Từ thành cổ Đại Đồng của tỉnh Sơn Tây đi ngược về hướng tây mười sáu cây số dọc theo thung lũng sông Thập Lý, quý vị sẽ thấy sườn nam của dãy núi Vũ Châu dựng lên một dải vách đá sa thạch màu vàng cát dài đúng một cây số. Giữa nền trời xanh thẳm khô ráo của vùng biên ải Hoa Bắc, bước qua hàng cột đá chạm voi cõng tháp và những tầng lầu gỗ mái ngói lưu ly bích lục bám chặt vào sườn núi, du khách bắt gặp pho đại tượng Đức Phật Thích Ca cao gần mười bốn mét ngồi kiết già trầm mặc giữa nắng gió ngoài trời tại hang số 20, đôi vai vuông rộng rắn rỏi và nụ cười tĩnh tại nhìn thẳng về phương nam suốt hơn mười lăm thế kỷ.
Đó là Hang đá Vân Cương (Vân Cương Thạch Khố, 雲岡石窟, tên cổ trong sử sách Bắc Ngụy là Vũ Châu Sơn Thạch Khố, 武州山石窟) tại quận Vân Cương, thành phố Đại Đồng, tỉnh Sơn Tây. Đây là đại công trình thạch khố Phật giáo đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa không phải do tăng nhân ẩn cư tự đục lẻ tẻ, mà do chính hoàng triều Bắc Ngụy huy động sức nước kiến tạo ngay bên cạnh kinh đô Bình Thành, ghi lại khoảnh khắc giao thoa rực rỡ bậc nhất giữa nghệ thuật điêu khắc Ấn Độ, Trung Á, Ba Tư, Hy Lạp cổ điển với văn minh Hán tộc.
ITư Tưởng Hoàng Đế Tức Đương Kim Như Lai Và Năm Pho Đại Tượng Ngũ Động Đàm Diệu
Hang đá Vân Cương thuộc Phật giáo Bắc truyền hoàng gia dưới vương triều Bắc Ngụy của tộc người Tiên Ti Thác Bạt. Hệ thống tượng thờ tại đây xoay quanh trục giáo lý của Kinh Pháp Hoa, Kinh Duy Ma Cật và tín ngưỡng Tam Thế Phật: tôn trí Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Phật hiện tại), Đức Phật Đa Bảo ngồi sóng đôi cùng Phật Thích Ca trong bảo tháp, Đức Phật Quá Khứ và Bồ Tát Di Lặc giao chân đội bảo quan chờ ngày hạ sinh làm Phật vị lai. Vây quanh các pho đại tượng là một thế giới chư thiên phong phú hiếm thấy: từ các vị Bồ Tát, đệ tử Thanh văn, nhạc thiên tấu đàn cho tới hình tượng các vị thần Ấn Độ cổ đại được quy ngưỡng thành hộ pháp Phật môn như Ma Hê Thủ La (Shiva) cưỡi bò thần và Cưu Ma La Thiên (Kumara) cưỡi chim kim sí điểu.
Chất liệu tạc nên Vân Cương là đá sa thạch hạt trung kỷ Jura màu vàng nhạt và xám vàng của dãy núi Vũ Châu. Dù không mịn bóng như đá vôi Long Môn, thớ đá sa thạch dày dặn và ấm áp này lại cực kỳ thích hợp để tạc những pho đại tượng khổng lồ cao từ mười ba tới mười bảy mét mang khối hình vạm vỡ, gờ cạnh dứt khoát, đồng thời cho phép phủ sơn khoáng vật đỏ, lam, lục rực rỡ trong các hang điện đường giai đoạn giữa.
Chìa khóa để thấu hiểu tầm vóc của Vân Cương nằm ở tư tưởng Phật giáo hộ quốc đặc thù của nhà Bắc Ngụy: quan niệm Hoàng đế tức đương kim Như Lai (nhà vua chính là Đức Như Lai hiện thế, do Sa môn thống Pháp Quả đề xướng từ đầu thế kỷ 5). Trước đó ít năm, vào giai đoạn từ năm 446 tới năm 452, Bắc Ngụy Thái Vũ Đế từng nghe lời tể tướng Thôi Hạo phát động cuộc pháp nạn hủy chùa đốt kinh khốc liệt (Thái Vũ diệt Phật). Khi cháu nội là Bắc Ngụy Văn Thành Đế lên ngôi năm 452 và xuống chiếu phục hưng Tam Bảo, cao tăng Đàm Diệu cảm nhận sâu sắc rằng tượng đồng có thể bị nấu chảy đúc tiền, chùa gỗ có thể cháy rụi trong binh hỏa, chỉ có đục thẳng Pháp thân Phật vào lòng núi đá và gắn liền diện mạo Đức Phật với các bậc tiên đế của hoàng triều mới khiến người đời sau không bao giờ dám hủy hoại nữa.
