Chùa Từ Tế (Wat Lokanukroh), Bangkok

ITâm Nguyện Từ Bi Tế Thế, Bảo Điện Vạn Phật Và Sự Giao Thoa Tín Ngưỡng Giữa Phố Chợ

Hiếm có ngôi cổ tự ngoại kiều nào tại Bangkok mà tên gọi tiếng Thái do nhà vua sắc phong lại chuyển dịch chuẩn xác cả âm nghĩa lẫn thần thái của đạo hiệu gốc tiếng Việt như Chùa Từ Tế. Trong từ điển Phật học Bắc truyền, Từ Tế gồm chữ Từ là lòng từ bi ban vui cứu khổ vô điều kiện và chữ Tế là chiếc thuyền bát nhã tế độ, nâng đỡ người chới với qua cơn sóng gió sinh nhai. Khi vua Rama V (Chulalongkorn) ban tặng danh hiệu Wat Lokanukroh, các bậc học giả hoàng gia đã ghép danh từ Loka (thế gian, cõi đời) với Anukroh (bắt nguồn từ tiếng Pali Anuggaha, nghĩa là sự nâng đỡ, cứu giúp bằng lòng nhân ái), tạo thành nghĩa trọn vẹn là Ngôi chùa lấy lòng từ ái nâng đỡ thế gian.

Bước qua thềm đá tiến vào trong lòng Đại Hùng Bảo Điện (Phra Ubosot), khách hành hương bắt gặp không gian thờ tự ấm cúng và trang nghiêm theo quy cách Phật giáo Bắc truyền Việt Nam. Trên bảo tòa chính giữa tôn trí bộ tượng Tam Thế Phật thếp vàng ngự trên đài sen cùng tôn tượng Đức Bản Sư Thích Ca Mâu Ni có thần thái từ hòa tĩnh mặc. Phía trước và hai bên tả hữu là ban thờ Đức Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát, Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát, Hộ Pháp Vi Đà và Già Lam Thánh Chúng. Đặc biệt, ôm bọc suốt bốn bức tường cao của chánh điện từ ngang vai lên tới sát trần gỗ là hàng nghìn viên gạch gốm tráng men vẽ tay hình Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ngồi kiết già trên tòa sen xếp nối tiếp nhau ngay ngắn, tạo thành không gian Vạn Phật Quang Minh hiếm thấy giữa các ngôi chùa cổ vùng Samphanthawong.

Ngay ngoài hành lang và góc sân nhỏ bao quanh chánh điện, Chùa Từ Tế còn dung chứa một cách tự nhiên những ban thờ gắn liền với đời sống tâm linh thường nhật của bà con tiểu thương chợ Sampheng suốt gần hai thế kỷ qua: bên cạnh đài Quán Thế Âm lộ thiên và điện thờ chư vị Tổ sư An Nam Tông còn có khám thờ Thần Tài cổ và ban thờ Thái Tuế Tinh Quân do các gia đình thương nhân Hoa Việt phụng lập. Mỗi buổi sáng sớm trước khi kéo cửa sắt mở sạp vải hay tiệm vàng trong hẻm Sampheng, hàng trăm chủ tiệm bất kể gốc Việt, gốc Hoa hay người Thái đều ghé vào sân Chùa Từ Tế chắp tay dâng nén nhang thơm lễ Phật rồi cầu một ngày buôn bán thuận hòa, giữ chữ tín và lòng ngay thẳng với bạn hàng.

IIHơn Một Trăm Bảy Mươi Năm Nương Bóng Phố Thị Chakkrawat Và Mối Tình Kết Nghĩa Thương Nhân Việt Hoa

Để hiểu vì sao một ngôi chùa Phật giáo Việt Nam lại nằm lọt thỏm ngay giữa trái tim khu chợ người Hoa cổ nhất Bangkok, cần ngược dòng lịch sử về năm 1782 khi vua Rama I quy hoạch Hoàng cung trên đảo Rattanakosin và di dời khu định cư thương nhân từ bờ sông cũ về dải đất đầm lầy phía đông nam ngoài tường thành tức phường Chakkrawat và khu Sampheng ngày nay. Suốt nửa đầu thế kỷ 19, Sampheng không phải khu phố đơn sắc tộc mà là nơi hội tụ đa văn hóa ven sông Chao Phraya: người Hoa giữ vai trò buôn bán hàng hải đường dài, người Việt khéo nghề đóng ghe thuyền, chạm bạc, dệt chiếu, nhuộm lụa và làm bánh trái, còn người Thái và người Ấn buôn hương liệu vải vóc ở khu Phahurat kế cận.

Chính sự gắn bó cộng sinh trên cùng con hẻm buôn bán ấy đã khai sinh nên ngôi thảo am Từ Tế Tự vào năm 1851. Khi dịch tả và hỏa hoạn nhiều lần đe dọa khu phố nhà gỗ lá chật chội bên rạch Sampheng thế kỷ 19, mái hiên Chùa Từ Tế luôn mở rộng cửa làm trạm phát cháo trắng, nấu nước lá thuốc từ thiện và che chở người cơ nhỡ đúng như tâm nguyện cứu khổ của tên chùa.

• Khoảng 1851 (PL 2394)Thương nhân người Việt và người Hoa chung sức lập Từ Tế Tự
  Cuối triều vua Rama III chuyển sang đầu triều vua Rama IV, cộng đồng Phật tử gốc Việt cùng các thương gia Hoa kiều tại chợ Sampheng hiến đất trong ngõ Phalit Phon dựng ngôi chùa Đại thừa mang tên Từ Tế Tự (người dân gọi theo âm Việt là Wat Tue Te Tue).
• Nửa sau thế kỷ 19Gia nhập hệ thống Giáo hội An Nam Tông và đón nhận giới trường
  Sau khi vua Rama IV chính thức công nhận hệ phái An Nam Tông dưới sự lãnh đạo của Tổ sư Chân Hưng, Từ Tế Tự được sáp nhập vào hệ thống tự viện Việt tông chính thức tại kinh đô Bangkok cùng với Chùa Khánh Vân và Chùa Phổ Phúc.
• Triều vua Rama V (1868 tới 1910)Đức vua Chulalongkorn sắc ban quốc hiệu Wat Lokanukroh
  Trong đợt chuẩn hóa danh hiệu các tự viện sắc tứ tại thủ đô, vua Rama V ban tặng tên chữ tiếng Thái Wat Lokanukroh (nghĩa là lòng từ ái nâng đỡ thế gian), chuyển ngữ trọn vẹn ý nghĩa hai chữ Từ Tế của người Việt.
• Đầu thế kỷ 20Thời kỳ hoằng hóa của Hòa thượng Bình Lương (Ong Suttabotbowon)
  Dưới sự trụ trì của Hòa thượng Bình Lương, ngôi chùa trở thành trung tâm tu học giới luật nghiêm tịnh và điểm tựa từ thiện nhân đạo cho cư dân lao động cùng người di cư vùng Samphanthawong.
• 26 tháng 8 năm 1999Hoàn mãn đại trùng tu chánh điện và khánh thành diện mạo mới
  Chư tăng An Nam Tông cùng đông đảo các gia tộc thương nhân chợ Sampheng và đường Ratchawong đóng góp trùng tu toàn diện tòa Đại Hùng Bảo Điện, ốp tường Vạn Phật gốm men và tôn tạo khu tăng xá khang trang.
• Thế kỷ 21Di sản văn hóa tâm linh tĩnh lặng giữa khu thương mại Sampheng
  Chùa duy trì đều đặn các khóa lễ Bắc truyền âm Hán Việt, lễ dâng y Kathin, lễ Vu Lan phát gạo từ thiện và là điểm chiêm bái bình yên hàng ngày của hàng nghìn tiểu thương khu phố cổ.

IIIKiến Trúc Ốc Đảo Ngõ Hẹp, Vách Gốm Vạn Phật Và Không Gian Hương Khói Hoa Việt

Khác với những đại tự có mặt tiền trải rộng ngoài đường cái lớn, kiến trúc của Chùa Từ Tế mang vẻ đẹp khiêm nhường và cô đọng của một ẩn tự giữa lòng phố chợ. Toàn bộ khuôn viên nằm gọn ghẽ trong ô đất vuông vức tiếp giáp ngõ Soi Phalit Phon, bao bọc bởi tường gạch kín đáo ngăn cách các dãy nhà kho vải vóc bốn bề. Chính sự khép kín về mặt ngoại thất ấy lại mở ra một hiệu ứng thị giác và thính giác bất ngờ ngay khi bước qua cổng: bên dưới mái hiên rợp mát, khoảng sân trong nhỏ nhắn sạch bóng kết nối hài hòa tòa chánh điện Phra Ubosot ở trung tâm với dãy tăng phòng và các điện thờ phụ hai bên mà không có cảm giác chật chội.

Tòa chánh điện mang đậm phong cách kiến trúc chùa Việt Hoa truyền thống trùng tu cuối thế kỷ 20: mái lợp ngói ống lưu ly vàng cam uốn cong thanh thoát, trên nóc đắp nổi đôi rồng chầu bảo châu khảm gốm sứ nhiều màu, gờ hiên chạm hoa văn mây cuộn và hoa sen cách điệu. Bao quanh chân nền đá hoa cương của chánh điện vẫn đặt trang nghiêm tám khám đá giới tiêu Sima mang sắc thái mỹ thuật Thái Lan, khẳng định vị thế một ngôi chùa có giới đàn truyền giới hợp pháp của vương quốc.

IVThế Đất Và Hướng

Ẩn mình trong mạng lưới hẻm bàn cờ thương mại dày đặc nhất của Bangkok cổ, vị trí của Chùa Từ Tế là một ví dụ thú vị về thế đất huyền vũ tàng u, trung cung tụ khí giữa lòng đô thị buôn bán ven sông. Phần dưới đây phân tích địa thế thực địa của ngôi chùa theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.

VLễ Cầu An Khai Chợ Đầu Xuân, Đàn Vu Lan Thí Thực Và Nếp Sống Từ Thiện Giữa Chợ Cổ

Gắn bó máu thịt với hàng nghìn hộ gia đình tiểu thương sinh sống ngay quanh tường chùa, nhịp lễ tiết hằng năm tại Chùa Từ Tế vừa tuân thủ nghiêm ngặt quy củ thiền môn của hệ phái An Nam Tông, vừa hòa nhịp ấm áp với lịch mở hàng, tất niên và cầu phúc của phố chợ Sampheng. Bảng dưới đây ghi nhận những kỳ lễ hội tiêu biểu nhất trong năm tại bản tự.

Góc bình yên hiếm có dành cho người lữ khách tìm dấu xưa giữa Yaowarat. Giữa hàng chục điểm tham quan đông nghẹt người chụp ảnh ở khu phố Hoa Kiều Bangkok, Chùa Từ Tế vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc, không ồn ào phô trương đúng chất một ngôi chùa xóm chợ xưa. Du khách đi bộ mua sắm vải lụa hay quà lưu niệm dọc hẻm Sampheng khi thấm mệt chỉ cần rẽ vào cổng Chùa Từ Tế, ngồi nghỉ chân dưới mái hiên mát rượi và ngắm nhìn hàng nghìn viên gạch sứ vẽ tượng Phật lấp lánh dưới ánh nến là thấy lòng dịu lại ngay tức thì.

Mỗi viên gạch men nhỏ bé khắc tên một gia đình tín chủ trên vách bảo điện tựa như một nhịp cầu thầm lặng nối quá khứ khai hoang năm 1851 với hiện tại, giữ cho hai chữ Từ Tế của tổ tiên người Việt mãi tỏa hơi ấm nhân ái giữa lòng thủ đô Bangkok.

VINơi Chốn Và Đường Tới

Những nơi gần đây trong thư viện

VIIĐóng Góp Cho Trang Này

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp