Đi dọc con phố cổ Trung Sơn sầm uất mùi bánh nướng vừng, dầu mè ép thủ công và hương trầm quyện khói tại trấn Bắc Cảng (Beigang Township) bên bờ bắc dòng sông Bắc Cảng thuộc huyện Vân Lâm, ánh mắt du khách lập tức bị thu hút về điểm cuối trục đường nơi một quần thể mái ngói lưu ly vàng rực với hàng trăm búp sứ cắt dán long phụng uốn cong vút lên nền trời miền Trung Nam Đài Loan. Đó là Triều Thiên Cung Bắc Cảng (北港朝天宮), ngôi đại miếu thờ Thiên Thượng Thánh Mẫu Ma Tổ thu hút hàng triệu lượt khách hành hương phân linh và hồi hương tiến hương mỗi năm, được giới nghiên cứu tín ngưỡng dân gian mệnh danh là Tổng bản sơn của tín ngưỡng Ma Tổ tại Đài Loan.
Sánh vai cùng các cổ miếu danh tiếng như Cung Thiên Hậu Lộc Cảng ở Chương Hóa hay Bảo An Cung Đại Long Đỗng ở Đài Bắc, Triều Thiên Cung Bắc Cảng sở hữu hai nét độc đáo hiếm thấy trong lịch sử tôn giáo hòn đảo. Thứ nhất, đây là ngôi miếu Đạo Giáo và tín ngưỡng dân gian Mân Nam nhưng lại do một vị thiền sư Phật Giáo dòng Lâm Tế khai sơn từ năm 1694 và duy trì truyền thống thỉnh chư tăng trụ trì suốt hơn ba trăm năm qua. Thứ hai, đây là thánh tích đầu tiên trên toàn cõi Đài Loan được Nhà nước vinh danh kép ở bậc cao nhất cho cả phần xác kiến trúc (Di tích Quốc định năm 1997) lẫn phần hồn lễ hội (Dân tục Trọng yếu cấp Quốc gia cho đại lễ Nghinh Ma Tổ tháng Ba âm lịch).
IBắc Cảng Ma Tổ, Pháp Mạch Thiền Sư Thụ Bích Và Truyền Thống Phật Đạo Đồng Lưu Hơn Ba Thế Kỷ
Vị chủ thần ngự tại Chánh điện của Triều Thiên Cung là Thiên Thượng Thánh Mẫu (天上聖母, tức Ma Tổ Lâm Mặc Nương, 960 tới 987, người đảo Mi Châu, huyện Phủ Điền, tỉnh Phúc Kiến), bậc nữ thần bảo hộ hàng hải và che chở sinh dân được người dân địa phương trìu mến gọi là Bắc Cảng Ma (北港媽). Điểm làm nên uy vọng tâm linh bậc nhất của Triều Thiên Cung là nguồn gốc trực hệ từ tổ đình Mi Châu: vào tháng 3 năm Khang Hi thứ 33 (1694), Hòa thượng Thụ Bích (樹璧和尚, truyền nhân chính thống đời thứ 34 của Thiền tông Lâm Tế) đã đích thân ôm pho tượng Ma Tổ cổ từ tòa Triều Thiên Các trên đảo Mi Châu vượt eo biển Đài Loan cập bến thương cảng Bổn Cảng (笨港, thương cảng sầm uất bậc nhất miền Trung Tây Đài Loan thời Thanh, tiền thân của trấn Bắc Cảng ngày nay).
Tương truyền khi Hòa thượng Thụ Bích đặt gánh nghỉ chân bên một giếng nước cổ ở Bổn Cảng để rửa mặt, lúc đứng dậy nhấc pho tượng Ma Tổ lên để đi tiếp thì pho tượng bỗng nặng trịch như đá tảng không sao nhấc nổi. Gieo keo âm dương xin thánh ý, ngài được biết Thánh Mẫu chọn chính mạch giếng ngọt ấy làm nơi an tọa lâu dài cứu độ dân khai hoang. Dân làng Bổn Cảng bèn góp tre gỗ dựng thảo am nhỏ ngay phía trên miệng giếng (nay vẫn còn nguyên là Long Tỉnh, tức Giếng Rồng nằm ngay dưới gầm bảo tòa Ma Tổ tại Chánh điện), tới năm Ung Chính thứ 8 (1730) mở rộng thành Thiên Phi Miếu và năm Gia Khánh thứ 17 (1812) chính thức đổi tên thành Triều Thiên Cung để tưởng nhớ gốc gác từ Triều Thiên Các đảo Mi Châu.
