Koror chỉ có một con đường chính, và hầu hết những gì quan trọng của thành phố đều nằm dọc theo nó. Đi về phía tây bảo tàng Etpison chừng hai trăm mét, quý vị thấy một ngôi nhà thờ dáng thấp, tường trắng, các góc viền nâu. Phía trước có hiên, bên trên là một tháp chuông có ban công nhỏ.
Đây là Nhà thờ Thánh Tâm (Sacred Heart Church), nhà thờ Công Giáo lâu đời nhất còn dùng ở Palau. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Palau vì chính trên mảnh đất này, ngày 28 tháng 4 năm 1891, bốn tu sĩ Capuchin người Tây Ban Nha lập điểm truyền giáo thường trực đầu tiên của quần đảo. Ngôi nhà thờ đầu tiên họ dựng đã mang tên Thánh Tâm. Ngôi hiện nay bằng xi măng, cung hiến dịp lễ Phục Sinh năm 1935, vẫn giữ tên ấy, và thánh lễ hôm nay đi qua ba thứ tiếng của những người đang sống ở Koror.
IThánh Tâm Chúa Giêsu Và Giáo Xứ Mẹ Của Palau
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh, dâng kính Thánh Tâm Chúa Giêsu. Theo gcatholic.org, đây là một nhà thờ giáo xứ của giáo phận Quần đảo Caroline (Caroline Islands), giáo phận trải trên cả Palau lẫn các đảo thuộc Micronesia. Về bậc tổ chức, nó ngang với mọi giáo xứ khác. Về lịch sử, nó là giáo xứ mẹ: mọi cộng đoàn Công Giáo ở Palau đều lần ngược được về điểm truyền giáo lập tại Koror năm 1891.
Ba dòng tu nối nhau coi sóc nơi này. Mở đầu là Dòng Capuchin (Anh Em Hèn Mọn Capuchin, một nhánh của Dòng Phanxicô) người Tây Ban Nha, rồi tới các tu sĩ Capuchin người Đức từ năm 1907. Năm 1921, các tu sĩ Dòng Tên (Society of Jesus) người Tây Ban Nha tới tiếp quản, và chính một linh mục Dòng Tên đã vẽ ngôi nhà thờ hiện nay.
Thánh Tâm là Trái Tim Chúa Giêsu, hình ảnh của tình thương Thiên Chúa dành cho con người. Lòng sùng kính này lan rộng trong Giáo hội từ thế kỷ 17, gắn với Thánh nữ Margarita Maria Alacoque (Marguerite-Marie Alacoque), và tới cuối thế kỷ 19 đã thành một nếp đạo đức rất phổ biến. Các thừa sai lên đường vào đúng thời ấy thường lấy Thánh Tâm đặt tên cho nhà thờ đầu tiên ở miền đất mới. Koror là một trường hợp như vậy: ngôi nhà thờ dựng ngay trong năm đầu đã mang tước hiệu này. Lễ Thánh Tâm tính theo lễ Phục Sinh nên mỗi năm một ngày khác.
Có hai điều hay bị hiểu lệch. Thứ nhất, vì đây là nhà thờ Công Giáo lớn và cũ nhất của thành phố lớn nhất Palau, nhiều người gọi nó là nhà thờ chính tòa. Theo gcatholic.org, đây là nhà thờ giáo xứ, ngai tòa giám mục của giáo phận Quần đảo Caroline không đặt ở Koror. Thứ hai, câu lâu đời nhất dễ làm người ta nghĩ tòa nhà có từ năm 1891. Cái có từ năm 1891 là điểm truyền giáo và tước hiệu. Ngôi nhà thờ đầu tiên đã mất trong cơn bão năm 1927, còn tòa nhà hiện nay cung hiến năm 1935 và được tu sửa lớn cuối thập niên 1970.
