Nằm ở độ cao khoảng 1.500 mét so với mực nước biển giữa vùng cao nguyên núi lửa trù phú Vakinankaratra, cách thủ đô Antananarivo khoảng 170 km về phía nam, thành phố Antsirabe (trong tiếng Malagasy có nghĩa là Nơi có nhiều muối khoáng) từ cuối thế kỷ 19 đã nổi tiếng khắp vùng Ấn Độ Dương với khí hậu mát lạnh quanh năm, những hồ nước miệng núi lửa xanh ngắt và hệ thống suối nước khoáng nóng chữa bệnh. Nếu như các đại lộ rợp bóng cây jacaranda của Antsirabe quen thuộc với hình ảnh nhà thờ chính tòa Công giáo và các ngôi nhà thờ Tin Lành do các nhà truyền giáo Na Uy xây dựng, thì ngay tại khu vực trung tâm thương mại sầm uất gần chợ Asabotsy lại vươn lên ngọn tháp minaret trắng thanh thoát và mái vòm xanh của Thánh đường Thứ Sáu Zoma, Antsirabe (tiếng Pháp gọi là Mosquée du Vendredi d'Antsirabe, và từ năm 2016 còn mang tên chính thức là Mosquée Mohammed V d'Antsirabe).
Trong dòng chảy lịch sử của đạo Hồi giáo tại Cộng hòa Madagascar (nơi chữ Zoma trong tiếng Malagasy dùng để chỉ ngày Thứ Sáu bắt nguồn trực tiếp từ chữ Jumu'ah của tiếng Ả Rập cổ), ngôi thánh đường được xây dựng từ năm 1930 tại Antsirabe không chỉ là trung tâm thờ phượng lớn nhất của cộng đồng tín hữu Hồi giáo trên cao nguyên Vakinankaratra, mà còn mang một vị thế độc nhất vô nhị trong lịch sử thế giới Hồi giáo thế kỷ 20. Chính dưới mái vòm của ngôi thánh đường này, từ tháng 1 năm 1954 đến tháng 10 năm 1955, Quốc vương Mohammed V của Maroc (vị lãnh tụ tinh thần mang tước hiệu Amir al-Mu'minin, tức Đấng Chỉ huy các Tín hữu, đồng thời là người cha của nền độc lập Maroc) cùng Hoàng thái tử Moulay Hassan đã quỳ gối cử hành lễ nguyện Thứ Sáu hằng tuần bên cạnh những người dân Hồi giáo địa phương trong suốt thời gian hoàng gia Maroc bị chính quyền thực dân Pháp lưu đày sang hòn đảo Madagascar.
IĐức Tin Hồi Giáo Trên Cao Nguyên Trung Tâm, Nguồn Gốc Chữ Zoma Và Ký Ức Thiêng Liêng Của Quốc Vương Mohammed V
Thánh đường Thứ Sáu tại Antsirabe được kiến tạo để thờ phượng Đấng Tối Cao Duy Nhất Allah theo truyền thống Hồi giáo Sunni. Gian cầu nguyện chính của thánh đường được định hướng chuẩn xác về phía Bắc Tây Bắc (góc phương vị Qibla khoảng 349 độ tính từ thành phố Antsirabe hướng thẳng qua vùng Sừng châu Phi về Thánh điện Kaaba tại Mecca). Khác với vùng duyên hải phía tây bắc Madagascar (như Mahajanga hay Antsiranana) nơi Hồi giáo đã bén rễ từ thế kỷ 10 tới thế kỷ 15 qua các thương nhân Ả Rập, Shirazi và Comoros, sự hiện diện của Hồi giáo trên vùng cao nguyên trung tâm Vakinankaratra ban đầu để lại dấu ấn sâu đậm trong ngôn ngữ và lịch pháp bản địa: tên gọi bảy ngày trong tuần của tiếng Malagasy đều bắt nguồn từ tiếng Ả Rập, trong đó ngày Thứ Sáu được gọi là Zoma (từ chữ Al-Jumu'ah, nghĩa là ngày tụ họp cầu nguyện). Vì vậy, việc gọi ngôi đại thánh đường của thành phố là Thánh đường Thứ Sáu Zoma vừa chỉ chức năng là Masjid al-Jumu'ah (Thánh đường cử hành đại lễ Thứ Sáu), vừa gợi nhắc mối giao hòa ngôn ngữ hàng trăm năm giữa văn minh Hồi giáo Ấn Độ Dương và văn hóa Malagasy.
