Men theo bờ bắc dòng suối Thiếu Khê dưới chân dãy núi Thiếu Thất hùng vĩ thuộc Trung Nhạc Tung Sơn của tỉnh Hà Nam, giữa những hàng ngân hạnh nghìn năm tuổi trổ lá vàng rực mỗi độ thu về, người hành hương bước qua tấm biển sơn đen thếp vàng mang ba chữ ngự bút Thiếu Lâm Tự của hoàng đế Khang Hy năm 1704. Phía sâu bên trong tòa Thiên Phật Điện dựng từ đời Minh, dưới ánh sáng dịu mờ hắt lên bức bích họa năm trăm vị La Hán, mặt sàn gạch xanh dày vẫn hằn sâu bốn mươi tám vết lõm tròn đều đặn do hàng trăm thế hệ thiền tăng dậm chân luyện quyền suốt nhiều thế kỷ.
Ngôi cổ tự lừng danh bốn biển ấy là Chùa Thiếu Lâm (chữ Hán: 嵩山少林寺, Pinyin: Songshan Shaolin Si) tại thành phố Đăng Phong, tỉnh Hà Nam, được tôn vinh là Thiên Hạ Đệ Nhất Danh Sát và được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 2010. Vượt lên trên những huyền thoại võ hiệp dân gian, Thiếu Lâm trước hết và trên hết là Tổ đình khai sáng của Thiền tông trong lịch sử Phật giáo Đông Á: nơi Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma truyền trao tâm ấn trực chỉ nhân tâm, kiến tính thành Phật, khởi phát dòng sông Thiền học chảy suốt mười lăm thế kỷ sang cả Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam.
ISơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma, Tâm Ấn Trực Chỉ Nhân Tâm Và Triết Lý Thiền Võ Y Hợp Nhất
Chùa Thiếu Lâm thuộc Phật giáo Bắc truyền, giữ ngôi vị độc tôn là Tổ đình của Thiền tông Trung Hoa (với pháp mạch truyền thừa trực tiếp của tông Tào Động từ thời Tống, Nguyên tới hiện đại). Tên gọi Thiếu Lâm phản ánh chính xác vị trí địa lý của chùa: chữ Thiếu lấy từ tên ngọn núi Thiếu Thất (nửa phía tây của dãy Trung Nhạc Tung Sơn, sóng đôi cùng núi Thái Thất ở phía đông), còn chữ Lâm chỉ khu rừng cây rậm rạp ở sườn bắc đỉnh Ngũ Nhũ nơi ngôi chùa ẩn mình.
Tại Đại Hùng Bảo Điện trên trục chính, chùa tôn thờ Tam Thế Phật (Thích Ca Mâu Ni, Dược Sư và A Di Đà), nhưng cội nguồn tâm linh làm rung chuyển cả lịch sử tư tưởng phương Đông lại kết tinh ở hình tượng Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma (Bodhidharma, thờ tại Lập Tuyết Đình, Tây Phương Thánh Nhân Điện, Sơ Tổ Am và thạch động đỉnh Ngũ Nhũ). Khoảng năm 527, vị cao tăng Nam Thiên Trúc ấy vượt biển cập bến Quảng Châu, sau cuộc đối thoại bất đồng về công đức hình tướng với Lương Vũ Đế ở Kiến Khang đã lặng lẽ vượt sông Trường Giang lên núi Tung Sơn. Suốt chín năm quay mặt vào vách đá (cửu niên diện bích) trong động đá lạnh lẽo trên đỉnh Ngũ Nhũ, ngài buông bỏ lối chú giải kinh văn rườm rà đương thời để chỉ thẳng vào bản tâm thanh tịnh sẵn có nơi mỗi con người qua bốn câu tông chỉ: Bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, trực chỉ nhân tâm, kiến tính thành Phật.
Người nối pháp đầu tiên là Nhị Tổ Huệ Khả (Thần Quang, 487 tới 593), bậc học giả tinh thông cả Nho, Đạo lẫn Phật học đã đứng bất động giữa đêm tuyết rơi ngập quá đầu gối trước đình thất của Đạt Ma và tự chặt đứt cánh tay trái để chứng minh chí nguyện cầu đạo giải thoát vô ngã, được Sơ Tổ ấn chứng pháp tâm và trao truyền y bát. Từ gốc Thiền định ấy mới nảy nở truyền thống Thiền Võ Y hợp nhất đặc trưng của Thiếu Lâm: để giúp chư tăng ngồi thiền lâu ngày giữa sương lạnh núi sâu không bị khí huyết ngưng trệ và bảo vệ già lam trong thời buổi loạn lạc, các bài tập đạo dẫn dưỡng sinh (gắn với truyền thuyết Dịch Cân Kinh, Tẩy Tủy Kinh) kết hợp với võ nghệ phòng thân và y thuật trị thương của Thiếu Lâm Dược Cục (lập năm 1217) đã hòa quyện làm một pháp môn tu thân rèn tâm: lấy Thiền làm hồn, lấy Võ làm dụng, lấy Y cứu người.
Theo bộ Ngụy Thư, Tục Cao Tăng Truyện của Đạo Tuyên và hồ sơ Di sản Thế giới số 1305rev của UNESCO, ngôi chùa Thiếu Lâm vốn được khởi dựng vào năm Thái Hòa thứ 19 thời Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế (495 SCN) để làm nơi an cư cho cao tăng Ấn Độ Bạt Đà (Batuo). Ngay sau đó, vào năm 508, hai vị đại sư Ấn Độ là Lặc Na Ma Đề và Bồ Đề Lưu Chi đã dịch trọn bộ Thập Địa Kinh Luận tại Phiên Kinh Đường của chùa, đưa Thiếu Lâm sớm trở thành trung tâm dịch thuật kinh điển hàng đầu trước cả khi Bồ Đề Đạt Ma đặt chân tới. Về mặt lịch sử quân sự, biến cố nổi tiếng nhất được khắc trên tấm Bia Hoàng Đường Tung Nhạc Thiếu Lâm Tự dựng năm Khai Nguyên thứ 16 (728): vào mùa xuân năm Vũ Đức thứ 4 (621), mười ba vị tăng nhân Thiếu Lâm gồm Đàm Tông, Chí Thao, Huệ Dương đã xuất kích giúp Tần Vương Lý Thế Dân (sau là Đường Thái Tông) bắt sống cháu của Vương Thế Sung là Vương Nhân Tắc, góp phần bình định Lạc Dương. Đường Thái Tông đích thân ban thư khen ngợi (chữ Thế Dân khắc theo ngự bút vẫn còn rõ trên mặt bia năm 728), phong chức Đại tướng quân cho Đàm Tông, ban 40 khoảnh ruộng và cho phép chùa lập đội tăng binh riêng. Sang giữa thế kỷ 16 đời Minh Gia Tĩnh, tăng binh Thiếu Lâm cầm côn sắt lại được triều đình triệu tập xuống vùng Tùng Giang, Hàng Châu đánh tan giặc biển Uy khấu, lưu danh trong sách Kỷ Hiệu Tân Thư của danh tướng Thích Kế Quang.
Độc giả yêu văn hóa Á Đông cần lưu ý hai điểm thường bị tiểu thuyết và điện ảnh làm hiểu lệch. Một là Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma không phải người xây dựng Chùa Thiếu Lâm: ngôi chùa đã được vua Bắc Ngụy lập cho thiền sư Bạt Đà từ năm 495, trước khi Bồ Đề Đạt Ma tới núi Tung Sơn hơn ba mươi năm. Hai là dù dân gian thường đặt Thiếu Lâm đối đầu với Núi Võ Đang và Thái Hòa Cung trong câu Bắc sùng Thiếu Lâm, Nam tôn Võ Đang, thực tế ngay trước cửa Đại Hùng Bảo Điện của Chùa Thiếu Lâm vẫn trân trọng bảo lưu tấm bia đá khắc năm 1565 mang tên Hỗn Nguyên Tam Giáo Cửu Lưu Đồ Tán: bức họa khắc Đức Phật Thích Ca ở chính diện, nhìn nghiêng bên trái là Đức Khổng Tử và nhìn nghiêng bên phải là Đạo Tổ Lão Tử hòa chung làm một thân hình tròn đầy, khẳng định tinh thần bao dung Tam giáo hòa hợp tại Trung Nhạc Tung Sơn.
IIMười Lăm Thế Kỷ Từ Trường Dịch Kinh Bắc Ngụy Tới Tổ Đình Thiền Tông Thế Giới
Trải qua mười lăm thế kỷ thăng trầm cùng vận mệnh Trung Nguyên, từ thời Bắc Ngụy, Tùy, Đường, Tống, Kim, Nguyên, Minh, Thanh cho tới biến cố hỏa hoạn năm 1928 và công cuộc phục hưng đương đại, Chùa Thiếu Lâm vẫn bảo tồn được những di tích kiến trúc gỗ đá nguyên bản vô giá từ thế kỷ 8 tới thế kỷ 16.
