Nằm cách thủ đô Maseru 24 km về phía đông trong lòng thung lũng sông Phuthiatsana xanh thẫm, nơi những ngọn núi bàn bằng đá sa thạch vươn lên trước bức tường thành hùng vĩ của dãy núi tuyết Maloti, Cao nguyên thiêng hoàng gia Thaba Bosiu (tiếng Anh là Thaba Bosiu Royal Sacred Plateau hay Thaba-Bosiu National Monument) là địa điểm linh thiêng tối thượng trong tâm thức lịch sử và tâm linh của toàn thể Vương quốc Lesotho. Không phải là một ngôi đền xây bằng gạch vữa hay một nhà thờ lộng lẫy kính màu, Thaba Bosiu là một ngọn núi bàn thiên tạo bằng đá sa thạch (sandstone mesa) cao 1.804 mét so với mực nước biển, có đỉnh phẳng rộng khoảng 2 km vuông được bao bọc xung quanh bởi những vách đá dựng đứng cao hơn 120 mét. Trong truyền thống Thờ cúng tổ tiên và tín ngưỡng bản địa của dân tộc Basotho, đỉnh núi phẳng lặng đội mây trời ấy chính là bàn thờ tổ quốc, là cõi ngự trị của Balimo (chư vị Tổ tiên thiêng liêng) và là nơi yên nghỉ ngàn thu của vị cha già lập quốc: Quốc vương Moshoeshoe I Đại đế (khoảng 1786 tới 1870).
Mọi dòng chảy văn hóa và tôn giáo của đất nước Lesotho đều quy chiếu về ngọn núi thiêng này. Chính trên đỉnh Thaba Bosiu vào năm 1833, Quốc vương Moshoeshoe I đã tiếp đón ba nhà truyền giáo người Pháp trước khi trao cho họ vùng đất xây dựng Nhà thờ Tin Lành Morija; cũng chính trên đỉnh Thaba Bosiu vào năm 1862, nhà vua đã ban thung lũng Tloutle cho Giám mục Allard và Chân phước Joseph Gérard để khai sinh Khu truyền giáo và Nhà thờ Đức Mẹ Vô Nhiễm tại Roma; và cũng từ ngọn núi này, nhà vua đã mở đường ngoại giao đưa Giáo hội Anh giáo đến thiết lập tiền thân của Nhà thờ chính tòa Thánh Maria và Thánh Giacôbê, Maseru. Đối với mỗi người con Basotho, dù hôm nay họ theo đạo Tin Lành, đạo Công giáo hay giữ tín ngưỡng cổ truyền, bước chân lên đỉnh Thaba Bosiu vẫn luôn là cuộc hành hương trở về cội nguồn huyết thống thiêng liêng nhất của dân tộc.
IVũ Trụ Quan Molimo Và Balimo, Huyền Tích Ngọn Núi Lớn Lên Trong Đêm Và Luật Tục Thiêng Không Mang Đá Khỏi Núi
Để thấu hiểu vì sao Thaba Bosiu lại mang vị thế một thánh địa bất khả xâm phạm tại Lesotho, cần nhìn vào cấu trúc tâm linh truyền thống của dân tộc Basotho. Từ ngàn xưa trước khi tiếp xúc với phương Tây, người Basotho đã thờ phụng Đấng Tối Cao Duy Nhất mang danh hiệu Molimo (Đấng Tạo Hóa vô hình ngự trên bầu trời và là nguồn mạch của ánh sáng, sự sống cùng những cơn mưa Pula nuôi dưỡng muôn loài). Tuy nhiên, trong đạo lý khiêm cung của người Basotho, cũng giống như một người dân thường khi muốn trình thỉnh việc lớn lên nhà vua thì không bao giờ đường đột bước thẳng vào cung cấm mà phải nhờ các bậc đại thần trưởng lão dẫn lời, con người trên trần thế kết nối và dâng lời cầu nguyện lên Đấng Tối Cao Molimo thông qua sự chuyển cầu và che chở của Balimo, tức là chư vị Tổ tiên đã khuất.