Khi tuyến đường sắt nối thủ đô Antananarivo với thành phố suối khoáng Antsirabe hoàn thành vào năm 1923, Antsirabe nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp, nông sản và thương mại lớn thứ hai của vùng cao nguyên. Một cộng đồng tín hữu Hồi giáo đa sắc tộc bao gồm các gia đình thương nhân gốc Ấn Độ và Pakistan (được người dân địa phương gọi là cộng đồng Karana), các tín hữu đến từ quần đảo Comoros và những người Malagasy bản địa theo đạo Hồi đã cùng nhau quyên góp tài chính để xây dựng ngôi Thánh đường Thứ Sáu bằng gạch đá kiên cố vào năm 1930 ngay tại khu phố trung tâm Asabotsy.
Sự kiện biến ngôi thánh đường năm 1930 tại Antsirabe thành một địa danh linh thiêng được hàng chục triệu người dân Bắc Phi và thế giới Hồi giáo khắc ghi diễn ra vào năm 1954. Vào ngày 20 tháng 8 năm 1953 (đúng đêm trước đại lễ Eid al-Adha), chính quyền bảo hộ Pháp đã phế truất và bắt giữ Quốc vương Sidi Mohammed ben Youssef (Vua Mohammed V của Maroc) vì ngài kiên quyết ủng hộ phong trào đòi độc lập hoàn toàn cho đất nước Maroc. Sau vài tháng bị giam lỏng tại đảo Corse, vào tháng 1 năm 1954, Quốc vương Mohammed V cùng hai hoàng tử (Hoàng thái tử Moulay Hassan, sau này là Quốc vương Hassan II, và Hoàng tử Moulay Abdallah) cùng các công chúa được đưa bằng máy bay tới Madagascar và bố trí cư trú dưới sự giám sát tại Khách sạn Hôtel des Thermes ở thành phố Antsirabe.
Ngay khi vừa đặt chân tới Antsirabe, nguyện vọng đầu tiên của Quốc vương Mohammed V với tư cách là một tín hữu sùng đạo và là bậc Amir al-Mu'minin là được đến ngôi thánh đường của thành phố để tạ ơn Allah. Suốt hai mươi mốt tháng lưu đày tại Antsirabe (từ tháng 1 năm 1954 đến tháng 10 năm 1955), cứ mỗi trưa Thứ Sáu (ngày Zoma), Quốc vương Mohammed V mặc áo choàng truyền thống Djellaba trắng tinh khôi, cùng Hoàng thái tử Hassan đi từ Khách sạn Hôtel des Thermes đến Thánh đường Thứ Sáu Antsirabe. Tại đây, vị Quốc vương lưu vong từ chối mọi sự ngăn cách đặc quyền: ngài ngồi bệt trên thảm cầu nguyện cạnh những người dân Malagasy, những người thợ gốc Comoros và các thương nhân gốc Ấn Độ, đôi khi đích thân dẫn dắt buổi cầu nguyện và giảng giải Kinh Qur'an, đồng thời hỗ trợ tài chính để mở lớp dạy tiếng Ả Rập và giáo lý (Madrasa) ngay trong khuôn viên thánh đường.
Theo các tư liệu lịch sử của cả Maroc lẫn Madagascar, chính trong những buổi cầu nguyện tĩnh lặng dưới mái vòm Thánh đường Thứ Sáu Antsirabe vào năm 1954 và 1955, Quốc vương Mohammed V đã tìm thấy sức mạnh tinh thần để vượt qua cảnh ngộ lưu đày và tiến hành các cuộc đàm phán lịch sử với chính phủ Pháp, dẫn đến Hiệp định La Celle-Saint-Cloud vào tháng 11 năm 1955, đưa ngài trở về ngai vàng trong sự chào đón của hàng triệu thần dân và mở đường cho nền độc lập chính thức của Vương quốc Maroc vào tháng 3 năm 1956.
