taisha và Izanagi Jingū). |
| 4. Tam Quý Tử (Mihashira no Uzu no Miko) | Câu 5 tới Câu 8 | Amaterasu-Ōmikami (Mặt Trời, mắt trái), Tsukuyomi-no-Mikoto (Mặt Trăng, mắt phải), Takehaya-Susanoo-no-Mikoto (Bão Tố và Biển, mũi) | Sinh ra từ sự thanh tịnh tuyệt đối sau lễ tắm gội Misogi của Izanagi tại Awagihara; Amaterasu thờ tại Thần Cung Ise, Susanoo thờ tại Yasaka Jinja và Hikawa Jinja. |
| 5. Chư Thần Hang Đá Thiên Nham Hộ | Câu 9 tới Câu 16 | Omoikane, Ishikoridome, Tamanoya, Futodama, Ame-no-Koyane, Ame-no-Tajikarao, Ame-no-Uzume | Các vị thần tổ của trí tuệ, nghệ thuật đúc gương, làm ngọc, dâng lễ vật, đọc chúc từ Norito, sức mạnh cơ bắp và vũ nhạc Kagura (thờ tại cụm đền Takachiho và Togakushi). |
Xuyên suốt 16 đoạn văn của Kojiki, vũ trụ được phân định thành ba cõi liên thông theo trục thẳng đứng: phía trên cao là Takamagahara (Cao Thiên Nguyên, thế giới ánh sáng rực rỡ của chư vị Amatsu-kami do Amaterasu Ōmikami trị vì, nơi có dòng sông Thiên An Hà và ngọn núi Thiên Hương Sơn); phía dưới sâu là Yomi-no-kuni (Hoàng Tuyền Quốc) và Ne-no-kuni (Căn Quốc), thế giới âm u của sự phân hủy và rễ cây dưới lòng đất; và nằm ngay ở chính giữa hai cõi ấy là Ashihara-no-Nakatsukuni (Vi Nguyên Trung Quốc, Xứ Sở Trung Nguyên Của Những Cánh Đồng Lau Sậy, tức mặt đất nơi con người và muôn loài đang sinh sống). Điểm đặc sắc nhất của vũ trụ quan Kojiki là cõi người (Nakatsukuni) không phải chốn lưu đày khổ ải, mà là trung tâm giao hội tươi đẹp được thừa hưởng trực tiếp ánh sáng mặt trời, tấm gương đồng và bông lúa giống từ cánh đồng Cao Thiên Nguyên.
VĐối Chiếu Giao Thoa Văn Hóa: Cổ Sự Ký (Kojiki Năm 712) Của Nhật Bản Và Lĩnh Nam Chích Quái, Truyền Thuyết Họ Hồng Bàng Của Việt Nam
Đặt bộ Cổ Sự Ký (Kojiki, 712) của Nhật Bản bên cạnh kho tàng thần thoại lập quốc của Việt Nam trong Việt Điện U Linh Tập (1329), Lĩnh Nam Chích Quái (thế kỷ 14 tới 15) và sử thi Đẻ Đất Đẻ Nước sẽ thấy những điểm tương đồng kỳ lạ giữa hai nền văn minh cổ đại phương Đông trong việc bảo tồn ký ức nguồn cội dân tộc.
Nếu thần thoại Nhật Bản trong Kojiki mở đầu lịch sử quần đảo bằng sự kết hợp của cặp thần nam nữ Izanagi và Izanami đứng trên Cầu Nổi Trời kết tinh ra đất đai và sinh thành chư thần của núi biển, thì truyền thuyết Thờ Cúng Tổ Tiên và Quốc Tổ của Việt Nam mở đầu bằng cuộc lương duyên giữa Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân (nòi Rồng vùng biển nước) và Đức Quốc Mẫu Âu Cơ (dòng Tiên vùng núi cao) sinh ra bọc trăm trứng nở thành trăm người con Bách Việt, chia nửa xuống biển nửa lên non dựng nên giang sơn.
