Yaoundé là thành phố của những ngọn đồi. Trên một ngọn ở phía nam trung tâm, đồi Mvolyé, quý vị gặp một mái nhà lớn đặt trên mười hai cột cao. Bên trong, mùi gỗ còn rõ, ánh sáng nhuộm màu qua những mảng kính dày, và ở chỗ trang trọng là một pho tượng Đức Mẹ bằng gỗ sẫm, cao gấp đôi người thật.
Đây là Vương cung thánh đường Đức Maria Nữ Vương các Tông Đồ (Basilique Marie-Reine-des-Apôtres), người Yaoundé gọi gọn là nhà thờ Mvolyé. Cameroon có cả Kitô giáo, Hồi giáo và tín ngưỡng cổ truyền, với Kitô giáo đông nhất ở miền nam và miền trung. Thư viện chọn nơi này làm nơi duy nhất của Cameroon vì trên ngọn đồi này, năm 1901, các thừa sai lập cứ điểm đầu tiên của vùng, và giáo xứ Mvolyé từ đó được gọi là mẹ của mọi giáo xứ miền Trung, Nam và Đông Cameroon. Ngôi nhà thờ mới cho thấy đức tin ấy đã nói bằng vật liệu và nghề thủ công của xứ này.
INữ Vương Các Tông Đồ, Danh Hiệu Tiểu Vương Cung Thánh Đường Và Dòng Pallotti
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, nghi lễ Latinh, nằm trong Tổng giáo phận Yaoundé. Trang gcatholic.org xếp nơi này vào hai loại cùng lúc: tiểu vương cung thánh đường và đền thánh. Vương cung thánh đường là danh hiệu Tòa Thánh ban cho một nhà thờ có ý nghĩa đặc biệt về lịch sử hay về lòng đạo, bằng một sắc lệnh có ngày tháng. Chữ tiểu để phân biệt với bốn đại vương cung thánh đường ở Rôma. Đền thánh là nơi tín hữu tới hành hương, ở đây là hành hương kính Đức Maria.
Những người lập cứ điểm năm 1901 là các thừa sai dòng Pallotti (Pallottiner) người Đức, do cha Heinrich Vieter dẫn đầu, về sau là vị giám mục đầu tiên của vùng. Dòng này do Thánh Vinh Sơn Pallotti (Vincenzo Pallotti) lập ở Rôma, và nhận Đức Maria Nữ Vương các Tông Đồ làm bổn mạng. Tên của nhà thờ Mvolyé vì vậy cũng là dấu tích của những người đã mở đất đạo ở đây.
Nữ Vương các Tông Đồ (tiếng Latinh là Regina Apostolorum) là một lời xưng tụng Đức Maria trong kinh cầu Đức Bà. Gốc của tước hiệu nằm trong sách Công vụ Tông đồ: sau khi Chúa Giêsu về trời, các tông đồ họp nhau cầu nguyện trong căn phòng trên lầu ở Jerusalem, cùng với Đức Maria, chờ ngày Chúa Thánh Thần hiện xuống. Mẹ ở giữa các tông đồ lúc Giáo hội sắp ra đời, nên được gọi là Nữ Vương của các ngài. Với một dòng truyền giáo, đó là hình ảnh người mẹ đứng sau lưng những người được sai đi.
Kính Đức Mẹ, trong nếp Công Giáo, là tôn kính và xin Mẹ cầu thay nguyện giúp, không phải thờ Mẹ như thờ Thiên Chúa.
Có hai điều dễ lẫn. Thứ nhất, ngôi nhà thờ quý vị thấy hôm nay không phải ngôi nhà thờ của năm 1901. Theo ongola.com, đây là ngôi thứ ba trên đồi. Ngôi đầu của giám mục Vieter trở nên chật. Giám mục Vogt xây ngôi thứ hai từ năm 1923 tới năm 1927. Ngôi ấy bị dỡ tháng 1 năm 1990 để lấy chỗ cho công trình hiện nay. Cái cổ ở Mvolyé là ngọn đồi và các ngôi mộ, không phải tường nhà.
Thứ hai, vì lớn và nổi tiếng nên Mvolyé hay bị tưởng là nhà thờ chính tòa của Yaoundé. Ngôi nhà thờ đầu tiên trên đồi quả từng là nhà thờ chính tòa của giám mục Vieter, nhưng nay ngai tòa của tổng giám mục đặt ở một nhà thờ khác trong trung tâm thành phố. Mvolyé giữ vai đền thánh và vương cung thánh đường.
Các thừa sai người Đức đầu thế kỷ 20 còn để lại ở Tây Phi một nhà thờ mà thư viện đã có bài: Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm, Lomé, còn giữ nguyên dáng tân Gothic của thời ấy. Về các vương cung thánh đường kính Đức Mẹ ở châu Phi, quý vị có thể đọc bài Vương cung thánh đường Đức Bà Châu Phi, Alger và bài Vương cung thánh đường Vô Nhiễm Nguyên Tội, Ouidah. Hai nơi ấy là công trình của thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 theo mẫu châu Âu. Mvolyé là công trình mới, và chỗ khác của nó nằm ở vật liệu.
IIMột Ngọn Đồi, Ba Ngôi Nhà Thờ, Từ Năm 1901 Tới Năm 2009
Theo artopiasarl.com, đất trên đồi Mvolyé do tù trưởng Essomba Mebe nhường cho các thừa sai. Công trình hiện nay do tổng giám mục Jean Zoa khởi xướng, và nhiều cộng đồng trong nước cùng góp sức xây. Bảng mốc dưới đây theo ongola.com và gcatholic.org, chỉ ghi việc xây dựng và việc đạo.
- 1901Lập cứ điểm truyền giáoNgày 13 tháng 2 năm 1901 các thừa sai dòng Pallotti người Đức, gồm Heinrich Vieter, Jean Jager và các bạn, lập cứ điểm trên đồi Mvolyé, theo artopiasarl.com.
- 1923 tới 1927Ngôi nhà thờ thứ haiNhà thờ chính tòa đầu tiên của giám mục Vieter đã chật, giám mục Vogt xây ngôi thay thế, theo ongola.com.
- 1943Tang lễ giám mục VogtTang lễ của giám mục Vogt cử hành tại nhà thờ, ngài được an táng ở nghĩa trang bên cạnh, gần mộ giám mục Vieter.
- 1990Dỡ nhà thờ cũ, đặt viên đá đầu tiênNhà thờ cũ bị dỡ tháng 1 năm 1990. Viên đá đầu tiên của nhà thờ mới được đặt ngày 15 tháng 8 năm 1990, lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời.
- 1998Các bức khảm gốmCác bức khảm gốm trong nhà thờ do Institut de Formation Artistique làm năm 1998, theo artopiasarl.com.
- 2001Thánh hiếnNgày 7 tháng 1 năm 2001, một Chúa nhật, tổng giám mục André Wouking thánh hiến nhà thờ để khép lại Năm Thánh 2000.
- 2006Thành tiểu vương cung thánh đườngSắc lệnh đề ngày 2 tháng 3 năm 2006 theo gcatholic.org. Hồng y Jean-Louis Tauran thay mặt Giáo hoàng Bênêđictô XVI (Benedictus XVI) công bố ngày 10 tháng 12 năm 2006.
- 2009Giáo hoàng Bênêđictô XVI tớiNgày 18 tháng 3 năm 2009 Giáo hoàng Bênêđictô XVI tới vương cung thánh đường theo gcatholic.org. Theo vatican.va, hôm ấy ngài chủ sự giờ Kinh Chiều tại đây.
Nguồn vênh nhau ở bốn chỗ. Thứ nhất là ngày nâng hàng. Gcatholic.org ghi sắc lệnh ngày 2 tháng 3 năm 2006. Ongola.com, journalducameroun.com và visit-yaounde.com nhắc ngày 10 tháng 12 năm 2006. Hai ngày không trái nhau: một là ngày ký sắc lệnh ở Rôma, một là ngày làm lễ công bố tại Yaoundé.
Thứ hai là mốc 18 tháng 3 năm 2009. Gcatholic.org ghi đó là ngày Giáo hoàng Bênêđictô XVI tới. Artopiasarl.com gọi đó là ngày khánh thành chính thức. Theo vatican.va, hôm ấy Giáo hoàng Bênêđictô XVI chủ sự giờ Kinh Chiều tại vương cung thánh đường.
Thứ ba là thời gian xây: 1990 tới 2001 theo ongola.com, 1990 tới 2009 theo artopiasarl.com. Thư viện theo mốc thánh hiến năm 2001 và hiểu rằng việc hoàn thiện còn kéo về sau. Thứ tư là nơi an nghỉ của giám mục Vogt: ongola.com ghi ở nghĩa trang bên cạnh nhà thờ, journalducameroun.com ghi các giám mục Vieter, Vogt và tổng giám mục Jean Zoa an nghỉ tại đây, không nói rõ trong hay ngoài nhà thờ. Thư viện cũng chưa tìm được nguồn ghi tên kiến trúc sư.
IIIMười Hai Cột, Gỗ Bubinga, Đá Akok Bekoé Và Đồng Đúc Bamoun
Theo ongola.com, công trình đứng trên mười hai cột, tượng trưng mười hai tông đồ, đúng với tước hiệu Nữ Vương các Tông Đồ. Nhà thờ cao 32 mét, rộng 75 mét, có khoảng 4.000 chỗ ngồi. Journalducameroun.com ghi nếu tính cả khoảng sân bên ngoài thì nơi này đón được khoảng 20.000 người trong những dịp lớn.
Điều đáng nói hơn các con số là vật liệu. Công trình phối đá, kim loại và gỗ, trong đó gỗ là hai loại gỗ quý của rừng Trung Phi, bubinga và moabi. Bàn thờ bằng đá hoa cương Akok Bekoé, tạc theo hình một thẻ abbia, thứ thẻ chạm của một trò chơi cổ truyền của người Beti, tộc người bản địa của vùng Yaoundé. Tượng Chúa chịu nạn và nhà tạm được đúc đồng theo kỹ thuật của người Bamoun, một tộc người ở miền tây Cameroon nổi tiếng về nghề đúc. Pho tượng Đức Mẹ da đen cao 3,5 mét được tạc từ gỗ của một cây mà nguồn gọi là cây thiêng, ghi tên Nkong Ondoa. Phần ánh sáng thuộc về 100 mét vuông kính màu của nghệ sĩ người Pháp Henri Guérin. Bên trong còn có bảy tấm chạm về bảy bí tích, theo journalducameroun.com.
Mười hai cột đỡ công trình, tượng trưng mười hai tông đồ. Nhà thờ cao 32 mét, rộng 75 mét theo ongola.com.
Tượng gỗ cao 3,5 mét, tạc từ gỗ một cây thiêng, nguồn ghi tên Nkong Ondoa.
Khoảng 100 mét vuông kính màu, nguồn sáng chính nhuộm màu cho lòng nhà thờ.
Đá hoa cương Akok Bekoé, tạc theo hình thẻ trò chơi abbia của người Beti.
Tượng Chúa chịu nạn và nhà tạm đúc đồng theo kỹ thuật của người Bamoun ở miền tây Cameroon.
Bên nhà thờ có hang đá Đức Mẹ với vườn thiêng theo visit-yaounde.com, và nơi an nghỉ của các giám mục Vieter, Vogt và tổng giám mục Jean Zoa.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều cao | 32 mét | ongola.com |
| Chiều rộng | 75 mét | ongola.com |
| Chỗ ngồi trong nhà | Khoảng 4.000 | ongola.com, journalducameroun.com |
| Sức chứa cả ngoài trời | Khoảng 20.000 người | journalducameroun.com |
| Kính màu | 100 mét vuông | ongola.com |
| Tượng Đức Mẹ | Cao 3,5 mét, bằng gỗ | ongola.com |
IVThế Đất Và Hướng
Cha Vieter và các bạn nhận ngọn đồi này vì đó là mảnh đất được nhường cho họ, cao ráo và gần đường đi lại. Trong hành trang của một thừa sai dòng Pallotti không có sách địa lý phương Đông. Công Giáo không dạy phong thủy. Quy tắc về hướng mà Giáo hội có là hướng phụng vụ, lệ cổ đặt bàn thờ về phía đông để cả cộng đoàn cùng hướng về bình minh, dấu chỉ Chúa Phục Sinh. Nhà thờ xây cuối thế kỷ 20 phần nhiều không còn theo lệ ấy mà theo địa hình và lối người tới. Vương cung thánh đường Mvolyé quay về hướng nào thì các nguồn đã mở không nói, thư viện không tự suy. Những gì viết dưới đây là thư viện đọc ngọn đồi theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, để quý vị quen lối ấy có chỗ đối chiếu. Cũng xin nói rõ: nguồn có nhắc một cây thiêng của người bản xứ, đó là niềm tin riêng của họ, thư viện không gán phong thủy cho họ.