Hơn sáu mươi năm sau, vào ngày 21 và 23 tháng 11 năm 2016, cháu nội của Quốc vương Mohammed V là Quốc vương Mohammed VI của Maroc đã thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước lịch sử tới Cộng hòa Madagascar và thân hành về thành phố Antsirabe để đi lại đúng hành trình tâm linh của ông nội mình. Sau khi tài trợ toàn bộ kinh phí để đại trùng tu, tôn tạo và mở rộng Thánh đường Thứ Sáu Antsirabe thông qua Bộ Hồi giáo và Quỹ tôn giáo (Habous) của Vương quốc Maroc, Quốc vương Mohammed VI đã đến cử hành lễ nguyện tại thánh đường, khánh thành công trình trùng tu và gắn tấm biển đồng lưu danh ngôi đền là Thánh đường Mohammed V (Mosquée Mohammed V d'Antsirabe) như một biểu tượng tri ân vĩnh cửu đối với cộng đồng Hồi giáo Antsirabe và nhân dân Madagascar đã dành tình cảm ấm áp cho hoàng gia Maroc trong những năm tháng gian nan nhất.
Một điều mà du khách khi tra cứu bản đồ hoặc hỏi thăm người dân tại Antsirabe thường băn khoăn là vì sao ngôi thánh đường này lúc thì được gọi là Thánh đường Zoma (Mosquée du Vendredi), lúc thì được gọi là Thánh đường Asabotsy (Mosquée d'Asabotsy), và lúc lại được gọi là Thánh đường Mohammed V. Thực chất cả ba tên gọi này đều chỉ cùng một ngôi đại thánh đường duy nhất: Zoma (Vendredi) chỉ chức năng tôn giáo là Đại thánh đường cầu nguyện ngày Thứ Sáu của toàn thành phố; Asabotsy (nghĩa là ngày Thứ Bảy trong tiếng Malagasy) là tên của khu phố và khu chợ lớn nhất thành phố Antsirabe nơi thánh đường tọa lạc; còn Mosquée Mohammed V là danh hiệu lịch sử chính thức được tôn phong để tưởng niệm Quốc vương Mohammed V của Maroc.
IITừ Ngôi Thánh Đường Năm 1930, Hai Mươi Mốt Tháng Lưu Đày Hoàng Gia (1954 Tới 1955) Đến Cuộc Đại Trùng Tu Năm 2016
Trải qua gần một thế kỷ hiện diện giữa lòng thành phố cao nguyên Antsirabe, ngôi thánh đường đã chứng kiến sự gắn kết hài hòa giữa các cộng đồng Hồi giáo Ấn Độ Dương với xã hội đa tôn giáo của Madagascar.
- Năm 1923 tới 1930Hình thành cộng đồng Hồi giáo tại Antsirabe và khởi dựng Thánh đường Thứ Sáu năm 1930Sau khi tuyến đường sắt Antananarivo - Antsirabe đi vào hoạt động năm 1923, các thương nhân Hồi giáo gốc Ấn Độ, Pakistan và Comoros định cư tại khu vực chợ Asabotsy đã chung sức xây dựng ngôi Thánh đường Thứ Sáu kiên cố vào năm 1930.
- Tháng 1 năm 1954Quốc vương Mohammed V của Maroc và hoàng gia bị lưu đày đến thành phố AntsirabeChính quyền thuộc địa Pháp đưa Quốc vương Mohammed V cùng Hoàng thái tử Moulay Hassan và gia đình từ đảo Corse sang cư trú tại Khách sạn Hôtel des Thermes ở Antsirabe; điểm dừng chân tâm linh đầu tiên của nhà vua là Thánh đường Thứ Sáu của thành phố.