Vào năm 712, khi chữ Hán đang là văn tự hành chính áp đảo khắp Đông Á, Ō no Yasumaro đã tìm mọi cách lồng ghép lối ghi âm để giữ bằng được tiếng nói thuần Nhật (Yamato-kotoba) của Hieda no Are trong Kojiki. Tâm thức tự chủ văn hóa ấy hoàn toàn tương thông với việc các bậc tiền nhân Việt Nam sáng tạo ra chữ Nôm và biên chép các thần tích, gia phả, văn chầu bằng quốc âm để lưu giữ nguyên vẹn tên đất, tên làng và hồn cốt tiếng Việt.
Trong Câu 14 của Kojiki, nữ thần Ame-no-Uzume đội vòng lá leo, tay cầm bó lá tre sasa, giẫm chân vang rền trên thùng gỗ và tiến vào trạng thái xuất thần linh hiển (kamu-gakari, thần nhập) để giao cảm với thần linh và đem lại ánh sáng cho cộng đồng. Đây là hình thái cổ xưa nhất của truyền thống vu nữ Miko ở Nhật Bản, có sự tương đồng sâu sắc về mặt nhân học tôn giáo với nghi thức Diễn xướng Chầu Văn và Hầu Đồng trong tín ngưỡng Đạo Mẫu Tứ Phủ của người Việt.
Hình ảnh cây sakaki năm trăm cành (Câu 13) dựng trước cửa Hang Đá Thiên Nham Hộ có treo chuỗi ngọc, gương sáng và dải vải trắng vải xanh trên ngọn để đón ánh sáng mặt trời trở lại và xua tan tà ma bóng tối (kết hợp với sợi dây rơm Shimenawa ở Câu 16) mang cùng một cấu trúc biểu tượng trục vũ trụ (axis mundi) với Cây Nêu ngày Tết của người Việt Nam: ngọn tre xanh vươn cao treo khánh đất, đèn lồng, dải lụa đỏ và lá dứa để báo hiệu đất trời giao hòa đón ánh xuân mới.
?Hỏi Đáp Nhanh
Cổ Sự Ký (Kojiki) được biên soạn vào năm nào và do những ai thực hiện
Cổ Sự Ký (Kojiki, tên đọc cổ là Furu-koto-bumi) là bộ sách lịch sử và thần thoại cổ xưa nhất còn tồn tại của Nhật Bản. Khởi nguồn từ lệnh của Thiên hoàng Tenmu (trị vì 673 tới 686) giao cho thị đồng Hieda no Are học thuộc lòng toàn bộ các bản Đế Kỷ (Teiki) và Cựu Sự (Kuji) cổ truyền, đến ngày 18 tháng Chín năm 711 Nữ Thiên hoàng Genmei đã ban chiếu cho học giả Ō no Yasumaro ghi chép lại lời tụng của Hieda no Are thành ba quyển (Thượng, Trung, Hạ) và dâng trình hoàn tất vào ngày 28 tháng Giêng năm Hòa Đồng thứ 5 (tức năm 712).
Ba Vị Thần Tạo Hóa (Zōka Sanshin) xuất hiện đầu tiên trong Câu 1 của Kojiki là những vị nào
Khi trời đất mới khởi đầu phân định, tại cánh đồng Cao Thiên Nguyên xuất hiện Ba Vị Thần Tạo Hóa (Zōka Sanshin) gồm: (1) Ame-no-Minakanushi-no-Kami (Thiên Chi Ngự Trung Chủ Thần), vị thần làm chủ tể ở chính giữa trung tâm vũ trụ; (2) Takamimusubi-no-Kami (Cao Hoàng Sản Linh Thần); và (3) Kamimusubi-no-Kami (Thần Hoàng Sản Linh Thần). Cả ba vị đều là Độc Thần (hitorigami) tự hóa sinh và ẩn giấu thân mình vào cõi vô hình, đại diện cho tâm điểm vũ trụ và hai cực năng lượng sinh thành (Musubi) tạo nên muôn vật.
