Đi dọc con phố chính của Vaduz, thủ phủ nhỏ của Liechtenstein, quý vị sẽ gặp một ngôi nhà thờ bằng đá xám đứng hơi lùi vào trong, tháp chuông nhọn vươn lên trước mặt tiền, và đằng sau nó là cả một vách núi xanh dốc đứng của dãy Alps. Trước cửa là cầu thang đá hai nhánh chạy lên từ hai bên, trong những hốc vòm nhọn là các pho tượng đồng. Không có quảng trường lớn, không có đám đông, chỉ có tiếng chuông điểm giữa một thung lũng yên ắng mà bên kia sông Rhine đã là nước Thụy Sĩ.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh Florin (Kathedrale St. Florin), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Vaduz thuộc Công Giáo Rôma, cũng là nhà thờ giáo xứ của thị trấn. Phần đông người Liechtenstein là người Công Giáo, và tổng giáo phận này trùm lên cả nước. Vì vậy thư viện chọn nơi đây làm đại diện duy nhất của Liechtenstein: đây là nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục duy nhất trong nước, nơi các nghi lễ lớn của cả giáo hội địa phương quy về.
IThánh Florin Và Ngai Tòa Của Một Tổng Giáo Phận Mới
Chữ chính tòa trong tên gọi chỉ việc nhà thờ này giữ cathedra, ngai tòa của vị giám mục coi sóc giáo phận. Ở Vaduz, danh xưng ấy còn rất mới. Suốt nhiều thế kỷ, vùng đất Liechtenstein thuộc về giáo phận Chur bên Thụy Sĩ, và ngôi nhà thờ này chỉ là nhà thờ giáo xứ. Theo trang của giáo hội vùng Vorarlberg và gcatholic.org, năm 1997 Liechtenstein được tách ra thành một tổng giáo phận riêng, và nhà thờ giáo xứ Vaduz được nâng làm nhà thờ chính tòa. Vì thế người địa phương vẫn gọi đầy đủ là Kathedrale Pfarrkirche, nhà thờ chính tòa kiêm giáo xứ.
Công trình theo lối Gothic của một kiến trúc sư Vienna, cùng người đã làm thợ cả ở Nhà thờ chính tòa Thánh Stêphanô, Viên, và cùng hàng nhà thờ chính tòa của một nước nhỏ châu Âu với Nhà thờ chính tòa Đức Bà, Luxembourg. Bài này chỉ nói phần riêng của Vaduz.
Thánh Florin (Florinus) là vị thánh bổn mạng của nhà thờ. Theo Ökumenisches Heiligenlexikon và trang katholisch.de, ngài là một linh mục sống vào thế kỷ 9 ở vùng núi Vinschgau và Engadin, làm cha xứ ở Remüs (nay là Ramosch, bang Graubünden), được kính nhớ qua những truyện kể dân gian về lòng thương người nghèo. Lễ kính ngài là ngày 17 tháng 11. Ngài được tôn kính rộng trong giáo phận Chur cũ, và Vaduz, vốn thuộc giáo phận ấy suốt nhiều thế kỷ, giữ ngài làm bổn mạng giáo xứ.
Trong nếp Công Giáo, kính một vị thánh không phải là thờ vị ấy như thần, mà là nhớ tới một người đã sống gần Chúa và xin người ấy cầu thay.
Nhiều người nhìn lối Gothic mà tưởng đây là nhà thờ trung cổ. Không phải. Thân nhà thờ hiện nay là công trình thế kỷ 19 theo lối tân Gothic, tức lối làm lại kiểu Gothic thời trung đại. Cái cổ ở đây là nền đất: theo tourismus.li, trên chỗ này đã có một nhà nguyện từ cuối thiên niên kỷ thứ nhất. Cũng vậy, danh hiệu nhà thờ chính tòa chỉ có từ năm 1997, không phải từ xưa.
IITừ Nhà Nguyện Cổ Tới Nhà Thờ Chính Tòa
Lịch sử nơi này có hai chặng rõ. Chặng dài là một nhà nguyện rồi một nhà thờ làng nhỏ ở chân núi, qua gần một nghìn năm. Chặng ngắn là ngôi nhà thờ đá dựng lại ở thế kỷ 19 và, hơn một trăm năm sau, được trao vai trò nhà thờ mẹ của cả nước.
- Cuối thiên niên kỷ 1Nhà nguyện đầu tiênTheo tourismus.li, trên chỗ nhà thờ hiện nay đã có một nhà nguyện từ cuối thiên niên kỷ thứ nhất.
- Khoảng 1375Lần đầu có văn bảnNhà thờ ở Vaduz lần đầu được nhắc trong văn bản, theo tourismus.li.
- 1869 tới 1873Dựng lại theo lối tân GothicNhà thờ được dựng lại bằng đá tự nhiên theo thiết kế của Friedrich von Schmidt. Nguồn ghi khác nhau về năm, xem hộp sử liệu bên dưới.
- 1965 tới 1966Kính màu của Martin HäusleHọa sĩ Martin Häusle vẽ các ô kính màu với đề tài Kinh Thánh, theo trang của giáo hội vùng Vorarlberg.
- 1997Nâng làm nhà thờ chính tòaLiechtenstein tách khỏi giáo phận Chur thành Tổng giáo phận Vaduz, nhà thờ giáo xứ Thánh Florin trở thành nhà thờ chính tòa.
Chỗ nguồn vênh nhau là năm dựng lại. Trang của giáo hội vùng Vorarlberg (kath-kirche-vorarlberg.at) ghi nhà thờ xây năm 1869 tới 1873, gcatholic.org ghi năm 1873, khớp với năm hoàn thành ấy. Trang du lịch chính thức của Liechtenstein (tourismus.li) lại ghi 1872 tới 1874. Hai cách ghi có thể đều đúng nếu một bên tính từ lúc chuẩn bị và một bên tính từ lúc dựng thân chính, nhưng nguồn đã mở không nói rõ, nên thư viện ghi cả hai.
Về người thiết kế thì các nguồn thống nhất: Friedrich von Schmidt, kiến trúc sư ở Vienna, người dựng nhiều công trình trên đại lộ Ringstrasse và làm thợ cả của nhà thờ chính tòa Vienna.
IIIĐá Tự Nhiên, Tháp Nhọn Và Bốn Ô Kính Màu
Theo tourismus.li, nhà thờ dựng bằng đá tự nhiên, không trát, nên mặt tường giữ màu xám của đá. Tháp chuông đứng ngay trước mặt tiền, thân vuông vươn lên một mái chóp nhọn. Lối vào là cầu thang ngoài hai nhánh, và trong các hốc vòm nhọn có tượng đồng. Bên trong là nhà thờ ba gian, gian giữa chia làm bốn nhịp, cao và hẹp đúng tinh thần Gothic: mắt người bước vào bị kéo thẳng lên trần rồi về phía cung thánh.
Ánh sáng trong lòng nhà thờ đến từ các ô kính màu của Martin Häusle, vẽ năm 1965 tới 1966. Theo trang của giáo hội vùng Vorarlberg, các đề tài gồm: Ba thanh niên ca ngợi Chúa trong lò lửa, Thần Khí bay trên mặt nước, Cuộc vượt Biển Đỏ, và Sáng Phục Sinh.
Tháp vuông mái chóp nhọn đứng ngay trước lối vào, theo tourismus.li. Nhìn từ phố, tháp in lên nền vách núi phía sau.
Lối vào có cầu thang ngoài chia hai nhánh, cùng các tượng đồng trong hốc vòm nhọn trên mặt tiền.
Nhà thờ ba gian, gian giữa bốn nhịp, dẫn thẳng về cung thánh. Kích thước vừa phải của một nhà thờ giáo xứ, không phải nhà thờ lớn của một thành phố.
Các ô kính vẽ năm 1965 tới 1966 với bốn đề tài Kinh Thánh, đều nói về lửa, nước, sự giải thoát và sự sống lại.