Bộ chính sử Ngụy Thư (quyển 114, Thích Lão Chí) của Ngụy Thu ghi lại minh bạch sự kiện mở núi này: vào đầu niên hiệu Hòa Bình (năm 460 SCN), Đàm Diệu được phong chức Sa môn thống đứng đầu tăng đoàn cả nước, bèn dâng biểu xin hoàng đế cho đục vách núi đá ở cốc Vũ Châu phía tây kinh thành Bình Thành làm năm đại thạch thất, mỗi hang tạc một pho tượng Phật khổng lồ cao tới sáu, bảy trượng (tương đương mười ba tới mười bảy mét), chạm khắc kỳ vĩ đứng đầu đương thời. Năm pho đại tượng tại các hang từ số 16 tới số 20 ấy (gọi là Đàm Diệu Ngũ Động) lần lượt ẩn dụ cho năm vị hoàng đế đầu tiên của nhà Bắc Ngụy là Đạo Vũ Đế, Minh Nguyên Đế, Thái Vũ Đế, Cảnh Mục Đế (thái tử cha vua Văn Thành) và chính đương kim Văn Thành Đế. Theo Đại Đường Nội Điển Lục, vào thời cực thịnh trước năm 494, dọc sông Vũ Châu Xuyên có tới mười ngôi già lam đá nối liền nhau với hàng nghìn tăng nhân tu học và dịch kinh.
Khi nhìn bức ảnh biểu tượng của Vân Cương là pho Đại Phật cao 13,7 mét ở hang số 20 ngồi uy nghi dưới bầu trời xanh không có mái che, nhiều du khách tưởng rằng nghệ nhân Bắc Ngụy chủ ý tạc một pho tượng lộ thiên ngoài vách núi giống như Đại Phật Lạc Sơn ở Tứ Xuyên. Thực tế khảo cổ chứng minh hoàn toàn khác: ban đầu hang số 20 cũng là một thạch thất vòm đá khép kín có cửa sổ tầng trên và tường chắn phía trước y hệt các hang 16, 17, 18 và 19 kế bên, bên trong đặt bộ Tam Thế Phật. Do lớp đá sa thạch phía ngoài có khe nứt địa chất tự nhiên, vào khoảng trước thời nhà Liêu (trước thế kỷ 10), toàn bộ vách đá mặt tiền cùng pho tượng Phật đứng hiệp thị bên phía đông đã bị sụp đổ bởi chấn động địa chất và phong hóa, vô tình để lộ nguyên vẹn pho tượng Phật chính ngồi giữa và vị Phật đứng bên tây ra giữa ánh nắng đất trời.
IIBa Giai Đoạn Tạo Tác Bắc Ngụy Và Các Đợt Dựng Lầu Che Đá Đời Liêu Minh Thanh
Không kéo dài suốt một thiên niên kỷ như Đôn Hoàng, phần cốt lõi đồ sộ nhất của Hang đá Vân Cương được tập trung dồn sức hoàn thành chỉ trong khoảng sáu mươi lăm năm (từ năm 460 tới năm 524 SCN), chia làm ba giai đoạn rõ rệt phản ánh trọn vẹn cuộc chuyển mình văn hóa vĩ đại của vương triều Bắc Ngụy trước và sau khi dời đô về Lạc Dương.
- 460 tới khoảng 470 SCNKỳ đầu: Sa môn thống Đàm Diệu khai đục Ngũ Động Đàm DiệuDưới triều Bắc Ngụy Văn Thành Đế, cao tăng Đàm Diệu huy động hàng vạn thợ đá khắp Lương Châu và Trung Nguyên đục 5 đại hang (hang 16 tới 20), tạc các pho đại tượng mang phong cách hùng tráng của mỹ thuật Gandhara và Mathura.
