Xuôi thuyền dọc theo khúc uốn rộng mênh mông của dòng sông Chao Phraya ở phía tây nam đảo thành cổ Ayutthaya khi chiều buông, du khách sẽ thấy hiện ra trên thảm cỏ xanh mướt bờ tây một quần thể tháp gạch đỏ sẫm vươn cao đối xứng hoàn mỹ như hình bóng Angkor Wat thu nhỏ giữa đồng bằng Xiêm La. Chính giữa đài cao là ngọn tháp bắp ngô khổng lồ vươn thẳng lên trời, vây quanh bởi bốn tháp góc và tám ngọn tháp nhọn canh giữ tám phương, tất cả đồng loạt hướng mặt ra bến nước lấp lánh ánh hoàng hôn.
Đó là Wat Chaiwatthanaram (วัดไชยวัฒนาราม, nghĩa là Ngôi chùa của Triều đại Trường thịnh và Vinh quang), một trong những kiệt tác kiến trúc Phật giáo Thượng tọa bộ quyến rũ bậc nhất thời hậu kỳ Ayutthaya. Khác với vẻ thanh thoát của ba bảo tháp hình chuông tại chùa Wat Phra Si Sanphet trong nội cung, ngôi chùa ven sông này là bản tuyên ngôn bằng gạch đá của vua Prasat Thong kết hợp lòng hiếu thảo sâu nặng dành cho người mẹ quá cố với mô hình vũ trụ Tam Giới cổ điển Đông Nam Á.
IVũ Trụ Quan Tam Giới Núi Tu Di Và Tấm Lòng Báo Hiếu Mẫu Thân Của Vua Prasat Thong
Trung tâm thờ tự và biểu tượng của Wat Chaiwatthanaram là sự hiện thực hóa bộ luận vũ trụ học Phật giáo Traiphum Phra Ruang (Tam Giới Luận) thành không gian kiến trúc ba chiều. Ngọn Prang Chủ (Phra Prang Prathan) cao 35 mét ở tâm điểm tượng trưng cho đỉnh núi Tu Di (Sumeru), trục trung tâm của tiểu thiên thế giới và cõi trời Đạo Lợi nơi Đức Phật Thích Ca từng lên thuyết pháp độ mẫu thân. Bốn tháp nhỏ ở bốn góc đài nền biểu thị bốn châu thiên hạ quanh núi Tu Di, dãy hành lang chữ thập bao quanh tượng trưng cho dãy núi Thiết Vi (Cakkavāla) ngăn cách cõi thế gian, còn dòng sông Chao Phraya mênh mang chảy ngay trước cổng chùa chính là Đại Hàm Hải bao bọc vũ trụ.
Dọc theo dãy hành lang bao quanh chân núi Tu Di ấy, nhà vua cho tôn trí một trăm hai mươi pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ngồi kiết già bắt ấn Xúc địa bằng vữa đắp cốt gạch, xưa kia đều được sơn mài đen và thếp vàng lá rực rỡ. Bên trong tám ngọn tháp nhọn bao quanh hành lang còn an vị mười hai pho đại tượng Phật đội vương miện trang sức lộng lẫy theo hình tướng Phật trang nghiêm vương phục (Phra Phuttharup Song Khrueang), biểu thị Đức Phật trong phẩm vị Bậc Chuyển Luân Pháp Vương tối thượng.
Ẩn sau cấu trúc đồ sộ như một tòa thiên cung ấy là câu chuyện hiếu đạo cảm động của vua Prasat Thong (trị vì từ 1629 tới 1656, vị vua mở đầu triều đại Prasat Thong). Theo sử biên niên, khu đất ven sông Ban Pom vốn là nơi ở thuở sinh thời của thân mẫu nhà vua, người đã qua đời trước khi ông đăng cơ lên ngôi cửu ngũ. Ngay năm thứ hai sau khi tức vị (năm 1630, Phật lịch 2173), nhà vua quyết định dựng ngôi đại tự đầu tiên của triều đại ngay trên mảnh đất quê mẹ để hồi hướng trọn vẹn phước báu cho hương linh bà, đồng thời xây hai ngọn bảo tháp mười hai góc trổ (Chedi Yoe Mum Mai Sip Song) kẹp hai bên tả hữu tòa chính điện sát bờ sông để an táng tro cốt mẫu thân. Việc lồng ghép biểu tượng núi Tu Di (nơi Đức Phật lên cung trời Đạo Lợi thuyết tạng Vi Diệu Pháp báo hiếu Hoàng hậu Ma Gia) vào ngôi chùa thờ mẹ cho thấy ý niệm thâm sâu của bậc đế vương thế kỷ 17.
