Từ bờ vịnh Alger nhìn lên phía tây, quý vị thấy trên một mỏm đất cao một ngôi nhà thờ màu sáng với mái vòm lớn màu đất nung, đứng một mình phía trên những dãy nhà trắng đổ xuống biển. Lên tới nơi, gió biển thổi mạnh, và cả vịnh mở ra dưới chân. Bên trong, ánh sáng qua kính màu rơi trên những mảng khảm và những vòm cột mang nét phương Đông. Trên các bức tường là hàng trăm tấm bia nhỏ tạ ơn, và phía trên cung thánh là một hàng chữ tiếng Pháp mà nhiều người đọc xong thì đứng lặng một lúc.
Đây là Vương cung thánh đường Đức Bà Châu Phi (Basilique Notre-Dame d'Afrique), thuộc Công Giáo Rôma, kính Đức Trinh Nữ Maria dưới tước hiệu Đức Bà Châu Phi. Algérie là nước mà gần như toàn dân theo Hồi Giáo Sunni, và cộng đồng Công Giáo ở đây rất nhỏ. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Algérie vì chính hàng chữ ấy: Đức Bà Châu Phi, xin cầu cho chúng con và cho người Hồi giáo. Hiếm có nơi thờ tự nào nói gọn đến thế về hai đức tin cùng sống trên một mảnh đất.
ITước Hiệu Đức Bà Châu Phi Và Hàng Chữ Trong Cung Thánh
Trong nếp Công Giáo, Đức Mẹ được kính dưới nhiều tước hiệu gắn với một nơi hay một mầu nhiệm: Đức Mẹ Lộ Đức, Đức Mẹ La Vang, Đức Bà Paris. Đức Bà Châu Phi là tước hiệu đặt Đức Mẹ làm người che chở cho cả lục địa. Structurae ghi ý tưởng dựng nhà thờ khởi từ Giám mục Pavy của Alger, người muốn có một Fourvière khác gần Alger, tức một đền thánh Đức Mẹ trên đồi cao như vương cung thánh đường Fourvière nhìn xuống thành Lyon ở Pháp.
Đất Bắc Phi có truyền thống Kitô giáo rất cổ. Thánh Augustinô (Augustine), một trong những giáo phụ lớn nhất của Giáo hội phương Tây, sinh và làm giám mục trên đất nay thuộc Algérie. Nhưng từ nhiều thế kỷ nay, đời sống tâm linh của Algérie là đời sống Hồi Giáo, và Công Giáo ở đây là một cộng đồng nhỏ sống giữa người láng giềng Hồi giáo.
Hàng chữ nổi tiếng, theo El Watan, là: Notre-Dame d'Afrique, priez pour nous et pour les musulmans, tức Đức Bà Châu Phi, xin cầu cho chúng con và cho người Hồi giáo. Trong đức tin Công Giáo, xin Đức Mẹ cầu bầu là xin Mẹ cùng cầu nguyện với mình trước Thiên Chúa. Hàng chữ đặt người Hồi giáo vào ngay trong lời cầu ấy, bên cạnh chính cộng đồng mình.
Người Hồi giáo cũng tôn kính bà Maryam, mẹ của Nabi Isa, tức Giêsu theo cách gọi của Kinh Qur'an, và Kinh Qur'an có hẳn một chương mang tên bà. Hai đạo hiểu về bà khác nhau, nhưng cùng một tấm lòng quý trọng, và đó là một lý do nơi này được cả người không theo Công Giáo lui tới.
Chỗ hay hiểu lầm là tên Đức Mẹ Đen. Nhiều người tưởng đây là một tước hiệu riêng hay một câu chuyện hiện ra riêng. Thật ra, theo Structurae, pho tượng Đức Mẹ ở đây là một bản đúc bằng đồng, và El Watan gọi đó là tượng Đức Mẹ Đen theo màu sẫm của nó. Tước hiệu phụng vụ của nhà thờ vẫn là Đức Bà Châu Phi.