Trong tâm thức của người Basotho, tổ tiên không hề biến mất sau cái chết mà bước sang một trạng thái hiện hữu thiêng liêng, tiếp tục dõi theo, phù hộ cho con cháu và gìn giữ vận mệnh của bộ tộc, đất nước. Ở cấp độ gia đình, mỗi dòng họ kính nhớ ông bà cha mẹ của mình; còn ở cấp độ quốc gia, toàn thể các bộ tộc hợp thành dân tộc Basotho đều cùng tôn kính Tổ tiên Hoàng gia (Royal Balimo), đứng đầu là Quốc vương Moshoeshoe I (Morena e Moholo Moshoeshoe I) và các vị Tiên vương đang yên nghỉ trên đỉnh núi Thaba Bosiu. Vì vậy, đỉnh cao nguyên Thaba Bosiu chính là Thánh điện Tổ tiên tối cao của cả Vương quốc Lesotho.
Tên gọi Thaba Bosiu trong tiếng Sesotho có nghĩa đen là Ngọn núi vào ban đêm hay Ngọn núi của bóng đêm (Mountain at Night). Cội nguồn của tên gọi đầy chất thơ và huyền thoại này bắt đầu vào tháng 7 năm 1824, giữa thời kỳ đại loạn Lifaqane (còn gọi là Mfecane) khi các cuộc chiến tranh di cư khốc liệt làm tan rã hàng loạt bộ tộc khắp miền Nam châu Phi. Để cứu thần dân của mình khỏi sự vây hãm tại núi Butha-Buthe ở phía bắc, vị tù trưởng trẻ tuổi thông thái Moshoeshoe đã dẫn đoàn người gồm người già, phụ nữ, trẻ em và đàn gia súc vượt qua những con đèo hiểm trở trong giá lạnh mùa đông tháng Bảy (trong cuộc hành quân ấy, chính ông nội của Moshoeshoe là hiền triết Peete đã hy sinh trên đường đi). Khi đoàn người đến thung lũng sông Phuthiatsana và leo lên định cư trên mặt phẳng của cao nguyên đá này thì trời đã sập tối hoàn toàn.
Từ cuộc đổ bộ trong đêm tối ấy, một huyền tích tâm linh đã lan truyền khắp các bộ tộc miền Nam châu Phi: người ta tin rằng vào ban ngày, Thaba Bosiu trông chỉ như một ngọn đồi đá phẳng thấp bé giữa thung lũng, nhưng mỗi khi màn đêm buông xuống, ngọn núi lại tự vươn cao lên một cách huyền nhiệm, dựng đứng thành những bức tường đá chạm tới tận mây trời khiến không một kẻ thù nào có thể trèo lên xâm phạm. Niềm tin rằng chính thần linh và tổ tiên (Balimo) đã nâng ngọn núi lên trong đêm để bảo vệ Quốc vương Moshoeshoe I và dân lành đã làm nản lòng mọi đạo quân xâm lược suốt thế kỷ 19.
Một minh chứng lịch sử vô tiền khoáng hậu củng cố niềm tin thiêng liêng vào Thaba Bosiu là việc pháo đài núi này chưa bao giờ bị thất thủ trước bất kỳ cuộc tiến công vũ trang nào trong suốt chiều dài lịch sử, cùng với nghệ thuật ngoại giao nhân từ độc nhất vô nhị của Quốc vương Moshoeshoe I:
Vào năm 1831, đạo quân thiện chiến của người Matabele (Ndebele) thuộc quyền thủ lĩnh Mzilikazi vây hãm Thaba Bosiu và dốc toàn lực leo lên các khe núi hẹp, nhưng bị quân dân Basotho từ trên đỉnh vách đá lăn những tảng đá lớn xuống đánh bật hoàn toàn. Khi quân Matabele bại trận rút lui trong cảnh kiệt sức và cạn sạch lương thực, thay vì truy sát kẻ thù, Quốc vương Moshoeshoe I đã làm một việc khiến cả châu Phi kinh ngạc: ngài sai người lùa một đàn bò béo tốt đuổi theo tặng cho tướng lĩnh Matabele kèm lời nhắn: Ta gửi tặng các người đàn bò này để ăn lấy sức trên đường về quê hương, bởi ta hiểu chỉ vì cơn đói khát mới buộc các người phải đi đánh cướp chúng ta. Cảm phục trước tấm lòng đại từ bi ấy, quân Matabele thề không bao giờ quay lại xâm phạm bờ cõi của Moshoeshoe nữa.
Tiếp đó, vào tháng 12 năm 1852, đạo quân viễn chinh hùng hậu của Đế quốc Anh do Tướng Sir George Cathcart chỉ huy tấn công vùng chân núi nhưng bị kỵ binh Basotho đánh bại; ngay trong đêm chiến thắng ấy, Moshoeshoe I đã viết bức thư ngoại giao kiệt xuất gửi Tướng Cathcart nhường cho người Anh rút lui trong danh dự để đổi lấy hòa bình. Đến cuộc Chiến tranh Seqiti (1865 tới 1868), khi quân Boer của Bang Tự do Orange vây hãm Thaba Bosiu suốt nhiều tháng và ngày 15 tháng 8 năm 1865 chỉ huy Boer là Louw Wepener dẫn quân liều chết leo lên khe núi Khohlontso, Wepener đã bị bắn hạ ngay trên bậc đá cuối cùng trước khi chạm tới mặt đỉnh cao nguyên, giữ trọn vẹn sự bất khả xâm phạm của Thánh sơn.
Một điều tối quan trọng mà mọi du khách khi leo lên đỉnh Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu cần biết rõ để tránh phạm vào điều cấm kỵ tâm linh là luật tục nghiêm cấm nhặt mang đi bất kỳ viên đá hay nắm đất nào từ trên đỉnh núi. Nhiều du khách nước ngoài khi đứng trước những ngôi mộ đá giản dị của Quốc vương Moshoeshoe I và các vị Tiên vương thường có thói quen nhặt một viên sỏi nhỏ bỏ vào túi làm kỷ niệm. Theo tín ngưỡng của người Basotho và lời căn dặn của các hướng dẫn viên bản địa trên núi, mỗi viên đá và mỗi hạt cát trên đỉnh Thaba Bosiu đều thuộc về cõi thiêng của tổ tiên Balimo. Tương truyền bất kỳ ai tự ý mang đá hoặc đất từ Thaba Bosiu rời khỏi núi đều sẽ gặp những giấc mộng bất an hoặc vận rủi đeo bám cho đến khi phải gửi trả hoặc mang viên đá ấy quay về đặt lại đúng trên mặt đỉnh cao nguyên.
IIHai Thế Kỷ Từ Đêm Lập Quốc Tháng 7 Năm 1824, Lễ An Táng Quốc Tổ Năm 1870 Đến Thánh Địa Quốc Gia Hiện Đại
Biên niên sử của Cao nguyên thiêng hoàng gia Thaba Bosiu chính là trục xương sống của toàn bộ lịch sử hình thành, chiến đấu bảo vệ độc lập và trường tồn của Vương quốc Lesotho.
- Tháng 7 năm 1824Quốc vương Moshoeshoe I dẫn bộ tộc vượt núi định đô trên đỉnh Thaba BosiuRời bỏ căn cứ cũ tại Butha-Buthe giữa thời kỳ loạn lạc Lifaqane, Moshoeshoe I dẫn đoàn người đến lập kinh đô trên đỉnh núi bàn đá sa thạch bên bờ sông Phuthiatsana và đặt tên là Thaba Bosiu (Ngọn núi trong đêm).
- 1828 tới 1831Đẩy lùi các cuộc tấn công của quân Ngwane (1828) và quân Matabele (1831) bằng chiến lược giữ thành và ngoại giaoTừ đỉnh Thaba Bosiu, quân dân Basotho đánh lui quân Matabele và Quốc vương Moshoeshoe I gửi tặng bò làm lộ phí cho bại binh, quy tụ hàng vạn người tị nạn từ nhiều bộ tộc về hợp nhất thành dân tộc Basotho.
- 1833 và 1862Quốc vương Moshoeshoe I tiếp đón các nhà truyền giáo Tin Lành (1833) và Công giáo (1862) trên đỉnh Thaba BosiuTại cung điện đá trên đỉnh Thaba Bosiu, nhà vua đón các thừa sai Pháp Arbousset và Casalis (1833, lập Morija) cùng Giám mục Allard và Cha Joseph Gérard (1862, lập Roma).
- 20 tháng 12 năm 1852Chiến thắng Berea và bức thư ngoại giao hòa bình gửi Tướng Anh George CathcartSau khi chặn đứng đạo quân Anh tại Berea và Thaba Bosiu, Quốc vương Moshoeshoe I cùng cố vấn Eugène Casalis soạn bức thư ngoại giao lịch sử ngay trên đỉnh Thaba Bosiu khiến quân Anh rút lui trong hòa bình.
- 15 tháng 8 năm 1865 tới ngày 12 tháng 3 năm 1868Đứng vững trong Chiến tranh Seqiti, cái chết của Louw Wepener và Tuyên bố Bảo hộ năm 1868Chỉ huy quân Boer là Louw Wepener tử trận tại đèo Khohlontso khi cố trèo lên Thaba Bosiu ngày 15 tháng 8 năm 1865; ngày 12 tháng 3 năm 1868, Nữ hoàng Victoria tuyên bố Basutoland là lãnh thổ bảo hộ trực thuộc Hoàng gia Anh, giữ nguyên chủ quyền lãnh thổ khỏi tay quân Boer.