Nhà sử học và khảo cổ học tiền bối Thái Lan là Hoàng thân Damrong Rajanubhab khi khảo cứu Wat Chaiwatthanaram đã chỉ ra thêm tầng ý nghĩa chính trị song hành với lòng hiếu thảo: dưới đầu triều vua Prasat Thong, vương quốc Ayutthaya vừa tái khẳng định quyền bá chủ đối với vương quốc Chân Lạp (Campuchia). Nhà vua đã cử các đoàn thợ cả sang khảo sát đền đài vùng Angkor rồi phục hưng mạnh mẽ lối kiến trúc tháp Prang kiểu Khmer cổ đại vốn từng phai nhạt suốt thế kỷ 16, đặt tên chùa là Chaiwatthanaram (trong đó Chai hay Jaya nghĩa là chiến thắng khải hoàn). Phong cách tháp Prang vươn cao kèm tháp góc của Wat Chaiwatthanaram về sau đã truyền cảm hứng trực tiếp cho các kiến trúc sư thời đầu Bangkok khi tôn tạo ngọn đại tháp sứ chùa Bình Minh (Wat Arun) bên bờ tây sông Chao Phraya.
Do Wat Chaiwatthanaram có hình dáng tháp bắp ngô gợi nhớ đền Angkor Wat, một số du khách lầm tưởng đây là ngôi đền Ấn Độ giáo cổ của đế chế Khmer từ thế kỷ 12 còn sót lại tại Ayutthaya. Thực tế, ngôi chùa được người Thái xây mới hoàn toàn bằng gạch nung vào năm 1630 (muộn hơn Angkor Wat đúng năm thế kỷ) để phụng thờ thuần túy Phật giáo Thượng tọa bộ. Xét về ranh giới bản đồ hành chính, chùa nằm bên bờ tây sông Chao Phraya thuộc quần thể Công viên Lịch sử Ayutthaya do Cục Mỹ thuật quản lý bảo vệ nghiêm ngặt, ngay đối diện phía tây nam vùng lõi đảo thành của Di sản Thế giới UNESCO mã số 576.
IIGần Bốn Thế Kỷ Từ Vương Triều Prasat Thong Qua Biến Cố 1767 Tới Phục Dựng Hiện Đại
Từng là nơi các vị quốc vương hậu kỳ Ayutthaya ngự thuyền rồng sang dâng lễ và cử hành lễ trà tỳ hoàng tộc, Wat Chaiwatthanaram đã trải qua thảm cảnh chiến tranh, hơn hai thế kỷ hoang phế và cuộc trùng tu khảo cổ mẫu mực cuối thế kỷ 20.
- 1630Vua Prasat Thong khởi dựng đại tự bên bờ tây sông Chao PhrayaNăm Phật lịch 2173, vua Prasat Thong cho khởi công xây dựng Wat Chaiwatthanaram trên nền nhà cũ của mẫu thân tại làng Ban Pom, tốn gần hai mươi năm hoàn thiện toàn bộ điêu khắc và bích họa.
- Nửa đầu thế kỷ 18Thánh đường hoàng gia và nơi trà tỳ của các bậc vương thânDưới triều vua Borommakot, ngôi chùa là một trong những hoàng gia tự trọng yếu nhất ngoài đảo thành, nơi cử hành lễ hỏa táng thi hài Hoàng thái tử thi sĩ Thammathibet (Chao Fa Kung) khoảng năm 1755.
- Tháng 3 tới tháng 4 năm 1767Trở thành đồn lũy phòng thủ chín ngày trước khi kinh thành thất thủTrong cuộc vây hãm cuối cùng của quân Miến Điện, triều đình Ayutthaya trưng dụng tường gạch kiên cố của chùa làm doanh trại tiền tiêu bảo vệ mặt tây nam kinh thành và cầm cự quyết liệt suốt chín ngày đêm trước khi thất thủ.
- 1767 tới thập niên 1980Hai thế kỷ bỏ hoang và nạn trộm cắp đầu tượng PhậtSau năm 1767, ngôi chùa bị bỏ hoang giữa cỏ dại um tùm, gạch tường bị tháo lấy và hàng loạt pho tượng Phật dọc hành lang chịu cảnh bị kẻ gian đục lấy phần đầu bán cho giới sưu tầm cổ vật.
- 1935 và 1987 tới 1992Xếp hạng Di tích quốc gia và đại dự án bảo tồn trùng tuCục Mỹ thuật Thái Lan ghi danh chùa là Di tích lịch sử quốc gia năm 1935, sau đó triển khai dự án khai quật gia cố toàn diện từ năm 1987 tới 1992, trả lại diện mạo hùng vĩ của Prang Chủ cùng tám tháp Meru.
- 2011 tới nayGia cố đê chống lũ và bảo tồn hợp tác quốc tếSau trận đại hồng thủy lịch sử lưu vực Chao Phraya cuối năm 2011 làm ngập sâu toàn khuôn viên, Cục Mỹ thuật Thái Lan phối hợp Quỹ Di tích Thế giới (WMF) nâng cấp tường chắn lũ ngầm và phục hồi vữa chạm cổ trên các tháp Meru.
Dấu tích trần gỗ sao vàng và mười hai bức phù điêu cuộc đời Đức Phật. Khi các chuyên gia Cục Mỹ thuật Thái Lan khảo sát lòng tám ngọn tháp nhọn Meru Thit Meru Rai, họ phát hiện cấu trúc bên trong tám tháp này vốn không phải tháp đặc mà là tám khám thờ rỗng cao vút có trần gỗ sơn son đen điểm hàng trăm ngôi sao thếp vàng tượng trưng cho bầu trời đêm cõi thiên giới. Trên vách tường bên trong từng vẽ bích họa chư thiên chắp tay hướng về tượng Phật vương phục, còn mặt ngoài các bức tường nối được đắp vữa nổi mười hai đại cảnh kể lại Phật lịch truyền ký (Phutthaprawat) sắp xếp theo chiều kim đồng hồ để người hành hương vừa đi nhiễu quanh tháp vừa quán niệm cuộc đời Đức Thế Tôn từ lúc đản sinh tới ngày nhập Niết bàn.
IIINgọn Prang Chủ Cao 35 Mét, Tám Tháp Nhọn Meru Và Hành Lang Chữ Thập
Tổng thể mặt bằng Wat Chaiwatthanaram trải rộng cân xứng chặt chẽ trên khu đất chữ nhật rộng khoảng 160 mét nhân 120 mét ven sông, thể hiện bước chuyển mình rực rỡ của kiến trúc hậu kỳ Ayutthaya khi dung hợp dáng tháp Prang Khmer khỏe khoắn với đường nét vữa đắp tinh tế của nghệ nhân Xiêm.
Vươn lên từ đài gạch vuông cao nhiều bậc ở chính tâm quần thể là ngọn Phra Prang Prathan cao 35 mét có thân giật cấp gờ dọc thanh thoát như búp sen khổng lồ, trên đỉnh xưa kia cắm chĩa đồng bảy tầng hình kim cương (Nopphasun) của thần Indra. Bốn mặt tháp có bậc thang dốc đứng dẫn lên khám thờ lưng chừng tháp, bốn góc đài đứng bốn ngọn tháp phụ nhỏ tạo thế Ngũ Phong hoàn chỉnh.
Bao quanh đài trung tâm ở bốn góc và bốn điểm chính giữa Đông, Tây, Nam, Bắc là tám tòa khám tháp rỗng mang dáng chóp nhọn cao vút (Meru). Bốn tháp ở trung điểm bốn cạnh có mặt bằng chữ nhật đặt một đại tượng Phật vương phục, còn bốn tháp ở bốn góc có mặt bằng vuông vát góc đặt hai pho đại tượng Phật quay mặt theo hai chiều hành lang.