Tam Quý Tử (Mihashira no Uzu no Miko) trong Câu 6 và Câu 7 của Kojiki gồm những ai và sinh ra như thế nào
Tam Quý Tử (Ba Người Con Cao Quý Nhất) được đản sinh khi đại thần Izanagi-no-Ōkami làm lễ tắm gội thanh tẩy (Misogi) tại cánh đồng Awagihara sau khi trở về từ cõi âm Yomi: khi Ngài rửa con mắt bên trái thì sinh ra Thái Dương Thần Nữ Amaterasu-Ōmikami (được trao chuỗi ngọc cổ và quyền trị vì cánh đồng Cao Thiên Nguyên); khi rửa con mắt bên phải thì sinh ra Nguyệt Thần Tsukuyomi-no-Mikoto (trị vì Vương Quốc Màn Đêm); và khi rửa sống mũi thì sinh ra Bão Tố Thần Takehaya-Susanoo-no-Mikoto (trị vì Cõi Đại Dương).
Vì sao Thái Dương Thần Nữ Amaterasu lại ẩn mình vào Hang Đá Thiên Nham Hộ (Ama-no-Iwato)
Khi thần Susanoo lên cánh đồng Cao Thiên Nguyên, ngài đã gây ra các hành vi phá hoại nông nghiệp và không gian tế lễ (phá bờ ruộng, lấp mương nước, làm ô uế điện mừng lúa mới). Đỉnh điểm là khi Amaterasu đang ở trong Điện Dệt Vải Thanh Tịnh (imi-hataya) trông coi việc dệt vải thần y, Susanoo đã đục thủng nóc nhà dệt và lột ngược da một con ngựa đốm nhà trời ném xuống làm kinh động và gây thương vong. Đau buồn và kinh hãi trước sự ô uế ấy, Amaterasu đã bước vào Hang Đá Thiên Nham Hộ và khép chặt cửa đá, khiến cả trời đất chìm vào đêm tối vĩnh cửu.
Tám trăm vạn chư thần đã làm những gì để mời Nữ Thần Amaterasu bước ra khỏi hang đá
Theo mưu kế của thần trí tuệ Omoikane bên sông Thiên An Hà, chư thần không dùng bạo lực đập cửa đá mà cử hành buổi lễ Matsuri đầu tiên: cho đàn gà trống gáy dài gọi bình minh; thần Ishikoridome đúc tấm gương đồng tám tấc Yata-no-Kagami; thần Tamanoya xâu chuỗi 500 viên ngọc cong Yasakani; nhổ cả rễ cây sakaki 500 cành trên núi Thiên Hương Sơn treo ngọc, gương và vải trắng xanh để thần Futodama nâng làm lễ vật; thần Ame-no-Koyane đọc lời chúc từ Norito đầu tiên; và nữ thần Ame-no-Uzume múa xuất thần trên chiếc thùng gỗ úp ngược khiến tám trăm vạn thần cười vang. Khi Amaterasu hé cửa nhìn ra và thấy ánh sáng rực rỡ của chính mình phản chiếu trong gương Yata-no-Kagami, thần sức mạnh Tajikarao đã nắm tay rước Ngài ra ngoài và thần Futodama giăng dây thừng Shimenawa chắn ngang cửa hang.
Những nghi thức và vật phẩm nào ở các thần xã Nhật Bản hiện nay bắt nguồn từ tích Hang Đá Thiên Nham Hộ
Hầu hết các yếu tố cốt lõi của một thần xã Nhật Bản đều bắt nguồn trực tiếp từ chương Hang Đá Thiên Nham Hộ (Câu 11 tới 16): cổng Torii bắt nguồn từ giá đậu của đàn gà trống gọi mặt trời; tấm gương đồng tròn đặt giữa chính điện bắt nguồn từ gương Yata-no-Kagami; cành lễ Tamagushi và cây Masakaki bắt nguồn từ cây sakaki 500 cành; lời khấn Norito bắt nguồn từ lời tụng của thần Ame-no-Koyane; điệu múa Kagura của các vu nữ Miko bắt nguồn từ vũ điệu của nữ thần Ame-no-Uzume; và sợi dây thừng rơm Shimenawa bắt nguồn từ sợi dây shiri-kume-nawa giăng ngăn cửa hang đá.