- 1954 tới tháng 10 năm 1955Quốc vương Mohammed V cử hành lễ nguyện Thứ Sáu hằng tuần và mở lớp học Kinh Qur'an tại thánh đườngSuốt 21 tháng tại Antsirabe, Quốc vương Mohammed V đều đặn đến cầu nguyện cùng cộng đồng địa phương mỗi ngày Thứ Sáu, tài trợ nâng cấp trường học tôn giáo Madrasa bên cạnh thánh đường và giúp đỡ người nghèo bất kể tôn giáo.
- Tháng 11 năm 1955 tới tháng 3 năm 1956Kết thúc thời kỳ lưu đày tại Antsirabe và Vương quốc Maroc giành lại độc lậpTừ Antsirabe, Quốc vương Mohammed V trở về Pháp ký tuyên bố chung và hồi hương về Rabat trong niềm hân hoan của toàn dân tộc Maroc, luôn nhắc nhớ về ngôi thánh đường nhỏ ở Antsirabe như điểm tựa tâm linh của mình.
- Nửa sau thế kỷ 20Mở rộng không gian cầu nguyện phục vụ cộng đồng Hồi giáo Sunni ngày càng đông đảo tại VakinankaratraThánh đường được cộng đồng tín hữu Sunni Hanafi và người Malagasy theo đạo Hồi tại Antsirabe gìn giữ, mở rộng sân rửa lễ và các phòng học giáo lý.
- Tháng 11 năm 2016Quốc vương Mohammed VI của Maroc tài trợ đại trùng tu và khánh thành lại Thánh đường Mohammed VTrong chuyến thăm cấp nhà nước tới Madagascar vào tháng 11 năm 2016, Quốc vương Mohammed VI đã đến thăm Antsirabe, khánh thành công trình đại trùng tu toàn diện thánh đường và gắn biển kỷ niệm vinh danh ông nội là Quốc vương Mohammed V.
Tình thân giữa vị Quốc vương lưu vong và cư dân thành phố Antsirabe. Những tư liệu lưu trữ và lời kể của các bậc cao niên tại Antsirabe cho thấy thời gian Quốc vương Mohammed V gắn bó với Thánh đường Thứ Sáu từ năm 1954 tới 1955 đã xóa nhòa mọi khoảng cách giữa một vị quân vương Bắc Phi và người dân vùng cao nguyên Madagascar. Mỗi chiều Thứ Sáu, con đường nối từ Khách sạn Hôtel des Thermes qua công viên trung tâm tới khu phố Asabotsy luôn có đông đảo người dân địa phương (cả người Hồi giáo lẫn người Kitô giáo) đứng hai bên đường chào đón vị Quốc vương nhân hậu thường dừng lại hỏi thăm trẻ em và tặng quà cho các gia đình khó khăn. Trong khuôn viên Thánh đường Thứ Sáu, hiện vẫn còn lưu giữ triển lãm ảnh tư liệu lịch sử quý giá ghi lại cảnh Quốc vương Mohammed V và Hoàng thái tử Hassan trong trang phục truyền thống bước qua cổng thánh đường năm 1954, trò chuyện thân mật với vị Imam và các trưởng lão của cộng đồng Hồi giáo Antsirabe.
IIISự Giao Hòa Giữa Kiến Trúc Cao Nguyên Năm 1930, Ngọn Tháp Minaret Trắng Xanh Và Nội Thất Trùng Tu Hoàng Gia Năm 2016
Thánh đường Thứ Sáu Zoma tại Antsirabe mang một diện mạo kiến trúc thanh lịch và ấm áp, kết hợp hài hòa giữa kết cấu tường gạch đá kiên cố đặc trưng của vùng cao nguyên lạnh Antsirabe thập niên 1930 với ngôn ngữ trang trí Hồi giáo Ấn Độ Dương và Bắc Phi được nâng cấp tinh xảo trong đợt đại trùng tu năm 2016.