Nối liền tám ngọn tháp Meru thành một vòng thành khép kín là dãy hành lang Phra Rabiang, xưa có mái ngói gỗ mở thoáng vào sân trong. Dọc theo chân tường gạch vẫn còn hàng dài 120 pho tượng Phật ngồi ấn Xúc địa xếp nối tiếp nhau trầm mặc quanh sân núi Tu Di.
Nằm trên trục chính phía trước hành lang hướng Đông và sát bờ sông Chao Phraya là nền gạch dài của tòa chính điện Phra Ubosot ba lối cửa, nơi vẫn còn giữ bệ thờ lớn cùng các pho tượng Phật đá sa thạch cổ.
Đứng đăng đối ở hai bên phía bắc và phía nam tòa chính điện Ubosot là hai ngọn bảo tháp gạch thanh mảnh được trổ góc mười hai cạnh (mỗi góc chính vát thành ba nếp gấp tinh xảo), nơi lưu giữ tro cốt thân mẫu vua Prasat Thong và là tiền thân của kiểu tháp trổ góc rất thịnh hành thời Rattanakosin.
| Hạng mục | Thông số và đặc điểm kỹ thuật | Nguồn khảo chứng |
|---|---|---|
| Niên đại xây dựng | Khởi công năm 1630 (Phật lịch 2173) dưới triều vua Prasat Thong | Biên niên sử Hoàng gia Ayutthaya, Cục Mỹ thuật Thái Lan |
| Chiều cao tháp Prang Chủ | 35 mét tính từ mặt nền sân, kèm 4 tháp Prang nhỏ ở bốn góc đài thượng | Cục Mỹ thuật Thái Lan (Fine Arts Department) |
| Hệ thống tháp Meru và hành lang | 8 ngọn tháp nhọn Meru Thit Meru Rai bao quanh hành lang từng tôn trí 120 pho tượng Phật ngồi | Cục Mỹ thuật Thái Lan, World Monuments Fund (WMF) |
| Tháp thờ tro cốt Hoàng thái hậu | 2 ngọn bảo tháp trổ 12 góc (Yoe Mum Mai Sip Song) kẹp hai bên Bắc và Nam chính điện Ubosot | Công viên Lịch sử Ayutthaya |
| Tình trạng bảo tồn | Di tích lịch sử quốc gia (1935), phục dựng lớn năm 1987 tới 1992 trong Công viên Lịch sử Ayutthaya | Cục Mỹ thuật Thái Lan, WMF |
IVThế Đất Và Hướng
Khác với các ngôi chùa nằm sâu giữa phố thị trong đảo thành, Wat Chaiwatthanaram sở hữu một địa thế ven sông khoáng đạt hiếm có tại khúc uốn phía tây nam của dòng mẹ Chao Phraya. Phần dưới đây phân tích bố cục địa hình và sơn hướng của ngôi chùa theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét tại tọa độ 14,3431 độ vĩ bắc, 100,5419 độ kinh đông (tâm điểm ngọn Prang Chủ cao 35 mét), ngôi chùa kết huyệt trên dải đất bồi cao ven bờ tây làng Ban Pom, ngay chỗ dòng sông Chao Phraya từ phía tây bắc chảy xuống rồi uốn cong ôm lấy góc tây nam đảo thành Ayutthaya. Trong phép xem thủy pháp cổ truyền, vị trí bến nước trước mặt chùa đón trọn khúc sông rộng êm ả chảy ngang từ tả sang hữu tạo thành Thủy minh đường mênh mang tụ khí và phản chiếu ánh sáng vào toàn bộ mặt tiền kiến trúc. Bờ đất rộng bằng phẳng phía tây sau lưng chùa nối với hệ thống kênh đào nội đồng làm hậu chẩm bình dương vững chãi, trong khi bến thuyền hoàng gia cổ (Tha Nam) mở thẳng từ trục chính điện ra mép sông cho phép thuyền ngự của nhà vua từ Hoàng cung xuôi dòng cập thẳng vào cửa đạo.