Yaoundé nằm trên một vùng cao nguyên, phố xá trải qua nhiều ngọn đồi và các thung lũng xen giữa. Đất như vậy người xem đất gọi là đất nhiều long mạch nhỏ, mỗi ngọn đồi là một chỗ mạch nhô lên. Nhà thờ Mvolyé đứng trên đỉnh một ngọn ở phía nam trung tâm. Đây là điểm khác hẳn các nhà thờ vùng đồng bằng ven sông ven biển trong thư viện: ở đây không phải tìm chỗ tựa, vì công trình đã đứng ngay trên chỗ cao.
Lối cổ truyền của người Việt nhìn đỉnh đồi bằng hai con mắt. Một mặt, chỗ cao là chỗ đắc địa cho việc thờ tự: đền, chùa, miếu của ta rất hay đặt trên gò, trên đồi, vì cao thì sạch, thì vắng, thì gần trời. Mặt khác, sách cũ dè chừng đỉnh trơ trọi cho nhà ở, gọi là chỗ gió thổi tám mặt, khí khó giữ. Cách người xưa hóa giải là trồng cây quanh đỉnh và dựng công trình có mái lớn, tường dày. Mvolyé có cả hai: vườn và hang đá Đức Mẹ bên nhà thờ, và một mái rất lớn phủ trên mười hai cột.
Thứ hai là đất nhiều đời thờ tự. Trong hơn một trăm năm, ba ngôi nhà thờ nối nhau trên cùng một đỉnh đồi, và các vị giám mục đầu tiên an nghỉ ngay tại đó. Lối cổ truyền gọi mảnh đất được chọn lại nhiều lần cho việc thờ phượng là đất có duyên, và coi mộ của bậc khai sáng nằm cạnh nơi thờ là điều giữ mạch cho nơi ấy. Với người Công Giáo, lý do giản dị hơn: người ta muốn nằm lại gần bàn thờ mình đã phục vụ.
Cuối cùng là chất liệu. Gỗ bubinga, gỗ moabi, đá Akok Bekoé, đồng đúc Bamoun, tất cả lấy từ đất Cameroon. Theo ngũ hành thì gỗ là mộc, đá là thổ, đồng là kim, một công trình đủ ba hành lấy ngay tại chỗ. Người xây chọn vậy để nhà thờ thuộc về xứ này. Người quen phong thủy thì thấy thêm một lẽ: nhà dựng bằng vật của chính đất mình đứng là nhà thuận với đất.
VLễ Kính Đức Mẹ Và Các Cuộc Hành Hương Lên Đồi Mvolyé
Vương cung thánh đường theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo, tính theo dương lịch. Là đền thánh Đức Mẹ, nơi này có các cuộc rước kiệu và hành hương kính Đức Maria, theo visit-yaounde.com, quanh hang đá và khu vườn bên nhà thờ. Nguồn ấy không ghi ngày cụ thể, nên thư viện không tự đặt ngày. Về lễ theo tước hiệu: dòng Pallotti mừng Đức Maria Nữ Vương các Tông Đồ vào thứ Bảy trước lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống. Thư viện chưa có nguồn ghi giáo xứ Mvolyé mừng bổn mạng đúng vào ngày ấy hay ngày khác. Bảng chỉ ghi ngày.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Thứ Bảy trước lễ Hiện Xuống | Lịch riêng của dòng Pallotti, tính theo lễ Phục Sinh | Đức Maria Nữ Vương các Tông Đồ | Lễ theo tước hiệu của nhà thờ, rơi vào khoảng tháng 5 hoặc đầu tháng 6. Chưa có nguồn ghi cách giáo xứ Mvolyé mừng ngày này. |
| 15 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời | Lễ trọng kính Đức Maria. Viên đá đầu tiên của nhà thờ được đặt đúng ngày này năm 1990. |
| 7 tháng 1 | Dương lịch, ngày kỷ niệm thánh hiến | Kỷ niệm thánh hiến nhà thờ | Nhà thờ được thánh hiến ngày này năm 2001, khép lại Năm Thánh 2000. |
| Các dịp trong năm | Lịch phụng vụ Công Giáo | Rước kiệu và hành hương kính Đức Mẹ | Diễn ra quanh hang đá Đức Mẹ và vườn thiêng, theo visit-yaounde.com. Nguồn không ghi ngày. |
| Ngày thay đổi mỗi năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng | Tuần Thánh và Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ, rơi vào khoảng cuối tháng 3 tới tháng 4. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đồi Mvolyé, Yaoundé, vùng Centre (mã Plus Code 6FMHRGV5+34)
- Đường tới
- Nhà thờ ở trên đồi Mvolyé, phía nam trung tâm Yaoundé, vùng Centre. Từ trung tâm thành phố đi xe lên đồi một quãng ngắn. Quanh nhà thờ có trụ sở Hội đồng Giám mục, nhiều nhà dòng và trường học, hỏi đường tới Mvolyé thì ai cũng biết.