Gốc truyền giáo Tây Ban Nha của Koror nối nơi này với Philippines, nơi thư viện đã có bài Nhà thờ San Agustin, Manila. Trong lớp nhà thờ Công Giáo hải đảo, quý vị có thể xem thêm Nhà thờ chính tòa Đức Maria, Port Moresby, và cùng tước hiệu Thánh Tâm là Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm, Port Vila. Bộ sử của Micronesian Seminar mà bài này dựa vào cũng là nguồn chính cho bài Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, Majuro.
IIBa Dòng Tu, Một Cơn Bão Và Ngôi Nhà Thờ Xi Măng
Phần sử này theo sách The Catholic Church in Micronesia của Micronesian Seminar, đối chiếu với trang tem thư Dòng Tên manresa-sj.org. Tháng 6 năm 1886, sáu tu sĩ Capuchin ghé Palau. Năm năm sau, ngày 28 tháng 4 năm 1891, tàu Santa Cruz đưa tới hai linh mục và hai thầy để ở lại hẳn: cha Antonio de Valencia, cha Luis de Granada, thầy Joaquin de Masamagrell và thầy Oton de Ochovi.
Vị tù trưởng Koror thời ấy cho các tu sĩ dùng một nhà hội cũ. Họ ngăn một phần làm nhà nguyện và dựng một cây thánh giá. Chừng mười tháng sau, họ làm xong một ngôi nhà ở bằng ván và tre, sách tả là nhỏ mà chắc. Cũng trong năm đầu ấy, một ngôi nhà thờ mới được dựng và dâng kính Thánh Tâm. Tháng 1 năm 1892, trường truyền giáo đầu tiên mở cửa.
- 1891Điểm truyền giáo thường trực đầu tiênNgày 28 tháng 4, hai linh mục và hai thầy Dòng Capuchin người Tây Ban Nha tới Koror. Trong năm đầu, họ dựng ngôi nhà thờ đầu tiên, dâng kính Thánh Tâm.
- 1892Trường truyền giáo đầu tiênMở tháng 1, khởi đầu việc dạy học của giáo xứ kéo dài tới nay.
- 1907Các tu sĩ Capuchin người ĐứcTới tháng 1, thay ngôi nhà ở cũ bằng một nhà gỗ lớn hơn, dựng thêm nhà khung gỗ làm trường nữ và nhà dòng. Lễ Chủ nhật có thời cử hành trong ngôi trường ấy.
- 1921Dòng Tên tiếp quảnNgày 16 tháng 3, bốn tu sĩ Dòng Tên người Tây Ban Nha tới, thấy nhà thờ và nhà ở còn tốt đến mức đáng ngạc nhiên.
- 1927Cơn bãoBão san bằng nhà ở và ngôi nhà thờ vừa được nới rộng. Các thừa sai bắt tay xây một nhà thờ tử tế hơn.
- 1935Cung hiến nhà thờ xi măngDịp lễ Phục Sinh, ngôi nhà thờ do cha Elias Fernandez thiết kế được cung hiến sau gần tám năm xây. Tín hữu khắp Palau về dự.
- Cuối thập niên 1970Tu sửa lớnGiáo dân dùng lại phần vỏ của tòa nhà dựng hơn bốn mươi năm trước để làm thành một nhà thờ hợp với phụng vụ mới mà vẫn giữ nét xưa.
- 1991Một trăm nămPalau phát hành một tờ tem kỷ niệm một trăm năm Kitô giáo, in hình cả nhà thờ cũ lẫn nhà thờ dựng lại, theo manresa-sj.org.
Ở Koror, các nguồn đã mở không vênh nhau đáng kể, chỉ có một chỗ cần đọc kỹ. Micronesian Seminar ghi nhà thờ xi măng xây gần tám năm và cung hiến lễ Phục Sinh năm 1935. Trang manresa-sj.org ghi nhà thờ cũ bị bão phá năm 1927 và nhà thờ mới cung hiến tháng 4 năm 1935. Đếm ngược tám năm từ 1935 là ra đúng năm 1927, tức việc xây gần như nối ngay sau cơn bão. Hai nguồn khớp nhau.
Sách của Micronesian Seminar còn ghi rằng khi hoàn thành, đây là công trình xi măng duy nhất ở Koror ngoài vài tòa nhà công. Về sau nhà thờ có lúc bị hư hại, việc sửa xong vào mùa hè năm 1947. Giáo xứ có linh mục người Palau đầu tiên năm 1964, và năm 1967 cha Felix Yaoch thụ phong rồi phục vụ lâu dài tại quê nhà. Kích thước và sức chứa của nhà thờ chưa có nguồn, thư viện không ghi con số nào.
IIIDáng Thấp, Tường Trắng Viền Nâu Và Tháp Chuông Có Ban Công
Trang Wikivoyage tả nhà thờ bằng mấy nét: dáng thấp, tường trắng viền nâu ở các góc, có hiên, có tháp chuông với một ban công ở phía trên, dựng xong năm 1935 trên nền một nhà thờ thời Tây Ban Nha. Vật liệu là xi măng, và ở Koror những năm ấy đó là lựa chọn đáng kể. Một xứ đảo nóng ẩm, vừa mất nhà thờ gỗ vì bão, cần một công trình đứng được lâu. Dáng thấp cũng là dáng của nhà chịu gió.
Người thiết kế là cha Elias Fernandez, linh mục Dòng Tên. Nguồn không ghi ông có học nghề kiến trúc hay không. Thừa sai tự vẽ nhà thờ cho giáo xứ mình là chuyện thường gặp ở các miền truyền giáo. Lần tu sửa cuối thập niên 1970 giữ lại phần vỏ của tòa nhà và làm lại bên trong. Nguồn không tả chi tiết đã đổi những gì, chỉ nói kết quả là một nhà thờ hợp với lối thờ phượng mới mà còn nét cũ.
Mặt ngoài sơn trắng, các góc viền nâu, dáng thấp so với nhà thờ châu Âu, theo Wikivoyage.
Phía trước có hiên che mưa nắng, tháp chuông có ban công ở phần trên. Nguồn không ghi chiều cao.
Phần vỏ là của tòa nhà cha Elias Fernandez thiết kế, xây gần tám năm, khi ấy là công trình xi măng duy nhất ở Koror ngoài vài tòa nhà công.
Trường trung học Mindszenty mở năm 1948 với các nữ tu Maryknoll, sau dời sang dãy nhà bên kia đường. Trường tiểu học Maris Stella mở tháng 9 năm 1957.
| Hạng mục | Dữ kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Bổn mạng | Thánh Tâm Chúa Giêsu | Micronesian Seminar, gcatholic.org |
| Nhà thờ đầu tiên | Dựng trong năm đầu của điểm truyền giáo, 1891 tới 1892 | Micronesian Seminar |
| Nhà thờ hiện nay | Xi măng, cung hiến lễ Phục Sinh năm 1935 | Micronesian Seminar, manresa-sj.org |
| Người thiết kế | Cha Elias Fernandez, Dòng Tên | manresa-sj.org |
| Tu sửa | Cuối thập niên 1970, giữ phần vỏ cũ | Micronesian Seminar |
| Kích thước, sức chứa | Chưa có nguồn | Thư viện không đoán |
IVThế Đất Và Hướng
Chỗ đứng của nhà thờ Koror có lai lịch chép rõ: các tu sĩ năm 1891 ở nhờ một nhà hội cũ do vị tù trưởng cho dùng, rồi dựng nhà thờ ngay quanh đó. Không có phép xem đất nào trong chuyện ấy. Công Giáo không dạy phong thủy, lệ của Giáo hội về hướng là hướng phụng vụ, cung thánh về phía đông, và lệ ấy nhiều nơi nhường cho mảnh đất được cho. Nguồn đã mở không ghi cửa nhà thờ Thánh Tâm mở về hướng nào, thư viện không đoán. Người Palau thì có nếp riêng về đất, gắn với dòng họ bên mẹ và với nhà hội của làng, cũng không phải phong thủy. Những dòng dưới đây là thư viện đọc theo phong thủy cổ truyền của người Việt, cho bạn đọc quen lối ấy đối chiếu, và chỉ có giá trị như một cách nhìn từ bên ngoài.
Khác với các rạn san hô vòng phẳng lì như Majuro hay Tarawa, Koror là một hòn đảo có đồi. Phía đông bắc là đảo lớn Babeldaob, phía nam là cả một vùng đầm nước nông rải đầy những đảo đá vôi phủ rừng. Đọc theo lối Việt, đây là đất có đủ hai thứ mà phép xem đất cần: có chỗ cao để tựa và có nước lặng để nhìn ra.
Điều đọc được thứ nhất là vòng che. Quần đảo Palau nằm trong một vành rạn chắn lớn. Sóng đại dương vỡ ở ngoài rạn, nước bên trong êm. Lối cổ truyền gọi những lớp che ở xa là la thành. Các đảo đá vôi lô nhô phía nam thì giống những lớp án trước mặt, lớp gần lớp xa. Người đi biển chọn Koror làm bến cũng vì chính vòng che ấy.
Thứ hai là sống đất. Đường chính của Koror chạy dọc theo chiều dài hòn đảo, và nhà thờ nằm sát con đường ấy. Lối cổ truyền chuộng nơi thờ tự đặt trên phần đất cao ráo, lưng có chỗ dựa. Nguồn đã mở không cho biết cao độ của khu nhà thờ so với chung quanh, nên thư viện chỉ nói tới thế chung của đảo, không khẳng định cho riêng mảnh đất.
Thứ ba là gió. Chữ phong trong phong thủy ở đây có nghĩa rất thật: ngôi nhà thờ trước đã mất vì bão năm 1927. Ngôi sau được xây thấp, bằng xi măng, có hiên. Phép cổ truyền cũng dặn nhà ở chỗ gió lớn nên thấp và kín. Hai lối nghĩ không liên quan gì tới nhau mà gặp nhau ở một dáng nhà, và thư viện chỉ ghi đó là sự gặp nhau của kinh nghiệm.
VLễ Thánh Tâm, Lễ Phục Sinh Và Thánh Lễ Ba Thứ Tiếng
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Công Giáo nghi lễ Latinh. Lễ lớn nhất của năm là Phục Sinh, và với Koror lễ này còn mang thêm một lớp nghĩa: ngôi nhà thờ hiện nay được cung hiến đúng dịp Phục Sinh năm 1935. Ngày riêng của nhà thờ là lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu, lễ bổn mạng, rơi vào thứ Sáu sau Chúa nhật thứ hai kể từ lễ Hiện Xuống. Bảng chỉ ghi ngày.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Thứ Sáu sau Chúa nhật thứ hai kể từ Hiện Xuống | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo Phục Sinh | Lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu | Lễ bổn mạng. Nguồn đã mở không tả nghi thức riêng của ngày này ở Koror. |
| Ngày đổi theo năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ lớn nhất của năm phụng vụ, cũng là dịp nhà thờ được cung hiến năm 1935. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Giáng Sinh | Lễ mừng Chúa giáng sinh. |
| 28 tháng 4 | Dương lịch, mốc lịch sử của giáo xứ | Ngày lập điểm truyền giáo năm 1891 | Mốc khởi đầu của đạo Công Giáo ở Palau. Dịp một trăm năm, năm 1991, có tem kỷ niệm. Nguồn không ghi có lễ thường niên. |
| Thứ Bảy và Chúa nhật hằng tuần | Lịch tuần | Thánh lễ cuối tuần | Có lễ tiếng Palau, lễ tiếng Anh, và lễ tiếng Anh xen tiếng Tagalog với ca đoàn người Philippines. |
Theo trang Tripadvisor, cuối tuần nhà thờ có thánh lễ bằng tiếng Palau, thánh lễ bằng tiếng Anh, và một thánh lễ tiếng Anh xen tiếng Tagalog do ca đoàn người Philippines hát. Ba thứ tiếng ấy là ba nhóm người cùng dùng một nhà thờ: người Palau gốc, khách và người nước ngoài, và cộng đồng người Philippines tới làm việc. Thông tin ấy lấy từ một bài nhận xét đã cũ, quý vị nên hỏi lại giáo xứ khi tới. Nguồn đã mở không ghi gì về sinh hoạt của người Việt tại đây.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Main Street, Koror, đảo Koror 96940, Palau
- Đường tới
- Nhà thờ nằm trên Main Street, đường chính của Koror, cách Bảo tàng Etpison khoảng 210 mét về phía tây, gần trường Maris Stella và trường Mindszenty. Từ sân bay trên đảo Babeldaob, đường qua cầu sang Koror rồi nhập vào chính con đường ấy.
- Toạ độ
- 7.3452, 134.4851
Đây là nhà thờ giáo xứ đang cử hành phụng vụ, lại nằm gần hai ngôi trường. Lệ chung là mặc đồ che vai, che gối, bỏ mũ khi vào, giữ im lặng và không bước lên cung thánh. Thánh lễ cuối tuần chia theo tiếng Palau, tiếng Anh và tiếng Tagalog, quý vị chọn lễ nào cũng xin ở lại tới hết. Ngày thường, xin tránh đứng chắn lối khi học trò tới trường và tan trường.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Thánh Tâm, Koror
Contribute photos, information or video for Sacred Heart Church, KororThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Tâm Koror thuộc đạo nào, kính ai
Đây là nhà thờ Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh, dâng kính Thánh Tâm Chúa Giêsu. Nhà thờ là một giáo xứ của giáo phận Quần đảo Caroline, không phải nhà thờ chính tòa. Nơi này do các tu sĩ Capuchin Tây Ban Nha mở năm 1891, rồi các tu sĩ Capuchin Đức và từ năm 1921 là Dòng Tên coi sóc.
Sacred Heart Church Koror xây năm nào
Ngôi nhà thờ đầu tiên dựng trong năm đầu của điểm truyền giáo, tức khoảng 1891 tới 1892, và mất trong cơn bão năm 1927. Ngôi nhà thờ xi măng hiện nay do cha Elias Fernandez, Dòng Tên, thiết kế, xây gần tám năm, cung hiến dịp lễ Phục Sinh năm 1935, rồi được tu sửa lớn cuối thập niên 1970.
Đạo Công Giáo tới Palau từ khi nào
Tháng 6 năm 1886 có sáu tu sĩ Capuchin ghé Palau. Ngày 28 tháng 4 năm 1891, hai linh mục và hai thầy Dòng Capuchin người Tây Ban Nha tới Koror lập điểm truyền giáo thường trực đầu tiên, ban đầu ở nhờ một nhà hội cũ do vị tù trưởng Koror cho dùng. Tháng 1 năm 1892 họ mở trường.
Nhà thờ Thánh Tâm Koror có phải nhà thờ chính tòa không
Không. Theo gcatholic.org, đây là nhà thờ giáo xứ thuộc giáo phận Quần đảo Caroline, tòa giám mục của giáo phận đặt ở nơi khác. Nhà thờ quan trọng vì là nơi đạo Công Giáo bắt đầu ở Palau và là nhà thờ Công Giáo lâu đời nhất còn dùng tại đây, chứ không vì bậc tổ chức.
Thánh lễ ở nhà thờ Koror dùng tiếng gì
Theo một bài nhận xét trên Tripadvisor, cuối tuần có thánh lễ bằng tiếng Palau, thánh lễ bằng tiếng Anh, và một thánh lễ tiếng Anh xen tiếng Tagalog có ca đoàn người Philippines. Bài nhận xét đã cũ nên lịch có thể đã đổi, thư viện không chép ngày giờ cụ thể, quý vị nên hỏi lại giáo xứ.