- 471 tới 494Kỳ giữa: Hoàng kim điêu khắc cung đình thời Hiếu Văn Đế và Phùng Thái hậuHoàng thất và các vương công đại thần đua nhau mở các cặp hang đôi quy mô lớn ở Khu Trung và Khu Đông (hang 1, 2, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 tới 13), kết hợp kiến trúc đấu củng Trung Hoa, trụ tháp trung tâm và tô màu ngũ sắc hoa lệ.
- 472Đàm Diệu dịch bộ Kinh Tạp Bảo Tạng ngay tại chùa đá Vũ ChâuNăm Diên Hưng thứ 2 (472), tại thạch khố Vũ Châu Sơn, Đàm Diệu cùng cao tăng Tây Vực Cát Ca Dạ dịch xong bộ Tạp Bảo Tạng Kinh gồm 121 tích truyện nhân quả và hiếu đạo nổi tiếng khắp Đông Á.
- 494 tới 524Kỳ cuối: Tín đồ bình dân tạc hơn hai trăm khám nhỏ Khu TâySau khi Hiếu Văn Đế dời đô từ Bình Thành về Lạc Dương năm 494 (chuyển đại công trường hoàng gia sang Hang đá Long Môn), quan dân ở lại Bình Thành tiếp tục đục các hang từ 21 tới 45 với dáng tượng mảnh mai thanh thoát cho tới năm 524.
- 1049 tới 1120Vương triều nhà Liêu dựng cụm Vân Cương Thập TựKhi Đại Đồng trở thành Tây Kinh của nhà Liêu, các vua Liêu Hưng Tông và Đạo Tông cho tu bổ 1.876 pho tượng và dựng mười ngôi đại tự bằng gỗ áp vào vách núi trước cửa hang, sau bị cháy trong chiến loạn Liêu Kim.
- 1621 và 1651Dựng lại lầu gỗ bốn tầng che hang số 5, số 6 và số 7Năm Thiên Khải nguyên niên đời Minh (1621) lập Thạch Phật Cổ Tự, tới năm Thuận Trị thứ 8 đời Thanh (1651) đại trùng tu thành cụm lầu gỗ bốn tầng mái ngói lưu ly xanh che mưa nắng cho hang số 5, số 6 và số 7 như hiện nay.
- 1961 và 2001Văn vật Trọng điểm đợt 1 và Di sản Thế giới UNESCONăm 1961, Vân Cương được xếp vào đợt 1 Đơn vị Bảo hộ Văn vật Trọng điểm Toàn quốc. Tháng 12 năm 2001, UNESCO ghi danh Hang đá Vân Cương là Di sản Thế giới (hồ sơ số 1039).
Về cách ghi số lượng hang tại Vân Cương (45 hang, 53 hang và 252 khám). Khi đọc các nguồn tài liệu khác nhau, quý vị có thể thấy ba con số thống kê cùng tồn tại nhưng đều đúng theo từng tiêu chí phân loại. Theo chuẩn kiểm kê chính thức của Viện Nghiên cứu Vân Cương và hồ sơ UNESCO số 1039, khu di tích có 45 hang chính được đánh số thứ tự chính thức từ Đông sang Tây (chia làm Khu Đông từ hang 1 tới 4, Khu Trung từ hang 5 tới 13 và Khu Tây từ hang 14 tới 45). Một số cẩm nang du lịch cũ ghi 53 hang vì đếm thêm tám hang nhỏ lẻ ở mỏm cực tây (từng đánh số tới 53 trước khi chuẩn hóa). Nếu tính tổng thể cả các hang chính lẫn các khám đá vừa và nhỏ đục trên toàn bộ vách núi dài một cây số thì tổng số là 252 hang và khám thờ, lưu giữ hơn 51.000 pho tượng đá còn bảo tồn.
IIINgũ Động Hùng Tráng, Trụ Tháp Liên Hoàn Và Bảo Tàng Nhạc Cụ Cổ Bằng Đá
Đi dọc theo vách núi Vũ Châu từ đông sang tây dài khoảng một nghìn mét, người xem như lật mở một cuốn biên niên sử kiến trúc thế giới thế kỷ thứ 5 bằng đá thật. Ở các hang đôi thời kỳ giữa như hang 7, 8, 9, 10 và 12, mỗi hang được thiết kế thành hai không gian nối tiếp như cung điện nhà Hán Ngụy: tiền thất mở hàng cột đá bát giác hoặc cột chạm rồng quấn có đầu cột hình lá ô rô (acanthus) phảng phất thức cột Corinth Hy Lạp truyền qua vùng Bactria và Gandhara, còn hậu thất đặt bệ thờ chính và trần phẳng chia ô tảo tỉnh chạm hoa sen cùng Phi Thiên bay lượn.
Khác với Đôn Hoàng dùng đất đắp trên khung gỗ, toàn bộ cột trụ, mái ngói giả gỗ, đấu củng chữ nhân, tháp chín tầng và hơn năm vạn pho tượng của Vân Cương đều được đục liền khối từ chính vách núi đá sa thạch. Đặc biệt tại cụm hang số 5 và số 6, tổ hợp kiến trúc ngoại lâu nội quật (bên ngoài là lầu gỗ nhiều tầng mái lưu ly, bên trong là thạch thất đá ngàn năm) tạo nên sự chuyển tiếp kỳ diệu từ ánh sáng sân chùa vào không gian thâm nghiêm của lòng núi.
Biểu tượng toàn cầu của nghệ thuật Vân Cương. Pho tượng Đức Phật Thích Ca ngồi kiết già cao 13,7 mét, ngang vai rộng 6,5 mét, mang gương mặt đầy đặn phương phi, tai dài chạm vai, tấm ca sa vắt chéo để hở vai phải với các nếp áo gấp nếp bậc thang kiểu Mathura và Gandhara, phía sau lưng khắc vầng hào quang lửa bùng cháy và chư Phật tọa thiền.
Cặp song động hoàng gia lộng lẫy nhất Khu Trung nằm sau lầu gỗ bốn tầng Linh Nham Tự dựng lại năm 1651. Hang số 5 tôn trí tượng Phật Thích Ca ngồi cao 17 mét (pho tượng cao nhất Vân Cương, riêng bàn chân dài 4,6 mét và tai dài 3,1 mét). Hang số 6 có trụ tháp đá hai tầng cao 15 mét nối trần, chạm nổi 33 bức phù điêu kể lại trọn vẹn cuộc đời Thái tử Tất Đạt Đa từ lúc đản sinh, cưỡi ngựa vượt thành tới lúc thành đạo.
Kiệt tác điêu khắc âm nhạc Phật giáo thế kỷ 5. Trên vách tiền thất chạm nổi dàn nhạc chư thiên gồm 14 vị nhạc công cầm 47 nhạc cụ thuộc 28 loại khác nhau như tỳ bà năm dây cong cổ kiểu Ba Tư, đàn hạc không hầu, sáo ngang, tiêu bài, tù và ốc biển, trống đồng, trống thắt eo Ấn Độ, ghi lại sống động diện mạo âm nhạc Con đường Tơ lụa trước đời Đường.
Năm hang từ số 9 tới số 13 thường được gọi là Ngũ Hoa Động nhờ lớp màu khoáng sắc rực rỡ còn giữ lại từ các đợt tô điểm lịch sử. Nổi bật ở vách cửa vòm hang số 8 là hai bức phù điêu chạm nổi thần Ma Hê Thủ La ba đầu tám tay cưỡi bò thần và thần Cưu Ma La Thiên năm đầu sáu tay cưỡi chim kim sí điểu cầm nhật nguyệt, nét chạm khỏe khoắn sinh động bậc nhất thời Bắc Ngụy.
Cùng với hang 20 hợp thành Ngũ Động Đàm Diệu mặt bằng hình móng ngựa vòm cao. Trong đó hang số 18 nổi tiếng với pho tượng Phật đứng cao 15,5 mét khoác tấm Thiên Phật Ca Sa chạm li ti hàng trăm vị hóa Phật trên nếp áo mỏng, còn hang số 19 tôn trí tượng Phật ngồi cao 16,8 mét (lớn thứ hai toàn khu) giơ tay phải ban vô úy ấn.
Hang số 1 và số 2 ở mỏm phía đông là hai hang duy nhất ngoài hang 6, 11 và 39 có trụ tháp vuông giả gỗ ở chính tâm chạm mái ngói và đấu củng Bắc Ngụy. Ngược lại ở mỏm phía tây, hơn hai trăm khám nhỏ từ hang 21 tới 45 tạc sau năm 494 chuyển hẳn sang dáng người mảnh dẻ, mặt thon thanh tú (tú cốt thanh tượng) báo hiệu phong cách trung cổ Trung Nguyên.
| Hạng mục | Thông số và dữ kiện | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Chiều dài vách đá | Khoảng 1.000 m chạy hướng đông tây dưới chân nam núi Vũ Châu | Hồ sơ UNESCO số 1039, Viện Nghiên cứu Vân Cương |
| Số lượng hang và tượng | 45 hang chính (tổng 252 hang khám lớn nhỏ), hơn 51.000 pho tượng đá | UNESCO, Viện Nghiên cứu Vân Cương (yungang.org) |
| Pho tượng cao nhất | Đại Phật ngồi hang số 5 cao 17 m (chân dài 4,6 m, tai dài 3,1 m) | Viện Nghiên cứu Vân Cương, Encyclopædia Britannica |
| Đại Phật lộ thiên biểu tượng | Tượng Phật Thích Ca ngồi thiền tại hang số 20 cao 13,7 m (tạc khoảng 460 tới 470) | UNESCO Dossier No. 1039, Smarthistory |
| Chất liệu địa chất | Đá sa thạch lục nguyên hạt trung và hạt thô kỷ Jura màu vàng xám | Hồ sơ UNESCO số 1039 |
IVThế Đất Và Hướng
Trong truyền thống Phật giáo, chư tăng chọn vách núi đá bên sông trước hết vì chất đá sa thạch liền khối thuận lợi cho việc tạc tượng lớn và khung cảnh thanh vắng cách kinh thành vừa đủ một buổi ngựa đi để nhà vua lui tới hành lễ. Tuy nhiên, xét trong địa hình biên tái chiến lược của cố đô Bình Thành (Đại Đồng), vị trí Vũ Châu Sơn lại hội tụ đầy đủ quy chuẩn tàng phong tụ khí phương bắc. Phần dưới đây đối chiếu địa thế thực địa của Vân Cương theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cuộc sơn hà tại tọa độ 40,10972 độ vĩ bắc, 113,12222 độ kinh đông, Đại Đồng là một bồn địa cao nguyên nằm kẹp giữa Nội và Ngoại Trường Thành, mùa đông chịu những luồng gió bắc lạnh buốt thổi thẳng từ thảo nguyên Mông Cổ và dãy Âm Sơn xuống. Việc Sa môn thống Đàm Diệu chọn sườn núi phía nam của dãy Vũ Châu Sơn để mở thạch khố tạo nên thế tọa Bắc hướng Nam (tọa Khảm hướng Ly) chuẩn mực nhất cho vùng khí hậu hàn đới Hoa Bắc: toàn bộ khối núi Vũ Châu cao dày chạy dài sau lưng trở thành bức hậu chẩm vững chắc che chắn gió bấc và cát bụi thảo nguyên, trong khi mặt tiền một cây số vách đá mở toang về chính nam để đón trọn ánh nắng mặt trời ấm áp suốt từ sáng tới chiều, giữ cho các hang đá luôn khô ráo.
Xét về thủy pháp và minh đường, ngay phía trước mặt vách đá ở hướng nam là thung lũng bằng phẳng nơi dòng sông Thập Lý (xưa gọi là Vũ Châu Xuyên) uốn lượn chảy từ tây bắc sang đông nam, ôm lấy chân núi như một dải ngọc đới thủy trước khi xuôi thẳng mười sáu cây số về tưới mát kinh thành Bình Thành rồi nhập vào sông Tang Càn. Bên kia bờ nam sông Thập Lý là dải gò đồi thấp thoai thoải chạy song song làm tiền án giữ cho mạch khí trong thung lũng không tản mác. Hẻm sông Vũ Châu Xuyên vốn chính là cổ đạo yết hầu nối kinh đô Bình Thành đi về phía tây bắc lên vùng thảo nguyên Thịnh Lạc (đất phát tích cũ của nhà Bắc Ngụy), nên việc đặt năm pho đại tượng hoàng đế Như Lai ngự trên vách bắc nhìn xuống dòng sông và con đường thiên lý cũng mang ý nghĩa trấn giữ long mạch cửa ngõ phía tây cho vương triều.
VPháp Hội Tại Cổ Tự Linh Nham Và Mạch Kinh Tạp Bảo Tạng Truyền Sang Việt Nam
Bên trong 45 hang đá cổ của Vân Cương hiện áp dụng quy chế bảo tồn di sản nghiêm ngặt không thắp hương đốt nến để giữ gìn các mảng màu khoáng vật và bề mặt đá sa thạch. Mọi nghi lễ tụng kinh, thắp hương cầu nguyện theo âm lịch Phật giáo Bắc truyền của chư tăng và thập phương tín chúng được cử hành trang nghiêm tại quần thể Sơn đường Linh Nham Tự (phục dựng trên hồ sen giữa khu thắng cảnh Vân Cương) và sân lễ trước Thạch Phật Cổ Tự.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Tên đại lễ | Ý nghĩa và nghi thức tại khu Vân Cương |
|---|---|---|---|
| Mùng 8 tháng Tư | Âm lịch (lịch Phật giáo Bắc truyền) | Đại lễ Phật Đản (Lễ Tắm Phật và Kỷ niệm tích Phật truyện hang số 6) | Kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca đản sinh, nghi thức vốn được chạm nổi sinh động từ thế kỷ 5 với cảnh chín rồng phun nước tắm Thái tử ngay trên trụ tháp hang số 6 Vân Cương. Chư tăng cử hành lễ Mộc dục tại Linh Nham Tự. |
| Rằm tháng Bảy (15 tháng 7) | Âm lịch | Đại lễ Vu Lan Bồn báo hiếu | Pháp hội tụng kinh báo ân cha mẹ, nối tiếp truyền thống cầu siêu tứ thân phụ mẫu khắc trên hàng trăm bia tượng ký thời Bắc Ngụy tại Khu Trung và Khu Tây. |
| Tháng Chín hàng năm | Dương lịch (mùa thu Sơn Tây) | Tuần lễ Văn hóa và Du lịch Nghệ thuật Thạch khố Vân Cương | Tổ chức các buổi trình diễn phục dựng cổ nhạc Bắc Ngụy dựa trên 47 nhạc cụ chạm trong Âm Nhạc Động (hang 12), hội thảo bảo tồn đá sa thạch và triển lãm mỹ thuật Con đường Tơ lụa. |
| Mùng 8 tháng Chạp (8 tháng 12) | Âm lịch | Lễ Phật Thành Đạo (Lễ Lạp Bát) | Nấu cháo Lạp Bát truyền thống từ yến mạch, hạt kê vàng và đậu đỏ đặc sản vùng cao nguyên Nhạn Bắc Đại Đồng phát cho người hành hương giữa tiết đông giá. |
Sợi dây kinh điển nối Vũ Châu Sơn với truyền thống hiếu đạo Phật giáo Việt Nam. Một dữ kiện lịch sử rất đáng quý đối với Phật tử Việt Nam là vào năm 472 SCN, ngay trong thời gian chỉ huy đục đá tại Vũ Châu Sơn Thạch Khố (Vân Cương), ngài Sa môn thống Đàm Diệu đã cùng cao tăng Tây Vực Cát Ca Dạ biên dịch bộ Tạp Bảo Tạng Kinh gồm 10 quyển (121 câu chuyện tiền thân và nhân quả). Những tích truyện hiếu kính cha mẹ sâu sắc dịch ra từ mái hang Vân Cương ấy (như chuyện Khí Lão Quốc bỏ tục ruồng bỏ người già nhờ trí tuệ người con hiếu, hay tích Anh Vũ hiếu dưỡng cha mẹ mù) đã truyền sang Đại Việt từ rất sớm, được khắc ván in lưu truyền trong kho mộc bản các chốn tổ miền Bắc như Chùa Vĩnh Nghiêm và đi vào ca dao, truyện thơ răn dạy đạo làm con của người Việt. Ngày nay, giới nghiên cứu mỹ thuật cổ và tăng ni Việt Nam thường tìm tới Vân Cương rồi đối chiếu với Hang động Ajanta (Ấn Độ) và trung tâm Phật giáo cổ Luy Lâu (Chùa Dâu) để nhận diện rõ luồng giao thoa tạo hình Ấn Hoa buổi đầu.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 1 phố Yungang, chân nam núi Wuzhou (Vũ Châu Sơn), quận Yungang (Vân Cương), thành phố Datong (Đại Đồng), tỉnh Sơn Tây (山西省大同市云冈区云冈镇1号)
- Đường tới
- Hang đá Vân Cương nằm tại số 1 trấn Vân Cương, cách trung tâm thành phố Đại Đồng khoảng 16 km về phía tây. Từ ga tàu cao tốc Đại Đồng Nam (Datong South Railway Station, chỉ mất khoảng 1 giờ 45 phút đi tàu cao tốc từ Bắc Kinh) hoặc từ trung tâm thành phố cổ Đại Đồng, quý vị có thể đi xe buýt du lịch nhanh tuyến Vân Cương hoặc xe buýt công cộng số 3 dẫn thẳng tới cổng khu di tích.
- Toạ độ
- 40.10972, 113.12222
Khuôn viên bảo tàng và vách đá Vân Cương trải rộng theo trục đông tây, quý vị đi qua cổng đền Linh Nham trên mặt hồ rồi mới tiến vào khu 45 hang chính. Đá sa thạch kỷ Jura dễ bị muối khoáng từ mồ hôi tay làm bở vụn, vì vậy bên trong các hang có lầu gỗ che như hang 5, 6, 7, 8, 9, 10 và 12 tuyệt đối cấm chạm tay lên phù điêu cột đá và cấm chụp ảnh có đèn flash làm phai lớp màu khoáng ngũ sắc cổ. Đại Đồng nằm ở vĩ độ cao gần biên giới Nội Mông, mùa xuân và mùa thu chênh lệch nhiệt độ ngày đêm rất lớn, quý vị nên mang theo áo chắn gió khi đi dọc vách núi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Hang đá Vân Cương, Đại Đồng
Contribute photos, information or video for Yungang Grottoes, DatongThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Hang đá Vân Cương được khởi đục vào năm nào và ai là người chủ trì?
Theo sách Ngụy Thư (Thích Lão Chí), Hang đá Vân Cương được khởi đục vào khoảng năm 460 SCN (đầu niên hiệu Hòa Bình dưới triều Bắc Ngụy Văn Thành Đế), do vị cao tăng đứng đầu tăng đoàn cả nước là Sa môn thống Đàm Diệu trực tiếp dâng biểu và chủ trì kiến tạo ngay phía tây kinh đô Bình Thành (nay là Đại Đồng, Sơn Tây).
Đàm Diệu Ngũ Động (hang 16 tới 20) mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt gì?
Đàm Diệu Ngũ Động là năm đại hang đầu tiên được đục tại Vân Cương (hang số 16, 17, 18, 19 và 20). Năm pho tượng Phật khổng lồ cao từ 13,5 tới 16,8 mét trong năm hang này được tạo tác ẩn dụ cho năm vị hoàng đế đầu tiên của nhà Bắc Ngụy (Đạo Vũ, Minh Nguyên, Thái Vũ, Cảnh Mục và Văn Thành Đế), thể hiện tư tưởng Hoàng đế tức đương kim Như Lai sau biến cố pháp nạn thời Thái Vũ Đế.
Vì sao pho tượng Đại Phật ở hang số 20 lại nằm lộ thiên ngoài trời?
Pho tượng Đức Phật Thích Ca ngồi thiền cao 13,7 mét ở hang số 20 vốn không phải được tạc lộ thiên ngay từ đầu, mà nguyên gốc nằm trong một thạch thất vòm đá khép kín giống bốn hang kế bên. Do vách đá sa thạch phía trước có vết đứt gãy tự nhiên nên đã bị sụp đổ từ trước thời nhà Liêu (trước thế kỷ 10), làm lộ toàn bộ pho tượng chính ra dưới bầu trời xanh và trở thành hình ảnh biểu tượng của Vân Cương.
Hang nào có pho tượng cao nhất Vân Cương và hang Âm Nhạc số 12 có gì độc đáo?
Pho tượng cao nhất tại Vân Cương nằm trong hang số 5 (sau tòa lầu gỗ bốn tầng), là tượng Đức Phật Thích Ca ngồi cao 17 mét (bàn chân dài 4,6 mét, tai dài 3,1 mét). Còn hang số 12 được gọi là Âm Nhạc Động vì vách tiền thất chạm nổi 14 vị nhạc thiên đang diễn tấu 47 nhạc cụ thuộc 28 chủng loại của cả Trung Hoa, Trung Á và Ấn Độ thế kỷ thứ 5.
Toàn bộ Hang đá Vân Cương hiện còn bảo tồn được bao nhiêu hang và tượng đá?
Theo hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO số 1039 (ghi danh năm 2001) và kiểm kê của Viện Nghiên cứu Vân Cương, dọc vách đá dài một cây số hiện bảo tồn 45 hang động chính thức (tổng cộng 252 hang và khám lớn nhỏ nếu tính cả các khám phụ) cùng hơn 51.000 pho tượng đá sa thạch có kích thước từ 2 xăng ti mét tới 17 mét.