- 11 tháng 3 năm 1870Quốc vương Moshoeshoe I băng hà và được an táng trọng thể trên đỉnh Thaba BosiuVị Quốc tổ vĩ đại của dân tộc Basotho qua đời ngày 11 tháng 3 năm 1870 trên đỉnh Thaba Bosiu và được an táng tại Nghĩa trang Hoàng gia trước sự hiện diện của hàng vạn thần dân.
- 26 tháng 1 năm 1996 và 2008Quốc tang Quốc vương Moshoeshoe II trên đỉnh Thaba Bosiu và đệ trình Hồ sơ Di sản UNESCOTháng 1 năm 1996, Quốc vương Moshoeshoe II (cha của Quốc vương đương triều Letsie III) được an táng bên cạnh Quốc tổ Moshoeshoe I trên đỉnh Thaba Bosiu; năm 2008 di tích được đưa vào Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới UNESCO.
Nghệ thuật dựng nước 'Khotso ke khaitseli ea ka' (Hòa bình là em gái của ta) trên đỉnh Thaba Bosiu. Điều làm cho Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu tỏa sáng trong lịch sử nhân loại không chỉ là địa thế quân sự hiểm yếu, mà là triết lý chính trị nhân đạo của Quốc vương Moshoeshoe I được thực thi ngay tại hội trường triều chính (Khotla) và đại hội nhân dân (Pitso) trên đỉnh núi này. Trong khi nhiều thủ lĩnh đương thời dùng bạo lực để thôn tính các bộ tộc yếu thế, Moshoeshoe I lại tuyên bố câu châm ngôn bất hủ: Khotso ke khaitseli ea ka (Hòa bình là người chị em ruột thịt của ta).
Bất kỳ bộ tộc hay nhóm người tị nạn nào chạy trốn chiến tranh tìm đến chân núi Thaba Bosiu, thậm chí cả những nhóm người từng ăn thịt ông nội Peete của nhà vua trong cơn đói loạn lạc (mà nhà vua đã tha thứ hoàn toàn và gọi họ là ngôi mộ sống của tổ phụ ta thay vì giết hại), đều được Moshoeshoe I cấp đất, cho mượn bò lấy sữa theo tục lệ Mafisa và tôn trọng quyền tự quản. Chính trên mặt phẳng rộng 2 km vuông của đỉnh Thaba Bosiu, từ những mảnh vỡ rời rạc của hàng chục thị tộc Sotho và Nguni, Quốc vương Moshoeshoe I đã đúc kết nên một quốc gia thống nhất: dân tộc Basotho và Vương quốc Lesotho.
IIINghĩa Trang Hoàng Gia Bằng Đá Cuội, Sáu Đèo Đá Tự Nhiên, Cung Điện Đá Moshoeshoe I Và Đỉnh Núi Nón Qiloane
Khác với những lăng tẩm xây tháp cao đồ sộ ở các nền văn minh khác, không gian kiến trúc và di tích trên mặt đỉnh Cao nguyên thiêng hoàng gia Thaba Bosiu cũng như khu vực chân núi mang vẻ đẹp mộc mạc, nguyên sơ, hòa làm một với đá núi và bầu trời cao nguyên. Mọi di tích trên mặt phẳng đỉnh núi cao 1.804 mét đều được gìn giữ như một bảo tàng và đền thờ lộ thiên dưới bầu trời xanh thẫm của Lesotho.
Nằm trên vùng đất phẳng trung tâm của mặt đỉnh cao nguyên là khu Nghĩa trang Hoàng gia thiêng liêng (Mabitla a Marena), nơi yên nghỉ của Quốc vương Moshoeshoe I (mất ngày 11 tháng 3 năm 1870), các vị Quốc vương và Đại tù trưởng tối cao kế vị như Letsie I, Lerotholi, Griffith Lerotholi, Seeiso Griffith, Quốc vương Moshoeshoe II (mất năm 1996) cùng hơn ba mươi vị vương thân và đại tù trưởng lập quốc. Theo đúng truyền thống khiêm nhường của tổ tiên Basotho, mỗi ngôi mộ chỉ được đắp bằng một đống đá cuội bazan và đá sa thạch thấp kèm tấm bia đá khắc tên giản dị, hoàn toàn bình đẳng dưới bầu trời.
