Bahá'í: phẩm trật và truyền thừa

IMàu sắc

Màu dùng cho trang này của thư viện: chưa tìm được nguồn #C9A23A. Mọi mã màu là gần đúng, vì phần lớn các đạo chỉ gọi tên màu chứ không công bố mã.

Màu chủ đạo màu biểu trưng của đạo

Màu nơi thờ không gian thờ thật

Màu hành lễ theo dịp, theo mùa

Màu tang và kiêng

IIPhẩm trật

Bahá'í không có giáo sĩ. Đạo được điều hành bởi các hội đồng bầu cử chín người ở ba cấp: Tòa Công lý Quốc tế (Universal House of Justice) tại Haifa, Hội đồng Tinh thần Quốc gia và Hội đồng Tinh thần Địa phương, cùng một nhánh bổ nhiệm gồm các Cố vấn và thành viên Ban Phụ tá chỉ có vai trò khuyên bảo. Ở Việt Nam, Cộng đồng Tôn giáo Baha'i Việt Nam được Nhà nước công nhận, đạo vào Việt Nam năm 1954.

1. 1
   Tòa Công lý Quốc tế بيت العدل الأعظم (Baytu'l-'Adl-i-A'ẓam) · Universal House of Justice

   Cơ quan điều hành tối cao toàn cầu, chín thành viên, trụ sở Haifa, bầu lần đầu năm 1963. Năm năm bầu một lần tại Đại hội Quốc tế, người bầu là thành viên các Hội đồng Tinh thần Quốc gia, bỏ phiếu kín, không đề cử, không vận động. Thành viên chỉ là nam giới theo luật của Bahá'u'lláh.

2. 2
   Hội đồng Tinh thần Quốc gia National Spiritual Assembly

   Chín thành viên, bầu hằng năm qua hai cấp: tín đồ bầu đại biểu, đại biểu bầu Hội đồng tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc dịp Ridván.

3. 3
   Hội đồng Tinh thần Địa phương Local Spiritual Assembly

   Chín thành viên, bầu mỗi năm vào ngày 21 tháng 4. Mỗi người bầu ghi một danh sách chín người Bahá'í trưởng thành.

4. nhánh bổ nhiệm 1
   Cố vấn (Trung tâm Giảng đạo Quốc tế và các Ban Cố vấn Châu lục) Counsellors (International Teaching Centre, Continental Boards of Counsellors)

   Do Tòa Công lý Quốc tế bổ nhiệm, nhiệm kỳ năm năm. Chín vị ở Trung tâm Giảng đạo Quốc tế tại Trung tâm Thế giới, khoảng 90 vị phụ trách các vùng. Chỉ khuyên bảo, không có quyền quyết định thay các Hội đồng.

5. nhánh bổ nhiệm 2
   Thành viên Ban Phụ tá Auxiliary Board members

   Do Ban Cố vấn Châu lục bổ nhiệm, giúp các Cố vấn hỗ trợ cộng đồng địa phương.

Tín đồ: Tín đồ Baha'i, tín hữu Baha'i. Không có bậc. Mọi tín đồ trưởng thành đều có quyền bầu cử và được bầu (riêng Tòa Công lý Quốc tế chỉ nam giới). Việt Nam có khoảng 7.000 tín đồ ở 93 cộng đồng thuộc 43 tỉnh theo báo Nhân Dân.

IIIXưng hô

IVDòng truyền thừa

Bahá'í truyền thừa theo Giao Ước: Bahá'u'lláh chỉ định 'Abdu'l-Bahá, 'Abdu'l-Bahá chỉ định Shoghi Effendi làm Giám hộ. Sau năm 1963 quyền điều hành thuộc về Tòa Công lý Quốc tế do bầu cử, chín thành viên, không có cá nhân đứng đầu, không có giới tư tế. Ở mỗi nước, Hội đồng Tinh thần Quốc gia được bầu hằng năm.

Bahá'í: Giao Ước từ Đấng Báb tới Tòa Công lý Quốc tế

1. 1819 tới 1850, tuyên bố sứ mạng 1844Đấng Báb باب (Báb), سید علی‌محمد شیرازی

   Đấng Tiên Khởi, tuyên bố sứ mạng ở Shiraz năm 1844, báo trước Đấng mà Thượng Đế sẽ hiển lộ. Bị xử bắn ở Tabriz năm 1850. Bậc thiêng.

