Vượt qua đèo núi cao Ofenpass (Pass dal Fuorn) hùng vĩ ở độ cao hơn hai ngàn mét xuyên qua Vườn Quốc gia Thụy Sĩ thuộc bang Graubünden (Grisons) để đi xuống thung lũng biên giới Val Müstair ngập tràn ánh nắng giáp ranh miền Nam Tyrol của nước Ý, người lữ khách sẽ bắt gặp tại ngôi làng cuối cùng của đất nước Thụy Sĩ một quần thể kiến trúc tường trắng mái ngói cổ kính mang tên chính ngôi làng ấy: Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tại Müstair (tên tiếng Romansh bản địa là Claustra Son Jon a Müstair, tiếng Đức là Kloster St. Johann in Müstair). Trên thực tế, chính danh xưng Müstair của cả thị trấn và thung lũng này bắt nguồn trực tiếp từ chữ Latinh Monasterium (nghĩa là Đan viện), minh chứng rằng ngôi tu viện đã khai sinh ra vùng đất này từ buổi bình minh của thời Trung cổ châu Âu.
Được khởi dựng vào khoảng năm 775 Công nguyên theo lệnh của Hoàng đế Charlemagne (Karl Đại Đế, 742 tới 814) hoặc Giám mục giáo phận Chur là Constantius ngay sau khi vương quốc Frank chinh phục xứ Lombardia năm 774, Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tại Müstair là một viên ngọc quý vô giá của Công Giáo và lịch sử nghệ thuật nhân loại. Trong khi hầu hết các nhà thờ thời kỳ Đế chế Carolingian trên khắp lục địa châu Âu đã bị phá hủy hoặc xây mới hoàn toàn qua các thế kỷ sau, nhà thờ đan viện tại Müstair vẫn giữ được cấu trúc tường đá ba hậu cung thế kỷ 8 cùng chu kỳ bích họa thời kỳ Carolingian (vẽ khoảng năm 800) lớn nhất và nguyên vẹn nhất còn tồn tại trên thế giới, hòa quyện cùng lớp bích họa Romanesque cuối thế kỷ 12 và bức tượng stucco Hoàng đế Charlemagne có kích thước như người thật. Được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản Thế giới năm 1983, nơi đây vẫn là một đan viện sống động nơi các nữ tu Dòng Thánh Biển Đức cử hành giờ kinh Phụng vụ mỗi ngày theo châm ngôn Cầu nguyện và Lao động (Ora et Labora) bên cạnh di sản ngàn năm tương tự như Tu viện Einsiedeln ở miền trung Thụy Sĩ.
IThánh Gioan Tẩy Giả, Linh Đạo Đan Tu Dòng Thánh Biển Đức Và Kiệt Tác Thần Học Bằng Hình Ảnh Thời Carolingian
Ngay từ khi đặt viên đá đầu tiên vào thế kỷ thứ 8, ngôi đan viện nơi cửa ngõ đèo Alps đã được cung hiến cho Thánh Gioan Tẩy Giả (Saint John the Baptist / Son Jon), vị ngôn sứ tiền hô của Đấng Cứu Thế trong sa mạc Giuđê. Trong truyền thống thần học của Công Giáo và đời sống đan tu, Thánh Gioan Tẩy Giả được tôn kính như nguyên mẫu tối cao của đời sống ẩn tu khổ chế, sự tĩnh lặng nội tâm và lời chứng ngôn không khoan nhượng cho chân lý. Hình ảnh cuộc đời của Thánh Gioan Tẩy Giả, từ lúc thiên thần truyền tin cho ông Dacaria trong Đền Thờ, lễ sinh nhật của ngài, việc ngài làm phép rửa cho Chúa Giêsu trên dòng sông Giođan cho đến cái chết tử đạo bi tráng trong bữa tiệc của vua Hêrôđê, được khắc họa trang trọng ngay tại hậu cung trung tâm của nhà thờ đan viện qua cả hai lớp bích họa thế kỷ 9 và thế kỷ 12.
Đồng thời, ngôi nhà thờ đan viện còn gắn liền với sự tôn kính đặc biệt dành cho Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô (ở hậu cung phía bắc), Thánh Phó tế tử đạo Stêphanô (ở hậu cung phía nam) và Thánh Giá Cứu Độ (tại Nhà nguyện Thánh Giá cổ kính ở lối vào). Bên cạnh đó, với tư cách là đấng sáng lập theo truyền thống lịch sử của đan viện và đã được tôn phong lên bậc Chân phước tại vùng Aachen và Thụy Sĩ thời Trung cổ, Hoàng đế Charlemagne cũng được tôn kính tại nhà thờ Müstair qua bức tượng stucco (vữa đắp nổi sơn màu) thế kỷ 12 đứng uy nghiêm bên cạnh bàn thờ chính.
Trái tim tâm linh nuôi dưỡng Tu viện Thánh Gioan tại Müstair suốt hơn 1.250 năm qua là Tu luật Thánh Biển Đức (Regula Benedicti) do Thánh Biển Đức thành Nursia (khoảng 480 tới 547) biên soạn với tôn chỉ Ora et Labora (Cầu nguyện và Lao động) cùng lời nguyện gắn bó vĩnh viễn với đan viện (Stabilitas loci). Khởi đầu từ khoảng năm 775 như một đan viện dành cho các nam đan sĩ Biển Đức có sứ mạng cầu nguyện, sao chép kinh sách và điều hành trạm dừng chân cứu hộ cho khách lữ hành, thương nhân và người hành hương vượt đèo Alps giữa vùng Graubünden và miền bắc nước Ý, đến giữa thế kỷ 12 (ghi nhận chính thức trong văn bản năm 1163), Müstair đã chuyển đổi thành Đan viện Nữ Dòng Thánh Biển Đức (Benediktinerinnenkloster) và duy trì liên tục không đứt quãng cho đến tận ngày hôm nay.
Khi bước vào lòng nhà thờ đan viện, du khách sẽ cảm nhận ngay thần học thị giác vĩ đại của thời kỳ Phục hưng Carolingian (Carolingian Renaissance). Vào khoảng năm 800, toàn bộ bốn bức tường và ba hốc hậu cung của nhà thờ đã được phủ kín bởi 135 cảnh bích họa xếp thành năm tầng chạy vòng quanh không gian. Trong một thời đại mà đại đa số tín hữu và lữ khách chưa biết đọc chữ Latinh, những bức tường bích họa tại Müstair đóng vai trò như một cuốn Kinh Thánh bằng hình ảnh khổng lồ (Biblia pauperum) nối kết Cựu Ước với Tân Ước: tầng trên cùng kể chuyện cuộc đời Vua Đa-vít (hình bóng tiên báo về nhà vua lý tưởng bảo vệ đức tin); ba tầng giữa thuật lại chi tiết cuộc đời, phép lạ và cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu Kitô; tầng dưới cùng khắc họa cuộc đời các Tông đồ và Thánh Gioan Tẩy Giả; còn bức tường phía tây khép lại bằng cảnh Ngày Phán Xét Cuối Cùng và Chúa Kitô Quang Lâm (Parousia) cổ xưa nhất còn tồn tại trong hội họa phương Tây.
Giải mã niên đại chính xác năm 775 và năm 788 bằng khoa học đo vòng cây (Dendrochronology). Trong suốt nhiều thế kỷ, truyền thuyết địa phương tại thung lũng Val Müstair kể rằng Hoàng đế Charlemagne đã cho xây dựng Tu viện Thánh Gioan sau khi ông thoát chết khỏi một trận bão tuyết dữ dội khi vượt đèo núi Alps trên đường trở về từ lễ đăng quang tại Lombardia năm 774. Nhiều học giả hiện đại từng nghi ngờ đây chỉ là huyền thoại tôn vinh nhà vua, cho đến khi các cuộc nghiên cứu khảo cổ học và phân tích niên đại vòng cây (dendrochronology) hiện đại được tiến hành trên các thanh dầm gỗ thông lá kim (Larix decidua) nguyên bản còn nằm sâu trong cấu trúc tường đá của đan viện vào cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21.
Kết quả khoa học đã gây chấn động giới sử học châu Âu vì xác nhận truyền thuyết chính xác đến từng năm: những cây thông dùng làm dầm gỗ đỡ mái cho ngôi nhà thờ đan viện ba hậu cung đã được đốn hạ vào đúng mùa thu - đông năm 775 Công nguyên (tức chỉ một năm sau khi Charlemagne chinh phục vương quốc Lombard năm 774)! Tiếp đó, các thanh dầm gỗ nguyên bản trong Nhà nguyện Thánh Giá (Heiligkreuzkapelle) nằm ở cổng tu viện cũng được xác định đốn hạ chính xác vào năm 788 Công nguyên, còn gỗ xây dựng Tháp phòng thủ Planta (Plantaturm) được đốn vào năm 959 tới 960 Công nguyên. Những bằng chứng khoa học không thể chối cãi này đã chứng minh Tu viện Müstair là một công trình chiến lược trực tiếp của triều đình Charlemagne nhằm kiểm soát và thánh hóa tuyến đường đèo nối liền phần phía bắc và phía nam của Đế chế Frank.