Từ các con phố thương mại của khu Asabotsy, ngôi thánh đường nổi bật với tông màu trắng tinh khiết điểm xuyết những đường gờ chỉ và mái vòm màu xanh lục và xanh lam dịu mắt. Vươn cao ở góc công trình là ngọn tháp Minaret thanh mảnh có ban công hình đa giác trên đỉnh và mái vòm chóp nhọn gắn biểu tượng trăng lưỡi liềm, nơi vang lên lời kêu gọi cầu nguyện (Adhan) năm lần mỗi ngày giữa không gian se lạnh của thành phố cao nguyên.
Bước qua cổng chính có biển tên bằng tiếng Pháp và tiếng Ả Rập, tín hữu tiến vào khoảng sân đón có mái che sạch sẽ và khu vực bồn nước rửa lễ thanh tẩy (Wudu) được lát gạch men cao cấp trong đợt trùng tu năm 2016. Hàng hiên phía trước gian cầu nguyện được tạo hình bằng dãy cột đỡ các cung vòm nhọn cân xứng, giúp chắn gió lạnh mùa đông của vùng núi Vakinankaratra.
Không gian nội thất của gian cầu nguyện chính (có sức chứa hàng trăm tín hữu cùng lúc) được cải tạo lộng lẫy và ấm cúng: toàn bộ mặt sàn được trải lớp thảm cầu nguyện dày màu đỏ và xanh có dệt hoa văn hình học định hướng hàng lối thẳng tắp về phía Qibla; từ trần cao rủ xuống hệ thống đèn chùm lớn chiếu sáng những bức tường sơn trắng trang nhã.
Tại chính giữa bức tường phía bắc tây bắc là hốc tường cầu nguyện Mihrab hình vòm nhọn được trang trí viền hoa văn Hồi giáo và thư pháp Ả Rập tôn vinh danh hiệu Allah cùng Tiên tri Muhammad. Ngay bên phải Mihrab là giảng đài Minbar bằng gỗ đánh bóng, nơi vị Imam đứng đọc bài thuyết giảng (Khutbah) bằng tiếng Ả Rập, tiếng Pháp và tiếng Malagasy trong lễ nguyện trưa Thứ Sáu (Zoma).
Nằm liền kề trong khuôn viên thánh đường là dãy phòng học giáo lý Kinh Qur'an (Madrasa) dành cho trẻ em và thanh thiếu niên Hồi giáo địa phương (nơi từng được Quốc vương Mohammed V quan tâm hỗ trợ năm 1954), cùng tấm biển đá kỷ niệm và bộ sưu tập ảnh tư liệu lịch sử ghi dấu chuyến viếng thăm của Quốc vương Mohammed V (1954) và Quốc vương Mohammed VI (2016).
| Hạng mục kiến trúc và Lịch sử | Niên đại và Dấu ấn bảo trợ | Đặc điểm kỹ thuật và Chức năng tôn giáo |
|---|---|---|
| Khối nhà cầu nguyện gốc và Tháp Minaret | Khởi dựng năm 1930 (cộng đồng thương nhân Hồi giáo Antsirabe) | Kết cấu gạch đá cao nguyên kiên cố, mặt tiền vòm nhọn sơn trắng viền xanh và tháp minaret truyền thống |
| Gian cầu nguyện chính, Mihrab và Minbar | Đại trùng tu tháng 11 năm 2016 (tài trợ bởi Quốc vương Mohammed VI của Maroc) | Định hướng Qibla 349 độ Bắc Tây Bắc, trải thảm cao cấp, hệ thống âm thanh, chiếu sáng và thông gió hiện đại |
| Khu trường học Madrasa và Khu vực Wudu | Mở rộng thập niên 1950 và nâng cấp toàn diện năm 2016 | Nơi giảng dạy Kinh Qur'an, tiếng Ả Rập cho thế hệ trẻ và khu vực thanh tẩy nước ấm phù hợp khí hậu cao nguyên |