2. 1817 tới 1892, tuyên bố 1863Đức Bahá'u'lláh بهاءالله (Bahá'u'lláh), میرزا حسینعلی نوری

   Đấng Sáng lập đạo Bahá'í, tuyên bố sứ mạng ở vườn Ridván, Baghdad năm 1863. Trong Kitáb-i-'Ahd (Sách Giao Ước) Ngài chỉ định 'Abdu'l-Bahá kế vị. Bậc thiêng.

3. 1844 tới 1921, Trung tâm Giao Ước 1892 tới 1921Đức 'Abdu'l-Bahá عبدالبهاء ('Abdu'l-Bahá), عباس

   Con trưởng của Bahá'u'lláh, Trung tâm Giao Ước và người diễn giải có thẩm quyền. Trong Chúc thư Ngài lập chức Giám hộ và chỉ định Shoghi Effendi. Bậc thiêng.

4. 1846 tới 1932Bahíyyih Khánum (Lá Thánh Tối Cao) بهیه خانم

   Con gái Bahá'u'lláh, tạm giữ việc điều hành cộng đồng khi Shoghi Effendi vắng mặt sau năm 1921. Được cộng đồng tôn kính đặc biệt, nên để bậc thiêng.

5. 1897 tới 1957, Giám hộ 1921 tới 1957Shoghi Effendi, Đấng Giám hộ (Guardian) شوقی افندی ربانی (Shoghi Effendi Rabbání)

   Đấng Giám hộ duy nhất của đạo, người diễn giải có thẩm quyền, dựng nền Trật tự Hành chánh, bổ nhiệm các Bàn tay Chính nghĩa. Mất ở London năm 1957 không để người kế vị. Cộng đồng tôn kính, nên để bậc thiêng và không dùng ảnh.

6. được Bahá'u'lláh chỉ định cuối thế kỷ 19Bốn Bàn tay Chính nghĩa đầu tiên ایادی امرالله (Ayádíy-i-Amru'lláh)

   Hájí Ákhúnd, Ibn-i-Abhar, Adíb và Ibn-i-Asdaq, bốn vị được chính Bahá'u'lláh gọi là Bàn tay Chính nghĩa của Thượng Đế.

7. 24/12/1951Đợt Bàn tay Chính nghĩa đầu tiên của Shoghi Effendi

   Shoghi Effendi bổ nhiệm 12 Bàn tay Chính nghĩa còn sống. Tới 1957 tổng cộng có 32 vị được bổ nhiệm lúc sinh thời, cùng 10 vị được truy phong.

8. 

   1910 tới 2000, Bàn tay Chính nghĩa từ 1952Amatu'l-Bahá Rúhíyyih Khánum امة البهاء روحیه خانم

   Phu nhân Shoghi Effendi, Bàn tay Chính nghĩa, một trong chín Quản thủ ở Haifa, đi hơn 185 nước để phụng sự.

   Ảnh: Không rõ tác giả, giấy phép CC BY-SA 4.0
9. 1957 tới 1963Các Quản thủ (Custodians)

   Sau khi Shoghi Effendi mất, các Bàn tay Chính nghĩa chọn chín vị ở Haifa làm Quản thủ, giữ cộng đồng cho tới khi bầu Tòa Công lý Quốc tế.

10. 21/4/1963Tòa Công lý Quốc tế, lần bầu đầu tiên بيت العدل الأعظم

    Đại hội Quốc tế lần thứ nhất ở Haifa bầu chín thành viên đầu: Charles Wolcott, 'Alí Nakhjavání, H. Borrah Kavelin, Ian Semple, Lutfu'lláh Hakím, David Hofman, Hugh Chance, Amoz Gibson, Hushmand Fatheazam.

11. 1968 và 1973Ban Cố vấn Châu lục và Trung tâm Giảng dạy Quốc tế

    Tòa Công lý Quốc tế lập nhánh bổ nhiệm để nối tiếp chức năng bảo vệ và truyền bá của các Bàn tay Chính nghĩa.

12. 1912 tới 2007'Alí-Muhammad Varqá, Bàn tay Chính nghĩa cuối cùng علی‌محمد ورقا

    Bàn tay Chính nghĩa cuối cùng còn sống. Ông mất năm 2007 khép lại thời các Bàn tay Chính nghĩa.

