Từ những phố dốc của thành phố St. Gallen, quý vị rẽ vào một khoảng sân cỏ rộng bao bởi những dãy nhà dài mái đỏ. Ở đầu phía đông của sân là một mặt đá sa thạch cao, hai ngọn tháp kèm hai bên một khối giữa chạm tượng. Đi dọc theo cánh tây, quý vị sẽ gặp một cánh cửa nhỏ, phía trên khắc mấy chữ Hy Lạp. Sau cửa ấy là một sảnh sách gỗ uốn lượn, sàn gỗ bóng, trần vẽ kín, chỉ có tiếng bước chân khẽ của người đọc.
Đây là khu tu viện Thánh Gall (Stiftsbezirk St. Gallen). Thụy Sĩ có những đền hành hương Đức Mẹ đông người hơn, nhưng thư viện chọn nơi này làm đại diện vì nó kể được gốc rễ đức tin của cả vùng: đạo tới đây nhờ một thầy tu Ireland dựng am giữa rừng, rồi lớn lên thành một tu viện Biển Đức giữ chữ nghĩa châu Âu suốt nhiều thế kỷ. Chính tên thành phố, tên giáo phận và tên bang đều mang tên vị thầy tu ấy.
IThánh Gallus, Thánh Otmar Và Nếp Biển Đức
Thánh Gallus (tiếng Đức gọi là Gallus hay Gall) là một nhà truyền giáo người Ireland. Theo tư liệu của khu tu viện, năm 612 ngài dựng một am ẩn tu ở chỗ này, khi ấy còn là rừng núi. Ngài không lập tu viện, chỉ sống ẩn tu với vài môn đệ. Người biến am ấy thành tu viện là Thánh Otmar, được UNESCO ghi là viện phụ đầu tiên, khoảng năm 719.
Nhà thờ trong khu tu viện được dâng kính cả hai vị, tên gọi chính thức là Nhà thờ Thánh Gallus và Thánh Otmar. Từ năm 1847, khi Giáo phận St. Gallen được lập, nhà thờ này thành nhà thờ chính tòa của giáo phận.
Tu viện Thánh Gall sống theo Luật Thánh Biển Đức, bộ luật đan tu phổ biến nhất ở Tây Âu, đặt đời tu trên nhịp cầu nguyện chung và lao động. Với các đan sĩ thời trung đại, chép sách là một cách lao động và một cách cầu nguyện: chép lại Kinh Thánh, sách lễ, sách của các giáo phụ để lời ấy không mất đi. Kho bản chép tay của St. Gallen là thành quả của nhiều thế hệ đan sĩ làm việc ấy, không phải một bộ sưu tập mua về.
UNESCO ghi tu viện là một trong những trung tâm văn hóa quan trọng nhất châu Âu từ thế kỷ 8. Trang Thư viện tu viện ghi kho sách giữ các bản chép tay Ireland thế kỷ 7 và 8, cùng sách minh họa của trường phái St. Gallen từ thế kỷ 9 tới 11. Theo trang Nhà thờ St. Gallen của sanktgallus.net, di hài thánh Gallus được giữ trong hầm mộ Gallus dưới nhà thờ.
Nhiều người tới đây tưởng mình đang thăm một tu viện còn đan sĩ. Không phải. Tu viện Biển Đức Thánh Gall đã giải thể năm 1805, từ đó không còn cộng đoàn đan tu ở khu này. Điều còn lại là nhà thờ, nay là nhà thờ chính tòa của giáo phận, và thư viện được giữ nguyên vẹn. Cái tên tu viện vẫn dùng vì cả khu nhà được dựng cho đời đan tu, và vì Di sản UNESCO ghi danh chính là khu tu viện ấy.
IITừ Am Ẩn Tu Tới Nhà Thờ Chính Tòa
Mười hai thế kỷ ở St. Gallen có thể đọc qua ba lớp: am ẩn tu của thánh Gallus, tu viện Biển Đức thời trung đại với kho sách chép tay, và khu Baroque thế kỷ 18 mà quý vị thấy hôm nay. Lớp giữa để lại chữ nghĩa, lớp cuối để lại kiến trúc.
- 612Am ẩn tu của thánh GallusNhà truyền giáo người Ireland dựng am ẩn tu tại đây, theo tư liệu của khu tu viện.