Khác với nhiều cung miếu ở lục địa tách biệt rạch ròi giữa chùa Phật và quán Đạo, Triều Thiên Cung Bắc Cảng là hình mẫu sống động nhất của truyền thống Thần Phật dung hợp, Phật Đạo đồng lưu tại Đài Loan. Khởi đi từ Tổ sư khai sơn Thụ Bích Hòa thượng, ngôi miếu đã truyền thừa liên tục qua 17 đời tăng lữ Thiền tông Lâm Tế giữ chức trụ trì (tới Hòa thượng Đốn Siêu viên tịch giữa thế kỷ hai mươi). Ngay cả khi chuyển sang cơ chế Hội đồng Quản trị pháp nhân dân sự hiện đại, ban quản trị Triều Thiên Cung vẫn giữ trọn cổ lệ cung thỉnh chư tôn đức tăng sĩ tông Lâm Tế về đảm nhiệm chức vụ Trụ trì và pháp sư thường trú để sớm tối tụng kinh Phật, cúng chay trên điện Quan Âm và chủ trì các đàn lễ cầu an theo nghi quỹ Thiền môn thanh tịnh.
Trật tự phối thờ trải dọc bốn lớp điện của Triều Thiên Cung phản ánh trọn vẹn đạo lý nhân luân, từ bi và hiếu nghĩa phương Đông. Ở trung tâm là Thánh Mẫu Điện phụng thờ Tổ Ma Tổ, Đại Ma, Nhị Ma, Tam Ma tới Lục Ma cùng hai vị hộ vệ Thiên Lý Nhãn (mắt nhìn xa ngàn dặm) và Thuận Phong Nhĩ (tai nghe thấu theo gió). Ngay phía sau theo trục chính là Trung Đường Quan Âm Điện phụng thờ Đức Quan Thế Âm Bồ Tát và thập bát La Hán, bên tả là Tam Quan Đại Đế Điện (thờ Thiên Quan, Địa Quan, Thủy Quan của Đạo giáo), bên hữu là Văn Xương Phu Tử Điện (thờ Văn Xương Đế Quân và Ngũ Văn Xương che chở học vấn khoa cử). Đặc biệt, ở lớp điện sau cùng là Thánh Phụ Mẫu Điện tôn thờ song thân cùng anh chị của Lâm Mặc Nương: khách hành hương đến lễ Ma Tổ xong đều phải bước ra hậu điện cúi đầu lạy cha mẹ của Bà, nhắc nhở con cháu rằng dẫu hiển thánh thành bậc Thiên Hậu chí tôn thì gốc rễ đầu tiên vẫn là chữ Hiếu với cha mẹ sinh thành.
Trong suốt thế kỷ mười tám và mười chín, câu ngạn ngữ lịch sử Nhất Phủ, Nhị Bổn, Tam Mạnh Giáp (hoặc Nhất Phủ, Nhị Lộc, Tam Mạnh Giáp sau trận đại hồng thủy sông Bắc Cảng năm 1750 chia tách Bổn Cảng thành Bổn Bắc Cảng và Bổn Nam Cảng) đã khắc họa vị thế thương cảng bậc hai toàn đảo của Bắc Cảng. Nhờ dòng tàu thuyền buôn bán đường mía, gạo và dược liệu tấp nập giữa Phúc Kiến và Bổn Cảng, hương hỏa từ Triều Thiên Cung đã phân linh ra hơn ba nghìn ngôi miếu Ma Tổ lớn nhỏ khắp Đài Loan và hải ngoại, tạo thành hiện tượng văn hóa Bắc Cảng tiến hương kéo dài suốt hơn hai thế kỷ qua.
Khi tìm hiểu lịch sử tín ngưỡng Ma Tổ dọc đôi bờ sông Bắc Cảng (con sông ranh giới tự nhiên giữa huyện Vân Lâm ở bờ bắc và huyện Gia Nghĩa ở bờ nam), độc giả cần nắm rõ bối cảnh lịch sử chia tách Cổ Bổn Cảng vào cuối thế kỷ mười tám để tránh ngộ nhận. Trận lũ lụt lớn của sông Bổn Cảng Khê vào các năm 1750 và 1797 kết hợp xung đột sắc tộc Mân Việt năm 1782 đã cắt đôi thị tứ Bổn Cảng xưa thành phố Bắc Cảng (huyện Vân Lâm, nơi Triều Thiên Cung Bắc Cảng tọa lạc) và vùng Tân Cảng ở phía nam sông (huyện Gia Nghĩa, nơi dựng Phụng Thiên Cung Tân Cảng năm 1811). Cả hai ngôi đại miếu đôi bờ sông đều là những trung tâm hành hương Ma Tổ sầm uất bậc nhất Đài Loan với lịch sử gắn quyện cùng thương cảng Bổn Cảng xưa.
IIBa Trăm Ba Mươi Năm Từ Thảo Am Bên Giếng Rồng Tới Đại Trùng Tu Của Bậc Thầy Trần Ứng Bân
Trải qua nhiều trận lũ lụt sông Bắc Cảng, đại địa chấn Gia Nghĩa năm 1906 và khói lửa chiến tranh, Triều Thiên Cung Bắc Cảng qua mỗi lần trùng tu lại hội tụ những nghệ nhân tài hoa nhất của vùng Tuyền Châu, Chương Châu và bản địa Đài Loan để đạt tới đỉnh cao điêu khắc mộc thạch đầu thế kỷ hai mươi.
- Tháng 3 năm 1694Hòa thượng Thụ Bích rước tượng Ma Tổ Mi Châu lập am bên Giếng Rồng Bổn CảngThiền sư Thụ Bích (đời thứ 34 tông Lâm Tế) thỉnh pho tượng Thiên Thượng Thánh Mẫu từ Triều Thiên Các trên đảo Mi Châu (Phúc Kiến) sang Bổn Cảng. Tượng dừng lại không nhấc lên được bên giếng cổ, dân làng bèn dựng thảo am phụng thờ ngay trên mạch giếng.
- 1730 tới 1775Mở rộng thành Thiên Phi Miếu và đại tu dưới thời Tri phủ Tưởng Nguyên XuNăm Ung Chính thứ 8 (1730), thảo am được xây lại bằng gạch ngói thành Thiên Phi Miếu. Năm Càn Long thứ 40 (1775), Tri phủ Đài Loan Tưởng Nguyên Xu đứng ra quyên góp đại trùng tu khang trang, đưa ngôi miếu thành trung tâm tín ngưỡng vùng Bổn Cảng.
- 1812 tới 1894Đổi danh hiệu thành Triều Thiên Cung (1812) và mở rộng bố cục tứ tiếnNăm Gia Khánh thứ 17 (1812), Trụ trì Hòa thượng Thụy Hiên trùng tu mở rộng quy mô và chính thức đặt tên là Triều Thiên Cung để ghi nhớ tổ đình Triều Thiên Các ở Mi Châu. Từ năm 1851 tới 1859, cung miếu mở rộng thành quần thể bốn lớp điện lớn.
- 1908 tới 1912Đại mộc sư Trần Ứng Bân tái thiết sau động đất Mê Tero Gia Nghĩa 1906Sau khi trận động đất mạnh 7,1 độ Richter tại Mai Sơn (Gia Nghĩa) năm 1906 làm hư hại nặng tòa miếu cổ, khu trưởng Bắc Cảng Thái Nhiên Tiêu đã quyên góp lớn và mời đại mộc sư lừng danh Trần Ứng Bân chủ trì tái thiết toàn diện từ năm 1908 tới 1912, định hình kiệt tác kiến trúc còn giữ tới ngày nay.
- 1985 tới 2024Thăng hạng Di tích Quốc định (1997) và hai Dân tục Trọng yếu cấp Quốc gia (2010, 2024)Được xếp hạng Di tích cấp 2 năm 1985 và thăng lên Di tích Quốc định năm 1997, đại lễ Bắc Cảng Triều Thiên Cung Nghinh Ma Tổ được ghi danh cấp huyện tháng 7 năm 2008 rồi công nhận là Dân tục Trọng yếu cấp Quốc gia ngày 18 tháng 6 năm 2010, tiếp nối bởi danh hiệu quốc gia thứ hai cho tục Bắc Cảng Tiến Hương vào năm 2024.
Trong khuôn viên Triều Thiên Cung hiện còn lưu giữ bảo vật đá cổ nhất của toàn bộ các ngôi miếu Ma Tổ tại Đài Loan: bức Bệ đá ngự lộ chạm đôi rồng vờn ngọc đặt ngay bậc thềm trước Quan Âm Điện được tạc bằng đá xanh Tuyền Châu từ năm Càn Long thứ 40 (1775). Khác với lối chạm rồng xuyên thấu cầu kỳ thời cuối Thanh, bức chạm rồng năm 1775 mang đường nét phác thực, gân guốc đầy uy lực cổ sơ, nằm cạnh chiếc Đinh Hiếu Tử (孝子釘) đóng ngập sâu vào tảng đá xanh hoa cương gắn với câu chuyện cảm động thời Đạo Quang về người con hiếu thảo Tiêu Hiếu Tử cầu xin Ma Tổ cho tìm lại cha mẹ thất lạc bên bờ biển.
IIIBảo Tàng Nghệ Thuật Cung Miếu Sống Của Trần Ứng Bân Và Giang Thanh Lộ
Giới nghiên cứu lịch sử kiến trúc Đài Loan tôn vinh đợt đại trùng tu Triều Thiên Cung giai đoạn 1908 tới 1912 là tác phẩm để đời của đại mộc sư Trần Ứng Bân (陳應彬, 1864 tới 1944, ông tổ phái mộc Bân Tư tại Đài Loan). Trên diện tích mặt bằng hình chữ nhật vươn sâu bốn lớp điện kèm hai dãy hộ thất tả hữu, Trần Ứng Bân đã táo bạo tách rời từng tòa điện thành những lầu các độc lập đều lợp mái hiết sơn trùng diêm (tứ thùy đình) vút cong tám góc ngói lưu ly vàng như hoàng cung, khiến từ bất kỳ góc đứng nào trong sân thiên tỉnh ngước lên cũng thấy rừng đao mái uốn lượn tầng tầng lớp lớp.
Mặt tiền Tam Xuyên Điện mở ba cổng lớn nối thêm hai cổng Long Hổ thành ngũ môn uy nghi. Ngước nhìn lên trần cổng chính và hai hành lang chuông trống là hệ thống Tảo tỉnh hình bát quái kết từ hàng trăm thanh đấu củng gỗ long não xếp xoắn ốc thu nhỏ dần về đỉnh thiên tâm mà không hề dùng một chiếc đinh sắt nào.
Trên khắp sống mái sừng trâu của Tam Xuyên Điện, Lăng Hư Các, Tụ Khuê Các và Chánh điện là hàng trăm quần thể tượng gốm sứ cắt dán (Tiễn niên, 剪黏) rực rỡ diễn tích Phong Thần Diễn Nghĩa, Tam Quốc Chí và Nhị Thập Tứ Hiếu do đại sư Giang Thanh Lộ (học trò trực truyền của danh sư Tuyền Châu Hồng Khôn Phúc) chế tác với thần thái sống động từng tà áo, sợi râu.
Tòa Chánh điện nổi bật giữa sân đá rộng với đôi cột đá hoa cương chạm Tứ Hải Long Vương bay lượn trong mây sóng thời Minh Trị (1911). Ngay dưới gầm bàn thờ chính nơi an vị các pho tượng Ma Tổ cổ kính là miệng Giếng Rồng (Long Tỉnh) từ năm 1694 vẫn giữ mạch nước ngầm mát lành thông với lòng đất Bổn Cảng.
Nằm ở tiến thứ ba phía sau Thánh Mẫu Điện là điện thờ Bồ Tát Quán Thế Âm thanh tịnh theo truyền thống Lâm Tế, phía trước thềm đặt tấm thạch điêu Ngự lộ rồng mây khắc từ năm Càn Long thứ 40 (1775) cùng cây cột đá có chiếc Đinh Hiếu Tử sắt rèn xuyên thẳng vào lòng đá cứng.
Hai cánh tả hữu và hậu điện khép kín quần thể cung đình hoàn chỉnh, kết hợp tòa Đại lầu Văn hóa phía sau lưu giữ chiếc kiệu gỗ Tổ Ma vạn công (chạm khắc mất một vạn ngày công nghệ nhân Chương Châu thời Nhật trị), ấn ngọc, mũ phượng và hàng trăm sắc phong, hoành phi cổ từ triều Khang Hi, Càn Long, Quang Tự.
| Hạng mục và bảo vật | Niên đại và tác giả | Vị trí tại Triều Thiên Cung | Giá trị di sản kiến trúc và lịch sử |
|---|---|---|---|
| Tổng thể mộc cấu tứ tiến | 1908 tới 1912, đại mộc sư Trần Ứng Bân | Toàn bộ bốn lớp điện và lưỡng hộ long | Mẫu mực kinh điển của trường phái kiến trúc mộc Bân Tư Đài Loan, Di tích Quốc định 1997 |
| Đá chạm Ngự lộ Song Long | Năm Càn Long thứ 40 (1775), đá xanh Tuyền Châu | Bậc thềm chính trước Quan Âm Điện | Tác phẩm thạch điêu ngự lộ cổ xưa nhất còn nguyên vẹn tại các miếu Ma Tổ Đài Loan |
| Quần thể sứ cắt dán Tiễn niên | Thập niên 1960 trùng tu bởi đại sư Giang Thanh Lộ | Hệ thống bờ nóc Tam Xuyên Điện và các gác lầu | Đỉnh cao kỹ nghệ cắt mảnh chén sứ màu ghép tượng nhân vật cổ tích phương Nam |
| Kiệu gỗ vạn công Tổ Ma (祖媽轎) | Đầu thế kỷ 20, mộc sư Chương Châu Chu Khê Khiêm | Trưng bày và rước lễ ngày 19 tới 20 tháng 3 âm lịch | Chạm lộng gỗ hoàng dương nhiều tầng tinh xảo bậc nhất trong các kiệu thần Đài Loan |
| Long Tỉnh (Giếng Rồng cổ) và Đinh Hiếu Tử | Giếng năm 1694, đinh sắt thời Đạo Quang nhà Thanh | Dưới gầm bảo tòa Chánh điện và thềm Quan Âm Điện | Dấu tích khai cơ của Hòa thượng Thụ Bích và biểu tượng lòng hiếu thảo cảm động trời đất |
IVThế Đất Huyệt Mắt Rồng Phố Cổ Bổn Cảng Và Dòng Nước Ngọc Đai Sông Bắc Cảng
Khác với các tự viện hiện đại không đặt nặng thuật số địa lý, Triều Thiên Cung Bắc Cảng thuộc truyền thống cung miếu Đạo Giáo và dân gian Mân Nam vốn coi trọng bậc nhất phép chọn huyệt điểm nhãn và dẫn mạch thủy tụ tài cho toàn bộ phố cảng buôn bán xung quanh.
Xét trên địa hình đồng bằng Gia Nam tại tọa độ 23,56772 độ vĩ bắc và 120,30463 độ kinh đông, trấn Bắc Cảng nằm trên vùng châu thổ bồi tích của dòng sông Bắc Cảng Khê (北港溪, xưa gọi Bổn Cảng Khê). Trong phép phong thủy bình dương (đồng bằng ven sông biển), thủy pháp giữ vai trò quyết định sự thịnh suy của đô thị: ngay ở phía nam của Triều Thiên Cung chừng ba trăm mét, dòng sông Bắc Cảng uốn một vòng cung tròn đầy ôm trọn lấy khu phố cổ theo đúng thế Ngọc Đai Thủy hoàn bão (dải đai ngọc ôm lấy bụng rồng, nước chảy chầm chậm tụ khí chứ không đâm thẳng phản cung). Triều Thiên Cung được kiến tạo theo hướng tọa Bắc hướng Nam (hơi chếch Tây Nam, tọa Quý hướng Đinh kiêm Sửu Mùi), mặt tiền Tam Xuyên Điện mở thẳng ra con đường trục chính Trung Sơn Lộ (中山路) chạy dọc suốt nửa cây số thẳng tới bờ bắc sông Bắc Cảng và cây cầu Bắc Cảng Quan Quang Đại Kiều.
Theo truyền thuyết phong thủy hình gia của cư dân cổ Bổn Cảng, toàn bộ khu phố chợ Bắc Cảng mang hình thế Long Hổ giao hội hoặc một con rồng đất vươn mình ra bến sông uống nước, trong đó Long Tỉnh (Giếng Rồng) nằm ngay dưới bảo tòa Ma Tổ tại Chánh điện chính là Long mục (con mắt rồng kết huyệt tụ thủy), còn con phố thẳng tắp Trung Sơn Lộ phía trước mặt cung miếu đóng vai trò thần đạo dẫn khí đưa sinh khí từ dòng sông Bắc Cảng và vạn khách thập phương hội tụ thẳng về sân thiên tỉnh trước cửa miếu. Phía đông bắc xa xa có dãy núi Cổ Khanh và Đại Tiêm Sơn của huyện Vân Lâm đứng làm thiếu tổ sơn phía hậu phương. Sự kết hợp giữa huyệt giếng ngọt tự nhiên ở tâm miếu, trục phố thương mại dẫn khí phía tiền đường và khúc sông uốn vòng cung ôm lấy phía nam giải thích vì sao dù cửa biển Bổn Cảng xưa đã bồi lấp từ lâu, Bắc Cảng vẫn giữ vững mạch phồn vinh thương mại và hương hỏa tấp nập suốt hơn ba thế kỷ.
VTiểu Quá Niên Tháng Ba Âm Lịch, Tục Đốt Pháo Lê Pháo Dưới Kiệu Và Bước Chân Hành Hương Người Việt
Tại Bắc Cảng có câu ngạn ngữ nổi tiếng khắp Đài Loan: Bắc Cảng một năm đón Tết hai lần, lần thứ nhất là Tết Nguyên Đán và lần thứ hai còn náo nhiệt hơn gấp bội chính là kỳ Tiểu Quá Niên ngày 19 và 20 tháng 3 âm lịch trước ngày vía Thiên Thượng Thánh Mẫu (23 tháng 3 âm lịch). Toàn bộ các đại lễ tại Triều Thiên Cung đều vận hành nghiêm ngặt theo âm lịch cổ truyền.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Đại lễ và nghi thức cổ truyền | Đặc trưng văn hóa tại Triều Thiên Cung Bắc Cảng (Vân Lâm) |
|---|---|---|---|
| Đêm Giao thừa và Tháng Giêng tới Tháng Ba | Âm lịch | Mùa Tiến hương Hồi nương gia (刈火進香) của hàng nghìn cung miếu phân linh | Hàng nghìn đoàn kiệu thần từ khắp Đài Loan rước tượng Ma Tổ phân linh trở về Bắc Cảng xin lửa linh (Cát hỏa) từ lư hương Vạn Niên mang về tiếp thêm linh khí cho miếu làng. |
| Ngày 19 và 20 tháng 3 âm lịch | Âm lịch | Đại lễ Bắc Cảng Nghinh Ma Tổ (北港迎媽祖), Tục đốt pháo Lê pháo và Xe hoa Nghệ Các | Di sản Dân tục Trọng yếu cấp Quốc gia: đoàn kiệu Tổ Ma tuần du khắp phố phường giữa màn đốt pháo Lê pháo (quẹt pháo bằng lưỡi cày gang nóng đỏ và chất pháo cao dưới gầm kiệu gọi là Tạc kiệu) cùng hàng chục xe Nghệ Các do trẻ em hóa trang thành nhân vật thần thoại rải kẹo bình an. |
| Ngày 23 tháng 3 âm lịch | Âm lịch | Đại lễ Chúc Thọ Thánh Đản Thiên Thượng Thánh Mẫu Ma Tổ | Cử hành nghi thức Tam hiến cổ lễ trang trọng trước Thánh Mẫu Điện và lễ tụng kinh cầu quốc thái dân an của chư tăng tông Lâm Tế. |
| Rằm tháng Bảy âm lịch | Âm lịch | Pháp hội Trung Nguyên Phổ Độ và Đàn Chẩn Tế Âm Linh | Chư tăng trụ trì thiết đàn Du Già Chẩn Tế siêu độ chư hương linh tiên dân vượt biển khai hoang và thủy nạn trên sông Bắc Cảng. |
| Ngày 9 tháng 9 âm lịch | Âm lịch | Đại lễ Kỷ niệm Ngày Ma Tổ Vũ Hóa Đắc Đạo Thăng Thiên | Kỳ tế thu trọng thể tưởng niệm ngày Lâm Mặc Nương phi thăng trên đỉnh núi Mi Châu, khép lại chu kỳ lễ vía lớn trong năm. |
Huyện nông nghiệp và công nghiệp Vân Lâm cùng huyện Gia Nghĩa kế cận bên kia sông Bắc Cảng là địa bàn sinh sống của hàng chục nghìn lao động nông nghiệp, công nhân nhà máy chế biến thực phẩm và đặc biệt là đông đảo các cô dâu người Việt Nam làm dâu trong các gia đình truyền thống Mân Nam (nhiều người quê gốc miền Tây Nam Bộ hoặc TP. Hồ Chí Minh vốn rất quen thuộc với tín ngưỡng thờ Bà Thiên Hậu ở Chợ Lớn, Bình Dương, Bạc Liêu). Vào dịp đầu xuân và tháng Ba âm lịch hằng năm, nhiều gia đình Việt Đài cùng các hội nhóm đồng hương người Việt tại Vân Lâm, Gia Nghĩa thường đưa con cái về Triều Thiên Cung Bắc Cảng thắp hương xin bùa bình an đeo cổ cho trẻ nhỏ, chiêm ngưỡng đoàn xe hoa Nghệ Các rực rỡ ánh đèn và mua bánh cưới truyền thống Bắc Cảng gửi biếu người thân.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- No. 178, Zhongshan Road, Beigang Township, Yunlin County 651, Taiwan (雲林縣北港鎮中山路178號)
- Đường tới
- Từ Đài Bắc hoặc Cao Hùng, quý vị đi tàu cao tốc Đài Loan (THSR) tới ga Gia Nghĩa (THSR Chiayi Station tại Thái Bảo, cách Bắc Cảng chỉ khoảng 13 km về phía nam) hoặc ga Vân Lâm (THSR Yunlin Station tại Hổ Vĩ). Từ ga tàu cao tốc Gia Nghĩa (Cửa ra số 2), quý vị đón xe buýt Gia Nghĩa Khách Vận (Chiayi Bus tuyến 7235 hoặc Đài Loan Hảo Hành Bắc Cảng Hổ Vĩ tuyến Y02) chạy khoảng 25 tới 30 phút qua cầu Bắc Cảng là tới trạm Bắc Cảng cách Triều Thiên Cung vài phút đi bộ dọc phố Trung Sơn.
- Toạ độ
- 23.56772, 120.30463
Khi tới chiêm bái Triều Thiên Cung Bắc Cảng, quý vị lưu ý bước vào miếu theo quy tắc Tả nhập Hữu xuất nhìn từ trong điện ra ngoài (tức khách đứng ngoài sân nhìn vào sẽ bước qua cổng bên phải gọi là Long Môn để vào và đi ra bằng cổng bên trái gọi là Hổ Môn, tránh dẫm chân trực tiếp lên bậu cửa gỗ cao). Nếu quý vị tới đúng dịp đại lễ Nghinh Ma Tổ ngày 19 và 20 tháng 3 âm lịch khi người dân đốt pháo Tạc kiệu và Lê pháo cực kỳ vang dội trên khắp đường phố Bắc Cảng, hãy chuẩn bị sẵn nút bịt tai, khẩu trang lọc khói, kính bảo hộ mắt và mặc quần áo vải cotton dài tay thay vì vải sợi tổng hợp dễ bắt tàn pháo.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Triều Thiên Cung Bắc Cảng (Thánh địa Thiên Thượng Thánh Mẫu Mazu), Vân Lâm
Contribute photos, information or video for Beigang Chaotian TempleThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Triều Thiên Cung Bắc Cảng lại có chư tăng Phật giáo tông Lâm Tế làm trụ trì dù là miếu thờ Ma Tổ?
Ngôi miếu được khai sơn năm Khang Hi thứ 33 (1694) bởi Hòa thượng Thụ Bích, truyền nhân đời thứ 34 của Thiền tông Lâm Tế, người đã thỉnh tượng Ma Tổ từ Triều Thiên Các trên đảo Mi Châu sang Bổn Cảng. Truyền thống Phật Đạo đồng lưu ấy được giữ suốt 17 đời trụ trì tăng lữ và duy trì cho tới tận ngày nay với Quan Âm Điện đặt ngay trung tâm hậu đường.
Kiến trúc của Triều Thiên Cung Bắc Cảng do ai thiết kế và có điểm gì đặc sắc nhất?
Diện mạo hiện tại của Triều Thiên Cung được đại trùng tu từ năm 1908 tới 1912 dưới bàn tay của đại mộc sư Trần Ứng Bân (ông tổ phái mộc Bân Tư Đài Loan). Công trình nổi tiếng với bố cục bốn lớp điện đều lợp mái hiết sơn trùng diêm như cung điện, vòm trần gỗ Tảo tỉnh bát quái ghép mộng không đinh, bức đá chạm rồng năm 1775 và nghệ thuật sứ cắt dán trên mái của Giang Thanh Lộ.
Tục đốt pháo Lê pháo (犁炮) và Tạc kiệu trong lễ Nghinh Ma Tổ Bắc Cảng có ý nghĩa gì?
Theo quan niệm dân gian Bắc Cảng là càng đốt nhiều pháo càng phát tài vượng khí (việt tạc việt vượng), trong ngày 19 và 20 tháng 3 âm lịch, người dân dùng lưỡi cày gang nung đỏ để quẹt nổ liên hoàn hàng vạn phong pháo (Lê pháo) và xếp pháo nổ dưới chân kiệu thần để tống tiễn dịch bệnh, đón phước lành từ Thánh Mẫu.
Giếng Rồng (Long Tỉnh) và chiếc Đinh Hiếu Tử trong Triều Thiên Cung nằm ở đâu?
Giếng Rồng cổ từ năm 1694 nằm ẩn ngay dưới gầm bảo tòa Ma Tổ tại trung tâm Thánh Mẫu Điện (nơi tương truyền pho tượng Ma Tổ của Hòa thượng Thụ Bích dừng lại không nhấc lên được), còn chiếc Đinh Hiếu Tử sắt xuyên vào đá xanh nằm ngay bậc thềm bên trước cửa Quan Âm Điện.
Đi tàu cao tốc THSR xuống ga nào gần Triều Thiên Cung Bắc Cảng nhất?
Dù Triều Thiên Cung thuộc huyện Vân Lâm nhưng ga tàu cao tốc gần và thuận tiện nhất lại là ga THSR Gia Nghĩa (Chiayi Station) nằm ngay phía nam sông Bắc Cảng: từ ga này đi xe buýt tuyến 7235 hoặc taxi chỉ mất khoảng 20 tới 30 phút là tới thẳng phố cổ Bắc Cảng.