Ở đầu phía đông của rạn vòng Majuro, ba đảo nhỏ Delap, Uliga và Djarrit nối liền nhau thành khu phố chính của Quần đảo Marshall (Marshall Islands). Giữa khu Uliga có một ngôi nhà thờ Công Giáo. Vào trong, thứ người ta nhớ lại nằm ngay dưới chân: nền lát gạch men, hoa văn là những hình tròn lồng trong ô vuông, trải suốt lòng nhà. Sáng Chủ nhật, cả cộng đoàn hát bằng tiếng Marshall.
Đây là Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời (Cathedral of the Assumption), nhà thờ mẹ của hạt Phủ doãn Tông tòa Quần đảo Marshall. Người Công Giáo ở nước này là thiểu số, khoảng 8,7 phần trăm dân theo gcatholic.org. Thư viện vẫn chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Quần đảo Marshall, vì đây là nơi thờ tự có lai lịch được chép rõ nhất trong các nguồn mở được, và vì ngôi trường mọc lên cạnh nó đã dạy học cho nhiều thế hệ người Majuro.
IĐức Mẹ Lên Trời Và Một Hạt Phủ Doãn Giữa Đại Dương
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh, bổn mạng là Đức Mẹ Lên Trời. Theo gcatholic.org, đây là nhà thờ chính tòa của hạt Phủ doãn Tông tòa Quần đảo Marshall. Hạt Phủ doãn Tông tòa là một bậc tổ chức dành cho miền truyền giáo chưa đủ điều kiện thành giáo phận. Người đứng đầu là một vị phủ doãn, thường là linh mục chứ không phải giám mục. Vị phủ doãn hiện nay là cha Tamati Alefosio Sefo, thuộc Dòng Thừa sai Thánh Tâm (Missionnaires du Sacré-Cœur, viết tắt M.S.C.), được bổ nhiệm ngày 14 tháng 1 năm 2025.
Cuối năm 2021, cũng theo gcatholic.org, hạt có 5.200 người Công Giáo trên 60.000 dân, với 5 trung tâm mục vụ và 6 linh mục. Một cộng đoàn nhỏ, rải trên nhiều rạn san hô vòng cách xa nhau, quy về một nhà thờ mẹ ở Majuro.
Đức Mẹ Lên Trời là niềm tin của người Công Giáo rằng Đức Maria, sau khi hoàn tất cuộc đời dưới thế, được Thiên Chúa đưa về trời cả hồn lẫn xác. Giáo hội mừng lễ này từ rất xưa, và Đức Giáo hoàng Piô XII công bố thành tín điều năm 1950. Lễ rơi vào ngày 15 tháng 8 dương lịch hằng năm. Với một nhà thờ mang tước hiệu này, 15 tháng 8 là ngày lễ bổn mạng, ngày riêng của cộng đoàn.
Chỗ dễ lầm nhất về nhà thờ này là tuổi của nó. Vài trang du lịch và trang dữ liệu ghi nhà thờ xây năm 1898 do các thừa sai Thánh Tâm. Bộ sử về Giáo hội Công Giáo ở Micronesia của Micronesian Seminar kể khác hẳn: tới năm 1899 các thừa sai mới ở hẳn trên rạn vòng Jaluit, và Majuro phải tới cuối năm 1952 mới có điểm truyền giáo. Ngôi nhà thờ quý vị thấy hôm nay được cung hiến tháng 5 năm 1977. Con số 1898 nhiều phần là mốc khởi đầu việc truyền giáo trên quần đảo bị chép nhầm sang ngôi nhà thờ. Mục lịch sử bên dưới ghi rõ từng nguồn.
Trong thư viện, nơi này cùng lớp nhà thờ chính tòa Công Giáo dựng nửa sau thế kỷ 20 trên các đảo Thái Bình Dương với Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm, Port Vila và Nhà thờ chính tòa Đức Maria, Port Moresby. Cùng tước hiệu Đức Mẹ Lên Trời, ở bên kia trái đất, có Nhà thờ chính tòa Cap-Haïtien. Còn cùng do Dòng Thừa sai Thánh Tâm coi sóc là Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm, Tarawa ở Kiribati.
IITừ Ngôi Nhà Dựng Bằng Vật Liệu Bỏ Đi Tới Nhà Thờ Chính Tòa
Phần sử dưới đây theo sách The Catholic Church in Micronesia của Micronesian Seminar, nguồn kỹ nhất mà thư viện mở được, đối chiếu với gcatholic.org. Đạo Công Giáo tới Quần đảo Marshall qua rạn vòng Jaluit trước. Cuối tháng 10 năm 1891, cha Edouard Bontemps và thầy Conrad Weber tới Jaluit nhưng chỉ ở được hai tuần. Tới năm 1899 các thừa sai Thánh Tâm mới ở hẳn, rồi mở thêm điểm truyền giáo ở Likiep năm 1902 và Arno năm 1906. Majuro vào cuộc muộn hơn nửa thế kỷ.
Tháng 12 năm 1952, cha Leonard Hacker, một linh mục Dòng Tên (Society of Jesus), tới Majuro. Nhờ một trong những người theo đạo đầu tiên giúp, ông xin được một mảnh đất, rồi gom vật liệu bỏ đi dựng một ngôi nhà vừa làm nhà thờ vừa làm nhà xứ. Ngôi nhà ấy được làm phép tháng 9 năm 1954. Cũng năm ấy trường Assumption mở, chưa tới 20 học trò, học ngay trong nhà nguyện.
- 1891Hai thừa sai ghé JaluitCuối tháng 10, cha Edouard Bontemps và thầy Conrad Weber tới rạn vòng Jaluit, ở lại hai tuần rồi rời đi.
- 1899Thừa sai Thánh Tâm ở hẳn tại JaluitĐiểm truyền giáo thường trực đầu tiên của quần đảo. Tiếp theo là Likiep năm 1902 và Arno năm 1906.
- 1905Miền truyền giáo tự trịTòa Thánh lập miền truyền giáo tự trị Quần đảo Marshall ngày 16 tháng 9, theo gcatholic.org. Miền này bị bãi năm 1923.
- 1952Cha Leonard Hacker tới MajuroTháng 12, vị linh mục Dòng Tên tới lập điểm truyền giáo, xin đất ở Uliga.
- 1954Nhà thờ đầu tiên và trường AssumptionTháng 9, ngôi nhà vừa là nhà thờ vừa là nhà xứ, dựng bằng vật liệu bỏ đi, được làm phép. Trường mở cùng năm với chưa tới 20 học trò.
- 1959Các nữ tu Maryknoll tớiTháng 2, ba nữ tu đầu tiên của Dòng Maryknoll tới dạy học. Cuối thập niên 1960 trường có khoảng 300 học trò.
- 1977Cung hiến nhà thờ mớiTháng 5, người Công Giáo Majuro mừng lễ cung hiến ngôi nhà thờ mới, sách của Micronesian Seminar tả là được thiết kế khéo. Đây là ngôi nhà thờ hiện nay.
- 1993Hạt Phủ doãn Tông tòa Quần đảo MarshallQuần đảo tách khỏi giáo phận Caroline và Marshall thành một hạt riêng, nhà thờ Uliga thành nhà thờ chính tòa. Về vị phủ doãn đầu tiên, micsem.org ghi một năm sau đức ông Jim Gould mới nhận việc, còn gcatholic.org ghi cha James Gould làm phủ doãn ngay từ ngày 23 tháng 4 năm 1993.