- 495Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế dựng Chùa Thiếu Lâm cho thiền sư Bạt ĐàNăm Thái Hòa thứ 19 (495), sau khi dời đô về Lạc Dương không xa núi Tung Sơn, vua Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế cho dựng Chùa Thiếu Lâm dưới chân đỉnh Ngũ Nhũ để cung thỉnh cao tăng Ấn Độ Bạt Đà thuyết pháp và đào tạo đệ tử.
- Khoảng 527 tới 536Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma diện bích chín năm và truyền y bát cho Huệ KhảBồ Đề Đạt Ma vào động đá trên đỉnh Ngũ Nhũ tĩnh tọa chín năm, truyền tâm ấn Thiền tông và bộ Kinh Lăng Già cho Nhị Tổ Huệ Khả sau đêm tuyết rơi tại Lập Tuyết Đình, chính thức xác lập ngôi vị Tổ đình Thiền tông của Thiếu Lâm.
- 621 và 728Mười ba tăng binh giúp Lý Thế Dân và dựng Bia Hoàng ĐườngNăm 621, mười ba nhà sư Thiếu Lâm lập công bắt tướng Vương Nhân Tắc giúp Tần Vương Lý Thế Dân thống nhất Trung Nguyên. Năm Khai Nguyên thứ 16 (728), chùa dựng tấm Bia Hoàng Đường khắc lại toàn văn chiếu thư và chữ ký ngự bút của Đường Thái Tông.
- 1125Xây dựng tòa chính điện gỗ Sơ Tổ Am thời Bắc TốngNăm Tuyên Hòa thứ 7 đời Tống Huy Tông (1125), chư tăng dựng Sơ Tổ Am trên đồi bách phía tây bắc chùa để thờ Sơ Tổ Đạt Ma và các vị Tổ sư, nay là công trình kiến trúc gỗ cổ nhất còn tồn tại của tỉnh Hà Nam.
- 1245 tới cuối thế kỷ 13Đại sư Tuyệt Đình Phúc Dụ chấn hưng Thiền phái Tào Động thời NguyênCao tăng Phúc Dụ (1203 tới 1275) được Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt giao thống lĩnh Thiếu Lâm, mở mang quy mô đại tùng lâm, lập hệ thống Thiếu Lâm Dược Cục và soạn bài kệ 70 chữ đặt pháp hiệu cho chư tăng truyền thừa suốt hơn bảy trăm năm qua.
- 1553 và 1588Tăng binh kháng Uy khấu và dựng Thiên Phật Điện thời MinhGiữa thế kỷ 16, tăng binh Thiếu Lâm nam chinh dẹp giặc biển vùng Giang Chiết lập đại công nên triều Minh miễn thuế và đại tu chùa. Năm Vạn Lịch thứ 16 (1588), tòa Thiên Phật Điện nguy nga hoàn thành với bức bích họa 500 La Hán.
- 1928, thập niên 1980 và 2010Vượt qua hỏa hoạn 1928, trùng tu và ghi danh Di sản Thế giới UNESCOMùa xuân năm 1928, quân phiệt Thạch Hữu Tam phóng hỏa thiêu hủy Thiên Vương Điện, Đại Hùng Bảo Điện và Tàng Kinh Các cổ. Từ cuối thập niên 1970 tới 1986, các tòa điện trung tâm được phục dựng chuẩn xác theo nền móng và ảnh chụp cũ. Tháng 8 năm 2010, UNESCO ghi danh cụm Chùa Thiếu Lâm (Thường Trụ Viện, Sơ Tổ Am và Tháp Lâm) là Di sản Thế giới.
Đối chiếu số liệu khảo cổ trong các tài liệu viết về khu rừng mộ tháp Tháp Lâm của Chùa Thiếu Lâm cho thấy sự chênh lệch nhỏ do tiêu chí kiểm đếm. Hồ sơ đề cử Di sản Thế giới UNESCO số 1305rev và Ban Quản lý Di sản Đăng Phong ghi nhận Tháp Lâm bảo tồn hơn 240 ngôi mộ tháp cổ bằng gạch và đá (chính xác là 241 ngôi tháp lịch sử xây từ năm Trinh Nguyên thứ 7 nhà Đường tức 791 tới năm Gia Khánh thứ 8 nhà Thanh tức 1803, cộng thêm 2 ngôi tháp hiện đại của các vị phương trượng viên tịch cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21 nâng tổng số lên 243 hoặc 248 tùy cách gộp các bệ tháp khuyết). Dù tính theo mốc nào, đây vẫn là quần thể rừng tháp cổ tập trung lớn nhất, liên tục qua bảy triều đại Đường, Ngũ Đại, Tống, Kim, Nguyên, Minh, Thanh còn nguyên vẹn tại Trung Quốc.