Bốn đề tài của kính màu có một mạch chung mà người đọc Kinh Thánh sẽ nhận ra. Thần Khí bay trên mặt nước là trang đầu sách Sáng Thế, cuộc vượt Biển Đỏ là trang sách Xuất Hành, và cả hai đều là bài đọc của đêm Vọng Phục Sinh, đêm lễ lớn nhất trong năm phụng vụ, nơi nước được đọc như dấu chỉ của phép Rửa. Bài ca của ba thanh niên trong lò lửa, trích sách Đanien, là bài ca quen thuộc trong Kinh Sáng các ngày Chúa nhật. Việc nối bốn ô kính thành một mạch là cách đọc của thư viện, nguồn đã mở chỉ ghi tên đề tài.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Năm dựng lại | 1869 tới 1873 | kath-kirche-vorarlberg.at, tourismus.li ghi 1872 tới 1874 |
| Kiến trúc sư | Friedrich von Schmidt | các nguồn thống nhất |
| Lối kiến trúc | Tân Gothic, đá tự nhiên | tourismus.li |
| Mặt bằng | Ba gian, gian giữa bốn nhịp | tourismus.li |
| Kính màu | Martin Häusle, 1965 tới 1966 | kath-kirche-vorarlberg.at |
| Nhà thờ chính tòa | Năm 1997 | gcatholic.org, kath-kirche-vorarlberg.at |
IVThế Đất Và Hướng
Người dựng nhà thờ Vaduz không hề nghĩ tới phong thủy, và thư viện muốn nói điều ấy trước tiên. Công Giáo không có giáo lý về phong thủy. Truyền thống nhà thờ châu Âu đặt hướng theo phụng vụ: xưa ưa quay cung thánh về phía đông, phía mặt trời mọc, như một lời tuyên xưng niềm tin vào Chúa Phục Sinh. Còn chỗ đặt nhà thờ ở Vaduz thì do chính nền nhà nguyện cũ quyết định, người thế kỷ 19 dựng lại trên đúng chỗ cha ông đã thờ phượng.
Phần dưới đây là thư viện mượn con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt để đọc thế đất quanh nhà thờ, cho quý vị có chỗ đối chiếu. Không một tư liệu nào của nhà thờ hay của giáo phận viết như vậy.
Nét rõ nhất là núi làm lưng. Vaduz nằm ở bờ đông thung lũng sông Rhine, và ngay sau lưng thị trấn là sườn núi dốc của dãy Alps. Nhà thờ đứng ở chân sườn ấy, trên phần đất bằng. Lối cổ truyền gọi thế có núi cao che một phía là có huyền vũ, chỗ tựa vững, tránh được gió lùa từ sau.
Thứ hai là sông lớn trước mặt. Phía tây thị trấn là sông Rhine chảy từ nam lên bắc, và bên kia sông là thung lũng rộng, rồi lại núi. Đọc theo lối Việt, đó là thế tựa sơn hướng thủy theo nghĩa rộng: lưng dựa núi, mặt nhìn qua đồng bằng ra sông. Thung lũng rộng ở giữa là minh đường, khoảng sáng thoáng trước mặt. Cần nói ngay rằng đây là thế của cả thị trấn Vaduz, không riêng gì nhà thờ.
Thứ ba là đá gặp đá. Nhà thờ bằng đá tự nhiên đứng dưới một vách núi đá. Theo ngũ hành, đá thuộc Thổ và Kim, và một công trình cùng chất với núi sau lưng được lối cổ truyền coi là hòa với đất, không chỏi. Thư viện ghi sự trùng hợp ấy như một nét hình thể, không suy ra điều gì hơn.
Về hướng chính xác của trục nhà thờ, thư viện không có nguồn đo, nên không ghi. Trong nếp Công Giáo, điều ấy cũng không có nghĩa như trong phong thủy: nhà thờ quay về đâu thì cung thánh vẫn là trung tâm, và mọi người vẫn cùng hướng về bàn thờ.