Chỗ thứ hai là người khởi xướng. El Watan gắn công trình với Lavigerie, còn Structurae ghi ý tưởng là của Giám mục Pavy và thiết kế là của kiến trúc sư Jean-Eugène Fromageau. Lavigerie là người thánh hiến nhà thờ năm 1872, sau khi Giám mục Pavy đã mất.
Cùng thời và cùng lối La Mã, Byzantine là bài Vương cung thánh đường Thánh Tâm Paris, cũng đứng trên đồi cao nhìn xuống thành phố. Cùng thế kỷ 19, phong trào hành hương Đức Mẹ lớn mạnh ở châu Âu, quý vị có thể đọc bài Thánh địa Lộ Đức. Bên đạo Hồi của vùng Maghreb, thư viện có bài Đại thánh đường Kairouan.
IIMười Bảy Năm Dựng Một Đền Thánh Đức Mẹ
Lịch sử công trình ở đây chỉ ghi theo việc xây dựng, thánh hiến và tu bổ. Các mốc theo Structurae, trừ chỗ ghi El Watan. Quý vị sẽ thấy câu chuyện có ba người chính: vị giám mục nảy ra ý tưởng và nằm lại trong cung thánh, người kiến trúc sư vẽ nên hình dáng, và vị tổng giám mục thánh hiến nhà thờ rồi rước pho tượng Đức Mẹ vào. Sau họ là hơn một trăm năm người đi lễ gắn lên tường những tấm bia tạ ơn, làm cho nhà thờ thành một cuốn sổ ký ức của cả thành phố cảng.
- 1840Pho tượng Đức MẹStructurae ghi pho tượng là bản đúc đồng do Charles Gallien Choiselat làm theo nguyên mẫu năm 1750 của Bouchardon, có ở Alger từ năm 1840.
- 1855Khởi côngStructurae ghi khởi công ngày 14 tháng 10 năm 1855, El Watan ghi xây từ năm 1858. Kiến trúc sư là Jean-Eugène Fromageau.
- 1866Giám mục Pavy qua đờiNgười khởi xướng công trình mất năm 1866 và được an táng trong cung thánh nhà thờ.
- 1872Thánh hiếnNgày 2 tháng 7 năm 1872, Tổng giám mục Charles Lavigerie thánh hiến nhà thờ.
- 1873Rước tượng vào nhà thờLavigerie cho rước pho tượng Đức Mẹ vào ngôi nhà thờ mới.
- 1876Tước Vương cung thánh đườngĐức Piô IX ban tước hiệu Vương cung thánh đường.
- 1911Đàn organ Cavaillé-CollĐàn organ hơn 1.500 ống do xưởng Cavaillé-Coll làm, được nhà soạn nhạc Camille Saint-Saëns khánh thành.
- 2010Mở cửa lại sau tu bổEl Watan ghi nhà thờ bị hư hại sau động đất năm 2003, được tu bổ và mở cửa lại năm 2010.
Năm khởi công có hai con số. Structurae ghi ngày 14 tháng 10 năm 1855, còn El Watan ghi nhà thờ xây trong những năm 1858 tới 1872. Có thể năm 1855 là lúc đặt nền còn năm 1858 là lúc công trình chính bắt đầu, nhưng không nguồn nào giải thích, nên thư viện ghi cả hai. Năm thánh hiến 1872 thì hai nguồn khớp nhau.
IIILối La Mã Và Byzantine Trên Mỏm Đất Nhìn Ra Biển
Structurae xếp nhà thờ vào lối La Mã và Byzantine, còn gọi là tân Byzantine, do Jean-Eugène Fromageau, kiến trúc sư trưởng các công trình giáo phận ở Algérie, thiết kế. Nét dễ nhận nhất là mái vòm lớn ở giữa, El Watan tả là mái vòm màu đất son. Bên trong, El Watan kể kính màu, tranh khảm, các vòm và cột mang nét trang trí phương Đông, tượng Đức Mẹ Đen, và những bức tường phủ đồ tạ ơn (ex-voto) mà El Watan gọi là những chứng tích lặng lẽ của người đã qua đây và cầu nguyện.
Mái vòm xây nề trên lòng nhà thờ, màu đất son theo El Watan, là hình ảnh nhận ra nhà thờ từ khắp vịnh Alger.
Bản đúc đồng của Charles Gallien Choiselat theo mẫu của Bouchardon, được rước vào nhà thờ năm 1873, theo Structurae.
Notre-Dame d'Afrique, priez pour nous et pour les musulmans, theo El Watan.
Các tấm bia và đồ vật người đi lễ gắn lên tường để tạ ơn, theo El Watan.
Hơn 1.500 ống, khánh thành năm 1911, theo Structurae. Nay vẫn có các buổi hòa nhạc thánh ca và đàn organ, theo El Watan.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Năm khởi công | 1855 | Structurae |
| Năm khởi công | 1858 | El Watan |
| Thánh hiến | 2 tháng 7 năm 1872 | Structurae |
| Độ cao mỏm đất trên mặt biển | 124 m | Structurae |
| Số ống đàn organ | hơn 1.500 | Structurae |
| Mở cửa lại sau tu bổ | 2010 | El Watan |
IVThế Đất Và Hướng
Phần thế đất không phải tư liệu của nhà thờ mà là cách đọc của thư viện theo phong thủy cổ truyền của người Việt, để quý vị có chỗ đối chiếu. Công Giáo không có phong thủy. Theo lệ phụng vụ, nhà thờ thường quay cung thánh về phía đông. Nhưng Structurae ghi một điều đáng chú ý: ở Đức Bà Châu Phi, cung thánh quay về phía tây nam, không về đông. Trên một mỏm đất hẹp, hình thế của đất đã định hướng nhà thờ nhiều hơn lệ cũ, và điều ấy cũng là một cách đọc đất, chỉ là của người thợ chứ không của thầy địa lý.
Nét lớn nhất là cao nhìn xuống thủy. Nhà thờ đứng trên mỏm đất cao 124 mét trên mặt biển, trước mặt là cả vịnh Alger. Trong lối xem đất Việt, nơi cao có nước lớn mở ra phía trước là thế có minh đường rộng, và mặt biển là minh đường rộng nhất có thể có. Với một đền thánh Đức Mẹ ở thành phố cảng, cái nhìn ra biển ấy có nghĩa riêng với người đi biển, nhưng thư viện không có nguồn để nói thêm.
Thứ hai là lưng dựa vào đất liền. Mặt sau mỏm đất là sườn đồi nối vào phía trong, mặt trước đổ xuống biển. Lối cũ gọi đó là có chỗ tựa phía sau, có nước phía trước, là thế thường được ưa. Ở đây thế ấy đến từ ý muốn của Giám mục Pavy dựng một đền thánh trên cao như Fourvière, không từ một phép chọn đất nào.