IIIBảy Lớp Sân Thường Trụ Viện, Vết Lõm Luyện Quyền Thiên Phật Điện, Sơ Tổ Am Và Tháp Lâm
Cụm di sản Chùa Thiếu Lâm trong danh mục UNESCO gồm ba hợp phần nằm liền kề nhau dưới chân đỉnh Ngũ Nhũ: Thường Trụ Viện (khu bản tự trung tâm rộng khoảng 57.600 mét vuông, bố cục đối xứng nghiêm ngặt trên trục nam bắc dài hơn 300 mét nâng cao dần qua bảy lớp sân từ Sơn môn lên tới Thiên Phật Điện), Sơ Tổ Am trên gò đồi phía tây bắc dẫn lên Động Đạt Ma, và khu Tháp Lâm nằm cách chùa chính khoảng 300 mét về phía tây dọc bờ bắc suối Thiếu Khê.
Ngôi cổng tam quan lợp ngói xám dựng năm Ung Chính thứ 13 (1735), phía trên chính giữa treo tấm hoành phi sơn đen chữ vàng Thiếu Lâm Tự kèm ấn bảo ngự bút của vua Khang Hy viết năm 1704, hai bên có đôi sư tử đá thời Minh. Đi qua Sơn môn là con đường rợp bóng ngân hạnh và bách cổ dẫn qua hàng chục tấm bia đá lịch đại từ thời Đường, Tống, Kim, Nguyên, Minh.
Sau Thiên Vương Điện, lầu Chuông và lầu Trống là Đại Hùng Bảo Điện và Pháp Đường (Tàng Kinh Các, phục dựng chuẩn mực theo kiến trúc truyền thống sau vụ cháy năm 1928, trước hiên đặt chiếc vạc sắt khổng lồ đúc từ thời Minh dùng để nấu cơm xào rau cho hàng trăm tăng nhân). Tiếp đó là Lập Tuyết Đình xây từ thời Minh (trùng tu thời Càn Long), bên trong treo bức hoành phi Tuyết Ấn Tâm Châu ghi dấu nơi Nhị Tổ Huệ Khả đứng trong tuyết cầu pháp và đặt khám thờ đồng Sơ Tổ Đạt Ma đúc từ năm 1539.
Tòa đại điện cổ nguyên bản lớn nhất trong khu Thường Trụ Viện, dựng năm Vạn Lịch thứ 16 nhà Minh (1588), còn gọi là Tỳ Lô Các, rộng 7 gian với mái trùng diêm yết sơn hùng vĩ. Ba bức tường đông, bắc, tây trong điện phủ kín bức bích họa màu rực rỡ rộng hơn 300 mét vuông vẽ cảnh Ngũ Bách La Hán Triều Tỳ Lô. Ngay trên mặt nền gạch vuông dày dưới chân điện hiện rõ 48 hố lõm sâu tới hàng tấc xếp thành hàng lối, dấu tích thực tế nơi các võ tăng đời Minh và đời Thanh tập bài Tâm Ý Bả dậm chân phát kình lực ròng rã hàng trăm năm.
Nằm trên gò đất rợp bóng cây bách sáu trăm năm tuổi ở phía tây bắc chùa chính, tòa Đại điện Sơ Tổ Am dựng năm Tuyên Hòa thứ 7 thời Bắc Tống (1125) là viên ngọc quý bậc nhất của lịch sử kiến trúc cổ Trung Hoa vì áp dụng đúng quy chuẩn sách Doanh Tạo Pháp Thức đời Tống: mặt bằng vuông ba gian, kết hợp 16 cột đá tám cạnh chạm nổi võ sĩ, tiên nhạc, rồng mây với bộ khung đấu củng gỗ nguyên bản gần chín trăm năm tuổi. Từ sau Sơ Tổ Am leo thêm hơn một nghìn bậc đá lên đỉnh Ngũ Nhũ Phong là Động Đạt Ma bằng đá tự nhiên sâu khoảng 7 mét, nơi Sơ Tổ diện bích chín năm.
Trải rộng trên diện tích khoảng 21.000 mét vuông ở phía tây chùa, Tháp Lâm là khu lăng viên an táng xá lợi của các bậc lịch đại tổ sư, cao tăng Thiếu Lâm suốt hơn một nghìn năm. Mỗi ngôi tháp có từ 1 tới 7 tầng (số lẻ theo cấp bậc đức độ và công lao), mang đủ kiểu dáng hình vuông, lục giác, bát giác, hình bình bát úp và hình chóp kim cương từ thời Đường (như tháp Pháp Ngoạn Thiền Sư năm 791), thời Tống, Kim, Nguyên (như tháp đại sư Phúc Dụ và tháp tăng nhân Nhật Bản Cố Nhai Thiệu Long năm 1339) tới thời Minh, Thanh, trở thành bảo tàng thực địa sống động về lịch sử kiến trúc gạch đá cổ Trung Hoa.
Trong kho tàng văn khắc tại chùa, hai tấm bia nổi tiếng nhất là Bia Hoàng Đường Tung Nhạc Thiếu Lâm Tự dựng năm 728 lưu chữ ký ngự bút Thế Dân của Đường Thái Tông, và tấm bia đá khắc năm Gia Tĩnh thứ 44 (1565) họa hình Tam Giáo Nhất Thể (Thích Ca, Khổng Tử, Lão Tử chung một thân hình) kèm lời tán ca ngợi sự dung thông của ba nền giáo lý lớn tại Trung Nguyên.
| Hạng mục | Thông số và niên đại | Nguồn đối chiếu |
|---|---|---|
| Khu bản tự Thường Trụ Viện | Rộng khoảng 57.600 m², trục nam bắc dài hơn 300 m chia làm 7 lớp sân liên tiếp | UNESCO (hồ sơ 1305rev), Chùa Thiếu Lâm |
| Thiên Phật Điện (Tỳ Lô Các) | Dựng năm 1588 thời Minh, bích họa 500 La Hán rộng hơn 300 m² và 48 hố lõm gạch luyện quyền | China.org.cn, Travel China Guide |
| Đại điện Sơ Tổ Am | Dựng năm 1125 thời Bắc Tống, rộng 3 gian sâu 3 gian, 16 cột đá chạm nổi và khung gỗ Tống nguyên bản | Hồ sơ UNESCO số 1305rev, Cục Văn vật Hà Nam |
| Khu rừng mộ tháp Tháp Lâm | Rộng khoảng 21.000 m², hơn 240 ngôi tháp gạch đá từ năm 791 thời Đường tới năm 1803 thời Thanh | UNESCO, Encyclopaedia Britannica |
| Động Đạt Ma trên đỉnh Ngũ Nhũ | Nằm ở cao độ khoảng 1.200 m, hang đá tự nhiên sâu khoảng 7 m rộng 3 m, trước có cổng đá năm 1604 | Travel China Guide, hồ sơ Tung Sơn |
| Tọa độ thực địa Thường Trụ Viện | 34,5081 độ vĩ Bắc, 112,9354 độ kinh Đông | Wikidata (Q232771), OpenStreetMap |
IVThế Đất Và Hướng
Thành phố Đăng Phong và dãy núi Tung Sơn vốn là nơi Chu Công đặt đài đo bóng mặt trời từ ba nghìn năm trước để xác định Thiên Địa Chi Trung (tâm điểm giao hội của Trời và Đất trong vũ trụ quan cổ đại Trung Hoa, giữ ngôi Trung Nhạc hành Thổ điều hòa bốn phương Đông, Tây, Nam, Bắc). Trong đại cuộc Trung Nhạc ấy, vị trí chọn đất dựng Chùa Thiếu Lâm là một mẫu mực tuyệt diệu về thế đất tàng phong tụ khí của chốn tùng lâm Thiền viện. Phần dưới đây phân tích địa thế thực địa của chùa theo phép hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét trên địa hình dãy Tung Sơn tại tọa độ 34,5081 độ vĩ Bắc, 112,9354 độ kinh Đông, dãy Tung Sơn trải ngang theo chiều đông tây gồm hai cụm núi lớn là Thái Thất Sơn ở phía đông và Thiếu Thất Sơn ở phía tây. Chùa Thiếu Lâm nằm ẩn mình trong một thung lũng hẹp kẹp giữa dải núi Ngũ Nhũ Phong ở bờ bắc và vách núi đá dựng đứng Thiếu Thất Sơn (cao 1.512 mét) ở bờ nam. Toàn bộ bảy lớp sân của Thường Trụ Viện được quy hoạch theo trục chuẩn tọa Bắc hướng Nam (hơi chếch nhẹ theo thế sườn núi), lưng tựa sát vào sườn nam của ngọn Ngũ Nhũ Phong (năm chóp núi tròn đầy hiền hòa như năm bầu sữa mẹ nối liền nhau) làm hậu chẩm Huyền Vũ che chắn kín hoàn toàn các luồng gió bấc khô lạnh từ lưu vực sông Hoàng Hà thổi xuống. Sườn đồi mở dần từ cửa Sơn môn lên tới Thiên Phật Điện giúp mặt nền luôn khô ráo, thoát nước mưa tự nhiên xuống chân thung lũng mà không bao giờ đọng ẩm dưới chân cột gỗ.
Điểm đắt giá nhất về hình thế của Chùa Thiếu Lâm nằm ở phần minh đường và tiền án phía trước mặt. Vừa bước ra khỏi Sơn môn hướng Nam chỉ vài chục bước chân là dòng suối Thiếu Khê Hà uốn lượn chảy từ tây sang đông ôm lấy mặt tiền chùa và cả khu Tháp Lâm như một dải ngọc đới thủy (đai ngọc dẫn mạch khí). Ngay bên kia bờ nam dòng suối Thiếu Khê, vách đá thạch anh cổ sinh dựng đứng hàng trăm mét của chín đỉnh núi Thiếu Thất Sơn vươn thẳng lên trời xanh giống hệt chín cánh hoa sen đá khổng lồ (nên núi Thiếu Thất còn có mỹ danh là Cửu Đỉnh Liên Hoa), đóng vai trò vừa là tiền án gần che chắn gió nam xộc thẳng, vừa là triều sơn uy nghi đối diện chính điện. Thế đất lưng gối năm bầu núi hiền, chân vắt dải suối trong, mặt đối đài sen chín đỉnh tạo ra một thung lũng khép kín âm dương cân bằng: có sự nhu hòa tĩnh lặng của Ngũ Nhũ Phong để nhiếp tâm tham thiền, lại có khí phách gân guốc sừng sững của vách đá Thiếu Thất để hun đúc chí khí cương nghị của truyền thống Thiền Võ ngàn năm.
VLễ Vía Tổ Bồ Đề Đạt Ma, Nồi Cháo Lạp Bát Dược Cục Và Dòng Máu Thiền Tông Truyền Vào Việt Nam
Nghi lễ thiền môn hàng ngày (công phu khuya lúc bốn giờ sáng, quá đường thọ trai và tọa thiền chiều tối) cùng các kỳ đại lễ lớn trong năm tại Chùa Thiếu Lâm đều tuân theo âm lịch cổ truyền của Phật giáo Bắc truyền, kết hợp các hoạt động giao lưu văn hóa Thiền Võ quốc tế vào mùa thu.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Tên đại lễ | Nghi thức cử hành tại Chùa Thiếu Lâm |
|---|---|---|---|
| Mùng 5 tháng Mười | Âm lịch | Đại lễ tưởng niệm ngày Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma viên tịch (Giỗ Tổ Đạt Ma) | Ngày lễ thiêng liêng bậc nhất trong năm của Tổ đình Thiếu Lâm và Thiền tông khắp thế giới. Chư tôn đức và các phái đoàn Thiền tông từ nhiều quốc gia về lễ Tổ tại Thường Trụ Viện, Sơ Tổ Am, nhiễu Tháp Lâm và leo lên Động Đạt Ma tọa thiền tưởng niệm. |
| Mùng 8 tháng Tư | Âm lịch | Đại lễ Phật Đản (Lễ Tắm Phật) và Pháp hội Vấn Thiền | Cử hành nghi thức Mộc Dục tắm tượng Thái Tử đản sinh trước Đại Hùng Bảo Điện, kết hợp pháp hội giảng kinh và thi biện giải công án Thiền học cơ phong. |
| Rằm tháng Bảy | Âm lịch | Đại lễ Vu Lan Bồn và Thủy Lục Đại Trai Đàn | Mùa kết thúc ba tháng an cư kiết hạ của chư tăng, chùa mở đàn lễ cầu siêu báo hiếu cha mẹ và hồi hướng công đức cho chư vị lịch đại tổ sư tại Tháp Lâm. |
| Mùng 8 tháng Chạp | Âm lịch | Lễ Lạp Bát kỷ niệm Đức Phật thành đạo và phát cháo Thiếu Lâm | Thiếu Lâm Dược Cục nấu hàng vạn bát cháo Ngũ Hành Lạp Bát theo phương thuốc bí truyền từ gạo nếp, các loại đậu, hạt sen, táo đỏ, bạch quả trên lửa củi suốt đêm để cúng Phật rồi phát miễn phí cho người dân và du khách cầu sức khỏe. |
Huyết mạch Thiền tông và võ học nối liền trực tiếp với Việt Nam suốt mười lăm thế kỷ. Đối với người con Phật Việt Nam, hành hương về Chùa Thiếu Lâm trên núi Tung Sơn là chuyến trở về tận cội nguồn pháp mạch Tổ sư. Chỉ hơn bốn mươi năm sau khi Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma truyền y bát tại Thiếu Lâm, vào năm 580, cao tăng Ấn Độ Tỳ Ni Đa Lưu Chi (đệ tử đắc pháp của Tam Tổ Tăng Xán, bậc cháu pháp của Đạt Ma và Huệ Khả) đã đặt chân tới Chùa Dâu (Bắc Ninh), khai sáng Thiền phái đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Suốt các triều đại tiếp theo, từ dòng Vô Ngôn Thông ở chùa Kiến Sơ, Thiền phái Trúc Lâm do Phật hoàng Trần Nhân Tông dung hợp trên đỉnh Yên Tử, cho tới hai tông phái Lâm Tế và Tào Động lan tỏa khắp Đàng Ngoài lẫn Đàng Trong (như tại chùa Hòe Nhai ở Hà Nội có chung gốc Tào Động với Thiếu Lâm hay Chùa Tây Phương), tất thảy mọi ngôi chùa Bắc truyền Việt Nam đều rước tôn tượng Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma ngự trang trọng tại nhà Tổ phía sau chánh điện và đồng loạt cử hành lễ Giỗ Tổ vào đúng ngày mùng 5 tháng Mười âm lịch. Ngày nay, bên cạnh các phái đoàn tăng ni sang lễ Tổ tại Sơ Tổ Am và Động Đạt Ma, đông đảo võ sư và người yêu võ thuật cổ truyền Việt Nam cũng thường xuyên tới Đăng Phong giao lưu tinh thần thượng võ gắn liền đạo lý từ bi nhà Phật.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Chân bắc đỉnh Wuru (Ngũ Nhũ Phong) núi Shaoshi (Thiếu Thất) thuộc Trung Nhạc Tung Sơn, đường G207, thành phố cấp huyện Dengfeng (Đăng Phong), thành phố Zhengzhou (Trịnh Châu), tỉnh Hà Nam (河南省郑州市登封市嵩山五乳峰下少林寺)
- Đường tới
- Chùa Thiếu Lâm nằm tại thành phố cấp huyện Đăng Phong (Dengfeng), tỉnh Hà Nam, cách cố đô Lạc Dương khoảng 60 km về phía đông nam và cách thủ phủ Trịnh Châu khoảng 85 km về phía tây nam. Cách đi thuận tiện nhất là bay hoặc đi tàu cao tốc tới Lạc Dương (ga Luoyang Longmen) hoặc Trịnh Châu (ga Zhengzhou hay Zhengzhou East), sau đó bắt xe khách tuyến thẳng từ bến xe cạnh ga tàu tới Đăng Phong và khu thắng cảnh Tung Sơn Thiếu Lâm (mất khoảng 1 giờ 15 phút tới 1 giờ 30 phút).
- Toạ độ
- 34.5081, 112.9354
Chùa Thiếu Lâm là Tổ đình đang có hàng trăm chư tăng tu học nghiêm mật, nơi võ học gắn liền với giới luật nhà chùa. Khi vào khu Thường Trụ Viện, Sơ Tổ Am và Tháp Lâm, quý vị xin mặc trang phục kín đáo, bước qua bậu cửa gỗ thay vì giẫm chân lên, chắp tay xá chào nhẹ nhàng khi gặp chư tăng và không bật đèn nháy chụp ảnh bên trong Thiên Phật Điện để bảo vệ bức bích họa đời Minh. Đặc biệt tại khu Tháp Lâm, đây là nơi an táng xá lợi của các bậc cao tăng viên tịch, theo quy tắc truyền thống quý vị không ngồi tựa lên bệ tháp và tránh chụp ảnh tạo dáng lấy các ngôi mộ tháp làm hậu cảnh cá nhân. Nếu muốn leo bộ hơn một nghìn bậc đá lên Động Đạt Ma trên đỉnh Ngũ Nhũ, quý vị nên dành thêm khoảng hai giờ đồng hồ và mang theo nước uống.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Thiếu Lâm trên núi Tung Sơn, Hà Nam
Contribute photos, information or video for Shaolin Monastery, Mount SongThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ai là người sáng lập Chùa Thiếu Lâm và Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma tới chùa vào thời điểm nào
Chùa Thiếu Lâm không phải do Bồ Đề Đạt Ma xây dựng đầu tiên, mà được vua Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế hạ chiếu khởi dựng vào năm 495 SCN để làm nơi thuyết pháp và dịch kinh cho cao tăng Ấn Độ Bạt Đà (Batuo). Khoảng hơn ba mươi năm sau, vào khoảng năm 527, Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma mới tới chùa, ngồi thiền quay mặt vào vách đá chín năm tại động đá trên đỉnh Ngũ Nhũ và truyền y bát Thiền tông cho Nhị Tổ Huệ Khả.
Bốn mươi tám vết lõm sâu trên nền gạch Thiên Phật Điện hình thành từ đâu
Bên trong tòa Thiên Phật Điện dựng từ năm Vạn Lịch thứ 16 nhà Minh (1588), trên nền gạch xanh dày hiện còn 48 hố lõm sâu xếp thành hàng lối rõ rệt. Đây là dấu tích thực tế còn lại do nhiều thế hệ võ tăng Thiếu Lâm đời Minh và đời Thanh đứng tấn, xoay người và dậm chân phát lực cực mạnh tại đúng những điểm cố định khi khổ luyện bài quyền cổ Tâm Ý Bả suốt hàng trăm năm.
Câu chuyện mười ba tăng binh Thiếu Lâm cứu vua Đường Thái Tông Lý Thế Dân có thật trong lịch sử không
Đây là sự kiện lịch sử có thật được khắc ghi rõ ràng trên tấm Bia Hoàng Đường Tung Nhạc Thiếu Lâm Tự dựng năm 728 hiện vẫn còn lưu giữ trong chùa. Vào năm 621, mười ba nhà sư Thiếu Lâm đã xuất sơn giúp Tần Vương Lý Thế Dân bắt cháu của Vương Thế Sung là Vương Nhân Tắc, góp phần lấy thành Lạc Dương. Sau khi lên ngôi, Đường Thái Tông đã ban chiếu thư khen thưởng kèm chữ ký ngự bút Thế Dân và ban bốn mươi khoảnh ruộng cho chùa.
Khu Tháp Lâm cạnh Chùa Thiếu Lâm có ý nghĩa gì về lịch sử kiến trúc
Nằm cách chùa chính khoảng 300 mét về phía tây, Tháp Lâm là khu lăng viên lưu giữ hơn 240 ngôi mộ tháp cổ xây bằng gạch và đá chứa xá lợi của các vị phương trượng và cao tăng Thiếu Lâm từ năm 791 thời Đường qua Ngũ Đại, Tống, Kim, Nguyên, Minh tới năm 1803 thời Thanh. Mỗi ngôi tháp có từ 1 tới 7 tầng lẻ tùy theo công đức vị tăng, tạo thành bảo tàng ngoài trời lớn nhất Trung Hoa về sự biến đổi kiểu dáng tháp Phật giáo suốt hơn một thiên niên kỷ.
Chùa Thiếu Lâm có mối liên hệ pháp mạch như thế nào với các chùa Phật giáo ở Việt Nam
Chùa Thiếu Lâm là Tổ đình cội nguồn của các dòng Thiền truyền vào Việt Nam: ngay từ năm 580, thiền sư Tỳ Ni Đa Lưu Chi (cháu pháp đời thứ ba nối từ Đạt Ma và Huệ Khả) đã tới Chùa Dâu ở Bắc Ninh mở ra Thiền phái đầu tiên của nước Việt, tiếp nối bởi dòng Vô Ngôn Thông, Trúc Lâm Yên Tử, Lâm Tế và Tào Động. Bởi vậy, tại nhà Tổ của hầu hết các ngôi chùa Bắc truyền Việt Nam đều thờ tôn tượng Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma và làm lễ Giỗ Tổ vào ngày mùng 5 tháng Mười âm lịch.