Về định hướng la bàn, trục trung tâm nối từ bến sông qua chính điện Ubosot, xuyên qua tháp Meru phía đông vào thẳng ngọn Prang Chủ được đặt theo thế tọa Tây Tây Nam hướng Đông Đông Bắc (phương vị mặt tiền khoảng 65 tới 70 độ, hướng thẳng về phía trung tâm đảo kinh thành Ayutthaya bên kia sông). Cách xoay trục vuông góc với bờ sông này vừa tuân thủ truyền thống hướng Đông đón ánh bình minh rọi thẳng vào khám thờ Phật của cả tám tháp Meru và Prang Chủ mỗi sáng sớm, vừa biến toàn bộ khối tháp gạch 35 mét thành bức triều sơn nhân tạo rực hồng mỗi buổi chiều tà khi mặt trời lặn xuống phía tây sau lưng tháp, tạo nên cảnh tượng hoàng hôn soi bóng nước nổi tiếng bậc nhất xứ Chùa Vàng.
VLễ Hội Ánh Đèn Đêm Cố Đô, Cổ Phục Truyền Thống Và Khách Hành Hương
Cùng với chùa Wat Phra Si Sanphet, Wat Chaiwatthanaram nay là di tích khảo cổ tiêu biểu do Công viên Lịch sử Ayutthaya trực tiếp bảo quản. Không gian tháp gạch ven sông là tâm điểm của nhiều nghi lễ tưởng niệm Phật giáo theo âm lịch Thái Lan và các chương trình tôn vinh văn hóa truyền thống vùng châu thổ sông Chao Phraya.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Hoạt động văn hóa và tâm linh tại chùa |
|---|---|---|---|
| Rằm tháng 12 âm lịch Thái (thường vào tháng 11 dương lịch) | Âm lịch Thái Lan | Đêm hội hoa đăng Loy Krathong bên bờ sông Chao Phraya | Khu vực thảm cỏ và bến thuyền cổ trước mặt chùa được thắp nến lung linh, người dân mặc trang phục truyền thống thả đèn hoa sen xuống dòng Chao Phraya tạ ơn thần Nước và cầu bình an. |
| Các ngày rằm lớn Visakha Bucha, Makha Bucha và Asanha Bucha | Âm lịch Thái Lan | Lễ nhiễu nến và dâng hoa tưởng niệm tại cố đô | Phật tử địa phương dâng hoa sen trắng, nhiễu hành quanh hành lang Phra Rabiang theo chiều kim đồng hồ đúng như lộ trình chiêm bái mười hai bức phù điêu Phật tích thời cổ. |
| Các tối cuối tuần và kỳ lễ hội mùa khô (tháng 11 tới tháng 2) | Dương lịch | Chương trình chiếu sáng di sản đêm Ratri Si Ayutthaya | Hệ thống đèn vàng ấm chiếu hắt lên ngọn Prang Chủ 35 mét và tám tháp Meru bên bờ sông, tái hiện vẻ uy nghiêm huyền ảo của hoàng gia tự thế kỷ 17. |
Điểm hẹn văn hóa được cộng đồng người Việt yêu mến tại Thái Lan. Từ sau làn sóng yêu thích lịch sử cổ đại Ayutthaya trong văn hóa đại chúng Đông Nam Á, rất nhiều gia đình người Việt đang sinh sống tại Bangkok cùng du khách Việt Nam thường thuê trang phục truyền thống Thái Lan (Chut Thai) từ các tiệm đối diện cổng chùa để dạo bước trang nghiêm bên những hàng tháp gạch đỏ lúc chiều tà, vừa lưu giữ kỷ niệm thanh lịch vừa lắng nghe câu chuyện vua Prasat Thong xây chùa trên nền nhà cũ báo hiếu mẹ hiền.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Ban Pom Subdistrict, Phra Nakhon Si Ayutthaya District, Phra Nakhon Si Ayutthaya 13000 (ตำบลบ้านป้อม อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
- Đường tới
- Chùa nằm tại phường Ban Pom bên bờ tây sông Chao Phraya, cách khu Hoàng cung cổ khoảng 3,5 km về phía tây nam. Từ ga xe lửa Ayutthaya hoặc trung tâm đảo thành, quý vị có thể đi xe tuk-tuk hoặc xe đạp qua cầu Kasattrathirat bắc ngang sông Chao Phraya rồi rẽ trái chạy dọc đường ven sông chừng 1,5 km là tới cổng chùa, hoặc đi thuyền gỗ dạo quanh sông cập ngay bến nước phía đông khu di tích.
