VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Kinh Tin Kính Công Đồng Nicea - Constantinopolis (Missale Romanum): Nguyên Văn Latinh, Bản Đọc Thánh Lễ Việt Nam, Bản Anh Và Giải Nghĩa 16 Mệnh Đề

Symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum · Kinh Tin Kính Dài, Tín Biểu Nixêa - Constantinopolis, Credo in unum Deum, Symbolum Missae, The Nicene Creed

Tín biểu chung của hai Công đồng đại kết Nicea (325) và Constantinopolis (381) theo văn bản chuẩn Latinh của Sách Lễ Rôma, được cộng đoàn đứng tuyên xưng trong mọi Thánh Lễ Chúa Nhật và Lễ Trọng

Thuộc đạo
Công Giáo
Niên đại
Công đồng Nicea I (325) và Constantinopolis I (381); đi vào Thánh Lễ Rôma năm 1014
Phần nền tảng về Chúa Cha và Chúa Con được hơn ba trăm giám mục thông qua tại Công đồng chung Nicea thứ nhất ngày 19 tháng 6 năm 325 dưới thời Hoàng đế Constantinus để minh định thần tính của Ngôi Lời trước học thuyết Arius. Phần mở rộng về Chúa Thánh Thần, Hội Thánh và phép Rửa được hoàn chỉnh tại Công đồng chung Constantinopolis thứ nhất năm 381 và được Công đồng Chalcedon năm 451 chuẩn nhận làm tín biểu phổ quát. Văn bản dịch sang tiếng Latinh bắt đầu được hát trong Thánh Lễ tại Tây Ban Nha từ Công đồng Toledo lần thứ ba (năm 589), lan qua vương quốc Frank thời Hoàng đế Charlemagne tại Aachen (năm 798) và được Giáo hoàng Bênêđictô VIII chính thức đưa vào Thánh Lễ Rôma vào năm 1014.
Độ dài
16 mệnh đề phụng vụ, 159 chữ Latinh trong Sách Lễ Rôma
Đếm trên văn bản chuẩn trong Sách Lễ Rôma (Missale Romanum, editio typica tertia 2002), từ chữ Credo mở đầu tới chữ Amen kết thúc gồm đúng 159 chữ Latinh. Khi phân tích theo mạch thần học và các vế xướng đáp của Ca đoàn Bình ca Gregoriano (Credo I tới Credo VI trong Kyriale Romanum), toàn bài được chia thành 16 mệnh đề lớn xoay quanh Ba Ngôi Thiên Chúa và bốn đặc tính của Hội Thánh.
Thường tụng khi
Tuyên xưng đức tin sau bài giảng trong Thánh Lễ Chúa Nhật và các ngày Lễ Trọng (Sollemnitas), các kỳ công đồng, lễ truyền chức Giám mục và tuyên khấn trọng thể

ITrước Khi Đọc: Tín Biểu Của Các Công Đồng Trong Phụng Vụ Thánh Lễ Rôma

Trong mọi Thánh Lễ ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ Trọng tại các nhà thờ Công Giáo khắp hoàn cầu, ngay sau khi linh mục hoặc phó tế kết thúc bài giảng và thinh lặng giây lát, toàn thể cộng đoàn cùng đứng lên. Từ cung thánh, chủ tế cất cao lời xướng mở đầu Tôi tin kính một Thiên Chúa (trong các lễ hát trọng thể bằng tiếng Latinh là câu xướng bình ca Credo in unum Deum), rồi hàng ngàn tín hữu đồng thanh nối tiếp: là Cha toàn năng, Đấng tạo thành trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình. Đó chính là Kinh Tin Kính Công Đồng Nicea - Constantinopolis theo văn bản chuẩn của Sách Lễ Rôma (Missale Romanum), bản tuyên ngôn đức tin hùng tráng nhất của phụng vụ Kitô Giáo.

Nếu như Kinh Tin Kính Các Thánh Tông Đồ (Symbolum Apostolorum) là bản kinh Rửa Tội ngắn gọn dùng hằng ngày ở đầu chuỗi Mân Côi và trong giờ kinh tối gia đình, thì Kinh Tin Kính Công Đồng Nicea - Constantinopolis (Symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum) được người giáo dân Việt Nam quen gọi là Kinh Tin Kính dài hay Kinh Tin Kính đọc trong Lễ. Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (viết tắt là GLHTCG) số 195 khẳng định rằng uy thế độc nhất vô nhị của bản kinh này bắt nguồn từ việc nó được đúc kết bởi hai Công đồng chung (Đại kết) đầu tiên của toàn thể Hội Thánh chưa phân rẽ là Công đồng Nicea I (năm 325) và Công đồng Constantinopolis I (năm 381), nên cho tới tận hôm nay vẫn là mẫu số chung nối kết các Giáo hội Đông phương và Tây phương.

Tại Vạn Đạo Đường, văn bản gốc tiếng Hy Lạp Koine của năm 381 (bắt đầu bằng động từ số nhiều Pisteuomen, nghĩa là Chúng tôi tin) đã được khảo cứu riêng trong chuyên khảo Kinh Tin Kính Nicea - Constantinopolis bản gốc Hy Lạp thuộc nhánh Chính Thống Giáo. Chuyên khảo hiện tại thuộc nhánh Công Giáo tập trung trọn vẹn vào văn bản chuẩn tiếng Latinh trong Sách Lễ Rôma (Missale Romanum) cùng các bản dịch phụng vụ Tây phương. Khi đi vào truyền thống phụng vụ Latinh của Tòa Thánh Rôma, văn bản này mang ba đặc điểm ngữ văn và thần học riêng biệt cần được khảo sát kỹ lưỡng: thứ nhất là việc chuyển toàn bộ các động từ chính sang ngôi thứ nhất số ít (Credo, Confiteor, Et exspecto) để khớp với truyền thống tuyên tín cá nhân của Giáo hội Rôma; thứ hai là hệ thống thuật ngữ Latinh do thánh Hilariô thành Poitiers, thánh Ambrôsiô, thánh Giêrônimô và thánh Augustinô rèn giũa, nổi bật nhất là chữ consubstantialem Patri (đồng bản tính với Đức Chúa Cha); và thứ ba là sự hiện diện của từ Filioque (và bởi Đức Chúa Con) trong mệnh đề tuyên xưng sự nhiệm xuất của Đức Chúa Thánh Thần.

Trang chuyên khảo này trình bày bảng kinh bốn cột gồm 16 mệnh đề đầy đủ của Sách Lễ Rôma: cột một là nguyên văn Latinh chuẩn (editio typica tertia); cột hai là phiên âm phát âm Latinh Giáo hội kèm lời đọc phụng vụ hiện hành của Hội đồng Giám mục Việt Nam và bản đọc cổ truyền; cột ba là dịch nghĩa sát chữ và chú giải thần học tiếng Việt; cột bốn là bản dịch tiếng Anh chuẩn trong Roman Missal. Tiếp theo là phần giải nghĩa chuyên sâu từng mệnh đề, phân tích cấu trúc Ba Ngôi và lịch sử đưa Kinh Tin Kính vào Thánh Lễ, cùng khảo cứu quá trình chuyển dịch từ các bản sách kinh chữ Quốc ngữ cổ thế kỷ mười bảy tới bản phụng vụ thống nhất tại Việt Nam hôm nay.

Theo sử liệu

Theo sử liệu giáo hội học và phụng vụ học (J. N. D. Kelly, Early Christian Creeds; Josef Andreas Jungmann, Missarum Sollemnia), văn bản Kinh Tin Kính Nicea - Constantinopolis vốn được soạn bằng tiếng Hy Lạp tại vùng Tiểu Á vào thế kỷ thứ tư để giải quyết hai cuộc khủng hoảng giáo lý lớn nhất thời giáo phụ. Năm 325, trước học thuyết của linh mục Arius tại Alexandria cho rằng Ngôi Lời chỉ là một thụ tạo bậc cao được Thiên Chúa dựng nên từ hư không và có một thời chưa từng hiện hữu, hơn ba trăm giám mục họp tại thành Nicea (nay là Iznik, Thổ Nhĩ Kỳ) đã đưa vào tín biểu các mệnh đề khẳng định Đức Giêsu Kitô là Thiên Chúa bởi Thiên Chúa, Ánh Sáng bởi Ánh Sáng, Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật, được sinh ra mà không phải được tạo thành, đồng bản thể với Đức Chúa Cha. Tới năm 381, trước phái Pneumatomachi (những kẻ chống lại Thánh Thần, gắn với tên Giám mục Macedonius thành Constantinopolis) phủ nhận thần tính của Ngôi Ba, một trăm năm mươi giám mục họp tại thủ đô Constantinopolis đã mở rộng phần thứ ba của bản kinh, tuyên xưng Đức Chúa Thánh Thần là Chúa và là Đấng ban sự sống, Đấng cùng được phụng thờ và tôn vinh với Chúa Cha và Chúa Con.

Ngay sau Công đồng Chalcedon năm 451, văn bản năm 381 được dịch sang tiếng Latinh trong các bộ sưu tập giáo luật tại Rôma và Bắc Phi (như bản dịch của Dionysius Exiguus đầu thế kỷ thứ sáu). Tuy nhiên, trong suốt nhiều thế kỷ đầu, bản kinh này chỉ dùng trong nghi thức Rửa Tội và các công đồng chứ chưa đọc trong Thánh Lễ. Việc đưa Kinh Tin Kính vào hát trong Thánh Lễ khởi phát từ phương Đông tại Antiôkhia (khoảng năm 473 tới 511) rồi tới Constantinopolis (năm 568 dưới triều Hoàng đế Justinus II). Ở phương Tây, Công đồng Toledo lần thứ ba tại Tây Ban Nha năm 589, khi vua Reccared và dân tộc Visigoth từ bỏ phái Arius để trở về hiệp thông Công Giáo, đã truyền đọc Kinh Tin Kính lớn tiếng trong mọi Thánh Lễ trước Kinh Lạy Cha, và chính trong văn kiện Toledo 589 này, cụm từ ex Patre et Filio procedentem (nhiệm xuất từ Chúa Cha và Chúa Con, tức Filioque) được công bố trang trọng để nhấn mạnh rằng Chúa Con hoàn toàn ngang hàng với Chúa Cha. Từ Tây Ban Nha, tập tục hát Credo trong Thánh Lễ sau bài Tin Mừng lan sang Ireland, Anh quốc và triều đình nhà Carolingian của Hoàng đế Charlemagne tại Aachen (năm 798). Cuối cùng, vào tháng 2 năm 1014, khi Hoàng đế La Mã Thần thánh Henricus II tới Rôma lãnh vương miện và ngạc nhiên thấy nhà thờ Rôma chưa hát Credo trong Thánh Lễ, Giáo hoàng Bênêđictô VIII đã chính thức chấp thuận đưa văn bản Latinh này vào Sách Lễ Rôma cho các ngày Chúa Nhật và lễ trọng.

IIToàn Văn Mười Sáu Mệnh Đề (Bản Chuẩn Missale Romanum)

Nghe nguyên văn, bản ghi âm người tụngGhi âm: UK Master Academy
Nguyên văn 16 mệnh đề Latinh theo Sách Lễ Rôma (Missale Romanum, editio typica tertia). Cột hai ghi phiên âm phát âm Latinh Giáo hội kèm lời đọc phụng vụ hiện hành của HĐGMVN và lời kinh cổ truyền. Cột ba và cột bốn là dịch nghĩa thần học tiếng Việt và bản tiếng Anh chuẩn.
CâuNguyên văn Latinh (Missale Romanum)Phiên âm Latinh và Bản đọc tại Việt NamDịch nghĩa sát chữ và Giải thíchBản tiếng Anh (Roman Missal)
1Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium.[Kré-đô in ú-num Đé-um, Pá-trem om-ni-pô-tén-tem, phak-tố-rem ché-li ét tér-rê, vi-zi-bí-li-um óm-ni-um ét in-vi-zi-bí-li-um.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Tôi tin kính một Thiên Chúa là Cha toàn năng, Đấng tạo thành trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình. (Bản cổ truyền: Tôi tin kính một Đức Chúa Trời là Cha phép tắc vô cùng dựng nên trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình.)Mệnh đề I: Tôi đặt trọn niềm tin vào một Thiên Chúa duy nhất, là Người Cha toàn năng, Đấng làm nên bầu trời và mặt đất, tức toàn thể vạn vật có thể nhìn thấy được (thế giới vật chất) và không nhìn thấy được (thế giới thiêng liêng của các thiên thần).Clause I: I believe in one God, the Father almighty, maker of heaven and earth, of all things visible and invisible. (Monotheistic confession of the Father as the all-powerful Creator of both the material cosmos and the spiritual realm of the angels.)
2Et in unum Dominum Iesum Christum, Filium Dei unigenitum, et ex Patre natum ante omnia saecula.[Ét in ú-num Đố-mi-num Y-ê-zum Krí-stum, Phí-li-um Đé-i u-ni-gé-ni-tum, ét éks Pá-trê ná-tum án-tê óm-ni-a sé-ku-la.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Tôi tin kính một Chúa Giêsu Kitô, Con Một Thiên Chúa, sinh bởi Đức Chúa Cha từ trước muôn đời. (Bản cổ truyền: Và một Đức Chúa Giêsu Kitô, Con Một Đức Chúa Trời, sinh bởi Đức Chúa Cha trước vô cùng.)Mệnh đề II: Và tôi tin vào một Chúa Tể duy nhất là Đức Giêsu Kitô, Người Con Độc Sinh của Thiên Chúa, Đấng được sinh ra từ chính Chúa Cha trước mọi thời đại, vượt trên mọi khởi đầu của thời gian.Clause II: I believe in one Lord Jesus Christ, the Only Begotten Son of God, born of the Father before all ages. (Confession of the one Lord Jesus Christ as the eternal, only-begotten Son generated from the Father prior to all time.)
3Deum de Deo, Lumen de Lumine, Deum verum de Deo vero,[Đé-um đê Đé-ô, Lú-men đê Lú-mi-nê, Đé-um vé-rum đê Đé-ô vé-rô,] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Người là Thiên Chúa bởi Thiên Chúa, Ánh Sáng bởi Ánh Sáng, Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật, (Bản cổ truyền: Người là Đức Chúa Trời bởi Đức Chúa Trời, sự sáng bởi sự sáng, Đức Chúa Trời thật bởi Đức Chúa Trời thật,)Mệnh đề III: Người là Thiên Chúa phát xuất từ Thiên Chúa, là Ánh Sáng phát xuất từ Ánh Sáng, là Thiên Chúa chân thật phát xuất từ Thiên Chúa chân thật, không hề suy giảm bản tính thần linh.Clause III: God from God, Light from Light, true God from true God, (Threefold Nicene affirmation that the Son shares the undiminished divine nature of the Father, as radiance streaming eternally from light.)
4genitum, non factum, consubstantialem Patri: per quem omnia facta sunt.[gé-ni-tum, non phák-tum, kon-sub-stan-tsi-á-lem Pá-tri: per kuem óm-ni-a phák-ta sunt.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: được sinh ra mà không phải được tạo thành, đồng bản tính với Đức Chúa Cha: nhờ Người mà muôn vật được tạo thành. (Bản cổ truyền: được sinh ra, chẳng phải dựng nên, đồng bản tính với Đức Chúa Cha, bởi Người mà muôn vật được dựng nên.)Mệnh đề IV: Người được sinh ra từ bản thể Chúa Cha chứ không phải là một thụ tạo được làm nên từ hư không, hoàn toàn đồng một bản tính thần linh với Chúa Cha; và chính nhờ Người mà muôn loài vạn vật đã được tạo dựng.Clause IV: begotten, not made, consubstantial with the Father; through him all things were made. (The Son is eternally begotten from the Father's essence, not a creature made out of nothing; he is of one and the same substance with the Father and the agent of all creation.)
5Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit de caelis.[Kuy próp-ter nôs hó-mi-nês ét próp-ter nó-stram sa-lú-tem đê-sén-đít đê ché-lis.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Vì loài người chúng ta và để cứu độ chúng ta, Người đã từ trời xuống thế. (Bản cổ truyền: Vì loài người chúng tôi và để cứu rỗi chúng tôi, Người đã từ trên trời xuống thế.)Mệnh đề V: Vì yêu thương loài người chúng ta và vì công cuộc cứu độ chúng ta khỏi tội lỗi và sự chết, Người đã tự nguyện hạ mình từ các tầng trời ngự xuống trần gian.Clause V: For us men and for our salvation he came down from heaven, (Transition from the eternal Trinity to the economy of salvation: out of love for humanity and to accomplish our redemption, the Word descended from heaven.)
6Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et homo factus est.[Ét in-kar-ná-tus ést đê Spí-ri-tu Sánk-tô éks Ma-rí-a Vír-gi-nê, ét hó-mô phák-tus ést.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Bởi phép Đức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria, và đã làm người. (Cúi mình sâu khi đọc câu này).Mệnh đề VI: Nhờ quyền năng của Chúa Thánh Thần, Ngôi Lời đã mặc lấy xác phàm từ cung lòng Đức Trinh Nữ Maria, và đã thực sự trở nên con người trọn vẹn cả hồn lẫn xác.Clause VI: and by the Holy Spirit was incarnate of the Virgin Mary, and became man. (The mystery of the Incarnation: by the power of the Holy Spirit, the eternal Word took flesh from the Virgin Mary and became truly human, body and rational soul.)
7Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato; passus et sepultus est,[Kru-chi-phík-sus é-tsi-am prô nó-bis súp Pón-tsi-ô Pi-lá-tô; pás-sus ét sê-púl-tus ést,] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Người chịu đóng đinh vào thập giá vì chúng ta, thời quan Phongxiô Philatô; Người chịu khổ hình và mai táng, (Bản cổ truyền: Người chịu đóng đanh trên cây Thánh giá vì chúng tôi, đời quan Phongxiô Philatô; chịu nạn và táng xác,)Mệnh đề VII: Chính vì chúng ta, Người đã bị đóng đinh vào thập giá dưới thời tổng trấn La Mã Phongxiô Philatô; Người đã chịu thương khó, chết thật và được chôn cất trong mồ.Clause VII: For our sake he was crucified under Pontius Pilate, he suffered death and was buried, (The historical reality and redemptive purpose of the Passion: crucified on our behalf under the Roman prefect Pontius Pilate, truly suffering death and burial.)
8et resurrexit tertia die, secundum Scripturas,[ét rê-zur-rék-sít tér-tsi-a đí-ê, sê-kún-đum Skrip-tú-ras,] Bản Sách Lễ HĐGMVN: ngày thứ ba Người sống lại như lời Thánh Kinh, (Bản cổ truyền: ngày thứ ba bởi trong kẻ chết mà sống lại như lời Kinh Thánh,)Mệnh đề VIII: Và vào ngày thứ ba, Người đã trỗi dậy vinh hiển từ cõi chết, ứng nghiệm trọn vẹn những lời ngôn sứ đã báo trước trong Thánh Kinh.Clause VIII: and rose again on the third day in accordance with the Scriptures. (The bodily Resurrection on the third day, fulfilling the prophecies of the Old Testament Scriptures as proclaimed in 1 Corinthians 15:4.)
9et ascendit in caelum, sedet ad dexteram Patris.[ét a-sén-đít in ché-lum, sé-đét át đék-stê-ram Pá-tris.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Người lên trời, ngự bên hữu Đức Chúa Cha. (Bản cổ truyền: Người lên trời ngự bên hữu Đức Chúa Cha.)Mệnh đề IX: Người đã thăng thiên về trời với thân xác phục sinh vinh hiển, và ngự tại vị thế vương quyền tối thượng bên hữu Chúa Cha.Clause IX: He ascended into heaven and is seated at the right hand of the Father. (The exaltation of the Risen Christ into heavenly glory and his present royal and priestly session at the Father's right hand.)
10Et iterum venturus est cum gloria, iudicare vivos et mortuos, cuius regni non erit finis.[Ét í-tê-rum ven-tú-rus ést kum gló-ri-a, yu-đi-ká-rê ví-vôs ét mór-tu-ôs, kú-yus rég-nhi non é-rít phí-nis.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Và Người sẽ lại đến trong vinh quang để phán xét kẻ sống và kẻ chết, Nước Người sẽ không bao giờ cùng.Mệnh đề X: Và Người sẽ ngự đến một lần nữa trong vinh quang rạng ngời để xét xử công minh kẻ sống và kẻ chết; triều đại vương quyền của Người sẽ tồn tại mãi mãi không có điểm kết thúc.Clause X: He will come again in glory to judge the living and the dead and his kingdom will have no end. (The glorious Second Coming to judge all humanity, and the everlasting endurance of Christ's messianic kingdom.)
11Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantem: qui ex Patre Filioque procedit.[Ét in Spí-ri-tum Sánk-tum, Đố-mi-num ét vi-vi-phi-kán-tem: kuy éks Pá-trê Phi-li-ố-kuê prô-ché-đít.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Tôi tin kính Đức Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa và là Đấng ban sự sống, Người bởi Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con mà ra.Mệnh đề XI: Và tôi đặt trọn niềm tin vào Đức Chúa Thánh Thần, là Chúa Tể và là Đấng làm cho muôn loài được sống, Đấng nhiệm xuất từ Chúa Cha và Chúa Con.Clause XI: I believe in the Holy Spirit, the Lord, the giver of life, who proceeds from the Father and the Son, (Confession of the Third Person of the Trinity as sovereign Lord and source of life, proceeding eternally from the Father and the Son.)
12Qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur: qui locutus est per prophetas.[Kuy kum Pá-trê ét Phí-li-ô sí-mul a-đô-rá-tur ét kon-glô-ri-phi-ká-tur: kuy lô-kú-tus ést per prô-phé-tas.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Người được phụng thờ và tôn vinh cùng với Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con: Người đã dùng các tiên tri mà phán dạy.Mệnh đề XII: Người được tôn thờ và ca tụng vinh hiển ngang hàng cùng một trật với Chúa Cha và Chúa Con; chính Người đã linh hứng và phán dạy qua miệng các ngôn sứ.Clause XII: who with the Father and the Son is adored and glorified, who has spoken through the prophets. (Doxological proof of the Spirit's full divinity: receiving equal worship and glory with the Father and the Son, and inspiring the biblical prophets.)
13Et unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam.[Ét ú-nam, sánk-tam, ka-thó-li-kam ét a-pô-stó-li-kam Ek-klê-zí-am.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Tôi tin Hội Thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền. (Bản cổ truyền: Tôi tin có một Hội Thánh, thánh thiện, công giáo và tông truyền.)Mệnh đề XIII: Và tôi tin nhận Hội Thánh mang bốn đặc tính cốt yếu: duy nhất trong đức tin, thánh thiện nhờ ân sủng, phổ quát (công giáo) cho toàn nhân loại và bắt nguồn từ nền tảng các Tông Đồ (tông truyền).Clause XIII: I believe in one, holy, catholic and apostolic Church. (Belief in the Church defined by its four essential marks: one in faith, holy in grace, catholic in universality, and apostolic in foundation and succession.)
14Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum.[Kon-phí-tê-or ú-num bap-tíz-ma in rê-mis-si-ố-nem pek-ka-tố-rum.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Tôi tuyên xưng có một phép Rửa để tha tội.Mệnh đề XIV: Tôi công khai tuyên nhận chỉ có một bí tích Rửa Tội duy nhất được thiết lập để xóa bỏ tội lỗi và tái sinh con người trong đời sống ân sủng.Clause XIV: I confess one Baptism for the forgiveness of sins (Solemn acknowledgment of the single, unrepeatable sacrament of Baptism instituted for the remission of sins and rebirth in Christ.)
15Et exspecto resurrectionem mortuorum,[Ét ek-spék-tô rê-zur-rek-tsi-ố-nem mor-tu-ố-rum,] Bản Sách Lễ HĐGMVN: Tôi trông đợi kẻ chết sống lại,Mệnh đề XV: Và tôi ôm ấp niềm hy vọng vững vàng ngóng trông biến cố những người đã qua đời được trỗi dậy phục sinh trong ngày sau hết,Clause XV: and I look forward to the resurrection of the dead (Eschatological hope awaiting the bodily resurrection of all who have died at the end of time,)
16et vitam venturi saeculi. Amen.[ét ví-tam ven-tú-ri sé-ku-li. Á-men.] Bản Sách Lễ HĐGMVN: và sự sống đời sau. Amen. (Bản cổ truyền: và sự sống đời sau vậy. Amen.)Mệnh đề XVI: cùng sự sống vĩnh cửu của thế giới tương lai trong vinh quang Thiên Chúa. Amen (Quả thật như vậy, con xin xác tín).Clause XVI: and the life of the world to come. Amen. (and eternal life in the transfigured new creation of the age to come, sealed with the Hebrew affirmation Amen.)

IIIGiải Nghĩa Chuyên Sâu Mười Sáu Mệnh Đề Thần Học

Mười sáu mục dưới đây phân tích chi tiết từng mệnh đề của văn bản Latinh trong Sách Lễ Rôma. Khác với lối trần thuật lịch sử giản dị của Kinh Tin Kính Các Thánh Tông Đồ, mỗi câu chữ trong Tín Biểu Nicea - Constantinopolis đều được các Nghị phụ cân nhắc từng tiếp đầu ngữ và giới từ để đóng đinh chân lý mạc khải trước các trào lưu triết học Hy-La cổ đại. Phần giải nghĩa dưới đây đối chiếu ngữ pháp Latinh với nguyên bản Hy Lạp của Công đồng, giải thích các thuật ngữ trong Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo và làm rõ cách chọn từ của bản dịch phụng vụ tiếng Việt.

Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium.
Mệnh đề I: Một Thiên Chúa duy nhất, Cha toàn năng và Đấng tạo thành hữu hình cùng vô hình

Văn bản Latinh mở đầu bằng động từ ngôi thứ nhất số ít Credo (Tôi tin), dịch động từ số nhiều Pisteuomen (Chúng tôi tin) của nguyên bản Hy Lạp năm 325 và 381. Việc chuyển sang chữ Credo giúp lời tuyên tín công đồng hòa nhập trọn vẹn vào truyền thống phụng vụ Rôma, nơi mỗi tín hữu đứng trước mặt Chúa và cộng đoàn để trực tiếp cam kết đức tin bằng chính ngôi vị của mình. Ngay sau động từ Credo in là số từ unum (một): in unum Deum (vào một Thiên Chúa duy nhất). Đây là lời tuyên xưng độc thần giáo nối tiếp kinh Shema Yisrael của Cựu Ước (Đệ Nhị Luật 6:4), khẳng định tính duy nhất tuyệt đối của bản thể thần linh trước thuyết đa thần của đế quốc La Mã cũng như thuyết nhị nguyên của phái Ngộ Đạo.

Danh từ factorem (Đấng tạo thành, từ động từ facere là làm ra, dịch chữ Hy Lạp poieten) đi liền với cặp phạm trù triết học và thần học visibilium omnium et invisibilium (muôn vật hữu hình và vô hình, rút từ thư Côlôsê 1:16). Theo GLHTCG số 325 tới 327 và Công đồng Lateranô IV (năm 1215), việc thêm cụm từ muôn vật hữu hình và vô hình có mục đích rất rõ ràng: khẳng định rằng không chỉ vũ trụ vật chất nhìn thấy bằng mắt thường mà cả thế giới thiêng liêng vô hình của các phẩm trật thiên thần đều do một mình Thiên Chúa dựng nên từ hư không, không có bất kỳ thế lực trung gian hay ác thần đồng vĩnh cửu nào tự tồn tại ngoài Thiên Chúa.

Et in unum Dominum Iesum Christum, Filium Dei unigenitum, et ex Patre natum ante omnia saecula.
Mệnh đề II: Một Chúa Giêsu Kitô, Con Một sinh bởi Chúa Cha từ trước muôn đời

Song hành hoàn hảo với cụm in unum Deum ở mệnh đề một là cụm in unum Dominum Iesum Christum (vào một Chúa duy nhất là Đức Giêsu Kitô), lấy trực tiếp từ công thức tuyên tín cổ xưa của thánh Phaolô trong thư thứ nhất Cô-rinh-tô chương 8 câu 6: Đối với chúng ta, chỉ có một Thiên Chúa là Cha, Đấng tạo thành vạn vật, và một Chúa là Đức Giêsu Kitô, nhờ Người mà vạn vật hiện hữu. Tính từ Latinh unigenitum (Con Một, Con Độc Sinh, ghép từ unus là một và genitus là được sinh ra) dịch sát chữ Hy Lạp monogene trong Tin Mừng Gioan 1:14 và 1:18.

Vế thứ hai, et ex Patre natum ante omnia saecula (sinh bởi Đức Chúa Cha từ trước muôn đời, bản cổ truyền dịch là trước vô cùng), là mũi nhọn đầu tiên bác bỏ học thuyết của Arius. Arius từng lập luận theo kiểu sinh học con người rằng nếu Chúa Cha sinh ra Chúa Con thì Chúa Cha phải có trước, và đã có một lúc Chúa Con chưa hiện hữu (câu khẩu hiệu nổi tiếng của phái Arius là đã có lúc Người không hiện hữu). Các Nghị phụ tại Nicea và Constantinopolis đáp lại bằng cụm trạng từ thời gian ante omnia saecula (trước mọi thời đại, trước khi thời gian được tạo dựng): sự sinh ra của Ngôi Lời từ Chúa Cha là một sự sinh ra vĩnh cửu nội tại trong lòng Thiên Chúa (generatio aeterna), hoàn toàn vượt ngoài dòng thời gian vật lý.

Deum de Deo, Lumen de Lumine, Deum verum de Deo vero,
Mệnh đề III: Thiên Chúa bởi Thiên Chúa, Ánh Sáng bởi Ánh Sáng, Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật

Ba cụm danh từ ghép bằng giới từ chỉ nguồn gốc de (bởi, từ nơi) tạo thành cao trào thi ca và thần học của toàn bộ bản kinh: Deum de Deo, Lumen de Lumine, Deum verum de Deo vero. Trong nguyên bản Nicea năm 325 có đủ cả ba vế này; bản Hy Lạp Constantinopolis năm 381 rút gọn vế đầu, nhưng văn bản phụng vụ Latinh của Giáo hội Tây phương (Missale Romanum) đã giữ trọn vẹn cả ba nhịp tam tấu từ truyền thống Nicea cổ để làm sáng tỏ mầu nhiệm Ngôi Hai phát xuất từ Ngôi Nhất.

Hình ảnh Lumen de Lumine (Ánh Sáng bởi Ánh Sáng, dịch chữ Hy Lạp Phos ek Photos) được các Giáo phụ như thánh Giustinô Tử Đạo, Tertullianus và thánh Athanasiô thành Alexandria dùng làm ẩn dụ kinh điển nhất để giải thích sự sinh ra vĩnh cửu của Ngôi Lời: giống như từ một ngọn đuốc đang cháy rực người ta châm sang ngọn đuốc thứ hai mà ngọn đuốc đầu không hề bị vơi bớt ánh sáng, hay như mặt trời vừa hiện hữu là đã phát ra tia sáng mà không có khoảng cách thời gian giữa mặt trời và ánh sáng, thì Chúa Con cũng phát xuất từ Chúa Cha như phản ánh vẻ huy hoàng và hình ảnh trung thực của bản thể Thiên Chúa (thư Do Thái 1:3). Vế thứ ba Deum verum de Deo vero (Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật) khóa chặt mọi lối giải thích lắt léo của phái Bán Arius vốn chịu gọi Đức Kitô là Thiên Chúa nhưng chỉ hiểu theo nghĩa danh dự hoặc nghĩa bóng.

genitum, non factum, consubstantialem Patri: per quem omnia facta sunt.
Mệnh đề IV: Được sinh ra mà không phải được tạo thành, đồng bản tính với Đức Chúa Cha

Cặp phân từ đối lập genitum, non factum (được sinh ra, chứ không phải được làm nên hay tạo thành) vạch ra ranh giới bản thể học tuyệt đối giữa Đấng Tạo Hóa và loài thụ tạo. Trong thần học Kitô Giáo, tạo thành (facere, creare) là gọi một vật từ hư không bước vào hiện hữu bên ngoài bản thể của người tạo tác; còn sinh ra (gignere, generare) là truyền thông trọn vẹn chính bản tính của người cha cho người con. Vì được sinh ra từ chính bản thể của Chúa Cha, Chúa Con không thuộc về hàng ngũ thụ tạo.

Đỉnh cao của mệnh đề thứ tư nằm ở thuật ngữ consubstantialem Patri (đồng bản tính, hay đồng bản thể với Đức Chúa Cha). Chữ Latinh consubstantialis (ghép từ tiếp đầu ngữ con- là cùng chung, và substantia là bản thể, bản tính) đã được Tertullianus và thánh Hilariô thành Poitiers dùng để dịch chính xác chữ Hy Lạp homoousion to Patri của Công đồng Nicea năm 325. Trong ấn bản Sách Lễ Rôma tiếng Anh năm 2011, Tòa Thánh đã quyết định thay cách dịch cũ năm 1975 (one in Being with the Father) bằng chữ chuẩn xác consubstantial with the Father, hoàn toàn tương ứng với cụm từ đồng bản tính với Đức Chúa Cha mà Giáo hội Công Giáo Việt Nam đã sử dụng chính xác từ lâu. Vế kết per quem omnia facta sunt (nhờ Người mà muôn vật được tạo thành, lấy từ Tin Mừng Gioan 1:3) khẳng định vai trò trung gian sáng tạo của Ngôi Lời: Đấng mà nhờ đó muôn loài thụ tạo được dựng nên thì chính Ngài không thể là một thụ tạo.

Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit de caelis.
Mệnh đề V: Vì loài người chúng ta và để cứu độ chúng ta, Người đã từ trời xuống thế

Từ mệnh đề thứ năm, mạch kinh chuyển từ bình diện thần học nội tại của Ba Ngôi (theologia) sang bình diện nhiệm cục cứu độ trong lịch sử (oeconomia). Việc lặp lại hai lần giới từ chỉ mục đích propter (vì, để cho): propter nos homines (vì loài người chúng ta) và propter nostram salutem (và vì ơn cứu độ của chúng ta) cho thấy động cơ duy nhất khiến Ngôi Hai Thiên Chúa bước vào lịch sử nhân loại là tình yêu thương cứu chuộc nhưng không của Thiên Chúa.

Theo GLHTCG số 456 tới 460, các Giáo phụ khi suy niệm câu này đã đúc kết bốn lý do vì sao Ngôi Lời lại descendit de caelis (từ trời xuống thế): thứ nhất là để cứu chúng ta bằng cách giao hòa nhân loại tội lỗi với Thiên Chúa; thứ hai là để con người nhận biết tình yêu vô biên của Thiên Chúa qua dung mạo hữu hình của Đức Kitô; thứ ba là để nêu gương mẫu hoàn hảo về sự thánh thiện và khiêm nhường; và thứ tư là để cho con người được thông phần vào bản tính thần linh, như câu châm ngôn bất hủ của thánh Irênê thành Lyon và thánh Athanasiô: Con Thiên Chúa đã làm người để con người được trở nên con Thiên Chúa.

Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et homo factus est.
Mệnh đề VI: Nhập thể bởi phép Chúa Thánh Thần trong lòng Trinh Nữ Maria và đã làm người

Đây là tâm điểm quy tụ của toàn bộ mười sáu mệnh đề, nơi thần tính vĩnh cửu và nhân tính lịch sử kết hợp trong một ngôi vị duy nhất (unio hypostatica). Động từ Latinh incarnatus est (đã nhập thể, từ chữ in- và caro, carnis là thịt, xác phàm, dịch chữ Hy Lạp sarkothenta) quy chiếu trực tiếp về câu tuyên ngôn của Tin Mừng Gioan chương 1 câu 14: Verbum caro factum est (Ngôi Lời đã trở nên người phàm). Cụm từ de Spiritu Sancto ex Maria Virgine (bởi phép Đức Chúa Thánh Thần, từ lòng Trinh Nữ Maria) được Công đồng Constantinopolis năm 381 thêm vào bản Nicea năm 325 để làm rõ tác động đồng thời của quyền năng Chúa Thánh Thần và sự cộng tác mẫu tử thật sự của Đức Maria.

Vế kết et homo factus est (và đã làm người, dịch chữ Hy Lạp enanthropesanta) mang ý nghĩa giáo lý quyết định chống lại thuyết của Apollinarius thành Laodicea vào cuối thế kỷ thứ tư. Apollinarius cho rằng khi Ngôi Lời nhập thể, Ngài chỉ lấy thân xác vật lý của con người (caro), còn linh hồn có lý trí của con người bị thay thế bởi chính Ngôi Lời thần linh. Bằng cách đặt incarnatus est (mặc lấy xác phàm) đi đôi với et homo factus est (trở nên con người trọn vẹn), Công đồng khẳng định Đức Kitô đã mang lấy toàn bộ bản tính nhân loại gồm cả thân xác lẫn linh hồn có lý trí, như nguyên tắc cứu độ của thánh Grêgôriô Nazianzênô: Cái gì không được đảm nhận thì không được cứu chữa. Trong nghi thức Thánh Lễ Rôma, suốt hai phần câu này, linh mục và toàn thể cộng đoàn đều cúi đầu sâu (và quỳ gối trong ngày Đại lễ Truyền Tin 25 tháng 3 cùng Đại lễ Giáng Sinh 25 tháng 12) để thờ lạy mầu nhiệm Nhập Thể.

Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato; passus et sepultus est,
Mệnh đề VII: Chịu đóng đinh vào thập giá vì chúng ta thời Phongxiô Philatô, chịu khổ hình và mai táng

Mệnh đề thứ bảy đưa thêm cụm đại từ pro nobis (vì chúng ta, thay cho chúng ta) mà Kinh Tin Kính Các Thánh Tông Đồ không có: Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato. Hai chữ pro nobis nối liền mầu nhiệm Thập Giá ở mệnh đề bảy với cụm propter nos homines ở mệnh đề năm, khẳng định giá trị đền thay và cứu chuộc phổ quát của hiến tế trên đồi Golgotha theo thư Rôma chương 5 câu 8 và thư thứ nhất Cô-rinh-tô chương 15 câu 3.

Việc ghi danh tổng trấn La Mã sub Pontio Pilato (dưới thời quan Phongxiô Philatô, cai trị xứ Giuđê từ năm 26 tới năm 36 Công Nguyên) xuất phát từ chính bản tuyên tín Constantinopolis năm 381 nhằm định vị cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu vào biên niên sử nhân loại. Hai động từ tiếp theo, passus et sepultus est (đã chịu khổ hình và được mai táng), xác nhận rằng Đấng đồng bản tính với Chúa Cha đã thực sự nếm trải nỗi đau đớn thể xác, cái chết con người và sự tĩnh lặng của nấm mồ đá.

et resurrexit tertia die, secundum Scripturas,
Mệnh đề VIII: Ngày thứ ba Người sống lại như lời Thánh Kinh

Nếu như Kinh Tin Kính Các Thánh Tông Đồ chỉ nói ngày thứ ba bởi trong kẻ chết mà sống lại, thì Kinh Tin Kính Nicea - Constantinopolis bổ sung thêm cụm từ then chốt: secundum Scripturas (như lời Thánh Kinh, theo đúng các sách Thánh Kinh). Cụm từ này trích nguyên văn từ lời truyền thống cổ sơ nhất mà thánh Phaolô đã lãnh nhận và truyền lại trong thư thứ nhất Cô-rinh-tô chương 15 câu 4: Người đã được mai táng, và ngày thứ ba đã trỗi dậy theo lời Thánh Kinh.