- Toạ độ
- 3.8427, 11.5078
Mvolyé vừa là nhà thờ giáo xứ, vừa là đền thánh có người hành hương. Quý vị ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Khi đang có thánh lễ, khách chỉ xem kiến trúc xin ngồi phía sau, không đi lại trước bàn thờ và không tới sát tượng Đức Mẹ. Hang đá và khu vườn là chỗ người ta cầu nguyện riêng, xin đi nhẹ và nói khẽ. Nơi an nghỉ của các giám mục là chỗ tôn nghiêm, không ngồi lên bậc mộ. Muốn chụp ảnh kính màu và tượng thì hỏi người coi nhà thờ trước.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường Đức Maria Nữ Vương các Tông Đồ, Mvolyé (Yaoundé)
Contribute photos, information or video for Basilique Marie-Reine-des-Apôtres, YaoundéThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vương cung thánh đường Mvolyé ở Yaoundé xây năm nào
Viên đá đầu tiên được đặt ngày 15 tháng 8 năm 1990 và nhà thờ được thánh hiến ngày 7 tháng 1 năm 2001, theo ongola.com. Đây là ngôi nhà thờ thứ ba trên đồi Mvolyé, nơi các thừa sai dòng Pallotti lập cứ điểm truyền giáo ngày 13 tháng 2 năm 1901. Một nguồn khác ghi thời gian xây kéo tới năm 2009.
Nhà thờ Mvolyé được nâng lên vương cung thánh đường khi nào
Theo gcatholic.org, sắc lệnh nâng lên hàng tiểu vương cung thánh đường đề ngày 2 tháng 3 năm 2006. Lễ công bố tại Yaoundé diễn ra ngày 10 tháng 12 năm 2006, do Hồng y Jean-Louis Tauran thay mặt Giáo hoàng Bênêđictô XVI chủ sự. Hai ngày ấy là ngày ký và ngày công bố của cùng một việc.
Nữ Vương các Tông Đồ là ai
Đó là một tước hiệu của Đức Maria, mẹ Chúa Giêsu, có trong kinh cầu Đức Bà. Sách Công vụ Tông đồ kể Đức Maria cùng cầu nguyện với các tông đồ khi chờ Chúa Thánh Thần hiện xuống, nên Mẹ được gọi là Nữ Vương của các ngài. Dòng Pallotti, dòng đã lập cứ điểm Mvolyé, nhận tước hiệu này làm bổn mạng.
Bên trong vương cung thánh đường Mvolyé có gì đặc biệt
Công trình đứng trên mười hai cột tượng trưng mười hai tông đồ, có 100 mét vuông kính màu của Henri Guérin và pho tượng Đức Mẹ da đen bằng gỗ cao 3,5 mét. Bàn thờ bằng đá hoa cương tạc theo hình thẻ abbia của người Beti. Tượng Chúa chịu nạn và nhà tạm đúc đồng theo kỹ thuật của người Bamoun.
Vương cung thánh đường Mvolyé có phải nhà thờ chính tòa Yaoundé không
Không. Theo gcatholic.org, đây là tiểu vương cung thánh đường và đền thánh thuộc Tổng giáo phận Yaoundé. Ngôi nhà thờ đầu tiên trên đồi từng là nhà thờ chính tòa của giám mục Vieter, nhưng nay ngai tòa của tổng giám mục đặt ở một nhà thờ khác trong trung tâm thành phố.