13. bầu ngày 1/5/2023, nhiệm kỳ 2023 tới 2028Tòa Công lý Quốc tế hiện nay بيت العدل الأعظم

    Cơ quan tối cao đương nhiệm, không có cá nhân đứng đầu. Chín thành viên do Đại hội Quốc tế lần thứ 13 bầu: Paul Lample, Payman Mohajer, Shahriar Razavi, Chuungu Malitonga, Ayman Rouhani, Juan Francisco Mora, Praveen Mallik, Andrej Donoval, Albert Nshisu Nsunga.

Bahá'í tại Việt Nam: Hội đồng Tinh thần Quốc gia

1. 1905 tới 1992, tới Việt Nam 1954Shirin Fozdar شیرین فوزدار

   Nữ tín đồ Bahá'í người Ấn Độ, đưa đạo Bahá'í vào Việt Nam năm 1954.

2. 1957Hội đồng Tinh thần Khu vực Đông Nam Á

   Tín đồ Việt Nam cùng các cộng đồng Đông Nam Á bầu Hội đồng Tinh thần Khu vực.

3. 1964Hội đồng Tinh thần Quốc gia Việt Nam đầu tiên

   Hội đồng Quốc gia đầu tiên được bầu, đăng ký với chính quyền ngày 8/10/1964. Trước 1975 có khoảng 95.000 tín đồ.

4. 1975 tới 1978Ngừng hoạt động

   Sau năm 1975 các hoạt động bị hạn chế, Hội đồng Quốc gia giải thể năm 1978.

5. đăng ký 2007, công nhận 14/7/2008Đăng ký hoạt động và công nhận tổ chức

   Ban Tôn giáo Chính phủ cấp đăng ký hoạt động năm 2007, rồi công nhận Cộng đồng Tôn giáo Baha'i Việt Nam là tổ chức tôn giáo ngày 14/7/2008.

6. 20 tới 21/3/2008Hội đồng Tinh thần Quốc gia tái lập

   Đại hội đại biểu toàn quốc đầu tiên sau 33 năm, họp ở Thành phố Hồ Chí Minh với hơn 300 người, bầu lại Hội đồng chín thành viên.

7. được nêu là Chủ tịch năm 2010 và 2017Ông Nguyễn Thức, Chủ tịch Hội đồng Tinh thần

   Báo Cần Thơ (2010) và Báo Tin Tức (2017) nêu ông là Chủ tịch Hội đồng Tinh thần Tôn giáo Baha'i Việt Nam.

8. bầu ngày 26/4/2026, nhiệm kỳ 2026 tới 2027Hội đồng Tinh thần Quốc gia hiện nay Hội đồng Tinh thần Tôn giáo Baha'i Việt Nam

   Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 19 ở Đà Nẵng bầu chín thành viên. Hội đồng là cơ quan tập thể, không có cá nhân đứng đầu về giáo quyền. Chưa tìm được tên Chủ tịch nhiệm kỳ này.

Bậc được tôn thờ: thư viện không dùng chân dung, chỉ ghi tên trong ấn tròn.

VCách thụ phong và truyền thừa

Không có truyền thừa, thụ phong hay tấn phong. Quyền điều hành thuộc về các hội đồng bầu cử, quyết định bằng phép hội ý và biểu quyết khi chưa nhất trí. Nhánh bổ nhiệm (Cố vấn, Ban Phụ tá) có nhiệm kỳ và không có quyền quyết định.

1. Bầu Hội đồng Tinh thần Địa phươngĐiều kiện: Tín đồ trưởng thành trong địa phươngNghi thức: Bỏ phiếu kín ngày 21 tháng 4, mỗi phiếu ghi chín tên, không đề cử, không vận động
2. Bầu Hội đồng Tinh thần Quốc giaĐiều kiện: Đại biểu do tín đồ bầu raNghi thức: Đại hội Đại biểu Toàn quốc dịp Ridván (21/4 tới 2/5)
3. Bầu Tòa Công lý Quốc tếĐiều kiện: Thành viên mọi Hội đồng Tinh thần Quốc giaNghi thức: Đại hội Quốc tế năm năm một lần
4. Bổ nhiệm Cố vấn và Ban Phụ táĐiều kiện: Do Tòa Công lý Quốc tế (Cố vấn) và Ban Cố vấn Châu lục (Ban Phụ tá) chọnNghi thức: Nhiệm kỳ năm năm với Cố vấn