Theo GLHTCG số 652, chữ secundum Scripturas cho thấy biến cố Phục Sinh của Đức Kitô không phải là một sự việc ngẫu nhiên tách rời lịch sử, nhưng là sự hoàn tất toàn bộ lời hứa của Cựu Ước từ Thánh Vịnh 16 câu 10 (Chúa chẳng đành bỏ mặc con trong cõi âm ty, không để kẻ hiếu trung phải hư nát trong phần mộ), ngôn sứ Hôsê chương 6 câu 2 (Ngày thứ ba, Người sẽ cho chúng ta đứng dậy) cho tới điềm báo ngôn sứ Giôna ở trong bụng cá ba ngày ba đêm mà chính Chúa Giêsu đã viện dẫn. Trên đường đi Emmaus vào chiều ngày Phục Sinh, chính Đấng Phục Sinh đã bắt đầu từ ông Môsê và tất cả các ngôn sứ mà giải thích cho hai môn đệ những gì liên quan đến Người trong toàn bộ Thánh Kinh (Luca 24:27).

et ascendit in caelum, sedet ad dexteram Patris.
Mệnh đề IX: Người lên trời, ngự bên hữu Đức Chúa Cha

Động từ ascendit in caelum (lên trời, dùng giới từ in chỉ sự đi vào trong cõi trời vinh hiển) nối liền với động từ ở thời hiện tại sedet ad dexteram Patris (đang ngự bên hữu Đức Chúa Cha). Trong ngữ pháp Latinh của bản kinh, sau hàng loạt các động từ ở thời quá khứ hoàn thành dùng cho các biến cố lịch sử một lần dứt khoát (descendit, incarnatus est, homo factus est, crucifixus, passus, sepultus est, resurrexit, ascendit), động từ sedet đột ngột chuyển sang thời hiện tại để diễn tả trạng thái vương quyền và tư tế hằng sống của Đức Kitô Phục Sinh ngay lúc này bên tòa Chúa Cha, nơi Người hằng chuyển cầu cho chúng ta (thư Do Thái 7:25).

Et iterum venturus est cum gloria, iudicare vivos et mortuos, cuius regni non erit finis.
Mệnh đề X: Người sẽ lại đến trong vinh quang để phán xét kẻ sống và kẻ chết, Nước Người sẽ không bao giờ cùng

Mệnh đề thứ mười bổ sung hai chi tiết quan trọng so với Tín Biểu Các Tông Đồ: cụm từ cum gloria (trong vinh quang) và vế kết cuius regni non erit finis (mà vương quốc của Người sẽ không có điểm kết thúc, bản Việt dịch là Nước Người sẽ không bao giờ cùng). Cụm cum gloria đối xứng trực tiếp với lần ngự đến thứ nhất trong khiêm hạ ẩn mình ở mệnh đề sáu: lần đầu Ngài đến trong thân phận tôi tớ chịu đóng đinh, còn lần thứ hai (iterum) vào ngày tận thế Ngài sẽ ngự đến trong toàn vẹn uy nghi thần linh (Mátthêu 25:31).

Vế cuius regni non erit finis được Công đồng Constantinopolis năm 381 lấy nguyên văn từ lời sứ thần Gabriel truyền tin cho Đức Maria trong Tin Mừng Luca chương 1 câu 33, nhưng mang một mục đích lịch sử rất cụ thể: bác bỏ thuyết của Giám mục Marcellus thành Ancyra ở thế kỷ thứ tư. Marcellus từng chủ trương rằng vương quyền làm người của Đức Kitô chỉ có tính chất tạm thời trong lịch sử cứu độ, và tới ngày tận thế khi muôn vật quy phục Chúa Cha (1 Cô-rinh-tô 15:28), Ngôi Lời sẽ trút bỏ nhân tính để quay về trạng thái thuần túy thần linh như trước khi tạo dựng, khiến vương quốc của Đức Kitô chấm dứt. Công đồng năm 381 đã đưa câu của Luca 1:33 vào bản kinh để khẳng định nhân tính vinh hiển và vương quyền của Đức Kitô tồn tại vĩnh viễn muôn đời.

Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantem: qui ex Patre Filioque procedit.
Mệnh đề XI: Đức Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa và là Đấng ban sự sống, bởi Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con mà ra

Bước sang phần thứ ba của bản kinh, các Nghị phụ Constantinopolis năm 381 đã dùng những tước hiệu Kinh Thánh sâu sắc để tuyên xưng thần tính của Ngôi Ba mà không cần tạo ra các thuật ngữ triết học mới. Danh xưng Dominum (Chúa, tiếng Hy Lạp to Kyrion, rút từ thư thứ hai Cô-rinh-tô 3:17: Chúa đây chính là Thần Khí) đặt Chúa Thánh Thần ngang hàng với danh xưng Dominum của Chúa Kitô ở mệnh đề hai. Danh xưng vivificantem (Đấng làm cho sống, Đấng ban sự sống, dịch chữ Hy Lạp to Zoopoion, rút từ Gioan 6:63 và Rôma 8:11) tuyên xưng Ngài là nguồn mạch của cả sự sống tự nhiên trong vũ trụ lẫn sự sống ân sủng siêu nhiên.

Vế tiếp theo trong văn bản Latinh của Sách Lễ Rôma là qui ex Patre Filioque procedit (Đấng nhiệm xuất từ Chúa Cha và Chúa Con; chữ Filioque ghép từ Filio ở đoạt cách là Chúa Con và liên từ hậu tố -que là và). Trong nguyên bản Hy Lạp năm 381, câu này bám sát Tin Mừng Gioan 15:26: Đấng nhiệm xuất từ Chúa Cha (to ek tou Patros ekporeuomenon). Truyền thống thần học Latinh từ thánh Hilariô, thánh Ambrôsiô tới thánh Augustinô trong kiệt tác De Trinitate (Bàn về Ba Ngôi) đã làm sáng tỏ rằng vì Chúa Cha đã trao ban toàn bộ bản tính thần linh cho Chúa Con từ muôn đời, nên Chúa Thánh Thần nhiệm xuất từ Chúa Cha như nguồn mạch nguyên thủy (principium sine principio) đồng thời nhiệm xuất qua Chúa Con và từ cả hai Ngôi như từ một nguyên lý duy nhất (tamquam ex uno principio), như Công đồng Lyon II năm 1274, Công đồng Firenze năm 1439 và GLHTCG số 246 tới 248 giải thích.

Qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur: qui locutus est per prophetas.
Mệnh đề XII: Cùng được phụng thờ và tôn vinh với Chúa Cha và Chúa Con, đã dùng các tiên tri mà phán dạy

Nếu ở mệnh đề bốn thần tính của Chúa Con được khẳng định bằng phạm trù bản thể học (consubstantialem Patri), thì ở mệnh đề mười hai thần tính của Chúa Thánh Thần được khẳng định bằng phạm trù phụng vụ thờ phượng (doxologia): Qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur (Đấng cùng được thờ lạy và cùng được tôn vinh đồng một trật với Chúa Cha và Chúa Con). Lập luận này đến trực tiếp từ tác phẩm Bàn về Chúa Thánh Thần (De Spiritu Sancto) của thánh Basiliô Cả năm 375: trong Kitô Giáo, hành vi thờ lạy tuyệt đối (adoratio, tiếng Hy Lạp latreia, proskynesis) chỉ được phép dâng lên một mình Thiên Chúa; vì trong bí tích Rửa Tội và trong các kinh vinh tụng Hội Thánh luôn thờ lạy và tôn vinh Chúa Thánh Thần ngang hàng (simul) với Chúa Cha và Chúa Con, nên Chúa Thánh Thần chắc chắn là Thiên Chúa thật chứ không thể là một thụ tạo như phái Macedonius lầm tưởng.

Vế thứ hai, qui locutus est per prophetas (Người đã phán dạy qua các ngôn sứ, bản Việt đọc là đã dùng các tiên tri mà phán dạy), khẳng định sự thống nhất của mặc khải giữa Cựu Ước và Tân Ước. Chính Chúa Thánh Thần của Đức Kitô đã linh hứng cho ông Môsê, vua Đavít, ngôn sứ Isaia và toàn bộ các tác giả Sách Thánh (thư thứ hai Phêrô 1:21), nhờ đó toàn bộ Kinh Thánh đều được viết ra dưới sự linh hứng của cùng một Thần Khí duy nhất.

Et unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam.
Mệnh đề XIII: Hội Thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền

Mệnh đề thứ mười ba đúc kết bốn dấu chỉ hay bốn đặc tính bản chất (quattuor notae Ecclesiae) của Hội Thánh Đức Kitô: unam (duy nhất), sanctam (thánh thiện), catholicam (công giáo, phổ quát) và apostolicam (tông truyền). Trong ngữ pháp Latinh của Sách Lễ Rôma, cụm từ này nối với động từ Credo ở trên nhưng bỏ giới từ in (chỉ dùng đối cách trực tiếp unam... Ecclesiam), nhằm phân biệt rõ: tín hữu đặt niềm tin cậy tuyệt đối vào Ba Ngôi Thiên Chúa (Credo in...), và tin nhận Hội Thánh như hiền thê và nhiệm thể được Thiên Chúa thiết lập.

Theo GLHTCG số 811 tới 870, bốn đặc tính này gắn kết chặt chẽ với nhau: Hội Thánh là duy nhất vì có một Chúa, một đức tin, một phép Rửa và một Thánh Thể quy tụ muôn dân; là thánh thiện không phải vì các thành viên trên trần thế đã hoàn toàn vô tội, mà vì Đức Kitô là Đầu của Hội Thánh đã hiến mình thánh hóa Hội Thánh và ban đầy các phương tiện cứu độ; là công giáo (phổ quát) vì nắm giữ trọn vẹn kho tàng đức tin và được sai đi tới mọi dân tộc, mọi nền văn hóa và mọi thời đại; và là tông truyền vì được xây dựng trên nền tảng Mười Hai Thánh Tông Đồ, gìn giữ giáo huấn của các ngài và được cai quản bởi các Giám mục kế vị các Tông Đồ trong sự hiệp thông với Giám mục Rôma.

Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum.
Mệnh đề XIV: Tôi tuyên xưng có một phép Rửa để tha tội

Ở mệnh đề thứ mười bốn xuất hiện động từ chính thứ hai của bản kinh: Confiteor (Tôi tuyên xưng, dịch chữ Hy Lạp Homologoumen), đi liền với unum baptisma in remissionem peccatorum (một phép Rửa duy nhất để tha các tội lỗi). Cụm từ một phép Rửa rút từ thư Êphêsô chương 4 câu 5 (Một Chúa, một đức tin, một phép Rửa), còn mục đích để tha tội rút từ bài giảng đầu tiên của thánh Phêrô trong ngày lễ Ngũ Tuần ở sách Công Vụ Tông Đồ chương 2 câu 38.

Tại sao bản kinh lại nhấn mạnh một phép Rửa (unum baptisma)? Về phương diện lịch sử giáo lý, chữ unum khẳng định rằng bí tích Rửa Tội mang ấn tín thiêng liêng không thể xóa nhòa (character sacramentalis), nên mỗi người chỉ lãnh nhận phép Rửa đúng một lần duy nhất trong đời và không bao giờ được lặp lại, miễn là phép Rửa ấy được cử hành thành sự bằng nước thật nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Nhờ phép Rửa duy nhất ấy, người thụ tẩy được xóa sạch tội nguyên tổ cùng mọi tội cá nhân và được tháp nhập làm chi thể của Đức Kitô.

Et exspecto resurrectionem mortuorum,
Mệnh đề XV: Tôi trông đợi kẻ chết sống lại

Mệnh đề thứ mười lăm mở đầu bằng động từ chính thứ ba và cuối cùng của bản kinh: Et exspecto (Và tôi trông đợi, tôi ngóng chờ, dịch chữ Hy Lạp Prosdokomen). Nếu Credo là hành vi của nhân đức Tin hướng về Thiên Chúa và Confiteor là lời cam kết bí tích trong Hội Thánh hiện tại, thì exspecto là tiếng nói của nhân đức Cậy (Hy vọng Kitô giáo) hướng về tương lai cánh chung. Thay vì dùng cụm carnis resurrectionem (xác thịt sống lại) như Tín Biểu Rôma Cổ, bản Nicea - Constantinopolis dùng chữ Kinh Thánh trong thư thứ nhất Cô-rinh-tô chương 15 câu 12 và 21: resurrectionem mortuorum (sự sống lại của những kẻ đã chết), tuyên xưng rằng quyền năng đã làm cho Đức Kitô trỗi dậy từ mồ cũng sẽ làm cho toàn thể những người đã khuất được sống lại trong ngày sau hết.

et vitam venturi saeculi. Amen.
Mệnh đề XVI: Và sự sống đời sau. Amen.

Đích điểm cuối cùng của sự trông đợi Kitô giáo là vitam venturi saeculi (sự sống của thế giới sắp đến, bản Việt dịch gọn và chuẩn là sự sống đời sau, dịch cụm Hy Lạp zoen tou mellontos aionos). Trong tư tưởng Kinh Thánh, lịch sử được chia làm hai thời đại (saecula, tiếng Hy Lạp là aiones): thời đại hiện tại (hoc saeculum) còn mang dấu vết của sự hư nát, đau khổ và cái chết, và thời đại sắp đến (venturum saeculum) tức Trời Mới Đất Mới được khai mở viên mãn khi Đức Kitô quang lâm, nơi Thiên Chúa sẽ lau sạch mọi giọt nước mắt và không còn sự chết nữa (Khải Huyền 21:1 tới 4). Toàn bộ 159 chữ Latinh của bản kinh khép lại bằng tiếng thưa Amen, đóng ấn sự đồng thuận trọn vẹn của tâm trí và trái tim người tín hữu vào mười sáu mệnh đề đức tin.

IVCấu Trúc Ba Ngôi, Bốn Đặc Tính Hội Thánh Và Đối Chiếu Văn Bản Học

Khi đặt toàn văn 16 mệnh đề của Symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum trong Sách Lễ Rôma lên bàn phân tích cấu trúc, các nhà phụng vụ học và thần học chỉ ra rằng bản kinh được kiến tạo theo một đồ hình đối xứng nghiêm ngặt, kết hợp giữa trục dọc của Ba Ngôi Thiên Chúa (ba lần lặp giới từ Credo in...) và trục ngang của ba động từ hành vi tín hữu (Credo: Tôi tin; Confiteor: Tôi tuyên xưng; Exspecto: Tôi trông đợi).

Bảng tổng hợp dưới đây trình bày kiến trúc bốn phần của bản kinh trong tương quan giữa nguyên văn Latinh của Sách Lễ Rôma, nguyên bản Hy Lạp của hai Công đồng năm 325 và 381, và vị trí tương ứng trong Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo.

Kiến trúc thần học và ngữ văn của 16 mệnh đề Kinh Tin Kính Nicea - Constantinopolis trong Sách Lễ Rôma. Nguồn: Missale Romanum (2002), Denzinger-Hünermann (số 125 và 150) và Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo.
Phần cấu trúc và Động từ chínhCác mệnh đề trong Sách Lễ RômaTrọng tâm giáo lý và Căn cứ Công đồngĐặc trưng ngữ văn Latinh đối chiếu bản Hy Lạp 381
Phần I: Đức Chúa Cha (Credo in unum Deum)Mệnh đề 1 (15 chữ Latinh)Độc thần giáo Kitô giáo; Chúa Cha là nguồn mạch Ba Ngôi và Đấng Sáng Tạo vũ trụ hữu hình lẫn thế giới thiên thần vô hình (Nicea 325 & Constantinopolis 381).Đổi động từ số nhiều Hy Lạp Pisteuomen (Chúng tôi tin) sang số ít Latinh Credo (Tôi tin); dịch chữ poieten thành factorem (Đấng làm nên, tạo thành).
Phần II: Đức Chúa Con và Mầu nhiệm Cứu Độ (Et in unum Dominum)Mệnh đề 2 tới 10 (84 chữ Latinh, chiếm hơn một nửa toàn bài)Thần tính đồng bản thể của Ngôi Lời (Mệnh đề 2 tới 4, từ Nicea 325) và Nhiệm cục Nhập Thể, Thương Khó, Phục Sinh, Thăng Thiên, Quang Lâm (Mệnh đề 5 tới 10, hoàn chỉnh năm 381).Giữ nguyên câu Deum de Deo từ bản Nicea 325 (vốn lược bớt trong bản Hy Lạp 381); dùng thuật ngữ consubstantialem Patri để dịch chính xác chữ homoousion to Patri.
Phần III: Đức Chúa Thánh Thần (Et in Spiritum Sanctum)Mệnh đề 11 và 12 (29 chữ Latinh)Thần tính, quyền năng ban sự sống, sự nhiệm xuất, sự đồng phụng thờ với Chúa Cha và Chúa Con, và vai trò linh hứng qua các ngôn sứ (Constantinopolis 381).Có thêm từ Filioque (và bởi Đức Chúa Con) sau cụm ex Patre để diễn tả thần học Ba Ngôi phương Tây về việc Thánh Thần nhiệm xuất từ Chúa Cha và Chúa Con như một nguyên lý duy nhất.
Phần IV: Hội Thánh, Bí Tích và Cánh Chung (Confiteor... Et exspecto)Mệnh đề 13 tới 16 (31 chữ Latinh)Bốn đặc tính Hội Thánh (duy nhất, thánh thiện, công giáo, tông truyền), tính duy nhất của phép Rửa tha tội, sự phục sinh kẻ chết và sự sống đời sau.Bỏ giới từ in trước unam Ecclesiam; chuyển hai động từ Hy Lạp số nhiều Homologoumen và Prosdokomen sang số ít Confiteor (Tôi tuyên xưng) và Exspecto (Tôi trông đợi).

Khảo cứu lịch sử và thần học về từ Filioque trong văn bản Latinh

Theo sử liệu

Một trong những chủ đề học thuật quan trọng nhất khi đọc văn bản Latinh của Sách Lễ Rôma ở mệnh đề mười một (qui ex Patre Filioque procedit) là lịch sử và ý nghĩa của từ Filioque. Trong nguyên bản Hy Lạp của Công đồng Constantinopolis năm 381, câu này dùng động từ Hy Lạp ekporeuesthai (xuất phát từ nguồn gốc tối hậu): to ek tou Patros ekporeuomenon (Đấng xuất phát từ Chúa Cha). Trong ngôn ngữ thần học của các Giáo phụ Cappadocia (thánh Basiliô Cả, thánh Grêgôriô Nazianzênô và thánh Grêgôriô thành Nyssa), động từ ekporeuesthai chỉ được dùng riêng cho mối tương quan với Chúa Cha vì một mình Chúa Cha là nguyên thủy không có nguyên thủy (arche anais, monarchia của Chúa Cha).

Khi chuyển dịch sang tiếng Latinh, các Giáo phụ phương Tây sử dụng động từ procedere (nhiệm xuất, tiến ra), vốn có nghĩa rộng hơn chữ ekporeuesthai của tiếng Hy Lạp (tương đương chữ proienai). Ngay từ thế kỷ thứ tư và thứ năm, dựa trên lời Chúa Giêsu trong Tin Mừng Gioan 16:14 tới 15 (Thần Khí sẽ lấy cái của Thầy mà loan báo cho anh em; mọi sự Chúa Cha có đều là của Thầy) và Gioan 20:22 (Đức Giêsu thổi hơi ban Thánh Thần), thánh Hilariô thành Poitiers, thánh Ambrôsiô thành Milanô, thánh Augustinô và thánh Giáo hoàng Lêô Cả đã dạy rằng Chúa Thánh Thần nhiệm xuất từ Chúa Cha và Chúa Con. Tại Tây Ban Nha, để chống lại phái Arius của người Visigoth vốn hạ thấp Chúa Con xuống hàng thụ tạo, các công đồng tại Toledo (năm 447, 589, 633) đã đưa chữ Filioque vào bản kinh phụng vụ. Tới năm 1995, Hội đồng Giáo hoàng Cổ võ Sự Hiệp nhất các Kitô hữu đã công bố văn kiện lịch sử Truyền thống Hy Lạp và Truyền thống Latinh về sự nhiệm xuất của Chúa Thánh Thần, giải thích rằng hai công thức của Đông phương (từ Chúa Cha qua Chúa Con) và Tây phương (từ Chúa Cha và Chúa Con như từ một nguyên lý duy nhất) không hề mâu thuẫn nhau mà bổ túc cho nhau để cùng diễn tả một mầu nhiệm Ba Ngôi duy nhất. Trong các cuộc cử hành đại kết hoặc các Thánh Lễ Công Giáo Đông phương thuộc 23 Giáo hội địa phương hiệp thông với Rôma, Tòa Thánh hoàn toàn tôn trọng việc đọc bản kinh nguyên dạng năm 381 không có từ Filioque.

Theo giáo nghĩa

Theo Quy Chế Tổng Quát Sách Lễ Rôma (Institutio Generalis Missalis Romani, số 67 và 68), mục đích của việc đọc hoặc hát Kinh Tin Kính trong Thánh Lễ là để toàn thể dân chúng quy tụ cùng đáp lại Lời Chúa vừa được công bố trong các bài đọc Sách Thánh và được giải thích trong bài giảng, đồng thời nhắc nhớ lại quy chuẩn đức tin trước khi bước vào phần Phụng vụ Thánh Thể để cử hành mầu nhiệm đức tin. Cử chỉ phụng vụ bắt buộc kèm theo bản kinh này được quy định rõ trong Ordo Missae số 18: tất cả mọi người đứng nghiêm trang suốt bài kinh; khi đọc tới câu Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et homo factus est (Bởi phép Đức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria, và đã làm người), mọi người cúi mình sâu (ad haec verba omnes se inclinant); riêng trong hai ngày Đại lễ Truyền Tin (25 tháng 3) và Đại lễ Giáng Sinh (25 tháng 12), thay vì cúi mình, toàn thể chủ tế và cộng đoàn đều quỳ gối xuống (genuflectunt) để tôn kính biến cố Ngôi Hai Thiên Chúa làm người.

VTruyền Thống Dịch Thuật, Cung Đọc Và Đời Sống Phụng Vụ Tại Việt Nam

Trong lịch sử hơn bốn trăm năm loan báo Tin Mừng tại Việt Nam, Kinh Tin Kính Công Đồng Nicea - Constantinopolis đã đi qua một hành trình chuyển ngữ và hội nhập văn hóa hết sức phong phú, gắn liền với sự chuyển mình của phụng vụ từ tiếng Latinh sang tiếng mẹ đẻ sau Công đồng chung Vaticanô II (năm 1962 tới 1965).

Trước cuộc cải tổ phụng vụ Vaticanô II, trong các Thánh Lễ trọng thể cử hành tại các nhà thờ lớn ở Việt Nam như Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, Nhà thờ đá Phát Diệm, Nhà thờ Lớn Hà Nội hay Trung tâm Hành hương Đức Mẹ La Vang, linh mục chủ tế và ca đoàn chủng sinh hát nguyên văn bài Credo bằng tiếng Latinh theo các cung bình ca Gregoriano (đặc biệt phổ biến nhất tại các giáo xứ Việt Nam là cung Credo III mang giai điệu trang trọng trong sáng của thế kỷ mười bảy và cung Credo I cổ kính của thế kỷ mười một). Trong lúc linh mục và ca đoàn hát bằng tiếng Latinh trên cung thánh, giáo dân dưới nhà thờ hoặc theo dõi bản dịch song ngữ trong cuốn Sách Lễ Rôma cá nhân (như các bản dịch danh tiếng của linh mục Cố Chính Linh hay linh mục Gérard Gagnon), hoặc đồng thanh đọc bản tiếng Việt truyền thống theo cung đọc kinh địa phương.

Đối chiếu từ vựng thần học giữa bản đọc cổ truyền và bản Sách Lễ Rôma hiện hành của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Nguồn: Sách Lễ Rôma bản tiếng Việt (Ủy ban Phụng tự HĐGMVN) và Sách Kinh Phụng Vụ cổ truyền các giáo phận Việt Nam.
Mệnh đề Latinh gốcBản đọc truyền thống lâu đời (Sách kinh cổ các giáo phận)Bản phụng vụ chuẩn hiện hành (Sách Lễ Rôma của HĐGMVN)
Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem caeli et terraeTôi tin kính một Đức Chúa Trời là Cha phép tắc vô cùng dựng nên trời đấtTôi tin kính một Thiên Chúa là Cha toàn năng, Đấng tạo thành trời đất
Filium Dei unigenitum, et ex Patre natum ante omnia saeculaCon Một Đức Chúa Trời, sinh bởi Đức Chúa Cha trước vô cùngCon Một Thiên Chúa, sinh bởi Đức Chúa Cha từ trước muôn đời
Deum de Deo, Lumen de Lumine, Deum verum de Deo veroNgười là Đức Chúa Trời bởi Đức Chúa Trời, sự sáng bởi sự sáng, Đức Chúa Trời thật bởi Đức Chúa Trời thậtNgười là Thiên Chúa bởi Thiên Chúa, Ánh Sáng bởi Ánh Sáng, Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật
genitum, non factum, consubstantialem Patriđược sinh ra, chẳng phải dựng nên, đồng bản tính với Đức Chúa Chađược sinh ra mà không phải được tạo thành, đồng bản tính với Đức Chúa Cha
Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et homo factus estbởi phép Đức Chúa Thánh Thần mà Người xuống thai, sinh bởi Bà Maria đồng trinh, và làm ngườiBởi phép Đức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria, và đã làm người
Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantemTôi tin kính Đức Chúa Thánh Thần là Chúa và là Đấng ban sự sốngTôi tin kính Đức Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa và là Đấng ban sự sống
Cách đọc đối đáp hai bè trong Thánh Lễ Việt Nam

Tại hầu hết các nhà thờ giáo xứ Việt Nam hiện nay, sau khi linh mục chủ tế xướng câu mở đầu Tôi tin kính một Thiên Chúa, cộng đoàn đọc tiếp theo lối chia hai bè đối đáp (thường là dãy ghế bên nam và dãy ghế bên nữ, hoặc ca đoàn và giáo dân) ngắt theo từng mệnh đề thần học cho tới hết bài. Cách đọc đối đáp nhịp nhàng này giúp cộng đoàn đông hàng ngàn người giữ đều nhịp thở, nghe rõ từng tín điều và tránh đọc lướt vội vàng.

Các bản phổ nhạc Kinh Tin Kính trong Thánh nhạc Việt Nam

Trong các Thánh Lễ đại triều ngày lễ bổn mạng giáo xứ, lễ Giáng Sinh hay Phục Sinh, cộng đoàn Việt Nam thường hát Kinh Tin Kính theo các bản nhạc bình ca Việt hóa của nhạc sư Hùng Lân, Kim Long, Tiến Dũng, Thành Tâm, hoặc hát nguyên bản bình ca Gregoriano Credo III bằng tiếng Latinh tại các nhà thờ chính tòa và dòng tu, nối kết truyền thống âm nhạc của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô với đời sống giáo xứ Việt Nam.

Tuyên xưng đức tin khi lãnh nhận sứ vụ trong Giáo hội

Theo Bộ Giáo Luật năm 1983 (Điều 833), ngoài việc đọc trong Thánh Lễ Chúa Nhật và Lễ Trọng, Kinh Tin Kính Công Đồng Nicea - Constantinopolis là văn bản bắt buộc đầu tiên trong bản Tuyên xưng Đức tin (Professio fidei) mà các Giám mục tân cử, Tổng đại diện, Cha sở mới nhậm chức, Giám đốc chủng viện, Giáo sư thần học và các Phó tế sắp chịu chức phải đích thân đọc và ký tên trước mặt Đấng Bản Quyền.

Điểm hội tụ đại kết giữa các truyền thống Kitô giáo tại Việt Nam

Trong Tuần lễ Cầu nguyện cho Sự Hiệp nhất các Kitô hữu (từ ngày 18 tới ngày 25 tháng 1 hằng năm) được tổ chức chung giữa đại diện Công Giáo, Chính Thống Giáo và các hệ phái Tin Lành tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, Tín Biểu Nicea - Constantinopolis luôn được trân trọng nhắc tới như di sản đức tin chung của Hội Thánh cổ đại thế kỷ thứ tư về mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi và Ngôi Lời Nhập Thể.

Năm điểm thường hiểu lầm khi đọc Kinh Tin Kính Nicea - Constantinopolis

Khi đối chiếu bản Kinh Tin Kính dài trong Thánh Lễ với bản Kinh Tin Kính ngắn đọc ở nhà, nhiều người đọc thường băn khoăn về một số khác biệt văn bản và thuật ngữ. Năm giải đáp ngắn gọn dưới đây giúp làm rõ những chỗ dễ nhầm lẫn nhất:

Thứ nhất, vì sao Kinh Tin Kính Nicea không có câu xuống ngục tổ tông? Mệnh đề descendit ad inferos (xuống ngục tổ tông) phát triển riêng trong các tín biểu Rửa Tội phương Tây tại Aquileia và Rôma nên đi vào Kinh Tin Kính Các Thánh Tông Đồ; còn hai Công đồng Nicea (325) và Constantinopolis (381) tập trung xử lý cuộc tranh luận về thần tính của Chúa Con và Chúa Thánh Thần nên chỉ ghi các mốc chịu khổ hình, mai táng và ngày thứ ba sống lại như lời Thánh Kinh, dù toàn thể truyền thống Đông phương và Tây phương đều cùng tin nhận mầu nhiệm Chúa xuống âm phủ giải thoát các tổ phụ.

Thứ hai, chữ được sinh ra mà không phải được tạo thành có nghĩa là Chúa Con sinh ra tại Bêlem không? Không phải. Ở mệnh đề thứ hai và thứ tư, động từ natum và genitum nói về sự sinh ra vĩnh cửu của Ngôi Lời từ lòng Chúa Cha từ trước muôn đời (trước khi có vũ trụ), còn biến cố sinh ra làm người tại Bêlem bởi Đức Trinh Nữ Maria nằm ở mệnh đề thứ sáu (nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria và đã làm người). Như thánh Augustinô tóm kết: Đấng sinh bởi Chúa Cha không cần mẹ, đến khi làm người đã sinh bởi người mẹ mà không cần cha trần thế.

Thứ ba, vì sao bản dịch mới đổi cụm Đức Chúa Trời thành Thiên Chúa và sự sáng bởi sự sáng thành Ánh Sáng bởi Ánh Sáng? Trong các sách kinh cổ thế kỷ mười bảy tới đầu thế kỷ hai mươi, danh xưng Đức Chúa Trời và từ thuần Việt sự sáng được dùng phổ biến. Khi Ủy ban Phụng tự HĐGMVN dịch chính thức Sách Lễ Rôma sau Công đồng Vaticanô II, các dịch giả đã chọn danh xưng Hán Việt trang trọng Thiên Chúa cho chữ Deum và Ánh Sáng bởi Ánh Sáng cho cụm Lumen de Lumine để đảm bảo tính chính xác triết học và thần học hiện đại, trong khi vẫn giữ nguyên cụm từ cốt tủy đồng bản tính với Đức Chúa Cha.

Thứ tư, vì sao trong bài kinh chỉ nói một phép Rửa mà không liệt kê đủ bảy bí tích? Phép Rửa là cửa ngõ đầu tiên dẫn vào tất cả các bí tích khác và là bí tích nền tảng tái sinh người tín hữu vào đời sống Hội Thánh; hơn nữa, ngay từ gốc rễ, mọi bản Kinh Tin Kính đều là lời tuyên tín gắn liền với nghi thức Rửa Tội trong Đêm Vọng Phục Sinh, nên việc tuyên xưng một phép Rửa để tha tội đứng ở vị trí kết nối giữa Hội Thánh và sự sống đời sau.

Thứ năm, cúi đầu ở câu nào mới đúng quy định phụng vụ? Một số người có thói quen cúi đầu mỗi khi nghe tên Chúa Giêsu hoặc cúi đầu ở câu cuối Amen, nhưng chỉ dẫn chính thức của Sách Lễ Rôma quy định cúi mình sâu đúng một lần duy nhất trong suốt bài kinh, bắt đầu từ chữ Bởi phép Đức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria cho tới hết chữ và đã làm người (Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et homo factus est).

?Hỏi Đáp Nhanh

Kinh Tin Kính Công Đồng Nicea - Constantinopolis ra đời vào năm nào và tại sao có tên ghép của hai thành phố?

Bản kinh mang tên ghép của hai thành phố cổ tại vùng Tiểu Á (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ) vì được hình thành qua hai Công đồng chung đầu tiên: phần đầu và phần trọng tâm về thần tính của Chúa Giêsu Kitô được soạn tại Công đồng Nicea thứ nhất năm 325 để bác bỏ học thuyết Arius; phần mở rộng về Đức Chúa Thánh Thần, Hội Thánh, phép Rửa và sự sống đời sau được hoàn chỉnh tại Công đồng Constantinopolis thứ nhất năm 381 và được Công đồng Chalcedon năm 451 chuẩn nhận làm tín biểu chung của toàn thể Hội Thánh.

Cụm từ đồng bản tính với Đức Chúa Cha (consubstantialem Patri) có ý nghĩa thần học gì?

Chữ Latinh consubstantialem Patri trong Sách Lễ Rôma dịch chữ Hy Lạp homoousion to Patri của Công đồng Nicea năm 325. Thuật ngữ này khẳng định rằng Đức Giêsu Kitô không phải là một thụ tạo bậc cao được dựng nên từ hư không và cũng không phải một vị thần cấp dưới, mà có cùng một bản thể, một bản tính thần linh duy nhất và ngang bằng tuyệt đối về quyền năng cũng như sự vĩnh cửu với Đức Chúa Cha.

Vì sao bản Latinh trong Sách Lễ Rôma dùng ngôi thứ nhất số ít Credo (Tôi tin) trong khi bản Hy Lạp gốc dùng số nhiều Pisteuomen (Chúng tôi tin)?

Bản gốc Hy Lạp năm 325 và 381 là tuyên ngôn tập thể của các Giám mục họp công đồng nên mở đầu bằng Pisteuomen (Chúng tôi tin). Khi văn bản này được dịch sang tiếng Latinh và đi vào phụng vụ của Giáo hội Rôma (nơi vốn quen dùng tín biểu Rửa Tội mở đầu bằng chữ Credo của cá nhân người thụ tẩy), các động từ chính đã được chuyển sang ngôi thứ nhất số ít (Credo, Confiteor, Exspecto) để mỗi tín hữu tự mình tuyên xưng đức tin trong lòng cộng đoàn.

Từ Filioque trong câu bởi Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con mà ra có nguồn gốc thế nào?

Trong bản Hy Lạp năm 381, câu tuyên xưng về Chúa Thánh Thần viết là Đấng xuất phát từ Chúa Cha (dựa theo Tin Mừng Gioan 15:26). Truyền thống thần học Latinh từ thánh Hilariô, thánh Ambrôsiô và thánh Augustinô giải thích rằng vì mọi sự của Chúa Cha đều được trao cho Chúa Con từ muôn đời, nên Chúa Thánh Thần nhiệm xuất từ Chúa Cha và Chúa Con (Filioque) như từ một nguyên lý duy nhất. Từ Filioque được đưa vào phụng vụ tại Tây Ban Nha ở Công đồng Toledo lần thứ ba (năm 589) để chống lại phái Arius và được đưa vào Thánh Lễ Rôma năm 1014.

Trong Thánh Lễ Công Giáo, cộng đoàn thực hiện cử chỉ gì khi đọc Kinh Tin Kính?

Theo Quy Chế Tổng Quát Sách Lễ Rôma (số 68) và Nghi thức Thánh Lễ (Ordo Missae số 18), toàn thể cộng đoàn đứng nghiêm trang để đọc hoặc hát Kinh Tin Kính sau bài giảng trong các Thánh Lễ Chúa Nhật và Lễ Trọng. Khi đọc tới mệnh đề thứ sáu (Bởi phép Đức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria, và đã làm người), mọi người cúi mình sâu để tôn kính mầu nhiệm Nhập Thể; riêng trong ngày Lễ Truyền Tin (25 tháng 3) và Lễ Giáng Sinh (25 tháng 12) thì mọi người quỳ gối ở câu này.

Bốn đặc tính của Hội Thánh được tuyên xưng ở cuối Kinh Tin Kính là gì?

Ở mệnh đề thứ mười ba (Et unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam), người tín hữu tuyên xưng bốn đặc tính bản chất của Hội Thánh theo Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (số 811 tới 870): Duy nhất (hiệp nhất trong một Chúa, một đức tin và một phép Rửa), Thánh thiện (được Đức Kitô thánh hóa và là nguồn mạch các phương tiện thánh hóa), Công giáo (phổ quát, mang trọn vẹn phương tiện cứu độ và mở ra cho mọi dân tộc) và Tông truyền (được xây dựng trên nền tảng các Thánh Tông Đồ và được tiếp nối qua hàng Giám mục kế vị).

›Đọc Tiếp

Công GiáoCông GiáoTrang trụ: lịch sử từ thế kỷ thứ nhất, giáo nghĩa Ba Ngôi, bảy bí tích, Thánh Lễ và bốn trăm năm tại Việt NamKinh Tin Kính Các Thánh Tông ĐồMười hai tín điều ngắn gọn từ Tín Biểu Rôma Cổ đọc đầu chuỗi Mân Côi và trong giờ kinh gia đìnhKinh Tin Kính Nicea - Constantinopolis (Bản Hy Lạp)Nguyên bản Hy Lạp Koine năm 381 trong phụng vụ Chính Thống Giáo Đông phương để đối chiếuBộ Kinh Thường Lễ: Gloria, Sanctus Và Agnus DeiBa thánh ca cốt lõi cùng với Kinh Tin Kính tạo thành phần Thường Lễ (Ordo Missae) của Thánh Lễ RômaNghi Thức Hành Lễ Công GiáoCấu trúc Phụng vụ Lời Chúa và Phụng vụ Thánh Thể cùng các cử điệu đứng, quỳ, cúi mìnhVương Cung Thánh Đường Thánh PhêrôTrung tâm phụng vụ của Giáo hội Rôma nơi bản Credo Latinh được hát vang trong các đại lễKinh Lạy Cha (Pater Noster)Kinh Kính Mừng (Ave Maria) Và Kinh Sáng Danh (Gloria Patri)Kinh Tin Kính Các Thánh Tông Đồ (Symbolum Apostolorum)Ba Thánh Thi Tin Mừng: Magnificat, Benedictus Và Nunc DimittisKinh Truyền Tin (Angelus), Lạy Nữ Vương Thiên Đàng Và Salve ReginaBộ Kinh Thường Lễ: Kinh Vinh Danh (Gloria), Thánh Thánh Thánh (Sanctus) Và Chiên Thiên Chúa (Agnus Dei)Kinh Cầu Chúa Thánh Thần (Veni Creator Spiritus Và Veni Sancte Spiritus)Kinh Tạ Ơn Trọng Thể (Te Deum Laudamus) Và Thánh Thi Thờ Lạy Thánh Thể (Tantum Ergo)Kinh Hòa Bình Của Thánh Phanxicô Assisi Và Kinh Thú Nhận, Ăn Năn Tội (Confiteor)