- Toạ độ
- 14.3431, 100.5419
Là di tích chùa Phật giáo cổ và nơi lưu giữ tro cốt mẫu thân hoàng gia, Wat Chaiwatthanaram quy định nghiêm ngặt về trang phục và tác phong tham quan: quý vị cần mặc áo có tay che kín vai, quần hoặc váy dài qua đầu gối (nếu mặc trang phục truyền thống Thái Lan càng được trân trọng). Khi bước lên bậc thang dốc đứng của đài Prang Chủ, xin đi chậm rãi, bám chắc mép tường và tuyệt đối không chạm tay vào các mảng vữa chạm nổi cổ còn sót lại trong lòng tám tháp Meru hay tựa người lên hàng 120 pho tượng Phật không đầu dọc hành lang.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Wat Chaiwatthanaram bên sông Chao Phraya, Ayutthaya
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ai là người xây dựng chùa Wat Chaiwatthanaram và xây với mục đích gì?
Vua Prasat Thong (vị vua sáng lập vương triều Prasat Thong của Ayutthaya) cho khởi dựng chùa vào năm 1630 ngay trên mảnh đất vốn là ngôi nhà cũ của người mẹ quá cố bên bờ tây sông Chao Phraya để hồi hướng công đức báo hiếu mẫu thân, đồng thời kỷ niệm chiến thắng khẳng định uy quyền của Ayutthaya đối với Chân Lạp.
Vì sao kiến trúc chùa Wat Chaiwatthanaram lại giống đền Angkor Wat ở Campuchia?
Dưới triều vua Prasat Thong thế kỷ 17, triều đình Ayutthaya chủ trương phục hưng phong cách kiến trúc đền núi Khmer cổ đại như biểu tượng của vương quyền chuyển luân. Ngôi chùa được thiết kế theo mô hình vũ trụ Tam Giới với ngọn tháp bắp ngô Prang Chủ cao 35 mét ở giữa tượng trưng cho đỉnh núi Tu Di, bao quanh bởi bốn tháp góc và tám tháp nhọn Meru.
Tám ngọn tháp nhọn bao quanh hành lang chùa có tên gọi và ý nghĩa gì?
Tám ngọn tháp ấy mang tên Meru Thit Meru Rai, nằm ở bốn góc và bốn điểm giữa bốn hướng của dãy hành lang chữ thập. Bên trong tám tháp là các khám thờ rỗng cao vút từng có trần gỗ sơn đen đính sao vàng thờ mười hai pho đại tượng Phật đội vương miện, còn mặt ngoài đắp nổi mười hai bức phù điêu kể lại cuộc đời Đức Phật theo chiều kim đồng hồ.
Vì sao nhiều pho tượng Phật dọc hành lang chùa Wat Chaiwatthanaram bị mất phần đầu?
Sau khi kinh thành Ayutthaya thất thủ trong cuộc chiến năm 1767, ngôi chùa bị bỏ hoang suốt gần hai thế kỷ giữa cây cối rậm rạp. Trong thời gian chưa có lực lượng bảo vệ chuyên trách, kẻ trộm cổ vật đã lén lút đục lấy phần đầu của phần lớn trong số 120 pho tượng Phật ngồi dọc hành lang, để lại chứng tích lịch sử đau xót được giữ nguyên trạng khi trùng tu năm 1987.
Chùa Wat Chaiwatthanaram quay mặt về hướng nào và thời điểm nào chiêm ngưỡng đẹp nhất?
Toàn bộ trục chính của chùa từ bến thuyền cổ, chính điện Ubosot tới ngọn Prang Chủ đều quay mặt về hướng Đông Đông Bắc nhìn thẳng ra dòng sông Chao Phraya. Buổi bình minh ánh nắng chiếu thẳng vào mặt chính các tháp, còn buổi hoàng hôn mặt trời lặn phía tây sau lưng làm nổi bật bóng tháp gạch đỏ rực in xuống mặt nước sông.