Có hai chỗ nguồn vênh nhau, một nặng một nhẹ. Chỗ nặng là năm xây. Trang afar.com và dbpedia.org (rút dữ liệu từ bách khoa toàn thư mở tiếng Anh) ghi nhà thờ xây hay hoàn thành năm 1898 do các thừa sai Thánh Tâm. Sách của Micronesian Seminar ghi nhà thờ hiện nay cung hiến tháng 5 năm 1977, điểm truyền giáo Majuro lập từ năm 1952, và trước đó các thừa sai ở Jaluit chứ không ở Majuro. Thư viện theo Micronesian Seminar, vì đó là bộ sử có kể từng người, từng tháng, và vì mốc 1898 không khớp với chính lịch sử của dòng. Thư viện vẫn chép con số 1898 ở đây để quý vị gặp nó ở nơi khác thì biết gốc.
Chỗ nhẹ là ngày lập hạt Phủ doãn năm 1993: gcatholic.org ghi 23 tháng 4, Micronesian Seminar ghi 15 tháng 8. Có thể một bên là ngày ký sắc lệnh, một bên là ngày công bố tại chỗ, đúng vào lễ bổn mạng của nhà thờ. Nguồn không nói rõ, thư viện không khẳng định.
Về cha Hacker: đoạn sách đã mở không ghi tên dòng của ông. Báo Marshall Islands Journal viết rõ ông là linh mục Dòng Tên, người gây dựng nhà thờ và trường Assumption, và còn nhắc đội kèn diễu hành của ông như một nét văn hóa của Majuro thập niên 1950.
IIINền Gạch Men Hình Tròn Trong Ô Vuông Và Điều Nguồn Chưa Ghi
Về kiến trúc, nguồn cho rất ít, và thư viện chỉ chép chừng ấy. Trang afar.com tả mặt ngoài bắt mắt, còn bên trong thì điểm đáng nhớ nhất là nền gạch men với các hình tròn lồng trong ô vuông. Sách của Micronesian Seminar chỉ dùng mấy chữ cho ngôi nhà thờ năm 1977: mới và được thiết kế khéo. Tên kiến trúc sư, vật liệu, kích thước và sức chứa chưa có nguồn.
Trang du lịch evendo.com có viết nhà thờ có kính màu và bàn thờ chạm theo lối địa phương. Đó là lời của một trang giới thiệu, chưa có nguồn thứ hai xác nhận, nên thư viện ghi lại kèm lời dè dặt ấy. Điều chắc hơn là quãng đường mà cộng đoàn đã đi: từ một ngôi nhà ghép bằng vật liệu bỏ đi năm 1954 tới một nhà thờ có nền lát hoa văn hai mươi ba năm sau.
Hoa văn hình tròn lồng trong ô vuông trải suốt lòng nhà, chi tiết được nhắc nhiều nhất về nội thất, theo afar.com.
Được tả là bắt mắt. Nguồn không ghi lối kiến trúc hay có tháp chuông hay không, thư viện không tả thêm.
Theo trang evendo.com, chưa có nguồn thứ hai. Quý vị nên coi là điều cần xem tận nơi.
Ngôi trường của giáo xứ, mở năm 1954 ngay trong nhà nguyện, thêm bậc trung học năm 1972, có lớp tốt nghiệp trung học đầu tiên năm 1976.
| Hạng mục | Dữ kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Bổn mạng | Đức Mẹ Lên Trời | gcatholic.org |
| Nhà thờ đầu tiên | Dựng bằng vật liệu bỏ đi, làm phép tháng 9 năm 1954 | Micronesian Seminar |
| Nhà thờ hiện nay | Cung hiến tháng 5 năm 1977 | Micronesian Seminar |
| Con số 1898 | Ghi là năm xây, không khớp sử của miền truyền giáo | afar.com, dbpedia.org |
| Người thiết kế, vật liệu, kích thước | Chưa có nguồn | Thư viện không đoán |
| Giáo dân của hạt | 5.200 người, cuối năm 2021 | gcatholic.org |
IVThế Đất Và Hướng
Mảnh đất của nhà thờ này là đất xin được, như sách sử của miền truyền giáo đã kể, không phải đất chọn theo phép nào. Vì vậy xin đặt mấy lời trước. Công Giáo không có môn phong thủy. Quy tắc về hướng của nhà thờ là hướng phụng vụ, theo truyền thống đặt cung thánh về phía đông, và ở những nơi đất hẹp thì công trình theo lô đất và mặt đường. Nguồn đã mở không ghi nhà thờ Uliga quay về hướng nào, thư viện không đoán. Phần sau là cách đọc riêng của thư viện theo phong thủy cổ truyền của người Việt, để bạn đọc quen lối ấy có chỗ so sánh. Phần ấy không nằm trong tư liệu của hạt Phủ doãn, cũng không phải cách người Marshall hiểu về đất và biển của họ.
Majuro là một rạn san hô vòng kéo dài theo chiều đông tây. Vành đất rất mảnh, ôm một đầm phá lớn ở giữa. Khu Delap, Uliga và Djarrit nằm ở đầu phía đông của vành ấy. Đứng ở Uliga, đầm phá nằm về phía tây, đại dương nằm về phía đông, và đất dưới chân chỉ cao vài mét.
Lối cổ truyền của người Việt đọc đất bằng núi và nước. Ở đây không có núi, chỉ có nước ở hai dạng. Nước đầm là nước tĩnh, được cả vành rạn che, lối xưa coi là chỗ khí dừng lại, gọi là minh đường tụ thủy. Nước đại dương ở mặt đông là nước động, lại là mặt đón gió mậu dịch thổi gần như quanh năm. Vành rạn và bãi đá ngầm phía đông vì thế làm việc của một bức bình phong, chắn sóng cho dải đất phía sau. Nếu phải gọi tên theo sách xưa thì dải đất mảnh này lấy rạn làm thành, lấy đầm làm sân trước.
Nhìn cả vành đảo, khu phố chính nằm ở đầu mút, chỗ vành đất gập lại. Phép xem đất thường coi chỗ gập, chỗ khép của một vòng ôm là nơi khí kết. Thư viện chỉ ghi sự trùng hợp ấy. Người Marshall chọn chỗ ở theo bến thuyền, nước ngọt và cây ăn trái, và họ là những người đi biển đọc sóng giỏi vào hàng bậc nhất, một thứ hiểu biết khác hẳn phong thủy.
Một điều nữa đáng nói: trên đảo san hô, cái cao gần như không có. Một ngôi nhà thờ, dù không lớn, cũng thành điểm mốc cho mắt người giữa hàng dừa. Lối cổ truyền chuộng nơi thờ tự đặt ở chỗ cao ráo, và ở Majuro cao ráo chỉ còn nghĩa là không ngập khi triều lớn.
VLễ Đức Mẹ Lên Trời Ngày Mười Lăm Tháng Tám
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Công Giáo nghi lễ Latinh. Lễ lớn nhất của năm phụng vụ là Phục Sinh. Ngày riêng của nhà thờ là 15 tháng 8, lễ Đức Mẹ Lên Trời, lễ bổn mạng. Theo sách của Micronesian Seminar, đó cũng là ngày năm 1993 Quần đảo Marshall thành một hạt Phủ doãn Tông tòa riêng. Nguồn đã mở không tả nghi thức riêng của ngày bổn mạng ở Majuro, nên bảng chỉ ghi ngày và ý nghĩa.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 15 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Đức Mẹ Lên Trời | Lễ bổn mạng của nhà thờ chính tòa. Micronesian Seminar ghi hạt Phủ doãn Tông tòa được lập đúng ngày này năm 1993. |
| Ngày đổi theo năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng | Tuần Thánh và Phục Sinh | Đỉnh của năm phụng vụ, vị phủ doãn cử hành tại nhà thờ chính tòa. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Giáng Sinh | Lễ mừng Chúa giáng sinh. |
| Mỗi Chúa nhật | Lịch tuần | Thánh lễ Chúa nhật | Thánh lễ bằng tiếng Marshall, cộng đoàn cùng hát, theo afar.com. |
Điều khách phương xa kể lại nhiều nhất là tiếng hát trong thánh lễ Chủ nhật bằng tiếng Marshall. Ở một nước mà người Công Giáo chưa tới một phần mười dân số, thánh lễ ấy là lúc cộng đoàn nhỏ này thấy mình đông đủ. Nguồn đã mở không ghi gì về sinh hoạt của người Việt tại Majuro, thư viện không viết thêm.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Uliga, Delap-Uliga-Djarrit, rạn vòng Majuro, Quần đảo Marshall (mã Plus Code 492H+R6)
- Đường tới
- Nhà thờ ở khu Uliga, thuộc cụm Delap-Uliga-Djarrit ở đầu phía đông rạn vòng Majuro. Rạn vòng chỉ có một con đường chính chạy dọc dải đất, từ sân bay cứ theo đường ấy về phía đông là tới Uliga.
- Toạ độ
- 7.1022, 171.3785
Đây là nhà thờ chính tòa đang cử hành phụng vụ và nằm cạnh một ngôi trường đang dạy học. Lệ chung là mặc đồ che vai, che gối dù trời nóng, bỏ mũ khi vào, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không bước lên cung thánh. Nếu tới vào sáng Chủ nhật, quý vị vào trước khi lễ bắt đầu và ngồi cùng cộng đoàn tới hết lễ. Ngày thường xin đừng đi vào sân trường khi học trò đang học.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, Majuro
Contribute photos, information or video for Cathedral of the Assumption, MajuroThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Majuro thuộc đạo nào, kính ai
Đây là nhà thờ Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh, dâng kính Đức Mẹ Lên Trời. Nhà thờ là nhà thờ chính tòa của hạt Phủ doãn Tông tòa Quần đảo Marshall, lập năm 1993, hiện do Dòng Thừa sai Thánh Tâm coi sóc. Cuối năm 2021 hạt có khoảng 5.200 người Công Giáo, tức 8,7 phần trăm dân số.
Cathedral of the Assumption Majuro xây năm nào, 1898 hay 1977
Nguồn vênh nhau. Trang afar.com và dbpedia.org ghi 1898. Sách của Micronesian Seminar ghi điểm truyền giáo Majuro lập từ tháng 12 năm 1952, nhà thờ đầu tiên làm phép tháng 9 năm 1954, nhà thờ hiện nay cung hiến tháng 5 năm 1977. Thư viện theo Micronesian Seminar, vì mốc 1898 không khớp lịch sử truyền giáo của quần đảo.
Ai lập nhà thờ Công Giáo ở Majuro
Cha Leonard Hacker, một linh mục Dòng Tên, tới Majuro tháng 12 năm 1952. Ông xin được một mảnh đất, dùng vật liệu bỏ đi dựng một ngôi nhà vừa làm nhà thờ vừa làm nhà xứ, làm phép tháng 9 năm 1954, và mở trường Assumption ngay trong nhà nguyện với chưa tới 20 học trò.
Hạt Phủ doãn Tông tòa Quần đảo Marshall là gì
Đó là một đơn vị của Giáo hội Công Giáo dành cho miền truyền giáo chưa thành giáo phận, đứng đầu là một vị phủ doãn. Quần đảo Marshall tách khỏi giáo phận Caroline và Marshall năm 1993. Ngày lập được ghi là 23 tháng 4 theo gcatholic.org và 15 tháng 8 theo Micronesian Seminar.
Nhà thờ chính tòa Majuro có gì đáng xem
Nguồn ghi rõ nhất là nền gạch men với hoa văn hình tròn lồng trong ô vuông trải suốt lòng nhà thờ, và thánh lễ Chủ nhật bằng tiếng Marshall có cả cộng đoàn cùng hát. Một trang du lịch còn nhắc kính màu và bàn thờ chạm theo lối địa phương, chi tiết này chưa có nguồn thứ hai.