Bao quanh toàn bộ chu vi mặt đỉnh cao nguyên là dải vách đá sa thạch dựng đứng tạo thành tường thành tự nhiên bất khả xâm phạm, chỉ có sáu khe nứt địa chất hẹp làm lối mòn leo lên đỉnh: nổi tiếng nhất là đèo Khohlontso (nơi du khách leo lên ngày nay và cũng là nơi chỉ huy quân Boer Louw Wepener tử trận ngày 15 tháng 8 năm 1865) và đèo Rafutho (vẫn còn lưu giữ những bức tường đá phòng thủ cổ và những tảng đá tròn từng được quân Basotho chuẩn bị để lăn xuống chặn giặc).
Trên mặt đỉnh cao nguyên vẫn còn hiện rõ nền móng và những bức tường đá sa thạch của khu hoàng cung Quốc vương Moshoeshoe I: bao gồm ngôi nhà đá hình chữ nhật do hai thợ xây người Anh là David Webber và Samuel Kibble xây cho nhà vua năm 1846, khu nhà tròn truyền thống (rondavels) của các hoàng hậu, sân hội triều chính Khotla nơi nhà vua xét xử và tiếp sứ thần, cùng nền ngôi nhà thờ đầu tiên trên đỉnh núi.
Một điều kỳ diệu về mặt địa chất giúp hàng ngàn quân dân và đàn gia súc trên đỉnh Thaba Bosiu có thể trụ vững qua những cuộc vây hãm kéo dài nhiều tháng là sự hiện diện của tám mạch nước suối tự nhiên (như mạch suối ở sườn đèo Rafutho và Mamoeketsi) không bao giờ cạn ngay trên đỉnh và sườn núi đá, cùng một dải cồn cát mịn trên đỉnh cao nguyên do gió núi cuốn lên tích tụ qua hàng thiên niên kỷ.
Đứng sừng sững ngay đối diện sườn phía đông nam của cao nguyên Thaba Bosiu là ngọn núi đá đơn độc có hình chóp nón đối xứng tuyệt đẹp mang tên Qiloane. Chính hình dáng chóp nhọn có núm đỉnh của núi Qiloane nhìn từ Thaba Bosiu đã truyền cảm hứng cho người Basotho đan chiếc nón cói truyền thống Mokorotlo, biểu tượng quốc gia hiện diện ngay chính giữa lá Quốc kỳ của Vương quốc Lesotho.
Ngay dưới chân đồi dẫn lên khe đèo Khohlontso là Trung tâm Đón tiếp và Làng Văn hóa Quốc gia Thaba Bosiu (Thaba Bosiu Cultural Village), được xây dựng bằng đá sa thạch và mái tranh truyền thống theo kiến trúc bản làng Basotho, gồm nhà bảo tàng lịch sử, nhà hát ngoài trời và bức tượng đồng uy nghi của Quốc vương Moshoeshoe I.
| Hạng mục di tích và Cảnh quan | Vị trí trên Thaba Bosiu | Đặc điểm cấu trúc và Ý nghĩa lịch sử tâm linh |
|---|---|---|
| Nghĩa trang Hoàng gia (Mabitla a Marena) | Trung tâm mặt đỉnh cao nguyên (1.804 m) | Nơi an táng Quốc tổ Moshoeshoe I (1870), Quốc vương Moshoeshoe II (1996) và các vị Tiên vương, Tù trưởng dưới những mộ đá cuội giản dị |
| Đèo đá Khohlontso và Đèo Rafutho | Vách đá phía tây và tây bắc của núi | Các lối mòn hẹp xuyên qua vách đá dựng đứng, lưu giữ công sự đá phòng thủ cổ và dấu tích trận đánh năm 1865 |
| Di tích Cung điện Đá và Sân Khotla | Khu định cư cổ trên đỉnh núi | Tàn tích tường đá ngôi nhà năm 1846 của Vua Moshoeshoe I, khu nhà các hoàng hậu và quảng trường hội họp Pitso |
| Ngọn núi hình nón Qiloane | Đối diện phía đông nam cao nguyên Thaba Bosiu | Đỉnh núi đá hình chóp nón đối xứng hoàn hảo, nguyên mẫu tạo hình chiếc nón quốc dân Mokorotlo trên quốc kỳ Lesotho |
| Làng Văn hóa và Bảo tàng Thaba Bosiu | Dưới chân núi lối lên đèo Khohlontso | Quần thể bảo tàng trưng bày cổ vật thời lập quốc, tượng đài Moshoeshoe I và không gian tái hiện kiến trúc nhà tròn Basotho |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Quốc vương Moshoeshoe I và các bậc hiền triết người Basotho năm 1824 không sử dụng thuật phong thủy phương Đông khi chọn cao nguyên Thaba Bosiu làm kinh đô và nơi an táng hoàng gia. Ngọn núi được chọn dựa trên nhãn quan quân sự thiên tài về địa hình phòng thủ tự nhiên và tín ngưỡng tôn kính núi cao của người Basotho. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét theo phép quán sát đại cuộc sơn thủy cổ truyền tại tọa độ 29,3667 độ vĩ nam, 27,6711 độ kinh đông, hiếm có một địa điểm nào ở miền Nam châu Phi hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đại đế vương long huyệt rõ nét như Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu. Trong thuật xem hình thế núi non (loan đầu), những ngọn núi có bốn bề vách đá dựng đứng như thành quách nhưng trên đỉnh lại mở ra một bình nguyên bằng phẳng, có mạch nước ngầm tự sinh và có đất thịt phủ trên nền đá được gọi là Thiên bàn ngự tọa sơn (ngai vàng của trời đất) hay Phương sơn Cự Môn thổ tinh, chủ về bậc đế vương lập quốc, quy tụ muôn dân và truyền ngôi bền vững.
Nhìn rộng ra bốn phương tám hướng quanh Thaba Bosiu: ở phía đông là dãy núi cao Maloti (Machache) cao gần 2.900 mét đóng vai trò là thái tổ sơn phát mạch; ngay bên sườn đông nam là ngọn núi hình chóp nón cân xứng tuyệt mỹ Qiloane đứng sừng sững như một cây Kim tinh văn bút kiêm ấn tinh hoàng gia (con dấu ngọc tỷ của nhà vua); ở phía bắc là dãy cao nguyên đá Berea làm hộ vệ sơn. Đặc biệt, bao bọc quanh chân núi Thaba Bosiu ở phía tây và phía nam là dòng sông Phuthiatsana cùng nhánh sông Liphiring uốn lượn ôm trọn lấy chân núi như một vòng cửu khúc ngọc đới thủy, vừa làm hào nước thiên nhiên ngăn bước kỵ binh giặc vừa tụ giữ nguyên khí cho toàn bộ khu Nghĩa trang Hoàng gia trên mặt đỉnh núi. Sự kết hợp giữa thế núi Thổ tinh thiên bàn trên cao, ngọn ấn bút Qiloane bên cạnh và dòng Phuthiatsana ôm dưới chân tạo nên một cục thế sơn thủy kỳ vĩ bảo hộ cho vận mạch của Vương quốc Lesotho suốt hai thế kỷ qua.
VQuốc Lễ Ngày Moshoeshoe 11 Tháng 3, Cuộc Hành Hương Bộ Hành Moshoeshoe Walk Và Nghi Lễ Quốc Tang Hoàng Gia
Là thánh địa tổ tiên tối cao của đất nước, Cao nguyên thiêng hoàng gia Thaba Bosiu là tâm điểm của các nghi lễ cấp quốc gia, các cuộc hành hương về nguồn của dân tộc Basotho và các nghi thức hoàng gia trọng đại nhất của Vương quốc Lesotho.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ quốc gia và sự kiện tâm linh | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu |
|---|---|---|---|
| Ngày 11 tháng 3 hằng năm | Dương lịch (Quốc lễ trọng đại nhất Lesotho) | Ngày Quốc tổ Moshoeshoe (Moshoeshoe's Day) | Kỷ niệm ngày băng hà của Quốc vương Moshoeshoe I (11 tháng 3 năm 1870): Quốc vương đương triều, Hoàng gia và nhân dân đặt vòng hoa tưởng niệm, trình diễn vũ điệu truyền thống Mohobelo và Mokhibo cùng lễ cầu nguyện liên tôn. |
| Đầu tháng 3 hằng năm (kết thúc trước ngày 11 tháng 3) | Dương lịch | Cuộc Hành hương Đi bộ Lịch sử Theo Dấu Chân Vua Moshoeshoe (Annual Moshoeshoe Walk) | Hàng trăm người dân Lesotho, Hoàng gia và du khách quốc tế đi bộ suốt 3 ngày vượt 116 km đường núi từ nơi sinh của Vua tại Menkhoaneng (Butha-Buthe) về tới đỉnh Thaba Bosiu theo đúng lộ trình lập quốc năm 1824. |
| Tháng 8 hằng năm (Đầu năm mới truyền thống Basotho) | Lịch truyền thống (Phato) | Lễ hội Văn hóa Basotho và Cầu Mưa Thuận Gió Hòa (Thapelo ea Pula) | Vào tháng 8 (tháng Phato, thời điểm bắt đầu mùa gieo trồng mới), các bậc trưởng lão và cộng đồng hướng về tổ tiên Balimo và Đấng Tối Cao Molimo cầu xin mưa xuống cho mùa màng tươi tốt. |
| Ngày 4 tháng 10 hằng năm | Dương lịch (Quốc khánh Lesotho) | Lễ Kỷ niệm Độc lập Vương quốc Lesotho (Independence Day) | Các đoàn thanh niên, học sinh và gia đình Basotho leo lên đỉnh Thaba Bosiu qua đèo Khohlontso để ôn lại lịch sử bảo vệ độc lập của tổ tiên và viếng Nghĩa trang Hoàng gia. |
| Khi có Quốc tang Hoàng gia hoặc Đại lễ Vương triều | Nghi lễ đặc biệt | Lễ An táng Quốc vương và Nghi thức Cáo Tổ Tiên Hoàng Gia | Khi một vị Quốc vương hoặc Đại tù trưởng tối cao băng hà, linh cữu được rước lên đỉnh núi qua khe đèo đá để an táng bên cạnh Quốc tổ Moshoeshoe I trong sự tiễn đưa của toàn dân tộc. |
Trải nghiệm leo núi cùng hướng dẫn viên bản địa cho du khách quốc tế và người Việt Nam. Một chuyến hành hương leo lên đỉnh Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu là trải nghiệm sâu sắc nhất để chạm vào linh hồn của Vương quốc Lesotho. Từ Trung tâm Đón tiếp dưới chân núi, du khách đi cùng một hướng dẫn viên người Basotho bản địa leo bộ theo khe đèo đá Khohlontso (mất khoảng 30 đến 40 phút leo bậc đá dốc vừa phải) để lên tới mặt phẳng đỉnh núi. Đứng trên đỉnh Thaba Bosiu giữa gió lộng mây ngàn, lắng nghe người hướng dẫn viên kể câu chuyện năm 1824 bằng cả trái tim tự hào, cúi đầu kính cẩn trước ngôi mộ đá giản dị của Quốc vương Moshoeshoe I và phóng tầm mắt ngắm đỉnh núi nón Qiloane phía xa, mỗi lữ khách người Việt Nam đều sẽ tìm thấy sự đồng cảm sâu sắc với đạo lý Uống nước nhớ nguồn và tinh thần giữ nước kiên cường của một dân tộc miền núi châu Phi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Cao nguyên đá sa thạch Thaba Bosiu, bên cạnh đỉnh Qiloane trong thung lũng sông Phuthiatsana (cách thủ đô Maseru 24 km về phía đông), quận Maseru, Vương quốc Lesotho
- Đường tới
- Cao nguyên thiêng hoàng gia Thaba Bosiu nằm ở thung lũng sông Phuthiatsana thuộc quận Maseru, chỉ cách trung tâm thủ đô Maseru 24 km về phía đông theo đường nhựa toàn tuyến rất thuận tiện. Từ trung tâm Maseru (vòng xoay Cathedral Circle), du khách đi theo Quốc lộ A2 về phía nam vài km rồi rẽ trái vào đường tỉnh lộ đi Thaba Bosiu và Roma; thời gian di chuyển bằng xe ô tô hoặc taxi chỉ mất khoảng 25 đến 30 phút (hoặc có thể đi xe minibus công cộng từ bến xe Maseru). Từ Thaba Bosiu, du khách chỉ cần lái xe thêm khoảng 15 phút (10 km) về phía đông nam là tới thẳng Khu truyền giáo Công giáo và Nhà thờ Đức Mẹ Vô Nhiễm tại Roma.