- Khoảng 719Viện phụ đầu tiênUNESCO ghi thánh Otmar là viện phụ đầu tiên, am ẩn tu thành tu viện.
- Khoảng 820Họa đồ Thánh GallBản vẽ mặt bằng một tu viện lý tưởng trên da thuộc, UNESCO gọi là bản vẽ kiến trúc trên da thuộc sớm nhất còn biết, có 341 dòng chú.
- 1553Thư viện riêng đầu tiênKho sách lần đầu có nhà riêng, dựng ở cánh tây của tu viện.
- 1755 tới 1766Dựng nhà thờ BaroqueTheo thiết kế ban đầu của Johann Caspar Bagnato năm 1750, Peter Thumb và Johann Michael Beer người Bildstein thi công. UNESCO ghi cả khu dựng lại tới năm 1768.
- 1758 tới 1767Sảnh thư viện RococoSảnh sách dựng 1758 tới 1762 theo trang Lịch sử kiến trúc, trang Lịch sử thư viện ghi công trình hiện nay xong năm 1767.
- 1805Tu viện giải thểCộng đoàn Biển Đức giải thể, thư viện còn nguyên vẹn.
- 1847 và 1983Nhà thờ chính tòa và Di sản Thế giớiNăm 1847 lập Giáo phận St. Gallen, nhà thờ thành nhà thờ chính tòa. Năm 1983 UNESCO ghi danh khu tu viện theo tiêu chí ii và iv.
Có hai chỗ nguồn vênh nhau. Thứ nhất là năm xong thư viện. Trang Lịch sử kiến trúc của khu tu viện ghi sảnh thư viện Rococo dựng từ 1758 tới 1762, còn trang Lịch sử thư viện của chính khu tu viện ghi công trình thư viện hiện nay xong năm 1767. Có thể hiểu thân nhà xong trước, phần trang trí bên trong kéo thêm vài năm, nhưng hai trang không nói rõ.
Thứ hai là năm dựng lại theo lối Baroque. Trang của khu tu viện ghi nhà thờ thi công 1755 tới 1766, còn UNESCO ghi khu tu viện được dựng lại theo lối Baroque từ 1755 tới 1768. Con số của UNESCO có lẽ tính cả khu nhà, không riêng nhà thờ.
IIINhà Thờ Baroque, Sảnh Sách Rococo Và Nơi Chữa Lành Linh Hồn
Nhà thờ là một trong những nhà thờ tu viện Baroque đồ sộ cuối cùng của phương Tây, theo lời UNESCO. Trang Lịch sử kiến trúc tả lòng nhà thờ gồm gian chính và ca đường như hai cánh tay yên tĩnh của một khối tròn ở giữa đầy chuyển động. Mặt đông bằng sa thạch, hai tháp kèm một khối giữa chạm tượng. Tượng ở mặt tiền và khối tròn do Christian Wenzinger và Josef Anton Feuchtmayer làm, tranh trần do Josef Wannenmacher vẽ.
Cánh tây là Thư viện tu viện (Stiftsbibliothek) với sảnh Rococo, cũng do những người thợ đã làm nhà thờ: Peter Thumb dựng nhà, thầy Gabriel Loser làm đồ gỗ, Josef Wannenmacher vẽ trần. Trên cổng thư viện, Franz Anton Dirr năm 1781 khắc dòng chữ Hy Lạp Psyches Iatreion, nghĩa là nơi chữa lành linh hồn.
Bản vẽ khoảng năm 820, 341 dòng chú, vẽ mặt bằng một tu viện Biển Đức lý tưởng thời Carolingian, nhà thờ ở giữa và các dãy nhà phục vụ đời đan tu xếp chung quanh.
Hơn 2.100 bản, số hiệu giá từ 1 tới 2112, có bản chép tay Ireland thế kỷ 7 và 8 và sách minh họa trường phái St. Gallen thế kỷ 9 tới 11.
Dựng 1758 tới 1762 theo một trang, xong năm 1767 theo trang khác, giá sách gỗ uốn lượn và trần vẽ kín.
Mặt sa thạch trông về phía đông, hai tháp kèm khối giữa chạm tượng, là hình ảnh quen thuộc nhất của thành phố.
Nơi giữ di hài thánh Gallus dưới nhà thờ, theo sanktgallus.net.
| Hạng mục | Niên đại | Nguồn |
|---|---|---|
| Thiết kế ban đầu nhà thờ | 1750 | stiftsbezirk.ch, Johann Caspar Bagnato |
| Thi công nhà thờ | 1755 tới 1766 | stiftsbezirk.ch, UNESCO ghi cả khu tới 1768 |
| Sảnh thư viện | 1758 tới 1762, hay xong 1767 | hai trang khác nhau của stiftsbezirk.ch |
| Cổng thư viện | 1781 | stiftsbezirk.ch, Franz Anton Dirr |
| Họa đồ Thánh Gall | Khoảng 820 | UNESCO |
Họa đồ Thánh Gall không phải bản vẽ của chính tu viện St. Gallen như nó từng đứng hay đang đứng. UNESCO tả đây là mô hình lý tưởng một tu viện Biển Đức thời Carolingian, tức một hình mẫu nên làm theo, không phải bản đo vẽ một công trình có thật. Khu nhà quý vị thấy hôm nay là công trình Baroque thế kỷ 18, khác hẳn bản vẽ ấy.
IVThế Đất Và Hướng
Xin nói trước để quý vị khỏi hiểu lầm. Đạo Công Giáo và dòng Biển Đức không dạy phong thủy. Nhà thờ ở đây theo hướng phụng vụ, ca đường quay về phía đông, và sanktgallus.net cũng ghi như vậy. Điều lạ là mặt đá có hai tháp lại nằm ở đầu phía đông, nơi ca đường, chứ không ở cửa phía tây như phần đông nhà thờ. Những gì dưới đây là thư viện đọc thế đất theo phong thủy cổ truyền của người Việt, để bạn đọc quen lối ấy có chỗ so sánh, hoàn toàn không phải điều tư liệu của tu viện ghi.
Điều nổi rõ nhất là thung lũng. Thành phố St. Gallen nằm trong một thung lũng hẹp của vùng tiền núi Alps, hai bên bắc và nam là những dải đồi chạy song song. Khu tu viện đặt ở đáy thung lũng ấy. Lối xem đất cổ truyền gọi thế hai dải núi kèm hai bên là tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ, núi ôm lấy chỗ đất bằng ở giữa như cánh tay. Một nơi tu hành được hai dải đồi che gió, theo lối Việt, là chỗ yên và kín.
Thứ hai là nước. Đáy một thung lũng núi là nơi nước từ hai sườn đồi dồn về. Lối Việt coi nước quy tụ trước chỗ ở là thủy tụ, mang sinh khí, và nhiều chùa Việt xưa cũng dựng nơi khe suối gặp nhau. Với một người ẩn tu thế kỷ 7, nguồn nước là lý do thực tế để chọn chỗ ở, còn sự trùng khớp với phong thủy là trùng khớp của cách chọn đất. Tư liệu thư viện đã mở không ghi tên dòng nước bên am của thánh Gallus, nên bài không nêu tên.
Thứ ba là mặt đông hai tháp. Hai tháp kèm hai bên khối giữa làm thành thế song phong, và thế ấy lại ở đầu đông, đầu có bàn thờ. Theo lối Việt, nơi thờ chính được hai ngọn kèm giữ là thế trang trọng. Thư viện ghi lại như một chỗ đối chiếu, vì hai tháp ở đây là lựa chọn kiến trúc của các thợ cả thế kỷ 18.
Cuối cùng là minh đường. Trước nhà thờ và thư viện là sân Klosterhof rộng và phẳng, một khoảng trống hiếm có giữa phố cổ. Lối Việt gọi khoảng trống trước mặt là minh đường, nơi khí tụ lại trước khi vào nhà. Ở St. Gallen khoảng sân ấy vốn là sân trong của tu viện.
VLễ Thánh Gallus Và Lễ Thánh Otmar
Nhà thờ chính tòa theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo Rôma, tính theo dương lịch, và có hai ngày riêng của hai vị bổn mạng. Ngày 16 tháng 10, lễ Thánh Gallus, là ngày lớn nhất, vì Giáo phận St. Gallen gọi ngài là bổn mạng của giáo phận, của thành phố và của bang. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 16 tháng 10 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lịch riêng Giáo phận St. Gallen | Lễ Thánh Gallus (Gallustag) | Lễ bổn mạng của giáo phận, thành phố và bang. Theo Giáo phận St. Gallen, có thánh lễ tại bàn thờ Gallus trong ca đường, nghi thức làm phép rượu Gallus trong nhà nguyện Gallus, thánh lễ trọng do giám mục chủ sự và kinh chiều. |
| 16 tháng 11 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lịch riêng Giáo phận St. Gallen | Lễ trọng Thánh Otmar | Kính vị viện phụ đầu tiên, vị bổn mạng thứ hai của nhà thờ, theo sanktgallus.net. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Giáng Sinh | Lễ trọng của mùa Giáng Sinh tại nhà thờ chính tòa. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh, ngày thay đổi mỗi năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng mùa xuân | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Các nghi lễ trọng của giáo phận do giám mục chủ sự. |
Về cộng đồng người Việt, thư viện chưa tìm được nguồn đã mở về sinh hoạt hay thánh lễ tiếng Việt tại nhà thờ chính tòa St. Gallen, nên không ghi thêm.
Quý vị muốn đọc thêm về mạch các thầy tu Ireland mang đạo và chữ nghĩa vào châu Âu có thể xem bài Glendalough, khu tu viện cổ ở chính Ireland. Cùng truyền thống Biển Đức còn có bài Mont-Saint-Michel.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Klosterhof, 9000 St. Gallen (khu Stiftsbezirk, phố cổ St. Gallen)
- Đường tới
- Khu tu viện ở Klosterhof, giữa phố cổ St. Gallen. Từ nhà ga St. Gallen đi bộ chừng mười phút về phía nam qua phố cổ là tới sân tu viện.
- Toạ độ
- 47.4235, 9.3776
Nhà thờ là nhà thờ chính tòa đang cử hành phụng vụ, không nhận khách tham quan khi đang có thánh lễ, theo trang thông tin của khu tu viện. Ở thư viện, sàn gỗ và giá sách đều là đồ cổ, quý vị nói khẽ, không chạm vào giá sách và làm theo chỉ dẫn của người giữ sảnh. Quý vị ăn mặc kín đáo khi vào nhà thờ và giữ im lặng trong hầm mộ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Thánh Gall, St. Gallen
Contribute photos, information or video for Abbey of Saint GallThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tu viện Thánh Gall có gì nổi tiếng
Nổi tiếng nhất là thư viện tu viện với sảnh Rococo và kho hơn 2.100 bản chép tay, trong đó có Họa đồ Thánh Gall khoảng năm 820, bản vẽ kiến trúc trên da thuộc sớm nhất còn biết theo UNESCO. Nhà thờ Baroque 1755 tới 1766 nay là nhà thờ chính tòa.
Thánh Gall là ai
Thánh Gallus là một nhà truyền giáo người Ireland, dựng am ẩn tu tại St. Gallen năm 612. Ngài không lập tu viện, người lập là thánh Otmar, viện phụ đầu tiên khoảng năm 719. Thành phố, giáo phận và bang St. Gallen đều mang tên ngài, lễ kính ngày 16 tháng 10.
Thư viện St. Gallen xây năm nào
Các nguồn của chính khu tu viện ghi khác nhau: trang Lịch sử kiến trúc ghi sảnh thư viện Rococo dựng 1758 tới 1762, trang Lịch sử thư viện ghi công trình hiện nay xong năm 1767. Thư viện riêng đầu tiên thì có từ năm 1553.
Tu viện St. Gallen còn tu sĩ không
Không. Tu viện Biển Đức giải thể năm 1805. Nhà thờ trở thành nhà thờ chính tòa của Giáo phận St. Gallen từ năm 1847, thư viện được giữ nguyên vẹn. Nơi này vẫn gọi là khu tu viện vì cả quần thể được dựng cho đời đan tu.
Chữ trên cửa thư viện St. Gallen nghĩa là gì
Dòng chữ Hy Lạp Psyches Iatreion, do Franz Anton Dirr khắc năm 1781, nghĩa là nơi chữa lành linh hồn. Câu ấy nói lên cách các đan sĩ nhìn việc đọc sách: đọc là để nuôi và chữa lành đời sống tinh thần, không chỉ để học chữ.