VLễ Thánh Florin Và Năm Phụng Vụ Của Nhà Thờ Chính Tòa
Là nhà thờ chính tòa kiêm giáo xứ, nơi này theo lịch phụng vụ Công Giáo tính theo dương lịch, cộng thêm ngày lễ bổn mạng riêng. Những lễ mang tính cả tổng giáo phận, như thánh lễ Dầu trong Tuần Thánh hay lễ truyền chức, được cử hành ở đây vì đây là nơi đặt ngai tòa. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 17 tháng 11 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Florin | Lễ bổn mạng của nhà thờ và giáo xứ Vaduz, ngày lễ riêng lớn nhất của nơi này (Heiligenlexikon, katholisch.de). |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao năm phụng vụ | Thánh lễ Dầu do tổng giám mục chủ sự cho cả tổng giáo phận, rồi đêm Vọng Phục Sinh với các bài đọc về Sáng Thế và Biển Đỏ, đúng đề tài của kính màu. |
| Lễ Hiện Xuống | Lịch phụng vụ Công Giáo, 50 ngày sau Phục Sinh | Chúa Thánh Thần hiện xuống | Lễ gắn với đề tài Thần Khí trong các ô kính của Martin Häusle. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Giáng Sinh | Cùng Mùa Vọng trước đó là dịp đông người đi lễ nhất trong năm. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- St. Florinsgasse 17, 9490 Vaduz
- Đường tới
- Nhà thờ ở số 17 phố St. Florinsgasse, trung tâm Vaduz, cách con phố chính của thị trấn vài bước chân. Liechtenstein không có sân bay, người tới thường đi qua các ga tàu ở Thụy Sĩ hay Áo gần biên giới rồi đi xe buýt vào Vaduz.
- Toạ độ
- 47.1362, 9.5227
Đây là nhà thờ đang cử hành phụng vụ hằng ngày cho giáo xứ và cho cả tổng giáo phận, không phải bảo tàng. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Khi đang có thánh lễ, khách chỉ xem kiến trúc xin đứng ở cuối nhà thờ, không đi dọc lối giữa và không chụp ảnh. Không bước vào khu cung thánh quanh bàn thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Florin, Vaduz
Contribute photos, information or video for Vaduz CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Vaduz tên là gì
Tên chính thức là Nhà thờ chính tòa Thánh Florin (Kathedrale St. Florin), hay đầy đủ hơn là nhà thờ chính tòa kiêm giáo xứ Thánh Florin. Đây là nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Vaduz thuộc Công Giáo Rôma, được dâng kính Thánh Florin, một linh mục thế kỷ 9 ở vùng Alps.
Nhà thờ Vaduz được xây năm nào
Ngôi nhà thờ đá hiện nay dựng lại theo lối tân Gothic, và nguồn ghi khác nhau: trang giáo hội vùng Vorarlberg ghi 1869 tới 1873, trang du lịch Liechtenstein ghi 1872 tới 1874. Trên chỗ ấy đã có nhà nguyện từ cuối thiên niên kỷ thứ nhất, văn bản đầu tiên khoảng năm 1375.
Vì sao nhà thờ Vaduz mới thành nhà thờ chính tòa năm 1997
Vì trước đó Liechtenstein không có giáo phận riêng mà thuộc giáo phận Chur bên Thụy Sĩ. Năm 1997, Tòa Thánh lập Tổng giáo phận Vaduz trùm cả nước, và nhà thờ giáo xứ Thánh Florin được chọn làm nhà thờ chính tòa, nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục.
Ai thiết kế nhà thờ Thánh Florin
Kiến trúc sư Friedrich von Schmidt ở Vienna, người dựng nhiều công trình trên đại lộ Ringstrasse và làm thợ cả nhà thờ chính tòa Thánh Stêphanô ở Vienna. Ông thiết kế nhà thờ Vaduz theo lối tân Gothic bằng đá tự nhiên, ba gian, tháp nhọn trước mặt tiền.
Lễ Thánh Florin là ngày nào
Ngày 17 tháng 11 theo lịch phụng vụ Công Giáo. Thánh Florin là linh mục thế kỷ 9, cha xứ Remüs ở vùng Engadin, được kính rộng trong giáo phận Chur cũ. Đây là lễ bổn mạng của nhà thờ chính tòa và giáo xứ Vaduz, ngày lễ riêng lớn nhất trong năm của nơi này.