Thứ ba là vòm tròn trên thân vuông. Theo ngũ hành về hình thể, dáng tròn thuộc Kim, dáng vuông thuộc Thổ. Mái vòm tròn đặt trên khối nhà vuông vức là Thổ sinh Kim, theo lối đọc cũ là thế thuận. Đó là hình mẫu quen thuộc của kiến trúc Byzantine từ nhiều thế kỷ, và sự trùng khớp với ngũ hành chỉ là trùng khớp của hình dáng.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Công Giáo
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch. El Watan ghi nơi đây có thánh lễ hằng ngày, có hát thánh ca bằng nhiều thứ tiếng, và thỉnh thoảng có hòa nhạc thánh ca và đàn organ. Thư viện chưa tìm được nguồn ghi ngày lễ bổn mạng riêng của tước hiệu Đức Bà Châu Phi, nên bảng chỉ ghi các dịp chắc chắn. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 2 tháng 7 | Dương lịch, ngày riêng của nhà thờ | Kỷ niệm thánh hiến | Ngày Tổng giám mục Lavigerie thánh hiến nhà thờ năm 1872. |
| 15 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Đức Mẹ Lên Trời | Lễ trọng kính Đức Mẹ, dịp quan trọng ở mọi đền thánh Đức Mẹ. |
| 8 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Lễ trọng kính Đức Mẹ trong mùa Vọng. |
| Tháng 5 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lòng đạo đức bình dân | Tháng Hoa kính Đức Mẹ | Tháng dành riêng kính Đức Mẹ theo truyền thống Công Giáo. |
| Giáng Sinh, Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo | Các lễ lớn của năm phụng vụ | Phục Sinh đổi ngày theo từng năm. |
Nhiều người tới đây không phải người Công Giáo. El Watan tả nơi này như một chốn vừa của ký ức vừa của đời sống tâm linh, nơi khách lặng lẽ đọc những tấm bia tạ ơn trên tường. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt của người Việt tại Alger nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Bologhine, Alger, Algérie (trên mỏm đất cao 124 mét nhìn ra vịnh Alger)
- Đường tới
- Nhà thờ đứng ở khu Bologhine, phía tây thành phố Alger, trên mỏm đất cao nhìn ra vịnh. Từ trung tâm Alger có đường bộ lên dốc tới sân nhà thờ.
- Toạ độ
- 36.801, 3.0426
Đây là nhà thờ đang cử hành phụng vụ, và El Watan ghi có nhân viên trông coi kín đáo khi mở cho khách. Lệ thường gặp: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng, không đi vào cung thánh, không chụp ảnh người đang cầu nguyện. Khi có thánh lễ, khách chỉ xem kiến trúc xin đợi ở cuối nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường Đức Bà Châu Phi, Alger
Contribute photos, information or video for Notre-Dame d'AfriqueThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
nhà thờ đức bà châu phi ở alger xây năm nào
Structurae ghi khởi công ngày 14 tháng 10 năm 1855, El Watan ghi xây từ năm 1858, thư viện ghi cả hai vì nguồn vênh nhau. Nhà thờ được Tổng giám mục Lavigerie thánh hiến ngày 2 tháng 7 năm 1872 và được Đức Piô IX ban tước Vương cung thánh đường năm 1876.
hàng chữ trong nhà thờ đức bà châu phi viết gì
Theo El Watan, hàng chữ viết: Notre-Dame d'Afrique, priez pour nous et pour les musulmans, tức Đức Bà Châu Phi, xin cầu cho chúng con và cho người Hồi giáo. Đây là lời cầu xin Đức Mẹ cầu bầu cho cả người Kitô hữu lẫn người Hồi giáo trên đất Algérie.
vì sao gọi là đức mẹ đen ở alger
Vì pho tượng Đức Mẹ trong nhà thờ có màu sẫm. Structurae ghi đó là một bản đúc bằng đồng do Charles Gallien Choiselat làm theo mẫu của Bouchardon. Tên Đức Mẹ Đen là cách gọi quen, còn tước hiệu phụng vụ của nhà thờ vẫn là Đức Bà Châu Phi.
notre-dame d'afrique theo kiến trúc gì
Theo Structurae, nhà thờ theo lối La Mã và Byzantine, còn gọi là tân Byzantine, do kiến trúc sư Jean-Eugène Fromageau thiết kế, với mái vòm lớn ở giữa. Bên trong có kính màu, tranh khảm, vòm và cột mang nét phương Đông, và đàn organ Cavaillé-Coll khánh thành năm 1911.
người hồi giáo có vào nhà thờ đức bà châu phi không
Có. Nhà thờ mở cho khách, và nhiều người tới không phải người Công Giáo. Người Hồi giáo cũng tôn kính bà Maryam, mẹ của Nabi Isa, và hàng chữ trong cung thánh cầu cho cả người Hồi giáo. Khách chỉ cần ăn mặc kín đáo và giữ im lặng như ở mọi nơi thờ tự.