VIChỗ các nguồn còn vênh nhau

• Màu cũ trong mau-sac.json là lục lam #1F6E6E với căn cứ chín cạnh, sắc lục lam của đền. Chưa tìm được nguồn nào nói đền Bahá'í có sắc lục lam hay đạo dùng màu này. Đề nghị bỏ.
• mau-that.json ghi cẩm thạch trắng, không bàn thờ, không tượng, mái vàng: khớp với nguồn. Màu xanh lục phụ ghi trong đó chưa tìm được nguồn.
• Tên tiếng Việt của Universal House of Justice: tài liệu giới thiệu chính thức trên bahai.org.vn dùng Tòa Công lý Quốc tế. Một số bài khác, như trên Thư viện Hoa Sen, dùng Viện Công lý Toàn cầu.
• Tên tiếng Việt của Auxiliary Board: bản tóm lược tài liệu bahai.org.vn cho ra chữ Tùy viên, chưa đọc được nguyên văn để chắc. Ban Phụ tá là cách dịch sát nghĩa, cần Cộng đồng Baha'i Việt Nam xác nhận.
• Đề bài nêu xưng hô bạn đạo. Chưa tìm được nguồn Bahá'í Việt dùng chữ này. Trang chính thức dùng tín hữu Baha'i.
• Mốc pháp lý ở Việt Nam: báo Nhân Dân ghi công nhận tháng 2 năm 2007 và Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần đầu ngày 21 tháng 3 năm 2008. Nhiều nơi khác ghi năm 2008 là năm công nhận tư cách pháp nhân.
• Không có màu tang, màu lễ, y phục: đây là kết luận từ việc không có giáo sĩ và không tìm được văn bản quy định, không phải từ một văn bản nói thẳng là cấm.
• Đấng Báb, Bahá'u'lláh, 'Abdu'l-Bahá, Bahíyyih Khánum và Shoghi Effendi để bậc thiêng, không dùng ảnh. Cộng đồng Bahá'í chỉ cho xem ảnh Bahá'u'lláh và Đấng Báb trong dịp đặc biệt, và tôn kính Shoghi Effendi.
• Các nhóm tách ra, ghi lại để đủ các dòng: sau năm 1863 Mírzá Yahyá (Subh-i-Azal) lập dòng Azali, sau năm 1892 Mírzá Muhammad-'Alí chống lại 'Abdu'l-Bahá, năm 1960 Bàn tay Chính nghĩa Charles Mason Remey tự xưng là Giám hộ thứ hai và lập các nhóm Orthodox Bahá'í. Cộng đồng Bahá'í chính thống coi các nhóm này là phá Giao Ước. Các nhóm này nay rất nhỏ.
• Danh sách 50 Bàn tay Chính nghĩa lấy theo Bahaipedia. Tên phiên âm Ba Tư có thể khác nhau giữa các nguồn.
• Tòa Công lý Quốc tế: danh sách thành viên theo cuộc bầu 2023. Chưa thấy tin bầu bổ sung tới 9/2026. Lần bầu tới dự kiến Ridván 2028.
• Chủ tịch Hội đồng Tinh thần Việt Nam vênh: Bahaipedia (dữ liệu 2021) ghi Chủ tịch là Bùi Phước Kỳ Nam từ 2008, còn Báo Cần Thơ 2010 và Báo Tin Tức 2017 nêu ông Nguyễn Thức. Chưa xác minh được Chủ tịch nhiệm kỳ 2026 tới 2027.
• Ngày cấp đăng ký hoạt động năm 2007 vênh: Báo Cần Thơ ghi 28/2/2007, Bahaipedia ghi 21/3/2007.
• Ảnh cho mốc Tòa Công lý Quốc tế hiện nay là ảnh trụ sở ở Haifa, không phải ảnh người, vì Tòa không có cá nhân đứng đầu.
• Chưa tìm được ảnh tự do của thành viên Tòa Công lý Quốc tế và của Hội đồng Tinh thần Việt Nam trên Commons.

VIINguồn tư liệu

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp