VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Toshigoi no Matsuri Norito (Kỳ Niên Tế Chúc Từ): Toàn Văn Bài Văn Tế Đứng Đầu Quyển 8 Bộ Engishiki Năm 927 Cầu Mùa Màng Bội Thu

Toshigoi no Matsuri Norito · Engishiki Vol. 8 No. 1 · Toshigoi no Matsuri, Kinensai Norito, Kỳ Niên Tế Chúc Từ, Mitoshi no Kami, Lễ cầu mùa đầu xuân Thần Đạo, Engishiki Quyển 8 bài 1

Áng văn tế mở đầu toàn bộ hai mươi bảy bài Norito trong Quyển 8 bộ Engishiki năm 927: lời tuyên đọc mùa xuân trước hàng ngàn thần chức để dâng lễ vật lên 3.132 ngôi thần khắp đất nước, từ thần lúa Mitoshi no Kami, tám vị thần cung đình, thần cổng thành, Thái Dương Thần Nữ Amaterasu cho tới các vị thần giữ cửa rừng và thần chia nguồn nước tưới ruộng

Thuộc đạo
Thần Đạo Nhật Bản
Niên đại
Định hình từ cuối thế kỷ 7 (thời Thiên hoàng Tenmu và Jitō), chép thành văn ở vị trí số 1 trong Quyển 8 bộ Engishiki hoàn thành năm 927
Toshigoi no Matsuri (Kỳ Niên Tế) được sử sách ghi nhận cử hành cấp quốc gia từ thời Thiên hoàng Tenmu (năm 675) và được luật hóa trong bộ Taihō-ryō (701) cùng Yōrō-ryō (718) như đại lễ mở màn năm nông nghiệp vào ngày mồng 4 tháng Hai âm lịch. Trong Quyển 8 (Jingi Hachi, Norito) của bộ luật lễ Engishiki dâng trình năm 927, bài chúc từ Toshigoi no Matsuri được xếp ở <b>vị trí số 1</b>, làm khuôn mẫu văn chương cho toàn bộ các bài norito khác. Ngày nay nghi lễ này vẫn được cử hành trọng thể vào ngày 17 tháng 2 hằng năm tại Thần Cung Ise, Hoàng cung và khắp các thần xã Nhật Bản dưới tên gọi <b>Kinensai</b> (Kỳ Niên Tế).
Độ dài
16 đoạn văn tế biền ngẫu cổ điển (trọn mạch 10 ban thần linh của bài số 1 Quyển 8 Engishiki)
Bảng kinh trình bày trọn vẹn 16 đoạn nối tiếp nhau bao quát toàn bộ cấu trúc mười ban thần linh trong nguyên bản Engishiki năm 927: từ lời triệu tập các thần chức Kannushi và Hafuribe (Câu 1 tới 3), ban thần lúa Mitoshi no Kami với đoạn thơ tả cảnh cày cấy nổi tiếng nhất văn học cổ Nhật Bản (Câu 4 tới 7), tám vị thần hộ mệnh Hoàng cung (Câu 8 và 9), thần cổng thành Mikado (Câu 10), thần đảo quốc Ikushima (Câu 11), Thái Dương Thần Nữ Amaterasu Ōmikami tại Ise (Câu 12), sáu vùng ruộng công Mita (Câu 13), thần cửa núi Yamaguchi (Câu 14), thần chia nguồn nước Mikumari (Câu 15) cho tới lời kết trao lễ vật của dòng họ Inbe (Câu 16).
Thường tụng khi
Tuyên đọc trong Đại lễ Cầu Mùa Đầu Xuân (Toshigoi no Matsuri / Kinensai) vào ngày mồng 4 tháng Hai âm lịch thời cổ và ngày 17 tháng 2 dương lịch hiện nay tại khắp các thần xã Nhật Bản

ITrước Khi Đọc

Vào buổi sáng ngày mồng bốn tháng Hai âm lịch tại kinh đô Heian hơn một nghìn năm trước, hàng trăm vị thần chức Kannushi và Hafuribe từ khắp các châu quận trên quần đảo Nhật Bản mặc lễ phục trắng tinh khôi đứng chật kín sân Thần Quan (Jingikan), tay nâng những cành sakaki xanh biếc, hồi hộp lắng nghe vị đại thần dòng họ Nakatomi bước lên thềm cao cất tiếng ngân vang: Ugoawareru kannushi, hafuribe-ra, moromoro kikoshimese to noru! Bài văn tế mở màn cho cả một năm cày cấy của dân tộc Nhật Bản ấy chính là Toshigoi no Matsuri Norito (Kỳ Niên Tế Chúc Từ), áng văn đứng ở vị trí số một mở đầu Quyển 8 bộ Engishiki năm 927 của Thần Đạo Nhật Bản.

Trong ngôn ngữ cổ Yamato thời Nara và đầu thời Heian, chữ Toshi (Niên) không chỉ có nghĩa trừu tượng là một năm thời gian gồm ba trăm sáu mươi lăm ngày, mà có nghĩa gốc cụ thể là một vụ mùa lúa nước từ lúc gieo mạ mùa xuân tới lúc gặt bông lúa chín vào mùa thu (vì người xưa tính một vòng đời của cây lúa là một năm). Động từ Koi (Kỳ, từ gốc kou) nghĩa là khẩn khoản cầu xin, ước nguyện. Ghép lại, Toshigoi no Matsuri (âm Hán Nhật đọc là Kinensai, Kỳ Niên Tế) chính là Đại Lễ Cầu Xin Cho Cây Lúa Trong Năm Được Chín Vàng Trĩu Hạt, tạo thành cặp đối xứng hoàn hảo với đại lễ Niinamesai (Tân Thường Tế) tạ ơn lúa mới vào tháng Mười Một cuối năm.

Vì sao trong tổng số 27 bài Norito của Quyển 8 bộ Engishiki, các nhà làm luật thời Thiên hoàng Daigo lại xếp Toshigoi no Matsuri lên vị trí số 1, đứng trước cả bài Ōharae no Kotoba (số 10)? Câu trả lời nằm ở quy mô bao trùm toàn quốc của nghi lễ này: trong ngày lễ Toshigoi, triều đình chuẩn bị lễ vật Mitegura (vải lụa, sợi gai, ngọc quý, nông cụ, rượu gạo) để ban phát một lượt cho toàn bộ 3.132 vị thần (thuộc 2.861 thần xã ghi trong danh bộ Engishiki Jinmyōchō) trên khắp sáu mươi sáu xứ của nước Nhật. Trong đó, 737 vị thần nhận lễ vật trực tiếp từ Thần Quan ở kinh đô thông qua tay các thần chức địa phương về chầu, còn 2.395 vị thần ở các tỉnh xa được các quan Tổng đốc (Kokushi) thay mặt triều đình trao lễ ngay tại bản xứ.

Không chỉ là một văn kiện nghi lễ quốc gia, Toshigoi no Matsuri Norito còn là một kiệt tác thi ca bằng văn xuôi biền ngẫu. Đoạn khấn các vị thần lúa Mitoshi no Kami (Câu 5 và Câu 6) khắc họa hình ảnh người nông dân Nhật Bản cổ đại khuấy nước bùn cày cấy tới mức bọt nước bám đầy khuỷu tay, bùn đen trát kín hai bắp đùi (te no magaki ni minawa kakitaru made, mukamomo ni hijiriko kakitaru made), để đổi lấy những bông lúa dài tám nắm tay căng tròn hạt ngọc (yatsuka-ho no ikashi-ho). Tiếp đó, bài văn dẫn người đọc đi qua một bản đồ địa lý sinh thái kỳ vĩ của vùng Yamato cổ đại: từ tám vị thần giữ sinh lực trong Hoàng cung, hai vị thần canh cổng thành như vách đá, Thái Dương Thần Nữ Amaterasu tại Thần Cung Ise, sáu vùng ruộng công nuôi kinh đô, sáu vị thần giữ cửa rừng cung cấp gỗ dựng đền, cho tới bốn vị thần chia nguồn nước trên đỉnh núi cao đảm bảo dòng nước ngọt chảy đều xuống ruộng đồng.

Theo giáo nghĩa

Theo giáo nghĩa Thần Đạo truyền thống, bài chúc từ Toshigoi no Matsuri thể hiện rõ nét nhất đạo lý Shinjin Kyōryoku (Thần Nhân Hiệp Lực, thần linh và con người cùng chung tay sáng tạo sự sống). Trong Câu 5 của bài kinh, con người không hề ngồi không chờ thần lúa ban phép lạ từ trên trời rơi xuống, mà phải tự mình lội xuống bùn sâu, tay dính bọt nước, đùi lấm bùn non (tori-tsukuramu okitsumono); đồng thời con người cũng khiêm cung nhận thức rằng nếu thiếu nắng ấm của Thái Dương Thần Nữ, thiếu dòng nước của thần Mikumari và nếu gặp gió độc lũ dữ (waruki kaze araki mizu) thì mọi giọt mồ hôi đều hóa công cốc. Lễ Cầu Mùa đầu xuân chính là lời cam kết giao ước thiêng liêng: con người hứa sẽ lao động hết sức mình và hứa rằng ngay khi lúa chín vào mùa thu sẽ dâng những bông lúa đầu tiên tinh khiết nhất (hatsuho) trong muôn vò rượu lớn để tạ ơn chư thần.

Theo sử liệu

Xét theo sử liệu trong bộ Nihon Shoki (Nhật Bản Thư Kỷ, 720) và Engishiki (Diên Hỷ Thức, 927), nghi lễ Toshigoi no Matsuri phản ánh trực tiếp quá trình thống nhất tín ngưỡng nông nghiệp địa phương dưới thể chế nhà nước luật lệnh Ritsuryō vào cuối thế kỷ 7. Theo quy định chi tiết tại Quyển 1 (Shijisai Jō) của Engishiki, trước ngày lễ mồng 4 tháng Hai âm lịch, toàn bộ các quan viên của Thần Quan (Jingikan) cùng các thần chức phải giữ chay giới thanh tịnh (Arami và Maimi). Sáng sớm ngày mồng 4, hàng ngàn bàn lễ vật (Anjō) bày vải lụa nhiều màu, sợi gai, khiên giáo, cày cuốc được xếp thành hàng dài trong sân Bắc Sảnh của Thần Quan.

Một điểm cực kỳ đặc sắc về phân công chức trách giữa hai dòng họ tư tế cổ đại của Nhật Bản được ghi lại ngay ở Câu 16 cuối bài kinh: quan đại thần dòng họ Nakatomi (hậu duệ thần Ame-no-Koyane) là người đứng tuyên đọc toàn bộ lời chúc từ Norito; còn người đứng đầu dòng họ Inbe (Inbe no Sukune, hậu duệ thần Futodama) lại là người đeo dải dây chéo trắng futo-tasuki qua vai, trực tiếp kiểm điểm và trao tận tay các lễ vật Mitegura cho từng đoàn thần chức Kannushi và Hafuribe mang về đền của mình. Cứ mỗi khi quan họ Nakatomi đọc xong một đoạn Norito và hô câu kikoshimese to noru (Hãy lắng nghe lời tuyên này!), toàn thể các thần chức đang quỳ dưới sân lại đồng thanh đáp vang một tiếng Ō! (Dạ vâng!) trầm hùng chấn động cả khoảng sân rộng.

IIToàn Văn Toshigoi no Matsuri Norito (16 Đoạn Đứng Đầu Quyển 8 Bộ Engishiki)

Bảng bốn cột dưới đây trình bày trọn vẹn 16 đoạn của bài Toshigoi no Matsuri Norito theo nguyên bản Quyển 8 bộ Engishiki năm 927 bằng hệ phiên tự Hepburn chuẩn quốc tế, hoàn toàn không dùng ký tự chữ Hán. Cột thứ hai ghi cách ngắt nhịp tuyên đọc theo lối Senmyō-gaki và giải nghĩa các thuật ngữ cổ ngữ Yamato. Cột thứ ba và thứ tư là bản dịch tiếng Việt và tiếng Anh do thư viện biên soạn độc lập.

Nghe nguyên văn, bản ghi âm người tụngGhi âm: UK Master Academy
Toàn văn 16 đoạn của Toshigoi no Matsuri Norito (Kỳ Niên Tế Chúc Từ), bài số 1 mở đầu Quyển 8 bộ Engishiki (năm 927). Phiên tự Hepburn, nhịp đọc Senmyō-gaki và bản dịch Việt, Anh do thư viện biên soạn.
CâuNguyên bản Nhật cổ (Hepburn)Nhịp tụng Senmyō-gaki và từ cổBản dịch tiếng ViệtTiếng Anh
1Ugoawareru kannushi, hafuribe-ra, moromoro kikoshimese to noru.Nhịp tụng: Ugoawareru / kannushi, hafuribe-ra / moromoro / kikoshimese to noru | Từ cổ: ugoawareru (tề tựu đông đủ tại sân lễ), kannushi (Thần Chủ, vị đứng đầu thần xã), hafuribe (Chúc Bộ, các thần chức phụng sự), noru (tuyên chỉ lớn tiếng; khi dứt chữ noru, toàn thể thần chức đồng thanh đáp: Ō!).[Lời triệu tập mở đầu - Câu 1] Hỡi toàn thể các bậc Thần Chủ (kannushi) và các vị Chúc Bộ (hafuribe) đang tề tựu đông đủ tại nơi đây, hãy cùng lắng tai nghe lời tuyên chỉ này![Opening Imperial Summons - Clause 1] All you assembled shrine priests (kannushi) and ritualists (hafuribe) gathered in this courtyard, hear what I proclaim!
2Takama-no-hara ni kamu-tsumarimasu, Kamu-rogi Kamu-romi no mikoto mochite, amatsu-kami kunitsu-kami to tonae-matsuru sumera ga mutsu kami-tachi no hiro-mae ni mōsaku:Nhịp tụng: Takama-no-hara ni kamu-tsumarimasu / Kamu-rogi Kamu-romi no mikoto mochite / amatsu-kami kunitsu-kami to / tonae-matsuru / sumera ga mutsu kami-tachi no / hiro-mae ni mōsaku | Từ cổ: sumera ga mutsu kami-tachi (chư vị tôn thần chí thân bảo hộ Hoàng gia và quốc độ), hiro-mae (Quảng Tiền, trước thánh nhan rộng lớn).[Tổng thỉnh Thiên Thần Địa Kỳ - Câu 2] Vâng theo thánh mệnh của Nhị Vị Thần Tổ ngự tụ trên cánh đồng Cao Thiên Nguyên là Đức Kamu-rogi và Đức Kamu-romi, trước thánh tiền rộng lớn của chư vị Tôn Thần chí thân được phụng xưng là Thiên Thần trên trời (amatsu-kami) và Địa Kỳ dưới đất (kunitsu-kami), chúng con xin cung kính tấu rằng:[General Convocation of Heavenly and Earthly Kami - Clause 2] By the august command of the Divine Ancestral Sovereigns Kamu-rogi and Kamu-romi, who dwell in divine assembly upon the Plain of High Heaven, before the spacious presence of the Sovereign's beloved deities invoked as the Heavenly Kami (amatsu-kami) and the Earthly Kami (kunitsu-kami), we humbly speak:
3Kotoshi no kisaragi ni, toshigoi to shite, sumera ga ō-mikoto ni yorite, tataegoto oe-matsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Kotoshi no kisaragi ni / toshigoi to shite / sumera ga ō-mikoto ni yorite / tataegoto oe-matsuraku to mōsu | Từ cổ: kisaragi (tháng Hai âm lịch, tháng cây cối đâm chồi mới), toshigoi (lễ cầu mùa lúa đầu xuân), tataegoto oe-matsuraku (dâng trọn lời tán tụng và lễ vật xứng hợp).[Tuyên bố Đại lễ Tháng Hai - Câu 3] Vào tiết tháng Hai mùa xuân năm nay, để cử hành Đại Lễ Cầu Mùa (Toshigoi), vâng theo thánh mệnh của Đức Thiên Hoàng, chúng con xin thành kính dâng trọn lời tán tụng và lễ vật tôn vinh lên chư vị.[Announcement of the Second-Month Rite - Clause 3] In this second month of the year, celebrating the Festival of Praying for the Year's Harvest (Toshigoi), in accordance with the Sovereign's august command we reverently fulfill these words of praise and offering.
4Mitoshi no sumegami-tachi no mae ni mōsaku: sumera ga ō-mikoto ni yorite, maetsukimi-tachi wo tsukawashite, tataegoto oe-matsuraku,Nhịp tụng: Mitoshi no sumegami-tachi no / mae ni mōsaku / sumera ga ō-mikoto ni yorite / maetsukimi-tachi wo tsukawashite / tataegoto oe-matsuraku | Danh hiệu: Mitoshi no sumegami (Ngự Niên Hoàng Thần, chư vị đại thần chủ quản cây lúa và mùa màng năm mới).[Ban 1: Thần Lúa Mitoshi no Kami - Câu 4] Trước thánh tiền của chư vị Hoàng Thần Chủ Quản Mùa Lúa (Mitoshi no sumegami-tachi), chúng con xin tấu rằng: vâng theo thánh mệnh của Đức Thiên Hoàng cử các quan đại thần tới đây dâng trọn lời tán tụng,[Assembly 1: The Harvest Deities Mitoshi no Kami - Clause 4] Before the august presence of the Sovereign Deities of the Harvest (Mitoshi no sumegami-tachi) we humbly speak: in accordance with the Sovereign's command dispatching ministers of court to fulfill these words of praise,
5Sumegami-tachi no yosashi-matsuramu okitsumono wo, te no magaki ni minawa kakitaru made, mukamomo ni hijiriko kakitaru made, tori-tsukuramu okitsumono wo, yatsuka-ho no ikashi-ho ni, sumegami-tachi no yosashi-matsuraba,Nhịp tụng: Sumegami-tachi no yosashi-matsuramu / okitsumono wo / te no magaki ni minawa kakitaru made / mukamomo ni hijiriko kakitaru made / tori-tsukuramu okitsumono wo / yatsuka-ho no ikashi-ho ni / sumegami-tachi no yosashi-matsuraba | Câu thơ nông nghiệp nổi tiếng nhất Engishiki: te no magaki (khuỷu tay, cổ tay), minawa (bọt nước), mukamomo (hai bắp đùi), hijiriko (bùn đen), yatsuka-ho no ikashi-ho (bông lúa dài tám nắm tay căng tràn sức sống).[Cảnh cày cấy và lời cầu bông lúa tám nắm - Câu 5] đối với mùa lúa (okitsumono) mà chư vị Hoàng Thần sẽ ban cho, khi trăm họ dốc sức cày bừa cấy hái trên đồng nước tới mức khuỷu tay bám đầy bọt nước trắng xóa, hai bắp đùi trát kín bùn non đen nhánh, cúi xin chư vị Hoàng Thần hãy gia hộ cho những cây lúa ấy trổ thành những bông lúa dài tám nắm tay, hạt hạt đều căng tròn tràn đầy sức sống (yatsuka-ho no ikashi-ho)![Wet-Rice Labor and Prayer for Eight-Span Ears - Clause 5] if the Sovereign Deities will bless the standing grain (okitsumono) which the people cultivate, stirring the flooded paddies until white water-foam clings to their forearms and dark mud coats their thighs, and grant that it ripen into luxuriant, vigorous rice ears eight hand-spans long (yatsuka-ho no ikashi-ho),
6Hatsuho wo ba, chikaidako yao-ine ni tatematsuri-okite, mika no he takashiri, mika no hara mitenarabe-te, shiru ni mo kai ni mo tataematsuramu.Nhịp tụng: Hatsuho wo ba / chikaidako yao-ine ni / tatematsuri-okite / mika no he takashiri / mika no hara mitenarabe-te / shiru ni mo kai ni mo / tataematsuramu | Từ cổ: chikaidako yao-ine (hàng ngàn bó lúa, tám trăm vạn bông lúa), mika (vò sành ủ rượu lớn), shiru ni mo kai ni mo (cả rượu cốt sóng sánh lẫn những bông lúa nguyên cành).[Lời hứa dâng lúa mới mùa thu - Câu 6] Một khi được mùa như thế, vào tiết mùa thu chúng con xin đem những bông lúa đầu mùa (hatsuho) bó thành hàng ngàn bó, tám trăm vạn bông dâng lên, ủ đầy trong những chiếc vò lớn có cổ vươn cao và bụng phình rộng xếp nối tiếp nhau, dâng cả rượu ngọt sóng sánh lẫn những bông lúa tươi nguyên để tạ ơn chư vị.[Promise of the Autumn First-Fruits Offering - Clause 6] then in autumn we shall present the first-fruits (hatsuho) in a thousand bundles and eight hundred myriad sheaves, raising high the necks of the great brewing jars (mika) and setting their full bellies in serried rows, fulfilling your praise both in clear rice wine and in whole ears of grain.
7Ōno no hara ni ouru mono wa, amana karana ni itaru made, aomi no hara ni sumu mono wa, hata no hiro-mono hata no sa-mono, okitsu-mo hetsu-mo ni itaru made, mika-zo wa akaru-tae, teru-tae, nigi-tae, ara-tae ni tataematsuramu. Mitoshi no sumegami no mae ni, shiroki uma, shiroki i, shiroki kake, kusagusa no mono-domo wo sonae-matsurite, sumegami no hiro-mae ni tataegoto oe-matsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Ōno no hara ni ouru mono wa / amana karana ni itaru made / aomi no hara ni sumu mono wa / hata no hiro-mono hata no sa-mono / okitsu-mo hetsu-mo ni itaru made / mika-zo wa akaru-tae, teru-tae, nigi-tae, ara-tae ni tataematsuramu / Mitoshi no sumegami no mae ni / shiroki uma, shiroki i, shiroki kake / kusagusa no mono-domo wo sonae-matsurite / sumegami no hiro-mae ni / tataegoto oe-matsuraku to mōsu | Từ cổ: amana karana (rau ngọt rau cay), hata no hiro-mono sa-mono (cá vây rộng, cá vây nhỏ), shiroki uma, shiroki i, shiroki kake (ngựa trắng, heo trắng, gà trống trắng dâng thần lúa Mitoshi).[Lễ vật sơn hải và ba linh vật trắng - Câu 7] Phàm những thảo mộc mọc trên đồng nội từ rau ngọt tới rau cay, những sinh vật bơi trong biển xanh từ loài cá vây rộng, cá vây nhỏ cho tới rong biển ngoài khơi và rong biển gần bờ, cùng các tấm vải lễ gồm lụa sáng (akaru-tae), lụa bóng (teru-tae), vải mịn (nigi-tae) và vải thô (ara-tae), chúng con đều xin dâng đủ; đặc biệt trước thánh tiền của Hoàng Thần Mùa Lúa (Mitoshi no sumegami), chúng con xin hiến dâng ngựa trắng, heo trắng và gà trống trắng cùng muôn thức lễ vật để trọn bề tôn vinh.[Offerings of Land, Sea, Textiles and Three White Creatures - Clause 7] Of things that grow on the wide plains, down to sweet herbs and pungent herbs; of things that dwell in the blue sea plain, from broad-finned fish and narrow-finned fish down to seaweeds of the deep and seaweeds of the shore; and of sacred textiles, bright cloth (akaru-tae), shining cloth (teru-tae), soft cloth (nigi-tae) and coarse cloth (ara-tae) we shall present in praise; and before the Sovereign Deities of the Harvest (Mitoshi no sumegami) we specially present a white horse, a white boar and a white cock together with manifold offerings, fulfilling your praise before your spacious presence.
8Ō-miya no me ni tsukae-matsuru, Kamimusubi, Takamimusubi, Ikumusubi, Tarumusubi, Tamatsume-musubi, Ōmiya-no-me, Miketsu-kami, Kotoshironushi to mi-na wa mōshite, tataegoto oe-matsuraku:Nhịp tụng: Ō-miya no me ni tsukae-matsuru / Kamimusubi, Takamimusubi / Ikumusubi, Tarumusubi / Tamatsume-musubi, Ōmiya-no-me / Miketsu-kami, Kotoshironushi to / mi-na wa mōshite / tataegoto oe-matsuraku | Danh hiệu: Tám vị thần ngự tại Bát Thần Điện (Hasshinden) của Hoàng cung do các nữ quan Mikannagi phụng thờ.[Ban 2: Tám Vị Thần Hộ Mệnh Hoàng Cung - Câu 8] Tiếp theo, đối với chư vị tôn thần được các nữ tư tế phụng thờ trong nội điện Hoàng cung, chúng con xin thành kính xướng đọc hồng danh gồm: Đức Kamimusubi, Đức Takamimusubi, Đức Ikumusubi, Đức Tarumusubi, Đức Tamatsume-musubi, Đức Ōmiya-no-me, Đức Miketsu-kami và Đức Kotoshironushi, mà dâng lời tán tụng rằng:[Assembly 2: The Eight Guardian Deities of the Imperial Court - Clause 8] Next, invoking by name the august deities served by the court priestesses within the palace sanctuary, namely Kamimusubi, Takamimusubi, Ikumusubi, Tarumusubi, Tamatsume-musubi, Ōmiya-no-me, Miketsu-kami and Kotoshironushi, we fulfill these words of praise:
9Sumeragi no mi-yo wo, ikashi-mi-yo no tarashi-mi-yo to, tokiwa ni kakiwa ni iwai-matsuri, shitatsu iwa-ne ni miya-bashira futo-shiki-tate, Takama-no-hara ni chigi takashirite, mizu no mi-araka tsukae-matsurite, tairakeku yasurakeku mamori-matsuramu ga yue ni, tataegoto oe-matsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Sumeragi no mi-yo wo / ikashi-mi-yo no tarashi-mi-yo to / tokiwa ni kakiwa ni iwai-matsuri / shitatsu iwa-ne ni miya-bashira futo-shiki-tate / Takama-no-hara ni chigi takashirite / mizu no mi-araka tsukae-matsurite / tairakeku yasurakeku mamori-matsuramu ga yue ni / tataegoto oe-matsuraku to mōsu | Từ cổ: ikashi-mi-yo no tarashi-mi-yo (triều đại tràn đầy sinh lực và viên mãn tròn đầy).[Chúc tụng triều đại và cung điện - Câu 9] Nhờ chư vị hằng chúc phúc cho triều đại của Đức Thiên Hoàng trở thành một kỷ nguyên tràn đầy sinh lực và viên mãn thịnh trị, bền vững mãi mãi như đá tảng ngàn năm, bảo hộ cho tòa cung điện có cột trụ cắm sâu vào đá gốc dưới lòng đất và đầu kèo chigi vươn chạm cánh đồng Cao Thiên Nguyên luôn được thái bình an ổn, nên chúng con xin dâng trọn lời tán tụng này.[Blessing of the Sovereign's Reign and Palace - Clause 9] Because you bless the Sovereign's reign as a flourishing age and an abundant age, eternal and immovable as bedrock, and guard in peace and tranquility the fresh, noble palace whose stout pillars are planted upon the deepest bedrock below and whose crossed roof-finials (chigi) soar toward the Plain of High Heaven, we reverently fulfill these words of praise.
10Mikado no sumegami-tachi no mae ni mōsaku: Kushiiwamado-no-Mikoto, Toyoiwamado-no-Mikoto to mi-na wa mōshite, yomo no mikado wo yutsu-iwamura no gotoku fusagarimasu ga yue ni, mairu mono wo mamori, idzuru mono wo mamorite, shitahi yori yukamu magagoto, kamihi yori komu magagoto wo fusegi-harae-tamau ga yue ni, tataegoto oe-matsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Mikado no sumegami-tachi no mae ni mōsaku / Kushiiwamado-no-Mikoto, Toyoiwamado-no-Mikoto to / mi-na wa mōshite / yomo no mikado wo / yutsu-iwamura no gotoku fusagarimasu ga yue ni / mairu mono wo mamori, idzuru mono wo mamorite / shitahi yori yukamu magagoto / kamihi yori komu magagoto wo / fusegi-harae-tamau ga yue ni / tataegoto oe-matsuraku to mōsu | Danh hiệu: Kushiiwamado và Toyoiwamado (nhị vị thần canh giữ cổng cung thành như cụm đá thiêng yutsu-iwamura).[Ban 3: Thần Cổng Thành Mikado no Kami - Câu 10] Trước thánh tiền của chư vị Hoàng Thần Canh Giữ Cổng Thành (Mikado no sumegami-tachi), chúng con xin xướng đọc hồng danh Đức Kushiiwamado-no-Mikoto và Đức Toyoiwamado-no-Mikoto: nhờ hai Ngài trấn giữ cổng lớn bốn phương vững chãi như những cụm đá thiêng khép kín, che chở cho người bước vào, bảo vệ cho người bước ra, ngăn chặn và quét sạch mọi tai ương tà khí định lẻn lên từ dưới đất hay ập xuống từ trên cao, nên chúng con xin dâng trọn lời tán tụng này.[Assembly 3: The Deities of the Palace Gates Mikado no Kami - Clause 10] Before the Sovereign Deities of the Gates (Mikado no sumegami-tachi), invoking by name Kushiiwamado-no-Mikoto and Toyoiwamado-no-Mikoto: because you block and guard the gates of the four quarters like a dense cluster of sacred rocks, protecting those who enter and protecting those who go forth, and warding off and sweeping away whatever crooked calamities might creep up from below or descend from above, we reverently fulfill these words of praise.
11Ikushima no sumegami-tachi no mae ni mōsaku: Ikukuni, Tarukuni to mi-na wa mōshite, sumeragi no shiroshimesu yomo no kuni-guni, yaso-shima ni itaru made, ochiru koto naku tamai-hiroge-matsuru ga yue ni, tataegoto oe-matsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Ikushima no sumegami-tachi no mae ni mōsaku / Ikukuni, Tarukuni to mi-na wa mōshite / sumeragi no shiroshimesu / yomo no kuni-guni / yaso-shima ni itaru made / ochiru koto naku / tamai-hiroge-matsuru ga yue ni / tataegoto oe-matsuraku to mōsu | Danh hiệu: Ikukuni và Tarukuni (Thần Sinh Quốc và Thần Túc Quốc bảo hộ tám mươi hòn đảo yaso-shima của quần đảo Nhật Bản).[Ban 4: Thần Đảo Quốc Ikushima no Kami - Câu 11] Trước thánh tiền của chư vị Hoàng Thần Sinh Thành Hải Đảo (Ikushima no sumegami-tachi), chúng con xin xướng đọc hồng danh Đức Ikukuni (Sinh Quốc Thần) và Đức Tarukuni (Túc Quốc Thần): nhờ hai Ngài làm cho khắp các xứ sở bốn phương và tám mươi hòn đảo lớn nhỏ thuộc quyền trị vì của Đức Thiên Hoàng đều được mở mang trù phú không sót một góc bờ biển nào, nên chúng con xin dâng trọn lời tán tụng này.[Assembly 4: The Island-Generating Deities Ikushima no Kami - Clause 11] Before the Sovereign Deities of the Living Islands (Ikushima no sumegami-tachi), invoking by name Ikukuni and Tarukuni: because you enrich and extend without a single omission all the provinces of the four quarters and the eighty islands governed by the Sovereign, we reverently fulfill these words of praise.
12Kotowakite, Ise ni masu Amaterasu Ōmikami no ō-mae ni mōsaku: sumeragi no tōki mi-mamori to shite, himukashi no kuni yori nishi no kuni ni itaru made, terashi-nozorimasu hiroki atsuki ō-mi-megumi wo aogi-matsurite, kisaragi no toshigoi no ō-mitegura wo tatematsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Kotowakite / Ise ni masu Amaterasu Ōmikami no / ō-mae ni mōsaku / sumeragi no tōki mi-mamori to shite / himukashi no kuni yori nishi no kuni ni itaru made / terashi-nozorimasu / hiroki atsuki ō-mi-megumi wo aogi-matsurite / kisaragi no toshigoi no ō-mitegura wo / tatematsuraku to mōsu | Từ cổ: kotowakite (đặc biệt tôn kính tách riêng một mục), ō-mitegura (Đại Ngự Hòa Giác, lễ vật dâng riêng lên Thần Cung Ise).[Ban 5: Thái Dương Thần Nữ Amaterasu tại Ise - Câu 12] Đặc biệt tôn kính hướng về thánh tiền của Đức Thái Dương Thần Nữ Amaterasu Ōmikami ngự tại vùng đất Ise, chúng con xin thành kính tấu rằng: ngước trông ân huệ bao la nồng ấm của Ngài hằng chiếu soi từ các xứ phương Đông sang tận các xứ phương Tây để làm đấng bảo hộ muôn đời cho Hoàng gia và trăm họ, chúng con xin kính dâng đại lễ vật (ō-mitegura) của kỳ Cầu Mùa tháng Hai này.[Assembly 5: The Sun Goddess Amaterasu Ōmikami at Ise - Clause 12] With special, set-apart reverence, before the august presence of Amaterasu Ōmikami who dwells in Ise we humbly speak: looking up in gratitude to your vast and warm grace that shines over the realm from the eastern lands to the western lands as eternal guardian of the Sovereign and the people, we reverently present the great offerings (ō-mitegura) of the second-month Festival of Praying for the Harvest.
13Mita ni masu sumegami-tachi no mae ni mōsaku: Takechi, Katsuragi, Toichi, Shiki, Yamanobe, Sofu to mi-na wa mōshite, kono mutsu no mita ni masu sumegami-tachi no mae ni mo, amaki mono karaki mono ni itaru made tatematsurite, amaki mi-ke wo kiyoku tatematsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Mita ni masu sumegami-tachi no mae ni mōsaku / Takechi, Katsuragi, Toichi / Shiki, Yamanobe, Sofu to / mi-na wa mōshite / kono mutsu no mita ni masu / sumegami-tachi no mae ni mo / amaki mono karaki mono ni itaru made tatematsurite / amaki mi-ke wo kiyoku tatematsuraku to mōsu | Địa danh: Sáu huyện ruộng công (Mutsu no Mita / Mutsunoagata) cổ nhất của vùng đồng bằng Yamato cung cấp lúa gạo cho triều đình.[Ban 6: Thần Sáu Vùng Ruộng Công Yamato (Mita no Kami) - Câu 13] Trước thánh tiền của chư vị Hoàng Thần Chủ Quản Ruộng Thiêng (Mita no sumegami-tachi), chúng con xin xướng đọc hồng danh sáu vùng đất cổ là Takechi, Katsuragi, Toichi, Shiki, Yamanobe và Sofu: cầu mong các sản vật cả ngọt lẫn cay từ sáu vùng ruộng thiêng ấy đều tươi tốt để làm nên lễ phẩm tinh khiết dâng lên bàn ngự, chúng con xin thành kính dâng lễ.[Assembly 6: The Deities of the Six Sacred Estates of Yamato (Mita no Kami) - Clause 13] Before the Sovereign Deities of the Sacred Rice Estates (Mita no sumegami-tachi), invoking by name the six estates of Takechi, Katsuragi, Toichi, Shiki, Yamanobe and Sofu: praying that the grain and sweet and pungent herbs harvested from these six estates may flourish to provide pure sacred food for the court, we reverently present these offerings.
14Yamaguchi ni masu sumegami-tachi no mae ni mōsaku: Asuka, Ihare, Osaka, Hatsuse, Unebi, Miminashi to mi-na wa mōshite, tōyama chikayama ni ouru ō-ki ko-ki wo, moto uchi-kiri sue uchi-tachite, sumeragi no mizu no mi-araka ni tsukae-matsuramu ga yue ni, tataegoto oe-matsuraku to mōsu.Nhịp tụng: Yamaguchi ni masu sumegami-tachi no mae ni mōsaku / Asuka, Ihare, Osaka / Hatsuse, Unebi, Miminashi to / mi-na wa mōshite / tōyama chikayama ni ouru / ō-ki ko-ki wo / moto uchi-kiri sue uchi-tachite / sumeragi no mizu no mi-araka ni / tsukae-matsuramu ga yue ni / tataegoto oe-matsuraku to mōsu | Danh hiệu: Yamaguchi no Kami (Sơn Khẩu Thần, các vị thần trấn giữ cửa rừng núi nơi lấy gỗ bách và giữ rừng đầu nguồn).[Ban 7: Thần Cửa Núi Yamaguchi no Kami - Câu 14] Trước thánh tiền của chư vị Hoàng Thần Trấn Giữ Cửa Rừng Núi (Yamaguchi no sumegami-tachi), chúng con xin xướng đọc hồng danh sáu ngọn núi Asuka, Ihare, Osaka, Hatsuse, Unebi và Miminashi: nhờ các Ngài cho phép đốn chặt phần gốc và cắt tỉa phần ngọn của những cây gỗ lớn, gỗ nhỏ mọc trên núi xa và núi gần để kiến tạo nên tòa điện ngự tươi mới vững chãi, đồng thời giữ gìn rừng đầu nguồn xanh tốt, nên chúng con xin dâng trọn lời tán tụng này.[Assembly 7: The Mountain Entrance Deities Yamaguchi no Kami - Clause 14] Before the Sovereign Deities dwelling at the Mountain Entrances (Yamaguchi no sumegami-tachi), invoking by name Asuka, Ihare, Osaka, Hatsuse, Unebi and Miminashi: because great trees and small trees growing on the distant mountains and near mountains are cut at the base and trimmed at the top to build the fresh, noble palace of the Sovereign while the mountain forests shelter the land, we reverently fulfill these words of praise.
15Mikumari ni masu sumegami-tachi no mae ni mōsaku: Yoshino, Uda, Tsuge, Katsuragi to mi-na wa mōshite, sumegami-tachi no yosashi-matsuramu okitsumono wo, waruki kaze araki mizu ni awase-tamawazu, yatsuka-ho no ikashi-ho ni nari-ideshime-tamawaba, aki no matsuri ni hatsuho wo tatematsuramu to mōsu.Nhịp tụng: Mikumari ni masu sumegami-tachi no mae ni mōsaku / Yoshino, Uda, Tsuge, Katsuragi to / mi-na wa mōshite / sumegami-tachi no yosashi-matsuramu okitsumono wo / waruki kaze araki mizu ni awase-tamawazu / yatsuka-ho no ikashi-ho ni / nari-ideshime-tamawaba / aki no matsuri ni / hatsuho wo tatematsuramu to mōsu | Danh hiệu: Mikumari no Kami (Thủy Phân Thần, các vị thần chia nguồn nước trên đỉnh bốn dãy núi lớn của tỉnh Nara).[Ban 8: Thần Chia Nguồn Nước Mikumari no Kami - Câu 15] Trước thánh tiền của chư vị Hoàng Thần Chia Nguồn Nước Ngọt (Mikumari no sumegami-tachi), chúng con xin xướng đọc hồng danh bốn nguồn nước lớn là Yoshino, Uda, Tsuge và Katsuragi: cúi xin các Ngài điều hòa dòng nước tưới mát đồng ruộng, đừng để mùa lúa phải chịu cảnh gió độc bão giông hay lũ dữ tàn phá (waruki kaze araki mizu), giúp cho lúa trổ thành những bông dài tám nắm tay chắc hạt, để tới lễ hội mùa thu chúng con lại được dâng những bông lúa đầu mùa tạ ơn các Ngài.[Assembly 8: The Watershed Deities Mikumari no Kami - Clause 15] Before the Sovereign Deities of the Watersheds (Mikumari no sumegami-tachi), invoking by name Yoshino, Uda, Tsuge and Katsuragi: if you will spare the standing grain from destructive winds and violent floodwaters (waruki kaze araki mizu) and cause it to ripen into vigorous eight-span ears of rice, then at the autumn festival we shall offer up the first-fruits (hatsuho) in thanksgiving.
16Koto-oe-matsuraba, Inbe no sukune ga yowakake ni futo-tasuki tori-kakete, uwamatsuri-okiteba, kannushi hafuribe-ra, uke-tamawarite tatematsure to noru.Nhịp tụng: Koto-oe-matsuraba / Inbe no sukune ga / yowakake ni futo-tasuki tori-kakete / uwamatsuri-okiteba / kannushi hafuribe-ra / uke-tamawarite tatematsure to noru | Từ cổ: Inbe no sukune (vị trưởng tộc dòng họ tư tế Inbe), yowakake ni futo-tasuki (đeo dải dây gai trắng buộc chéo qua đôi vai để làm lễ dâng vật phẩm).[Lời tuyên kết trao lễ vật cho dòng họ Inbe - Câu 16] Nay toàn bộ lời chúc từ đã tuyên đọc viên mãn: hãy để vị trưởng tộc dòng họ Inbe (Inbe no sukune) quàng dải dây gai trắng (futo-tasuki) qua đôi vai khỏe mạnh, thành kính bày biện và phân phát hết thảy lễ vật; hỡi các bậc Thần Chủ (kannushi) và Chúc Bộ (hafuribe), hãy cung kính đón nhận lấy và mang về dâng lên từng ngôi thần xã của mình! Hãy lắng nghe lời tuyên chỉ này![Closing Imperial Charge to the Inbe Clan and Priests - Clause 16] Now that these words of praise have been completed, let the Lord of the Inbe clan (Inbe no sukune) loop stout hemp cords (futo-tasuki) over his shoulders and reverently prepare and distribute the offerings; and all you shrine priests (kannushi) and ritualists (hafuribe), receive them in reverence and present them at your sanctuaries! Hear what I proclaim!

Bảng hệ thống hóa các ban thần linh được dâng lễ trong Toshigoi no Matsuri Norito

Đọc suốt 16 đoạn của bài Toshigoi no Matsuri Norito, người nghiên cứu sẽ nhận ra đây không phải một danh sách ngẫu nhiên, mà là một bản đồ vũ trụ và sinh thái học nông nghiệp được sắp xếp cực kỳ chặt chẽ từ hạt lúa dưới bùn lên tới mặt trời trên cao, rồi lan tỏa ra rừng đầu nguồn và hệ thống sông ngòi tưới tiêu. Bảng dưới đây tóm tắt vai trò của từng ban thần linh trong bài kinh.

Cấu trúc các ban thần linh trong bài Toshigoi no Matsuri Norito (Quyển 8 bộ Engishiki năm 927)
Ban thần linhCác câu trong bảng kinhDanh hiệu các vị thần (Hepburn)Chức năng bảo hộ trong chu trình nông nghiệp và quốc gia
1. Ban Thần Lúa MùaCâu 4 tới Câu 7Mitoshi no Sumegami-tachi (Ngự Niên Hoàng Thần, thờ tại đại xã Katsuragi Mitoshi ở tỉnh Nara)Chủ quản trực tiếp sức nảy mầm, đẻ nhánh và kết hạt của cây lúa nước; nhận lễ vật đặc biệt gồm ngựa trắng, heo trắng và gà trống trắng.
2. Ban Bát Thần Cung ĐìnhCâu 8 và Câu 9Kamimusubi, Takamimusubi, Ikumusubi, Tarumusubi, Tamatsume-musubi, Ōmiya-no-me, Miketsu-kami, KotoshironushiNăm vị thần sinh lực tạo hóa (Musubi) cùng thần nội cung, thần lương thực và thần lời sấm truyền giúp bảo vệ sinh mệnh nhà vua và sự ổn định của triều chính.
3. Ban Thần Cổng ThànhCâu 10Kushiiwamado-no-Mikoto & Toyoiwamado-no-Mikoto (Mikado no Kami)Trấn giữ bốn cổng lớn của kinh thành vững chãi như vách đá thiêng, ngăn chặn dịch bệnh và tà khí (magagoto) xâm nhập từ bốn phương.
4. Ban Thần Đảo QuốcCâu 11Ikukuni-no-Kami & Tarukuni-no-Kami (Ikushima no Kami)Bảo hộ sự toàn vẹn lãnh thổ và sức sống trù phú của toàn bộ tám mươi hòn đảo lớn nhỏ (yaso-shima) trên quần đảo Nhật Bản.
5. Ban Thái Dương Thần NữCâu 12Amaterasu Ōmikami (thờ tại Thần Cung Ise)Ban nguồn ánh sáng mặt trời và hơi ấm quang hợp không thể thiếu để cây lúa sinh trưởng từ phương Đông sang phương Tây.
6. Ban Thần Sáu Vùng Ruộng CôngCâu 13Takechi, Katsuragi, Toichi, Shiki, Yamanobe, Sofu (Mita no Kami)Bảo hộ sáu vùng đồng bằng trù phú nhất của lưu vực Yamato (tỉnh Nara), nơi canh tác ruộng thiêng cung cấp gạo và rau quả cúng tế cho triều đình.
7. Ban Thần Cửa NúiCâu 14Asuka, Ihare, Osaka, Hatsuse, Unebi, Miminashi (Yamaguchi no Kami)Quản cai các khu rừng chân núi quanh lòng chảo Yamato, vừa cung cấp gỗ bách dựng đền điện vừa giữ rừng đầu nguồn chống xói mòn đất.
8. Ban Thần Chia Nguồn NướcCâu 15Yoshino, Uda, Tsuge, Katsuragi (Mikumari no Kami)Ngự trên bốn đỉnh phân thủy lớn của tỉnh Nara, phân phối dòng nước suối công bằng xuống các sông mương và ngăn ngừa bão gió, lũ lụt (waruki kaze araki mizu).

IIIGiải Nghĩa Chuyên Sâu Từng Đoạn: Từ Hình Ảnh Bọt Nước Bùn Đen Tới Sinh Thái Học Rừng Và Nước

Bảy mục giải nghĩa dưới đây phân tích chi tiết giá trị ngữ văn học cổ điển, các tích thần thoại đứng sau những lễ vật đặc biệt và tư tưởng bảo vệ rừng đầu nguồn của người Nhật từ thế kỷ thứ 8.

Ugoawareru kannushi, hafuribe-ra, moromoro kikoshimese to noru ... tataegoto oe-matsuraku to mōsu. (Câu 1, 2 và 3)
Thể văn tuyên chỉ Senmyō-tai và nghi thức hội tụ hàng trăm thần chức vào tháng Hai

Trong nghiên cứu văn học cổ Nhật Bản, 27 bài Norito của bộ Engishiki được chia làm hai thể văn dựa trên động từ kết câu: thể thứ nhất là Sōjō-tai (Tấu Thượng Thể, kết bằng chữ mōsu nghĩa là cúi đầu tấu trình trực tiếp lên thần linh); thể thứ hai là Senmyō-tai (Tuyên Mệnh Thể, kết bằng chữ noru nghĩa là thay mặt Thiên hoàng tuyên đọc mệnh lệnh cho các thần chức lắng nghe). Bài Toshigoi no Matsuri Norito là đại diện tiêu biểu nhất của thể Senmyō-tai kết hợp với Sōjō-tai: bài mở đầu ở Câu 1 và khép lại ở Câu 16 bằng lời hô kikoshimese to noru hướng xuống các vị Kannushi và Hafuribe đang quỳ trong sân Thần Quan, còn các đoạn giữa (Câu 2 tới 15) dùng chữ mōsaku / mōsu để truyền đạt nguyên văn lời khấn mà các thần chức ấy phải đọc lại khi về tới đền địa phương.

Danh từ cổ kisaragi ở Câu 3 là tên thuần Nhật của tháng Hai âm lịch (tháng bắt đầu mùa xuân nông nghiệp), được giải thích từ nguyên là ki-sara-gi (tháng trời vẫn còn se lạnh nên phải mặc thêm áo, hoặc tháng cây cối bắt đầu đâm chồi nảy lộc mới). Cụm từ tataegoto oe-matsuraku (dâng trọn lời khen ngợi tán tụng xứng hợp với uy đức của thần) là điệp khúc xuất hiện ở cuối mỗi ban thần linh như những nhịp chuông ngân nối kết toàn bài.

Te no magaki ni minawa kakitaru made, mukamomo ni hijiriko kakitaru made, tori-tsukuramu okitsumono wo, yatsuka-ho no ikashi-ho ni ... (Câu 4, 5 và 6)
Đỉnh cao thi ca nông nghiệp: Khuỷu tay bám đầy bọt nước, bắp đùi trát kín bùn non

Câu 5 của Toshigoi no Matsuri Norito được tất cả các nhà ngữ văn học từ Kamo no Mabuchi, Motoori Norinaga cho tới học giả hiện đại tôn vinh là một trong những câu văn giàu sức gợi hình nhất trong lịch sử tiếng Nhật cổ: te no magaki ni minawa kakitaru made, mukamomo ni hijiriko kakitaru made. Chữ te no magaki chỉ phần khớp uốn cong của cánh tay (cổ tay và khuỷu tay); minawa (ghép từ mi là nước và awa là bọt) là lớp bọt nước trắng xóa nổi lên mặt ruộng khi người nông dân khuấy đất cày bừa và nhổ mạ cấy lúa; mukamomo là hai bắp đùi; còn hijiriko (từ hiji là bùn đất ướt) là lớp bùn ruộng màu đen sánh đặc bám chặt lấy đôi chân người lội ruộng từ sáng tới tối.

Thay vì dùng những từ ngữ trừu tượng để nói về sự vất vả, tác giả bài Norito đặt hai hình ảnh tương phản màu sắc ngay cạnh nhau: màu trắng của bọt nước (minawa) trên đôi tay và màu đen của bùn đất (hijiriko) trên đôi đùi. Đổi lại cho nỗi nhọc nhằn ấy là lời cầu xin những bông lúa mùa thu vươn dài tám nắm tay (yatsuka-ho no ikashi-ho), để rồi ở Câu 6, niềm vui được mùa bùng nổ qua hình ảnh hàng ngàn bó lúa đầu mùa (hatsuho) và những chiếc vò sành ủ rượu mika có cổ vươn cao, bụng phình to xếp kín cả gian điện thờ.

Ōno no hara ni ouru mono wa ... Mitoshi no sumegami no mae ni, shiroki uma, shiroki i, shiroki kake, kusagusa no mono-domo wo sonae-matsurite ... (Câu 7)
Bí ẩn về ba linh vật màu trắng (Ngựa trắng, Heo trắng, Gà trống trắng) dâng lên thần lúa Mitoshi

Ở nửa đầu Câu 7, bài văn liệt kê toàn bộ sản vật của đất liền và biển cả bằng những cặp từ đối ngẫu sóng đôi: rau ngọt và rau cay (amana karana) trên đồng nội, cá vây rộng và cá vây nhỏ (hata no hiro-mono hata no sa-mono) cùng rong biển ngoài khơi, rong biển gần bờ (okitsu-mo hetsu-mo), và bốn loại vải dâng thần gồm lụa sáng, lụa bóng, vải mịn và vải gai thô (akaru-tae, teru-tae, nigi-tae, ara-tae).

Đặc biệt nhất ở nửa sau Câu 7 là quy định chỉ dành riêng cho vị thần lúa Mitoshi no Kami: dâng shiroki uma (ngựa trắng), shiroki i (heo rừng trắng) và shiroki kake (gà trống trắng). Gốc tích của ba linh vật màu trắng này được chép chi tiết trong sách cổ Kogoshūi (Cổ Ngữ Thập Di, do Inbe no Hironari biên soạn năm 807): thuở xưa, thần Mitoshi nổi giận vì ruộng lúa bị xâm phạm nên thả châu chấu làm héo rũ hết lúa non; khi các quan bói hỏi ý thần, thần Mitoshi truyền rằng hãy dâng lên ngài một con ngựa trắng, một con heo trắng và một con gà trống trắng thì mùa màng sẽ tươi tốt trở lại (vì màu trắng tượng trưng cho sự thanh tịnh không vướng uế khí, ngựa tượng trưng cho sức kéo và gió trời, gà trống gọi ánh mặt trời buổi sớm, còn heo rừng gắn với sức mạnh cày xới đất đai).

Ō-miya no me ni tsukae-matsuru, Kamimusubi, Takamimusubi, Ikumusubi, Tarumusubi, Tamatsume-musubi, Ōmiya-no-me, Miketsu-kami, Kotoshironushi ... (Câu 8 và 9)
Bát Thần Điện (Hasshinden) của Hoàng cung và triết lý năng lượng sinh thành Musubi

Câu 8 và Câu 9 chuyển sang ban thần linh thứ hai: tám vị thần hộ mệnh tối cao được các nữ quan Mikannagi (Ngự Vu) phụng thờ tại Hasshinden (Bát Thần Điện) bên trong Thần Quan của Hoàng cung. Nhìn vào danh sách tám vị thần này, có tới năm vị mang danh hiệu Musubi (Sản Linh, nguyên lý kết nối và sinh sôi sự sống của vũ trụ): Kamimusubi (Thần Hoàng Sản Linh), Takamimusubi (Cao Hoàng Sản Linh), Ikumusubi (Sinh Sản Linh, làm cho vạn vật nảy sinh), Tarumusubi (Túc Sản Linh, làm cho vạn vật đầy đủ viên mãn) và Tamatsume-musubi (Ngọc Lưu Sản Linh, giữ cho linh hồn không rời khỏi thể xác, tương ứng với lễ Chinkon ở Bộ V).

Ba vị còn lại hoàn tất việc bảo hộ đời sống cung đình: Ōmiya-no-me là nữ thần giữ cho bầu không khí giữa vua tôi trong cung điện luôn hòa thuận êm ấm; Miketsu-kami là vị thần chủ quản ngự thiện và lương thực; và Kotoshironushi (con trai đại thần Ōkuninushi xứ Izumo) là vị thần chủ quản lời nói chân thật và lời sấm truyền. Cầu mùa màng cho trăm họ phải đi liền với việc giữ cho trung tâm điều hành quốc gia được minh mẫn, an hòa.

Mikado no sumegami-tachi ... Ikushima no sumegami-tachi ... Kotowakite, Ise ni masu Amaterasu Ōmikami no ō-mae ni mōsaku ... (Câu 10, 11 và 12)
Ba vòng tròn bảo vệ: Cổng thành kinh đô, Tám mươi hải đảo và Ánh sáng mặt trời từ Thần Cung Ise

Các câu 10, 11 và 12 mở rộng dần bán kính không gian theo ba vòng tròn đồng tâm từ trong ra ngoài. Vòng thứ nhất (Câu 10) là bốn cổng thành của Hoàng cung do hai vị thần Kushiiwamado và Toyoiwamado canh giữ: hình ảnh yutsu-iwamura no gotoku fusagarimasu (khép kín vững chãi như một cụm năm trăm tảng đá thiêng) bảo vệ kinh thành khỏi mọi tà khí magagoto định chui lên từ lòng đất (shitahi) hay ập xuống từ bầu trời (kamihi).

Vòng thứ hai (Câu 11) mở rộng ra toàn bộ lãnh thổ địa lý của đất nước qua hai vị thần Ikukuni (Sinh Quốc) và Tarukuni (Túc Quốc), những đấng làm cho tám mươi hòn đảo (yaso-shima) từ trung tâm tới biên hải đều tràn đầy nhựa sống. Và vòng thứ ba cao rộng nhất (Câu 12), được đánh dấu bằng trạng từ trang trọng Kotowakite (Đặc biệt tách riêng ra để tôn kính), hướng thẳng về Amaterasu Ōmikami tại Thần Cung Ise, đấng tỏa ánh nắng ân huệ từ xứ phương Đông sang xứ phương Tây để nuôi chín từng bông lúa.

Mita ni masu sumegami-tachi ... Yamaguchi ni masu sumegami-tachi ... Mikumari ni masu sumegami-tachi ... (Câu 13, 14 và 15)
Hệ sinh thái nông nghiệp tam vị nhất thể của cổ đại Nhật Bản: Ruộng công (Mita), Cửa rừng (Yamaguchi) và Đầu nguồn nước (Mikumari)

Ba câu 13, 14 và 15 hợp thành một chỉnh thể sinh thái học nông nghiệp cực kỳ khoa học của người Nhật thế kỷ thứ 8 tại vùng lòng chảo Yamato (tỉnh Nara ngày nay). Câu 13 gọi tên sáu vùng ruộng công cổ xưa của Hoàng gia (Mutsu no Mita: Takechi, Katsuragi, Toichi, Shiki, Yamanobe, Sofu) nằm dưới vùng đồng bằng thấp nơi trồng lúa và rau màu.

Nhưng người xưa hiểu rất rõ rằng đồng bằng không thể có lúa nếu phá hỏng rừng trên núi và mất nguồn nước ngọt. Vì thế Câu 14 lập tức kính lễ sáu vị thần giữ cửa rừng núi (Yamaguchi no Kami: Asuka, Ihare, Osaka, Hatsuse, Unebi, Miminashi), xin phép mỗi khi cần đốn gỗ xây điện và tạ ơn rừng xanh đã giữ nước. Tiếp đó, Câu 15 kính lễ bốn vị thần chia nguồn nước (Mikumari no Kami: Yoshino, Uda, Tsuge, Katsuragi) ngự tại các đỉnh phân thủy nơi mưa nguồn tách thành các con sông đổ về đồng bằng Yamato, cầu xin các ngài giữ cho dòng nước luôn điều hòa, tránh được hai tai họa lớn nhất của nhà nông là waruki kaze (bão lớn mùa thu làm gãy đổ lúa đang trổ đòng, như bão tháng 8 âm lịch) và araki mizu (lũ quét cuốn trôi bờ ruộng).

Koto-oe-matsuraba, Inbe no sukune ga yowakake ni futo-tasuki tori-kakete ... tatematsure to noru. (Câu 16)
Sự phối hợp lễ nhạc giữa dòng họ Nakatomi đọc chúc từ và dòng họ Inbe đeo dây Futo-tasuki phát lễ vật

Câu 16 khép lại toàn bộ bản văn bằng một bức tranh nghi lễ sống động ngay tại sân Thần Quan: khi quan đại thần họ Nakatomi đọc dứt câu koto-oe-matsuraba (nay lời chúc từ đã tuyên đọc trọn vẹn), vị trưởng tộc dòng họ Inbe (Inbe no Sukune) liền bước ra với dải dây gai trắng futo-tasuki (Thái Thủ Khiếm) vắt chéo qua đôi vai khỏe mạnh để giữ cho tay áo lễ phục không chạm làm ô uế đồ cúng, rồi lần lượt xướng tên từng thần xã khắp các xứ để trao các gói lễ vật Mitegura. Sự phân công giữa họ Nakatomi giữ lời nói (Kotodama) và họ Inbe giữ vật lễ (Mitegura) bắt nguồn từ chính phân công giữa hai vị thần tổ Ame-no-Koyane và Futodama trước cửa hang đá Thiên Nham Hộ trong thần thoại Kojiki.

IVChu Trình Ba Đại Lễ Nông Nghiệp Của Thần Đạo (Kinensai, Kannamesai, Niinamesai) Và Hệ Thống Lễ Vật Mitegura

Trong nghi thức hành lễ Thần Đạo và quy chế phân loại các cấp lễ hội của thần chức Thần Đạo, lễ Toshigoi no Matsuri (nay gọi là Kinensai) thuộc nhóm Taisai (Đại Tế, cấp lễ trọng cao nhất trong năm của mọi thần xã, bên cạnh lễ Niinamesai và lễ hội chính của đền Reisai). Bảng dưới đây đặt Toshigoi no Matsuri vào đúng trục thời gian bốn mùa của văn minh lúa nước Nhật Bản.

Chu trình các đại lễ nông nghiệp trong năm của Thần Đạo Nhật Bản từ mùa xuân gieo hạt tới mùa thu gặt lúa
Tên đại lễThời điểm cử hànhTrọng tâm nghi lễ và bài Norito tương ứngMối liên hệ trong vòng đời cây lúa
1. Toshigoi no Matsuri / Kinensai (Kỳ Niên Tế)Mồng 4 tháng 2 âm lịch (cổ đại) / Ngày 17 tháng 2 dương lịch (hiện nay)Đọc bài Toshigoi no Matsuri Norito (Engishiki số 1), dâng lễ vật Mitegura cầu cho mưa thuận gió hòa, lúa trổ bông dài tám nắm tay (yatsuka-ho).Khởi đầu mùa xuân: chuẩn bị làm đất, dẫn nước từ nguồn Mikumari vào ruộng và gieo hạt thóc giống.
2. Hirose Ōimi & Tatsuta Kazekami no MatsuriMồng 4 tháng 4 và mồng 4 tháng 7 âm lịchĐọc chúc từ số 3 và số 4 của Quyển 8 Engishiki tại đền Hirose (thần nước êm) và đền Tatsuta (thần gió hiền) ở tỉnh Nara.Giữa mùa hè và đầu thu: cầu xin không có bão lớn (waruki kaze) và lũ quét (araki mizu) khi cây lúa đang làm đòng trổ bông.
3. Kannamesai (Thần Thường Tế)Tháng 9 âm lịch (cổ đại) / Ngày 17 tháng 10 dương lịch (hiện nay)Cử hành tại Thần Cung Ise (cả Nội Cung và Ngoại Cung), dâng những bông lúa đầu mùa (hatsuho) vừa gặt lên Thái Dương Thần Nữ Amaterasu.Đầu mùa thu hoạch: thực hiện lời hứa trong Câu 12 và Câu 15 của bài Toshigoi là dâng lúa mới lên Ise trước tiên.
4. Niinamesai (Tân Thường Tế)Ngày Mão hạ tuần tháng 11 âm lịch (cổ đại) / Ngày 23 tháng 11 dương lịch (hiện nay)Cử hành tại Hoàng cung và toàn bộ các thần xã trên toàn quốc: dâng cơm mới và rượu mới (shiroki, kuroki) trong những vò mika lớn để tạ ơn tám trăm vạn chư thần.Hoàn tất vòng tròn năm: thực hiện trọn vẹn lời hứa ở Câu 6 của bài Toshigoi, khép lại một vụ mùa (toshi) viên mãn.
Theo giáo nghĩa

Trong Câu 7 của bài kinh, bên cạnh lúa rượu và sản vật núi biển, lễ vật quan trọng nhất mà triều đình gửi tới 3.132 vị thần được gọi là Mitegura (hoặc Heihaku, Tệ Bạch), đứng đầu là bốn loại vải dệt thủ công: Akaru-tae (Minh Thiệu, lụa nhuộm màu hồng đào hoặc đỏ tươi sáng rực rỡ), Teru-tae (Chiếu Thiệu, lụa tơ tằm trắng óng ả phản chiếu ánh sáng), Nigi-tae (Hòa Thiệu, vải dệt mịn màng mềm mại từ sợi vỏ cây dâu kōzo hoặc tơ mịn), và Ara-tae (Hoang Thiệu, vải dệt thô mộc nguyên bản từ sợi cây gai dầu asa). Trong tư tưởng Thần Đạo cổ đại, nếu hạt gạo là tinh hoa của việc cày cấy của người nam, thì tấm vải tae là kết tinh bàn tay kéo sợi dệt cửi của người nữ (như chính Thái Dương Thần Nữ Amaterasu cũng đích thân ngồi dệt vải thần y trong điện thờ trên Cao Thiên Nguyên); dâng đủ cơm rượu và bốn thứ vải tae là dâng trọn vẹn thành quả lao động của cả hai giới nam nữ lên thần linh.

VĐối Chiếu Giao Thoa Văn Hóa: Lễ Cầu Mùa Toshigoi Nhật Bản Và Lễ Tịch Điền, Lễ Kỳ Yên Đầu Xuân Của Việt Nam

Đọc bài chúc từ Toshigoi no Matsuri Norito của Nhật Bản thế kỷ thứ 10 từ góc nhìn của văn hóa truyền thống Việt Nam, người đọc dễ dàng nhận ra sự đồng điệu sâu sắc giữa hai quốc gia cùng lấy cây lúa nước (Oryza sativa) làm gốc rễ nuôi dưỡng dân tộc và định hình nghi lễ quốc gia.

1. Đại lễ Tịch Điền, Đàn Xã Tắc và Lễ Kỳ Niên (Toshigoi / Kinensai)

Nếu triều đình Nhật Bản mở đầu mùa xuân bằng đại lễ Toshigoi no Matsuri vào tháng Hai âm lịch để cầu thần lúa Mitoshi và thần đất nước Ikukuni ban mùa màng bội thu, thì các triều đại Việt Nam (từ thời vua Lê Đại Hành cày ruộng Tịch Điền ở Đọi Sơn năm 987 cho tới lễ tế Đàn Xã Tắc và Đàn Tiên Nông thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn) cũng cử hành quốc lễ cầu mùa vào đầu mùa xuân, nơi nhà vua đích thân xuống ruộng đi những đường cày đầu tiên để khích lệ nông tang trong thiên hạ.

2. Lễ Kỳ Yên, Lễ Hạ Điền tại đình làng Việt Nam và câu thơ bọt nước bùn đen

Tại khắp các làng quê Việt Nam từ Bắc chí Nam, vào dịp đầu xuân (tháng Giêng, tháng Hai âm lịch) đều diễn ra Lễ Kỳ Yên (Cầu An) và Lễ Hạ Điền (Xuống Đồng) tại đình làng thờ Bản Cảnh Thành Hoàng và Thần Nông. Hình ảnh trong Câu 5 của bài Norito tả người nông dân khuỷu tay bám đầy bọt nước, bắp đùi trát kín bùn đen gần gũi lạ thường với câu ca dao Việt Nam: Trông trời, trông đất, trông mây / Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm / Trông cho chân cứng đá mềm / Trời êm biển lặng mới yên tấm lòng và hình ảnh bán mặt cho đất, bán lưng cho trời.

3. Tín ngưỡng thờ Thần Rừng Đầu Nguồn (Yamaguchi) và Thần Nước (Mikumari)

Cấu trúc liên hoàn giữa Ruộng lúa (Mita), Rừng đầu nguồn (Yamaguchi) và Nguồn nước chia dòng (Mikumari) trong các câu 13, 14, 15 của bài kinh hoàn toàn tương ứng với hệ thống thờ Thần Rừng Cấm (Thượng Ngàn) và Thần Nguồn Nước (Thoải Phủ / Thủy Thần) trong tín ngưỡng Đạo Mẫu Tứ Phủ cũng như lễ cúng Thần Đầu Nguồn nước (Cúng Bến Nước, Lễ Mừng Nước) của đồng bào các dân tộc tại Việt Nam.

4. Danh bộ Thần Xã (Engishiki Jinmyōchō) và hệ thống Sắc Phong Thành Hoàng ở Việt Nam

Việc triều đình Nhật Bản lập sổ Jinmyōchō ghi danh 3.132 ngôi thần và cử hành lễ Toshigoi ban lễ vật Mitegura từ kinh đô về từng đền địa phương có nét tương đồng thú vị với chế độ Ban Sắc Phong Bách Thần (Thượng Đẳng Thần, Trung Đẳng Thần, Hạ Đẳng Thần) và cấp tiền lễ tế xuân thu nhị kỳ của các triều đại quân chủ Việt Nam dành cho các đền miếu và đình làng trên toàn quốc.

?Hỏi Đáp Nhanh

Toshigoi no Matsuri (Kinensai) là lễ gì và vì sao bài chúc từ này được xếp ở vị trí số 1 trong Quyển 8 bộ Engishiki

Toshigoi no Matsuri (Kỳ Niên Tế, ngày nay đọc theo âm Hán Nhật là Kinensai) là Đại Lễ Cầu Mùa Đầu Xuân của Thần Đạo Nhật Bản, trong đó chữ toshi nghĩa gốc là vụ mùa lúa nước và koi là cầu xin. Bài chúc từ này được xếp ở vị trí số 1 mở đầu toàn bộ 27 bài Norito của Quyển 8 bộ Engishiki (năm 927) vì đây là đại lễ đầu tiên mở màn lịch tế lễ hàng năm của quốc gia vào ngày mồng 4 tháng Hai âm lịch, đồng thời là nghi lễ có quy mô lớn nhất khi triều đình dâng lễ vật Mitegura cho toàn bộ 3.132 vị thần trên khắp nước Nhật.

Câu thơ Te no magaki ni minawa kakitaru made mukamomo ni hijiriko kakitaru made ở câu 5 nghĩa là gì

Đây là câu văn biền ngẫu nổi tiếng nhất trong các bài Norito cổ đại, nghĩa là: cày cấy lúa nước vất vả tới mức khuỷu tay và cổ tay (te no magaki) bám đầy bọt nước trắng xóa (minawa), hai bắp đùi (mukamomo) trát kín bùn non đen nhánh (hijiriko). Câu văn khắc họa sống động giọt mồ hôi của người nông dân Nhật Bản cổ đại trên đồng ruộng, làm nền cho lời cầu xin thần lúa Mitoshi ban cho những bông lúa dài tám nắm tay căng tròn hạt ngọc (yatsuka-ho no ikashi-ho).

Vì sao trong câu 7 lại dâng ngựa trắng, heo trắng và gà trống trắng lên thần lúa Mitoshi no Kami

Theo bộ sử cổ Kogoshūi (Cổ Ngữ Thập Di, biên soạn năm 807), thuở xưa khi thần lúa Mitoshi no Kami nổi giận khiến nạn châu chấu làm héo lúa trên đồng, các quan bói đã cầu hỏi và được thần truyền dạy hãy dâng lên ngựa trắng (shiroki uma), heo trắng (shiroki i) và gà trống trắng (shiroki kake) để hóa giải tai ương. Trong biểu tượng học cổ đại, sắc trắng biểu thị sự tinh khiết tuyệt đối, ngựa gắn với sức gió và vận chuyển, gà trống gọi ánh mặt trời bình minh, và heo rừng gắn với sức cày xới đất đai.

Tám vị thần hộ mệnh Hoàng cung được xướng tên ở câu 8 là những vị nào

Đó là tám vị thần được thờ tại Bát Thần Điện (Hasshinden) trong Thần Quan của Hoàng cung Nhật Bản, gồm năm vị thần nguyên lý sinh thành và kết nối sự sống (Musubi) là Kamimusubi, Takamimusubi, Ikumusubi, Tarumusubi, Tamatsume-musubi, cùng nữ thần hòa hợp cung điện Ōmiya-no-me, thần lương thực ngự thiện Miketsu-kami và thần lời nói chân thật Kotoshironushi.

Các vị thần Yamaguchi no Kami (Câu 14) và Mikumari no Kami (Câu 15) có vai trò gì đối với mùa màng

Yamaguchi no Kami (Sơn Khẩu Thần) là các vị thần trấn giữ cửa rừng núi tại sáu ngọn núi quanh lòng chảo Yamato (Asuka, Ihare, Osaka, Hatsuse, Unebi, Miminashi), vừa ban gỗ bách để xây dựng cung điện đền thờ vừa giữ rừng đầu nguồn xanh tốt. Mikumari no Kami (Thủy Phân Thần) là các vị thần ngự tại bốn đỉnh núi chia nước lớn (Yoshino, Uda, Tsuge, Katsuragi), có vai trò phân phối nguồn nước suối chảy đều xuống đồng ruộng và che chở mùa lúa khỏi bão gió và lũ quét (waruki kaze araki mizu).

Sự phân công giữa dòng họ Nakatomi và dòng họ Inbe ở câu 16 cuối bài kinh diễn ra như thế nào

Trong đại lễ Toshigoi no Matsuri tại Thần Quan, quan đại thần dòng họ Nakatomi là người đứng trên thềm cao tuyên đọc toàn bộ lời chúc từ Norito; ngay sau khi đọc xong (koto-oe-matsuraba), vị trưởng tộc dòng họ Inbe (Inbe no Sukune) quàng dải dây gai trắng futo-tasuki chéo qua đôi vai, trực tiếp kiểm điểm và trao tận tay các lễ vật Mitegura cho các thần chức Kannushi và Hafuribe mang về dâng tại đền thờ của từng vùng.

›Đọc Tiếp

Thần Đạo Nhật BảnThần Đạo Nhật BảnTrang trụ: thế giới quan kami, trục trong sạch và ô uế, cấu trúc thần xã và lịch sử Thần ĐạoŌharae no Kotoba (Đại Phất Từ)Bài văn tế số 10 trong Quyển 8 bộ Engishiki năm 927 chuyên về đại lễ thanh tẩy quốc giaShinzen Haishi Và Kamidana HaishiBộ lời khấn nhật tụng trước thần xã, khám thờ gia đình và lời tạ ơn lúa mới mùa thu Kannamesai, NiinamesaiHaraekotoba (Phất Từ)Tám dòng lời tẩy uế ngắn đọc mở đầu mọi nghi lễ ở thần xã và trước bàn thờ kamidanaMisogi no Ōharae Và Tokusa no KandakaraChúc từ Mười Pháp Bửu Thiên Thượng và nghi quỹ tắm thác Misogi, trấn hồn ChinkonThần Cung IseThánh địa tối cao thờ Thái Dương Thần Nữ Amaterasu được tôn vinh riêng ở Câu 12 của bài kinhThần Xã Fushimi Inari TaishaTổng bản cung thờ thần lúa gạo Inari Ōkami gắn liền với các lễ hội cầu mùa nông nghiệpHarae-kotoba (Phất Từ, Lời Khấn Thanh Tẩy Trước Khi Lễ Kami)Ōharae no Kotoba (Đại Phất Từ, Lời Thanh Tẩy Lớn Thời Engishiki)Amatsu Norito (Thiên Chúc Từ) Và Rokkon Shōjō (Lục Căn Thanh Tịnh)Shinzen Haishi Và Kamidana Haishi (Lời Khấn Trước Điện Thờ Thần Xã Và Bàn Thờ Gia Đình)Misogi no Ōharae Và Tokusa no Kandakara (Chúc Từ Mười Pháp Bửu Thiên Thượng)Cổ Sự Ký (Kojiki: Chương Khai Thiên Lập Địa Và Hang Đá Thiên Nham Hộ Của Nữ Thần Amaterasu)Inari Ōkami Norito (Chúc Từ Cầu Mùa Màng Và Phúc Lộc Tại Hệ Thống Đền Inari)Tenjin Norito (Chúc Từ Thần Học Vấn) Và Gion Norito (Chúc Từ Cầu Bình An Sức Khỏe)Ōtonohogai Và Mikadohogai (Chúc Từ Chúc Phúc Ngôi Nhà Và Cổng Cửa, Engishiki Quyển 8)