| Biển kỷ niệm và Phòng ảnh lịch sử 1954 - 2016 | Khánh thành ngày 23 tháng 11 năm 2016 | Lưu giữ hình ảnh Quốc vương Mohammed V và Hoàng thái tử Hassan cầu nguyện cùng tín hữu Antsirabe năm 1954 |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng cộng đồng Hồi giáo sáng lập thánh đường năm 1930 và các kiến trúc sư trùng tu không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Vị trí thánh đường được chọn tại khu vực trung tâm giao thương Asabotsy để thuận tiện cho các thương nhân và tín hữu quy tụ cầu nguyện năm lần mỗi ngày, còn hướng của gian thờ tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc định hướng Qibla hướng về Thánh địa Mecca. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của cao nguyên núi lửa Vakinankaratra tại tọa độ 19,8659 độ vĩ nam, 47,0333 độ kinh đông, thành phố Antsirabe tọa lạc trên một bồn địa cao nguyên bằng phẳng ở độ cao 1.500 mét được bao bọc bốn bề bởi những dãy núi lửa cổ hùng vĩ. Ở phía bắc và tây bắc của thành phố là khối núi lửa Ankaratra cao tới 2.643 mét (đỉnh Tsiafajavona, ngọn núi cao thứ ba của Madagascar) đóng vai trò là thái tổ sơn vĩ đại của toàn vùng trung tâm; ở phía tây ngay sát rìa thành phố là ngọn đồi núi lửa hình nón Mont Ivohitra cao 1.644 mét đứng độc lập như một ấn tinh hộ vệ cho bồn địa Antsirabe.
Về thủy pháp địa nhiệt và tọa hướng, lòng đất dưới chân thành phố Antsirabe là nơi giao hội của các mạch nước ngầm ấm áp giàu khoáng chất (tạo nên hồ Ranomafana, hồ Andraikiba và hồ miệng núi lửa Tritriva danh tiếng), mang lại nguồn sinh khí ôn tuyền tụ thủy hiếm có giữa vùng núi cao lạnh giá. Bản thân Thánh đường Thứ Sáu Zoma nằm trên vùng đất bằng phẳng sung túc nhất của khu phố thương mại trung tâm Asabotsy, nơi giao cắt của các đại lộ bàn cờ rộng rãi. Gian cầu nguyện của thánh đường quay mặt chính xác về hướng Bắc Tây Bắc (góc phương vị 349 độ hướng về Mecca): xét theo hình thế địa phương, trục hướng Bắc Tây Bắc này không chỉ nối thẳng tới Thánh điện Kaaba mà còn trùng khớp với hướng nhìn thẳng về đại khối tổ sơn Ankaratra ở phía bắc tây bắc, tạo nên thế triều sơn hướng thánh vững chãi và trang nghiêm.
VĐại Lễ Cầu Nguyện Thứ Sáu (Zoma), Tháng Chay Ramadan Trên Cao Nguyên Và Các Hoạt Động Từ Thiện Liên Tôn
Đời sống tôn giáo tại Thánh đường Thứ Sáu Zoma (Mosquée Mohammed V) diễn ra quanh năm theo lịch Hồi giáo (lịch âm Hijri), quy tụ sự tham gia gắn bó của cả người Malagasy bản địa theo đạo Hồi, cộng đồng gốc Ấn Độ - Pakistan, cộng đồng gốc Comoros cũng như các sinh viên và du khách quốc tế tại vùng Vakinankaratra.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện tâm linh | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Thánh đường Thứ Sáu Zoma, Antsirabe |
|---|---|---|---|
| Trưa Thứ Sáu hằng tuần (ngày Zoma, giờ Dhuhr) | Hằng tuần | Đại lễ Cầu nguyện Thứ Sáu (Salat al-Jumu'ah) | Hàng trăm tín hữu từ khắp thành phố Antsirabe tạm dừng việc buôn bán tại chợ Asabotsy để hội tụ về thánh đường nghe bài giảng Khutbah và cử hành lễ nguyện tập thể, tiếp nối truyền thống từ năm 1930 và thời kỳ Vua Mohammed V. |
| Tháng 9 lịch Hijri hằng năm | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Tháng Chay linh thiêng Ramadan, Lễ nguyện đêm Tarawih và Bữa ăn Iftar cộng đồng | Mỗi chiều tối trong tháng Ramadan, thánh đường tổ chức bữa ăn xả chay (Iftar) ấm áp giữa tiết trời se lạnh của cao nguyên và cử hành lễ nguyện đêm Tarawih đọc trọn Kinh Qur'an. |
| Ngày 1 tháng 10 lịch Hijri (Shawwal) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Kết thúc tháng Chay Eid al-Fitr (Id al-Fitr) | Đại lễ cầu nguyện buổi sáng đông đảo nhất trong năm, kèm theo việc trao tặng phần quà bác ái (Zakat al-Fitr) cho các gia đình nghèo khổ tại thành phố Antsirabe không phân biệt tôn giáo. |
| Ngày 10 tháng 12 lịch Hijri (Dhu al-Hijjah) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Hiến sinh Eid al-Adha (Id al-Adha) | Cử hành đại lễ cầu nguyện và chia sẻ thịt hiến sinh cho người nghèo, đồng thời nhắc nhớ sự kiện lịch sử Quốc vương Mohammed V bảo vệ phẩm giá dân tộc vào dịp lễ Eid al-Adha năm 1953 trước khi bị lưu đày tới Antsirabe. |
Di sản bác ái liên tôn và bệnh viện Mẹ - Trẻ em tại Antsirabe. Tinh thần đoàn kết và sẻ chia mà Quốc vương Mohammed V từng gieo trồng tại Thánh đường Thứ Sáu Antsirabe vào thập niên 1950 vẫn tiếp tục đơm hoa kết trái trong thế kỷ 21. Nhân dịp đại trùng tu thánh đường vào tháng 11 năm 2016, bên cạnh việc tôn tạo không gian thờ phượng, Vương quốc Maroc còn phối hợp với Chính phủ Madagascar khởi công xây dựng một Bệnh viện Chăm sóc Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em hiện đại cùng Trung tâm Đào tạo Nghề ngay tại thành phố Antsirabe để phục vụ mọi người dân vùng Vakinankaratra bất kể tín ngưỡng. Nhờ đó, mỗi khi người dân Antsirabe đi xe kéo tay truyền thống (pousse-pousse) ngang qua ngôi thánh đường trắng viền xanh ở khu phố Asabotsy, họ luôn nhìn nhận nơi đây không chỉ là ngôi nhà cầu nguyện của người Hồi giáo mà còn là biểu tượng sống động của lòng hiếu khách và tình hữu nghị vượt đại dương.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu thương mại trung tâm Asabotsy, gần Đại lộ Độc Lập, thành phố Antsirabe 110, vùng Vakinankaratra, Cộng hòa Madagascar
- Đường tới
- Thánh đường Thứ Sáu Zoma tọa lạc tại khu phố thương mại trung tâm Asabotsy của thành phố Antsirabe (thủ phủ vùng Vakinankaratra), nằm cách thủ đô Antananarivo khoảng 170 km về phía nam theo trục Quốc lộ số 7 (RN7, mất khoảng 3,5 đến 4 giờ đi ô tô qua vùng núi cao nguyên tuyệt đẹp). Ngay trong nội ô thành phố Antsirabe, thánh đường nằm cách Khách sạn lịch sử Hôtel des Thermes và Nhà ga xe lửa cổ Antsirabe chỉ khoảng 1 đến 1,5 km; du khách có thể dễ dàng đi bộ dọc qua khu vực Đại lộ Độc Lập hoặc trải nghiệm phương tiện xe kéo truyền thống đặc trưng của Antsirabe (pousse-pousse) chỉ mất khoảng 5 đến 10 phút là tới cổng thánh đường.