Một điều kỳ diệu trong lịch sử bảo tồn của Tu viện Müstair là lý do vì sao những bức bích họa từ năm 800 lại có thể sống sót qua hơn một thiên niên kỷ mà không bị phá hủy hay phai màu hoàn toàn. Vào năm 1492, vị Viện mẫu (Mẹ Bề trên) năng động của đan viện là Angelina von Planta đã cho cải tạo ngôi nhà thờ trần gỗ phẳng kiểu Carolingian thành một nhà thờ có hệ vòm mạng lưới Gothic muộn chống đỡ bởi các cột đá tròn và quét vôi trắng toàn bộ các bức tường bên dưới theo thị hiếu thời Phục hưng sớm. Chính việc hạ thấp trần vòm năm 1492 đã vô tình giấu kín toàn bộ dải bích họa Carolingian tầng trên cùng (cảnh Vua Đa-vít) lên phần gác mái tối tăm phía trên vòm cuốn, còn lớp vôi trắng đã bảo vệ các tầng bích họa bên dưới khỏi khói nến và ẩm mốc suốt bốn trăm năm! Mãi đến năm 1894, nhà sử học nghệ thuật Thụy Sĩ Josef Zemp và Robert Durrer mới phát hiện lại các bức họa trên gác mái, mở đường cho cuộc bóc tách lớp vôi trắng từ năm 1947 tới 1951 để trả lại cho nhân loại kho tàng bích họa thế kỷ 8 vô giá này.
IIHơn 1.250 Năm Từ Thời Hoàng Đế Charlemagne (775), Đan Viện Nữ Biển Đức Thế Kỷ 12 Đến Di Sản Thế Giới UNESCO
Trải qua hơn mười hai thế kỷ rưỡi giữa vùng núi biên viễn Graubünden, Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tại Müstair đã đi qua những cuộc hỏa hoạn, chiến tranh tranh chấp đèo núi Alps giữa Đế chế Áo và Liên minh Ba Giải (Three Leagues) để đứng vững như một ốc đảo cầu nguyện và bảo tồn văn hóa châu Âu.
- Khoảng năm 775 tới năm 788Khởi dựng Nhà thờ đan viện ba hậu cung và Nhà nguyện Thánh Giá thời Hoàng đế CharlemagneNgay sau chiến dịch chinh phục Lombardia năm 774 của Charlemagne, Giám mục giáo phận Chur cho xây dựng nhà thờ đan viện bằng đá có ba hậu cung (năm 775) và Nhà nguyện Thánh Giá hai tầng hình cỏ ba lá (năm 788) tại thung lũng Val Müstair.
- Khoảng năm 800Sáng tác chu kỳ bích họa Carolingian phủ kín toàn bộ nội thất nhà thờCác bậc thầy hội họa vùng Thượng Ý và Raetia thực hiện 135 cảnh bích họa rực rỡ trên bốn bức tường và ba hậu cung đúng vào thời điểm Charlemagne đăng quang Hoàng đế La Mã năm 800.
- Khoảng năm 960 và năm 1087Xây dựng Tháp phòng thủ Planta và tái thánh hiến sau hỏa hoạn dưới thời Giám mục NorbertKhoảng năm 960, Giám mục Hartbert của Chur cho xây dựng ngọn tháp đá kiên cố (Plantaturm, tháp lâu đài cổ nhất vùng Alps); năm 1087 Giám mục Norbert cho xây lại khu nhà ở tu viện và tái thánh hiến nhà thờ.
- Thế kỷ 12 (trước năm 1163) tới khoảng năm 1200Chuyển thành Đan viện Nữ Biển Đức và vẽ thêm lớp bích họa RomanesqueĐan viện chuyển từ cộng đoàn nam sang cộng đoàn các nữ tu Dòng Thánh Biển Đức; khoảng năm 1180 tới 1200, ba hậu cung được vẽ đè lớp bích họa Romanesque tuyệt đẹp (trong có cảnh vũ điệu của Salome) và tạc tượng stucco Hoàng đế Charlemagne.
- Năm 1492 tới năm 1520Cải tạo vòm mạng lưới Gothic muộn dưới thời Viện mẫu Angelina von PlantaViện mẫu Angelina von Planta (nhiệm kỳ 1478 tới 1509) cho lắp đặt hệ cột và vòm gân mạng lưới Gothic muộn biến nhà thờ một gian thành nhà thờ hội trường ba gian (Hallenkirche), đồng thời củng cố Tháp Planta sau cuộc chiến tranh Swabian năm 1499.
- Năm 1894 và năm 1947 tới 1951Tái phát hiện và phục chế toàn diện chu kỳ bích họa Carolingian và RomanesqueNăm 1894 học giả Josef Zemp phát hiện các bức bích họa Carolingian trên gác mái (một số mảng trên gác mái được tách đưa về Bảo tàng Quốc gia Thụy Sĩ ở Zürich năm 1908); từ năm 1947 tới 1951 tiến hành bóc lớp vôi thế kỷ 15 trong lòng nhà thờ làm lộ diện toàn bộ các tầng bích họa cổ.
- Năm 1983 tới nayGhi danh Di sản Thế giới UNESCO và chương trình khảo cổ bảo tồn kiểu mẫu châu ÂuNăm 1983 UNESCO công nhận Tu viện Thánh Gioan tại Müstair là Di sản Thế giới (mã số 269); thành lập Quỹ Pro Kloster St. Johann tiến hành chương trình nghiên cứu khảo cổ liên ngành và mở Bảo tàng Đan viện tại Tháp Planta.
Cuộc đối thoại kỳ diệu giữa hai thời đại hội họa Carolingian (800) và Romanesque (1200) trên cùng một bức tường. Khi cuộc trùng tu lịch sử từ năm 1947 tới 1951 được thực hiện dưới sự giám sát của các chuyên gia bảo tồn Thụy Sĩ, một quyết định vô cùng tinh tế đã được đưa ra tại khu vực ba hậu cung phía đông (Three Apses) của nhà thờ. Tại đây, vào cuối thế kỷ 12 (khoảng năm 1180 tới 1200), các họa sĩ thời kỳ Romanesque đã vẽ một lớp bích họa mới đè lên trên lớp bích họa thời Carolingian năm 800.
Tại những mảng mà lớp vữa Romanesque thế kỷ 12 còn nguyên vẹn rực rỡ (như hình ảnh Đức Kitô Ngự Trị Trong Vinh Quang - Maiestas Domini, cảnh Bữa Tiệc Của Vua Hêrôđê Với Vũ Điệu Của Công Chúa Salome dẫn tới cái chết của Thánh Gioan Tẩy Giả và hình ảnh các Thánh Tông đồ), các nhà bảo tồn đã giữ nguyên tại chỗ hoặc tách khéo léo một số mảng Romanesque để trưng bày, nhờ đó du khách đứng trong nhà thờ có thể chiêm ngưỡng trực tiếp sự giao thoa của hai đỉnh cao hội họa cách nhau đúng 400 năm: một bên là nét cọ khoáng đạt, uyển chuyển mang âm hưởng La Mã cổ đại muộn của thời kỳ Carolingian thế kỷ 8 trên các bức tường gian chính, và một bên là đường nét kỷ hà trang nghiêm, sắc sảo mang đậm ảnh hưởng Byzantine của thời kỳ Romanesque thế kỷ 12 nơi các vòm hậu cung.
IIINhà Thờ Ba Hậu Cung Thời Carolingian, Vòm Gothic Muộn 1492, Nhà Nguyện Thánh Giá Hai Tầng Và Tháp Phòng Thủ Planta
Quần thể kiến trúc của Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tại Müstair được tổ chức thành hai khu vực hài hòa: khu kinh tế - hành chính với các dãy nhà bao quanh sân lớn ở phía tây, và khu nội viện đan tu khép kín ở phía đông bao gồm Nhà thờ đan viện, Tháp Planta, hai khu hành lang tu viện và Nhà nguyện Thánh Giá.
Khởi thủy vào năm 775, nhà thờ đan viện là một đại sảnh hình chữ nhật đơn giản không chia gian với trần gỗ phẳng và kết thúc ở phía đông bằng ba hốc hậu cung hình móng ngựa (three horseshoe-shaped apses) cùng hai hành lang phụ (annex corridors) hai bên. Vào năm 1492, dưới thời Viện mẫu Angelina von Planta, lòng nhà thờ được dựng thêm hai hàng cột đá tròn mảnh mai đỡ hệ vòm gân mạng lưới hình ngôi sao kiểu Gothic muộn (late Gothic net vault), biến không gian thành nhà thờ hội trường ba gian thanh thoát mà vẫn giữ nguyên vẹn các bức tường đá thế kỷ 8.
Toàn bộ các bức tường bên trong nhà thờ là một bảo tàng hội họa sống động: bức tường phía bắc và phía nam bảo tồn các tầng bích họa từ khoảng năm 800 khắc họa cuộc đời Chúa Giêsu từ lúc Giáng Sinh, thời thơ ấu, các phép lạ chữa lành cho tới cuộc Thương Khó và Phục Sinh; bức tường phía tây là bức đại bích họa Phán Xét Cuối Cùng cổ nhất thế giới phương Tây; còn ba hậu cung phía đông rực rỡ với sự kết hợp giữa bích họa Carolingian và Romanesque.
Đứng trên trụ tường phía đông nam gần hậu cung chính là bức tượng Hoàng đế Charlemagne cao bằng người thật được chế tác bằng kỹ thuật đắp vữa thạch cao sơn màu (polychrome stucco) vào khoảng giữa thế kỷ 12: vị Hoàng đế mặc chiến bào hoàng gia, đầu đội vương miện, tay cầm quả cầu vương quyền và quyền trượng như đấng bảo trợ của đan viện. Ngoài ra trong nhà thờ còn lưu giữ bức phù điêu đá cẩm thạch trắng thời Carolingian chạm cảnh Chúa Giêsu chịu phép rửa và mặt bàn đá đan tấm (interlace carving) thế kỷ 8.
Nằm tách biệt ở góc tây nam gần cổng vào nghĩa trang tu viện là Nhà nguyện Thánh Giá, một viên ngọc kiến trúc Carolingian hoàn thành năm 788. Công trình có mặt bằng hình cỏ ba lá (trefoil / triconch plan) với ba hốc bán nguyệt và cấu trúc hai tầng độc đáo: tầng dưới là hầm mộ mai táng có trần dầm gỗ thông năm 788 nguyên bản nhất châu Âu, còn tầng trên là nhà nguyện cầu nguyện trang trí bích họa từng dùng để tôn kính thánh tích Máu Thánh và Thánh Giá.
Nằm sát góc đông bắc của nhà thờ là Tháp Planta (Plantaturm), ngọn tháp đá vuông cao bốn tầng có tường dày kiên cố được Giám mục Hartbert xây dựng vào năm 959 tới 960 Công nguyên, giữ kỷ lục là tòa tháp lâu đài (residential defense tower) cổ nhất còn đứng vững trên toàn dãy núi Alps. Cuối thế kỷ 15, Viện mẫu Angelina von Planta đã cải tạo tháp thành dinh thự và pháo đài bảo vệ các nữ tu; ngày nay Tháp Planta là nơi đặt Bảo tàng Tu viện (Klostermuseum) mở cửa cho du khách khám phá.
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Vị trí và Niên đại xác định | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị Di sản Thế giới UNESCO |
|---|---|---|
| Nhà thờ đan viện ba hậu cung (Klosterkirche) | Trung tâm đan viện (xây năm 775, vòm Gothic 1492) | Cấu trúc tường đá và ba hậu cung hình móng ngựa thế kỷ 8 kết hợp hệ vòm mạng lưới Gothic muộn năm 1492 |
| Chu kỳ bích họa Carolingian (135 cảnh) | Bốn bức tường và hậu cung nhà thờ (vẽ khoảng năm 800) | Chu kỳ bích họa thời kỳ Carolingian lớn nhất còn tồn tại trên thế giới, gồm cả cảnh Phán Xét Cuối Cùng cổ nhất |
| Bích họa Romanesque và Tượng stucco Charlemagne | Ba hậu cung phía đông (khoảng năm 1150 tới 1200) | Bích họa Romanesque rực rỡ (cảnh vũ điệu Salome, Maiestas Domini) và tượng vữa đắp nổi Hoàng đế Charlemagne |
| Nhà nguyện Thánh Giá (Heiligkreuzkapelle) | Cổng phía tây nam gần nghĩa trang (xây năm 788) | Kiến trúc hình cỏ ba lá hai tầng thời Carolingian, còn giữ nguyên hệ dầm gỗ thông năm 788 |
| Tháp Planta (Plantaturm) và Bảo tàng Tu viện | Phía đông bắc nhà thờ (xây năm 959 tới 960; cải tạo 1499) | Ngọn tháp phòng thủ cổ nhất vùng núi Alps, nay trưng bày hiện vật khảo cổ và đời sống đan tu 1.250 năm |
| Hành lang tu viện hai tầng và Dinh Giám mục (Bischofsresidenz) | Khu nội viện phía bắc (thế kỷ 11 tới thế kỷ 16) | Không gian sinh hoạt, cầu nguyện của các nữ tu Biển Đức và nhà nguyện Thánh Ulrich và Thánh Nicolaus (năm 1087) |
IVThế Đất Và Hướng
Cần lưu ý rõ rằng các nhà sáng lập thời kỳ Carolingian thế kỷ 8 và các thế hệ đan sĩ Dòng Thánh Biển Đức tại Müstair hoàn toàn không áp dụng thuật phong thủy phương Đông. Vị trí của đan viện được lựa chọn dựa trên địa thế chiến lược kiểm soát cửa ngõ phía nam của đèo núi Ofenpass dẫn sang vùng Venosta (Nam Tyrol), kết hợp với nguồn đất nông nghiệp màu mỡ có nắng ấm dưới chân sườn núi chắn gió bắc và quy tắc định hướng Đông - Tây của nhà thờ Kitô giáo. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của vùng Đông Alps tại tọa độ 46,6292 độ vĩ bắc, 10,4486 độ kinh đông, thung lũng Val Müstair là một thung lũng núi cao đặc biệt nằm ở độ cao khoảng 1.250 mét so với mực nước biển, chạy dọc theo hướng Tây Bắc xuống Đông Nam mở ra thung lũng Val Venosta của miền bắc nước Ý. Khác với các thung lũng phía bắc dãy Alps thường lạnh giá và nhiều sương mù, Val Müstair được dãy núi cao hơn 3.000 mét ở phía Bắc và Tây Bắc (dãy Piz Terza và Piz Daint) che chắn hoàn toàn khỏi các luồng gió lạnh phương Bắc, trong khi lòng thung lũng lại mở rộng về phía Đông Nam để đón trọn ánh nắng ấm áp từ lưu vực biển Adriatic và Địa Trung Hải thổi lên. Trong phép xem mạch núi (long mạch), quần thể Tu viện Thánh Gioan tọa lạc trên một triền đất quạt phù sa (alluvial fan) thoai thoải và khô ráo ở sườn phía bắc của thung lũng, lưng tựa vững chãi vào vách núi Piz Terza cao vút làm hậu chẩm sơn, còn mặt hướng về phía Nam và Đông Nam nơi dòng suối núi Rom (Rambach) uốn lượn chảy qua cánh đồng cỏ xanh mướt dưới đáy thung lũng làm minh đường thủy giới.
Về mặt trục định hướng nội cục, Nhà thờ đan viện Thánh Gioan tuân thủ nghiêm ngặt trục Đông - Tây cổ điển (Ad Orientem): mặt tiền lối vào ở phía Tây và ba hốc hậu cung tròn vươn về phía Đông đón ánh bình minh đầu tiên chiếu qua đỉnh núi vùng Vinschgau để thắp sáng các bức bích họa Chúa Kitô Quang Lâm và Thánh Gioan Tẩy Giả. Thế đất tọa sơn hướng dương, tàng phong tụ khí giữa lòng thung lũng khép kín bốn bề núi tuyết giải thích vì sao đan viện này vừa là một trạm kiểm soát giao thương trọng yếu thời Charlemagne, vừa bảo tồn được bầu khí tĩnh lặng tuyệt đối và độ ẩm vi khí hậu ổn định giúp những bức bích họa hơn 1.200 năm tuổi không bị hủy hoại bởi thời gian.
VĐại Lễ Sinh Nhật Thánh Gioan Tẩy Giả 24 Tháng 6, Lễ Hoàng Đế Charlemagne 28 Tháng 1 Và Nhịp Kinh Phụng Vụ Của Các Nữ Tu Biển Đức
Điểm làm nên sức sống đặc biệt của Di sản Thế giới Müstair là nơi đây không phải một phế tích khảo cổ chết cứng, mà vẫn là ngôi nhà tâm linh đang đập từng nhịp thở của cộng đoàn các nữ tu Dòng Thánh Biển Đức (Benediktinerinnen). Mỗi ngày trong năm theo Lịch Phụng vụ Công giáo (Dương lịch), tiếng hát kinh Thần Vụ (Liturgy of the Hours) và Thánh lễ của các nữ tu vẫn ngân vang dưới mái vòm Gothic và giữa những bức tường bích họa thế kỷ 8.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên đại lễ phụng vụ và Sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Tu viện Biển Đức Thánh Gioan, Müstair |
|---|---|---|---|
| Ngày 24 tháng 6 và ngày 29 tháng 8 hằng năm | Lịch phụng vụ Công giáo (Dương lịch) | Đại lễ Sinh Nhật Thánh Gioan Tẩy Giả (24/6) và Lễ Thánh Gioan Tẩy Giả Chịu Trảm Quyết (29/8) | Ngày 24 tháng 6 là Đại lễ bổn mạng trọng thể nhất của đan viện và cả thung lũng Val Müstair với Thánh lễ đại trào, kinh chiều hát xướng và rước kiệu dưới chân các bức bích họa về Thánh Gioan. |
| Ngày 28 tháng 1 hằng năm | Lịch truyền thống của Đan viện Müstair | Lễ Kính Chân Phước Hoàng Đế Charlemagne, Đấng Sáng Lập Đan Viện (Karlsfest) | Một truyền thống phụng vụ cổ kính hiếm có được Tòa Thánh cho phép duy trì riêng tại Tu viện Müstair từ thời Trung cổ để tưởng nhớ ngày qua đời của Hoàng đế Charlemagne (28/1/814), cử hành trước bức tượng stucco thế kỷ 12 của ngài. |
| Ngày 21 tháng 3 và ngày 11 tháng 7 hằng năm | Lịch Dòng Thánh Biển Đức | Lễ Qua Đời (21/3) và Đại lễ Kính Thánh Tổ Phụ Biển Đức Thành Nursia, Bổn Mạng Châu Âu (11/7) | Cộng đoàn nữ tu Biển Đức cử hành lễ trọng, lặp lại lời khấn dòng theo Tu luật Thánh Biển Đức và cầu nguyện cho hòa bình châu Âu. |
| Ngày 14 tháng 9 hằng năm | Lịch phụng vụ Công giáo | Đại lễ Suy Tôn Thánh Giá (Kreuzerhöhung) tại Nhà nguyện Thánh Giá năm 788 | Cử hành phụng vụ đặc biệt tôn kính Thánh Giá gắn liền với truyền thống lâu đời của Nhà nguyện Thánh Giá (Heiligkreuzkapelle) hai tầng tại cổng tu viện. |
| Hằng ngày quanh năm | Giờ kinh Phụng vụ Biển Đức | Bảy giờ kinh Thần Vụ (Kinh Sáng, Kinh Trưa, Kinh Chiều, Kinh Tối) và Thánh lễ | Các nữ tu cử hành giờ kinh hát xướng trên lầu ca đoàn (Nonnenempore) phía tây nhà thờ, mở cửa cho khách hành hương và du khách tham dự trong thinh lặng. |
Không gian tĩnh tâm và lòng hiếu khách theo Tu luật Thánh Biển Đức nơi biên viễn Thụy Sĩ. Kế thừa truyền thống tiếp đón khách lữ hành vượt đèo Alps từ thời Hoàng đế Charlemagne theo chương 53 của Tu luật Thánh Biển Đức (Mọi khách đến đan viện phải được đón tiếp như đón tiếp chính Đức Kitô), ngày nay các nữ tu tại Müstair vẫn duy trì khu nhà khách tĩnh tâm, cửa hàng bán các sản phẩm thủ công, trà thảo mộc vùng núi Alps, bánh mì tu viện và dệt thổ cẩm truyền thống. Du khách đến thăm Müstair không chỉ được chiêm ngưỡng kiệt tác Di sản Thế giới UNESCO trong nhà thờ và Bảo tàng Tháp Planta, mà còn có thể dạo bước qua khu vườn thảo dược thơm ngát của đan viện và lắng nghe tiếng hát kinh Chiều (Vespers) thanh thoát vọng xuống từ lầu ca đoàn của các nữ tu.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Via Maistra 18, Thung lũng Val Müstair, xã Val Müstair, bang Graubünden, miền đông Liên bang Thụy Sĩ
- Đường tới
- Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tọa lạc tại địa chỉ Via Maistra 18, mã bưu chính 7537 Müstair, trong thung lũng Val Müstair ở cực đông bang Graubünden, Thụy Sĩ (ngay sát biên giới Taufers / Tubre thuộc vùng Nam Tyrol, Ý). Để đến đây bằng phương tiện công cộng rất thuận tiện và thơ mộng của Thụy Sĩ, quý vị đi tuyến Đường sắt Rhaetian (Rhätische Bahn - RhB) từ Chur hoặc St. Moritz đến ga Zernez ở thung lũng Engadin, sau đó chuyển sang tuyến xe buýt bưu điện màu vàng (PostAuto tuyến số 811) chạy xuyên qua Vườn Quốc gia Thụy Sĩ và đèo Ofenpass khoảng 50 phút để dừng ngay tại trạm trước cổng tu viện (Müstair, Clostra Son Jon).
- Toạ độ
- 46.6292, 10.4486
Nhà thờ đan viện và Bảo tàng Tu viện Thánh Gioan tại Müstair mở cửa đón du khách tham quan hằng ngày quanh năm (từ tháng 5 đến tháng 10 mở cửa thứ Hai tới thứ Bảy từ 9 giờ sáng đến 18 giờ chiều, Chúa Nhật và ngày lễ từ 10 giờ sáng đến 17 giờ chiều; từ tháng 11 đến tháng 4 mở cửa thứ Hai tới thứ Bảy từ 10 giờ sáng đến 16 giờ 30 chiều, Chúa Nhật từ 10 giờ sáng đến 16 giờ 30 chiều). Trong thời gian diễn ra Thánh lễ và các giờ kinh của các nữ tu, nhà thờ tạm dừng đón khách tham quan du lịch nhưng mở cửa miễn phí cho những ai muốn bước vào cầu nguyện và dự lễ trong thinh lặng. Quý vị lưu ý ăn mặc kín đáo lịch sự, giữ im lặng tuyệt đối trong nhà thờ và tuyệt đối không chụp ảnh có đèn flash để bảo vệ các sắc tố màu tự nhiên hơn 1.200 năm tuổi của các bức bích họa Carolingian.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tại Müstair
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Tu viện Biển Đức Thánh Gioan tại Müstair được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1983?
Tu viện Thánh Gioan tại Müstair được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới năm 1983 (mã số 269) vì nơi đây lưu giữ chu kỳ bích họa thời kỳ Carolingian (được vẽ vào khoảng năm 800 dưới thời Hoàng đế Charlemagne) lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất còn tồn tại trên thế giới, kết hợp với các bích họa Romanesque cuối thế kỷ 12 và kiến trúc đan viện nguyên bản từ thế kỷ 8.
Khoa học hiện đại đã xác định niên đại khởi dựng của Tu viện Müstair và Nhà nguyện Thánh Giá chính xác ra sao?
Thông qua phương pháp phân tích niên đại vòng cây (dendrochronology) trên các thanh dầm gỗ thông lá kim nguyên bản còn nằm trong cấu trúc tường đá, các nhà khoa học đã xác định gỗ xây dựng Nhà thờ đan viện ba hậu cung được đốn hạ vào đúng năm 775 Công nguyên (chỉ một năm sau khi Hoàng đế Charlemagne chinh phục Lombardia năm 774), và gỗ xây dựng Nhà nguyện Thánh Giá được đốn hạ vào năm 788 Công nguyên.
Nhờ đâu mà các bức bích họa từ năm 800 trong nhà thờ đan viện lại được bảo tồn qua hơn 1.200 năm?
Vào năm 1492, khi Viện mẫu Angelina von Planta cho lắp đặt hệ vòm mạng lưới Gothic muộn thấp hơn trần gỗ phẳng ban đầu và quét vôi trắng toàn bộ tường nhà thờ, dải bích họa trên cùng đã được che khuất trên gác mái tối và các tầng bích họa bên dưới được lớp vôi trắng bảo vệ khỏi ánh sáng và khói nến suốt bốn thế kỷ, cho tới khi được phát hiện lại năm 1894 và bóc lớp vôi phục chế từ năm 1947 tới 1951.
Bức tượng Hoàng đế Charlemagne trong nhà thờ đan viện Müstair có gì đặc biệt?
Đặt bên cạnh hậu cung phía đông của nhà thờ là bức tượng Hoàng đế Charlemagne có kích thước như người thật được chế tác vào khoảng giữa thế kỷ 12 bằng kỹ thuật đắp vữa thạch cao sơn màu (stucco). Đây là một trong những tác phẩm điêu khắc chân dung Hoàng đế Charlemagne cổ xưa và quý giá nhất châu Âu, gắn liền với lễ kính Chân phước Charlemagne được cử hành hằng năm tại đan viện vào ngày 28 tháng 1.
Tháp Planta (Plantaturm) và Nhà nguyện Thánh Giá tại Tu viện Müstair nắm giữ những kỷ lục kiến trúc gì?
Tháp Planta (xây dựng năm 959 tới 960 dưới thời Giám mục Hartbert) được xác nhận là tòa tháp phòng thủ kiêm dinh thự cổ xưa nhất còn tồn tại trên toàn dãy núi Alps. Trong khi đó, Nhà nguyện Thánh Giá (xây năm 788) là công trình nhà nguyện hai tầng hình cỏ ba lá thời Carolingian còn giữ nguyên hệ sàn dầm gỗ từ thế kỷ thứ 8.
Hiện nay Tu viện Thánh Gioan tại Müstair có còn các tu sĩ sinh sống không?
Có. Từ thế kỷ 12 (trước năm 1163) cho đến tận ngày nay, đan viện luôn là nơi sinh sống và cầu nguyện liên tục của cộng đoàn các nữ tu Dòng Thánh Biển Đức (Benedictine nuns). Các nữ tu vẫn cử hành bảy giờ kinh Phụng vụ mỗi ngày trong nhà thờ và đón tiếp khách hành hương theo truyền thống hiếu khách của Thánh Biển Đức.