- Toạ độ
- -29.3667, 27.6711
Khu Di tích Quốc gia và Làng Văn hóa Thaba Bosiu mở cửa hằng ngày đón khách tham quan. Theo quy định bảo tồn và tôn trọng thánh địa của Vương quốc Lesotho, mọi du khách muốn leo lên đỉnh Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu đều cần đăng ký và đi cùng hướng dẫn viên chính thức tại Trung tâm Đón tiếp dưới chân núi (có thu một khoản phí vé và phí hướng dẫn nhỏ phục vụ bảo tồn di tích). Khi lên trên đỉnh núi, đặc biệt là khi bước vào khu vực Nghĩa trang Hoàng gia (Royal Graveyard), quý vị cần bỏ mũ nón, giữ thái độ trang nghiêm, không dẫm bước lên các mộ đá và TUYỆT ĐỐI KHÔNG NHẶT MANG ĐI BẤT KỲ VIÊN ĐÁ HAY NẮM ĐẤT NÀO từ trên đỉnh núi. Vì trên đỉnh cao nguyên (1.804 mét) hoàn toàn trống trải không có bóng cây che nắng và gió thổi rất mạnh, quý vị cần đi giày leo núi bám tốt, mang theo nước uống, mũ rộng vành và áo khoác chắn gió.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Cao nguyên thiêng hoàng gia Thaba Bosiu
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tên gọi Thaba Bosiu trong tiếng Sesotho có nghĩa là gì và bắt nguồn từ đâu?
Thaba Bosiu có nghĩa là 'Ngọn núi vào ban đêm' (Mountain at Night). Tên gọi này bắt nguồn từ việc Quốc vương Moshoeshoe I dẫn thần dân đến định cư trên đỉnh núi vào một đêm tối tháng 7 năm 1824, kèm theo huyền tích tâm linh rằng ngọn núi trông thấp nhỏ vào ban ngày nhưng mỗi khi đêm xuống lại tự vươn cao lên chạm trời để che chở cho người dân Basotho khỏi mọi kẻ thù.
Cao nguyên Thaba Bosiu có vai trò gì trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Basotho?
Trong vũ trụ quan của người Basotho, con người cầu nguyện với Đấng Tối Cao Molimo thông qua sự chuyển cầu của chư vị Tổ tiên (Balimo). Vì đỉnh Thaba Bosiu là nơi an táng Quốc tổ lập quốc Moshoeshoe I (mất năm 1870) cùng các vị Quốc vương kế vị (như Moshoeshoe II) và hơn 30 đại tù trưởng, ngọn núi được tôn kính là Thánh sơn Tổ tiên tối cao của toàn Vương quốc Lesotho.
Vì sao Thaba Bosiu được mệnh danh là pháo đài núi chưa bao giờ thất thủ?
Nhờ địa hình cao nguyên đá sa thạch có vách đá dựng đứng bao quanh chỉ có sáu lối mòn hẹp dẫn lên đỉnh cùng nguồn nước suối tự nhiên trên núi và tài thao lược của Quốc vương Moshoeshoe I, Thaba Bosiu đã đánh bại mọi cuộc vây hãm của quân Matabele (1831), quân Anh (1852) và quân Boer (1865, 1868) mà chưa một lần bị ngoại xâm chiếm được đỉnh núi.
Vì sao du khách tuyệt đối không được nhặt mang đá hay đất từ trên đỉnh Thaba Bosiu về làm kỷ niệm?
Theo luật tục tâm linh ngàn đời của người Basotho và quy định bảo tồn di tích quốc gia, mỗi viên đá và nắm đất trên đỉnh Thaba Bosiu đều thấm đẫm linh hồn của tổ tiên Balimo. Người dân tin rằng ai tự ý lấy đá khỏi núi sẽ gặp sự bất an cho đến khi phải mang viên đá ấy trả lại tận nơi.
Ngọn núi nhọn nằm ngay cạnh Thaba Bosiu có mối liên hệ gì với lá Quốc kỳ của Vương quốc Lesotho?
Đứng ngay sát phía đông nam của cao nguyên Thaba Bosiu là đỉnh núi đá hình chóp nón đối xứng mang tên Qiloane. Chính hình dáng của ngọn núi Qiloane này đã trở thành nguyên mẫu để người Basotho đan chiếc nón truyền thống Mokorotlo, biểu tượng quốc gia in ở chính giữa lá Quốc kỳ Lesotho.
Sự kiện hành hương lớn nhất hằng năm hướng về Cao nguyên thiêng Thaba Bosiu là gì?
Đó là cuộc hành hương đi bộ lịch sử Moshoeshoe Walk diễn ra vào đầu tháng 3 hằng năm (kết thúc đúng vào dịp Quốc lễ Ngày Moshoeshoe 11 tháng 3), khi hàng trăm người dân, thành viên Hoàng gia và du khách đi bộ 116 km qua núi đồi từ Menkhoaneng (nơi sinh của Vua Moshoeshoe I) về tới đỉnh Thaba Bosiu để tưởng niệm công ơn lập quốc của tổ tiên.