- Toạ độ
- -19.8659, 47.0333
Thánh đường Thứ Sáu Zoma (Mosquée Mohammed V) tại Antsirabe là nơi thờ phượng trang nghiêm đang hoạt động hằng ngày. Du khách muốn tham quan kiến trúc thánh đường và xem triển lãm ảnh tư liệu lịch sử về thời kỳ lưu đày của Quốc vương Mohammed V (1954 tới 1955) nên đến vào ngoài giờ cầu nguyện chính (đặc biệt tránh làm phiền vào trưa Thứ Sáu từ 11 giờ 30 đến 13 giờ 30 khi lượng tín hữu rất đông). Khi bước vào khuôn viên thánh đường, quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo (nam giới mặc quần dài, nữ giới mặc váy dài hoặc quần dài che kín chân tay và quàng khăn trùm đầu), tháo bỏ giày dép tại khu vực quy định trước khi bước lên thảm cầu nguyện và xin phép ban quản trị trước khi chụp ảnh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường Thứ Sáu Zoma, Antsirabe
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh đường Thứ Sáu tại Antsirabe được xây dựng vào năm nào và do ai sáng lập?
Ngôi thánh đường được khởi dựng vào năm 1930 bởi cộng đồng các thương nhân và tín hữu Hồi giáo (gốc Ấn Độ - Pakistan, gốc Comoros và người Malagasy bản địa) định cư tại thành phố cao nguyên Antsirabe sau khi tuyến đường sắt nối Antananarivo với Antsirabe đi vào hoạt động.
Vì sao Thánh đường Thứ Sáu Antsirabe lại gắn liền với lịch sử của Quốc vương Mohammed V và Vương quốc Maroc?
Từ tháng 1 năm 1954 đến tháng 10 năm 1955, khi chính quyền thực dân Pháp lưu đày Quốc vương Mohammed V của Maroc cùng Hoàng thái tử Moulay Hassan (sau là Vua Hassan II) và hoàng gia đến cư trú tại Khách sạn Hôtel des Thermes ở Antsirabe, nhà vua đã đều đặn đến ngôi thánh đường này vào mỗi trưa Thứ Sáu để cầu nguyện cùng người dân địa phương và hỗ trợ mở lớp dạy giáo lý.
Sự kiện trọng đại nào đã diễn ra tại thánh đường vào tháng 11 năm 2016?
Vào tháng 11 năm 2016, trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Madagascar, Quốc vương Mohammed VI của Maroc (cháu nội của Quốc vương Mohammed V) đã thân hành về Antsirabe cầu nguyện, khánh thành công trình đại trùng tu toàn diện ngôi thánh đường do Maroc tài trợ và đặt tên vinh danh là Thánh đường Mohammed V (Mosquée Mohammed V d'Antsirabe).
Vì sao người dân địa phương gọi đây là Thánh đường Zoma hoặc Thánh đường Asabotsy?
Trong tiếng Malagasy, các ngày trong tuần có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập: chữ Zoma (từ chữ Jumu'ah) nghĩa là ngày Thứ Sáu, chỉ chức năng của ngôi đền là Đại thánh đường cầu nguyện ngày Thứ Sáu; còn Asabotsy (nghĩa là ngày Thứ Bảy) là tên của khu phố và khu chợ trung tâm lớn nhất Antsirabe nơi thánh đường tọa lạc.
Bên trong khuôn viên thánh đường có lưu giữ tư liệu gì về giai đoạn năm 1954 tới 1955 không?
Có. Sau đợt trùng tu năm 2016, tại khuôn viên thánh đường có tấm biển kỷ niệm trang trọng và không gian trưng bày bộ sưu tập ảnh lịch sử chụp Quốc vương Mohammed V, Hoàng thái tử Hassan và các thành viên hoàng gia Maroc khi đến cầu nguyện và giao lưu với cộng đồng Hồi giáo Antsirabe vào năm 1954.
Gian cầu nguyện của Thánh đường Thứ Sáu Antsirabe quay về hướng nào?
Gian cầu nguyện chính và hốc tường Mihrab của thánh đường được định hướng về phía Bắc Tây Bắc (góc phương vị Qibla khoảng 349 độ tính từ Antsirabe), hướng thẳng qua vùng bờ biển Đông Phi về phía Thánh điện Kaaba tại Mecca.