Nằm vắt ngang trên một mũi đồi đá cao ráo vươn ra giữa khu rừng thông Motithang và thung lũng trung tâm thủ đô Thimphu ở độ cao khoảng 2.400 mét, Chùa cổ Changangkha Lhakhang hiện lên với những bức tường đá trát vôi trắng dày dặn, dải sơn đỏ sẫm dưới mái và hàng kinh luân đồng mạ vàng lấp lánh dưới nắng sớm. Được khởi dựng từ thế kỷ 12 bởi Lạt ma Nyima (con trai của Tổ sư Phajo Drugom Zhigpo, bậc khai sơn dòng Drukpa Kagyu cũng là người lập nên Tu viện Tango ở đầu bắc thung lũng), đây là một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất còn tồn tại nguyên vẹn tại thủ đô Bhutan, có trước khi Pháo đài Tashichho Dzong hình thành tới hơn bốn trăm năm.
Bước lên những bậc đá cao dẫn vào sân chùa Changangkha vào bất kỳ buổi sáng nào trong tuần, du khách cũng sẽ bắt gặp một khung cảnh vô cùng ấm áp và thiêng liêng của đời sống Phật giáo Bhutan: những đôi vợ chồng trẻ nâng niu đứa con sơ sinh mới vài ngày hoặc vài tuần tuổi bọc trong tấm khăn dệt thổ cẩm mềm mại, thành kính bước vào điện thờ để xin vị Lạt ma ban phước lành từ ngài Hộ pháp bảo hộ trẻ thơ và xin đặt tên cho bé.
ITôn Tượng Quán Thế Âm Mười Một Diện Tọa Thiền (Chenrezig Chuchigzhel) Và Vị Hộ Pháp Bảo Hộ Trẻ Thơ Thimphu
Tại trung tâm chánh điện cổ kính của Chùa Changangkha Lhakhang ngự trị pho tượng đồng mạ vàng vô giá có từ nhiều thế kỷ trước: tôn tượng Đức Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát Mười Một Diện Nghìn Tay (tiếng Tạng và tiếng Dzongkha gọi là Chenrezig Chuchigzhel, tương ứng với hình tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm trong Chú Đại Bi của Phật giáo Bắc truyền Việt Nam). Điểm đặc biệt làm nên sự độc bản của pho tượng tại Changangkha là trong khi hầu hết các tôn tượng Quán Thế Âm Mười Một Diện ở vùng Hy Mã Lạp Sơn đều được tạc trong tư thế đứng thẳng để cứu độ chúng sinh, thì tôn tượng Đức Chenrezig tại Changangkha lại ngự trong tư thế tọa thiền kiết già vô cùng uy nghiêm và tĩnh tại. Mười một gương mặt của Ngài xếp thành tầng tháp nhìn thấu suốt mười phương pháp giới, trên đỉnh cùng là diện mạo của Đức Phật A Di Đà, còn những cánh tay từ bi xòe ra như đóa sen vàng.
Hai bên tôn tượng Đức Quán Thế Âm trong chánh điện còn phụng thờ tôn tượng Đức Bản Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, Đại sư Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) và bậc thống nhất đất nước Zhabdrung Ngawang Namgyal. Đặc biệt, trong tâm thức của mọi gia đình sinh sống tại thủ đô Thimphu, ngôi điện hộ pháp (Gonkhang) của chùa Changangkha là nơi ngự trị của Đức Mã Đầu Minh Vương (Tamdrin) và vị hộ pháp bản địa Genyen Domtsangpa (Ap Domtsang). Theo tín ngưỡng truyền thống Bhutan, mỗi thung lũng đều có một vị thần hộ pháp địa phương nhận giới quy y Phật pháp để bảo vệ cư dân sinh ra trên mảnh đất ấy, và ngài Genyen Domtsangpa cùng bổn tôn Tamdrin tại chùa Changangkha chính là vị thần đỡ đầu tâm linh (Kye-lha) của tất cả những đứa trẻ chào đời tại thung lũng Thimphu (đặc biệt là các bé sinh tại Bệnh viện Quốc gia Jigme Dorji Wangchuck nằm ngay dưới chân đồi).
Khi một em bé mới chào đời tại Thimphu, việc đầu tiên cha mẹ và ông bà làm khi đưa bé rời bệnh viện là bế thẳng lên chùa Changangkha Lhakhang: vị sư trụ trì sẽ tụng chú cầu an, dùng thanh dao kim cương Phurba thiêng bằng sắt và ngà voi chạm nhẹ lên đỉnh đầu em bé để cắt đứt mọi vía xấu, bệnh tật và tà chướng, buộc sợi chỉ ngũ sắc hộ mệnh vào cổ tay bé, rồi gieo xúc xắc ngà để chọn cho bé một cái tên truyền thống cát tường. Chính vì tục lệ tám trăm năm này mà rất nhiều người con sinh ra tại Thimphu mang tên là Tandin (đặt theo hồng danh bổn tôn Tamdrin) hoặc Dechen (Đại Lạc).
Theo giáo nghĩa Đại thừa trong Bát Nhã Tâm Kinh và mật điển Quán Thế Âm, mười một gương mặt của Đức Chenrezig Chuchigzhel bắt nguồn từ bi nguyện sâu thẳm: khi nhìn thấy chúng sinh trầm luân trong biển khổ không dứt, đầu của Bồ Tát từng vỡ ra làm mười mảnh vì thương xót, và Đức Phật A Di Đà đã gia trì ghép mười mảnh ấy thành mười gương mặt (gồm các tướng hiền hòa, tướng uy nghiêm và tướng phẫn nộ) cùng gương mặt của chính Phật A Di Đà ở tầng thứ mười một. Tư thế tọa thiền của tôn tượng tại Changangkha nhắc nhở người hành hương rằng lòng từ bi cứu khổ rộng lớn của nghìn cánh tay phải luôn bắt nguồn từ một nội tâm thiền định vững chãi, không xao động trước sóng gió cuộc đời.
Sử liệu cổ của dòng Drukpa Kagyu ghi nhận rằng vào đầu thế kỷ 13, khi Tổ sư Phajo Drugom Zhigpo (1184 tới 1251) từ Tây Tạng sang truyền pháp tại miền tây Bhutan, ngài cùng phối ngẫu tâm linh là bà Khando Sonam Peldon đã nhận ra mũi đồi đá Changangkha nằm giữa thung lũng Thimphu là một địa huyệt cát tường có hình dáng như một bảo cái che chở cho cả vùng đất. Ngài đã chọn nơi đây làm điểm tọa thiền, và sau đó người con trai của ngài là Lạt ma Nyima (một trong những vị vương tử truyền thừa đầu tiên của dòng họ Phajo) đã chính thức khởi dựng ngôi chùa Changangkha Lhakhang trên đỉnh đồi vào khoảng thế kỷ 12 tới đầu thế kỷ 13.
Trải qua hơn tám thế kỷ tồn tại, Changangkha Lhakhang luôn được các đời Nhiếp chính vương (Druk Desi) và các vị Pháp vương (Je Khenpo) trân trọng gìn giữ. Vào giai đoạn 1998 tới 1999, Chính phủ Hoàng gia Bhutan đã tiến hành đợt trùng tu bảo tồn quy mô lớn đối với ngôi cổ tự này, gia cố lại các bức tường đá cổ, phục chế bích họa và đúc mới hệ thống kinh luân đồng mạ vàng bao quanh sân chùa.
Nhiều người khi thấy cha mẹ người Bhutan đưa con lên chùa Changangkha để gieo xúc xắc xin tên thường hiểu lầm đó là một tục bói toán dân gian ngẫu nhiên. Trong truyền thống Phật giáo Bhutan, các cái tên tại chùa đều được vị Lạt ma tuyển chọn từ kho từ vựng kinh điển Phật pháp (mang ý nghĩa về trí tuệ, từ bi, công đức, trường thọ như Tandin, Pema, Dorji, Tshering, Dechen, Sonam) và việc gieo hạt xúc xắc sau khi trì chú là nghi thức thỉnh ý nguyện gia trì của Đức Quán Thế Âm và ngài Hộ pháp để chọn ra pháp danh phù hợp nhất với nhân duyên của đứa trẻ.
IIHơn Tám Thế Kỷ Từ Thời Tổ Sư Phajo Drugom Zhigpo Và Lạt Ma Nyima Tới Biểu Tượng Di Sản Giữa Lòng Thủ Đô
Nếu nhìn vào dòng chảy lịch sử của thung lũng Thimphu, trước thế kỷ 17 khi đức Zhabdrung Ngawang Namgyal thống nhất đất nước và xây dựng các đại pháo đài như Simtokha Dzong hay Tashichho Dzong, toàn bộ thung lũng mới chỉ có những xóm làng nông nghiệp rải rác bên bờ sông Wang Chhu và một vài ngôi tự viện cổ nằm trên các sườn đồi cao. Trong số đó, Changangkha Lhakhang (cùng với Dechen Phodrang ở phía bắc) chính là hạt nhân văn hóa sớm nhất đã định hình đời sống tín ngưỡng của cư dân bản địa suốt từ thời trung đại.
Qua hàng trăm năm, khi Thimphu từ một thung lũng lúa đỏ trở thành thủ đô vĩnh viễn của Vương quốc Bhutan vào thập niên 1950 và 1960, ngôi chùa nhỏ trên đỉnh đồi Changangkha vẫn đứng yên bình như một người mẹ hiền nhìn xuống những mái nhà mới mọc lên quanh chân đồi.
- Thế kỷ 12 tới đầu thế kỷ 13Tổ sư Phajo Drugom Zhigpo chọn đất và Lạt ma Nyima khởi dựng Chùa Changangkha LhakhangBậc khai sơn dòng Drukpa Kagyu tại Bhutan nhận diện địa huyệt trên mũi đồi đá Thimphu, và con trai ngài là Lạt ma Nyima xây dựng ngôi chùa thờ Đức Quán Thế Âm Mười Một Diện.
- Thế kỷ 17 tới thế kỷ 19Lưu giữ bộ Đại tạng kinh Kangyur viết bằng mực vàng và củng cố điện Hộ phápCác thế hệ chư tăng bổ sung kho tàng kinh văn cổ chép tay bằng bụi vàng ròng trên giấy đen truyền thống và hoàn thiện nghi quỹ thờ Hộ pháp Tamdrin cùng Genyen Domtsangpa.
- Thập niên 1960 tới 1970Trở thành trung tâm cầu an cho các gia đình khi Thimphu phát triển thành thủ đô hiện đạiCùng với sự ra đời của Bệnh viện Quốc gia Jigme Dorji Wangchuck ngay dưới chân đồi phía nam, truyền thống đưa trẻ sơ sinh lên chùa Changangkha xin phước lành càng trở nên gắn bó mật thiết với mọi cư dân thủ đô.
- Năm 1998 tới 1999Đại trùng tu bảo tồn di tích lịch sử cấp quốc giaChính phủ Hoàng gia Bhutan tiến hành trùng tu toàn diện mái chùa, tường đá trắng, bảo tháp ngoài sân và hệ thống kinh luân đồng mạ vàng nhân kỷ niệm 25 năm đăng quang của Quốc vương đời thứ tư.
Bộ kinh Kangyur chép tay bằng mực vàng ròng trên giấy đen cổ xưa. Một trong những bảo vật quốc gia ít người biết được lưu giữ cẩn mật bên trong hậu điện của Chùa cổ Changangkha Lhakhang là bộ Đại tạng kinh Kangyur cổ có kích thước lớn hơn hẳn các bản kinh in mộc bản thông thường: từng trang giấy được làm thủ công từ vỏ cây daphne bản địa nhuộm chàm đen bóng để chống mối mọt qua hàng trăm năm, và trên nền giấy đen ấy, các bậc thư pháp gia thời xưa đã dùng bụi vàng thật và bạc nguyên chất nghiền mịn để chép lại từng lời dạy của Đức Phật.
IIIKiến Trúc Cổ Tự Dáng Pháo Đài Trắng, Hàng Kinh Luân Khắc Đá Phiến Và Sân Ngắm Toàn Cảnh Thung Lũng Thimphu
Do được xây dựng trên một sống đồi đá hẹp có ba mặt dốc đứng nhìn xuống thung lũng, kiến trúc của Chùa cổ Changangkha Lhakhang mang dáng dấp của một tiểu pháo đài (dzong thu nhỏ) hai tầng vô cùng kiên cố. Để lên tới cổng chùa, khách hành hương bước lên một cầu thang đá dài uốn lượn theo sườn đồi, hai bên treo đầy cờ phướn cầu nguyện và đi ngang qua những ngôi bảo tháp trắng nhỏ đứng canh gác trên triền núi.
Bước qua cổng gỗ dày nặng vào bên trong là khoảng sân lát đá phiến bao quanh ngôi chánh điện trung tâm. Dọc theo các bức tường đá trắng của vòng hành lang đi nhiễu (kora) là hàng chục hốc tường ốp những tấm đá phiến đen chạm khắc nổi hình ảnh chư Phật, Tổ sư dòng Kagyu và chữ chú Om Mani Padme Hum sơn màu rực rỡ, xen kẽ với những dãy kinh luân bằng đồng và da thuộc cao lớn.
Khối kiến trúc trung tâm xây bằng đá tảng trát vôi trắng hơi nghiêng vào trong để chống động đất, phía trên chạy dải sơn đỏ sẫm (khemar) gắn gương đồng hộ pháp và lợp mái truyền thống.
Không gian thâm nghiêm bên trong chánh điện thắp sáng bằng hàng trăm ngọn đèn bơ vàng ấm, tôn trí pho tượng cổ Đức Chenrezig Chuchigzhel tọa thiền cùng các bức tranh tường vẽ Mạn đà la cổ kính.
Gian điện thiêng nơi lưu giữ các pháp khí bảo hộ, mặt nạ thiêng và thanh dao kim cương Phurba dùng để ban phước lành, trừ tà khí cho các em bé sơ sinh của thủ đô Thimphu.
Vòng tường bao quanh chùa gắn hàng loạt kinh luân lớn nhỏ cùng các bức phù điêu đá chạm khắc tinh xảo, mở ra sân hiên nhìn bao quát xuống khu phố trung tâm Thimphu và Đại tượng Phật Dordenma ở phía xa.
| Hạng mục | Thông số lịch sử và kiến trúc | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Niên đại khởi lập | Thế kỷ 12 (khoảng thập niên 1200, đại trùng tu năm 1998 tới 1999) | Biên niên sử Phật giáo Bhutan, Wikidata Q5071770 |
| Người sáng lập | Lạt ma Nyima (con trai của Tổ sư dòng Drukpa Kagyu Phajo Drugom Zhigpo) | Lịch sử truyền thừa dòng Drukpa Kagyu tại Bhutan |
| Pháp bảo tiêu biểu | Tượng cổ Quán Thế Âm 11 diện tọa thiền và bộ Đại tạng kinh Kangyur viết bằng mực vàng | Cục Văn hóa và Di sản Vương quốc Bhutan |
| Độ cao thực địa | Khoảng 2.400 mét so với mực nước biển, trên mũi đồi đá giữa Motithang và Chubachu | Bản đồ địa hình Thành phố Thimphu |
| Khoảng cách từ trung tâm | Cách Bảo tháp Tưởng niệm Quốc gia và phố chính Norzin Lam khoảng 1,5 tới 2 km về phía tây bắc | Chính quyền Thành phố Thimphu (Thimphu Thromde) |
IVThế Đất Và Hướng
Đứng trên sân hiên của Chùa cổ Changangkha Lhakhang nhìn ra bốn phía, khách hành hương lập tức hiểu vì sao cách đây tám thế kỷ Tổ sư Phajo Drugom Zhigpo lại chấm chọn mũi đồi này làm nơi lập tự. Trong địa hình thung lũng Thimphu, đây là thế đất thanh long vươn trán, chưởng ốc trung ương (mũi rồng vươn ra nắm giữ trung tâm bồn địa). Phần dưới đây phân tích địa thế thực địa của ngôi chùa theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về lai long và kết huyệt trên sống đồi đá tại tọa độ 27,4756 độ vĩ bắc, 89,6303 độ kinh đông, Chùa cổ Changangkha Lhakhang tọa lạc ngay trên điểm tận cùng của một nhánh sơn mạch dài (sơn lương) chạy từ dãy núi cao rừng thông Motithang và Phajoding ở phía tây vươn thẳng xuống trung tâm thung lũng Thimphu. Trong phép xem mạch núi cổ truyền, một dải đồi đá vươn dài từ dãy núi mẹ (Thiếu Tổ Sơn) ra giữa vùng đất bằng phẳng rồi đột ngột dừng lại và nhô cao thành một mỏm đá phẳng ở đầu mũi gọi là thế Huyền Vũ thùy đầu hoặc Long đầu kết huyệt: toàn bộ sinh khí của dãy núi phía tây đều dồn tụ về điểm đầu mũi đá này trước khi dừng lại trước thung lũng sông Wang Chhu.
Xét về tọa hướng và tầm nhìn minh đường, ngôi chùa nằm theo trục tọa Tây Bắc hướng Đông Nam, lưng tựa vào sống núi Motithang vững chãi, còn mặt trước nhìn bao quát xuống toàn bộ khu vực trung tâm và phía nam thủ đô Thimphu. Ngay dưới chân đồi phía nam là dòng suối Chubachu chảy từ núi tây xuống hợp lưu với dòng sông Wang Chhu ở phía đông, tạo thành thế lưỡng thủy giao nha (hai dòng nước ôm lấy chân đồi). Nhìn thẳng về phía nam và đông nam từ sân chùa là Bảo tháp Tưởng niệm Quốc gia ở tầm gần và Đại tượng Phật Dordenma trên đỉnh đồi Kuensel Phodrang ở tầm xa. Thế đất cao ráo đón trọn ánh nắng hướng Đông Nam ấm áp rất tương hợp với trường năng lượng sinh sôi, bảo hộ sinh mệnh cho trẻ sơ sinh và các bà mẹ.
VLễ Đặt Tên Trẻ Sơ Sinh Hằng Ngày Và Đại Lễ Múa Mặt Nạ Changangkha Tshechu Tháng Chín
Bên cạnh nghi thức đón tiếp các gia đình đưa trẻ sơ sinh đến cầu an và xin đặt tên diễn ra đều đặn mỗi ngày trong năm, Chùa cổ Changangkha Lhakhang còn có những ngày đại lễ truyền thống thu hút đông đảo người dân thủ đô Thimphu lên đồi dự hội. Bảng dưới đây tổng hợp các kỳ lễ tiết chính tại chùa.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết | Nghi thức và sinh hoạt tại Chùa cổ Changangkha Lhakhang |
|---|---|---|---|
| Các buổi sáng hằng ngày quanh năm | Hằng ngày | Nghi thức Ban phước lành và Đặt tên cho trẻ sơ sinh | Các gia đình tại Thimphu bế con mới sinh lên chùa dâng khăn khadar, đèn bơ và sữa; vị Lạt ma dùng dao kim cương Phurba ban phước lành của Hộ pháp Tamdrin và gieo xúc xắc chọn tên cát tường cho bé. |
| Giữa tháng Chín âm lịch (khoảng 3 ngày) | Lịch Bhutan (thường rơi vào tháng 10 hoặc tháng 11 dương lịch) | Lễ hội Changangkha Dromche và Tshechu mùa thu | Chư tăng cử hành đại đàn cúng dường Hộ pháp Genyen Domtsangpa và Tamdrin, biểu diễn các điệu múa mặt nạ thiêng trên sân đồi đá và ban phước trường thọ cho người dân khu vực trung tâm Thimphu. |
| Rằm tháng Tư (Saga Dawa) và 22 tháng Chín (Lhabab Duechen) | Lịch Bhutan | Đại lễ Phật Đản Thành Đạo và Ngày Đức Phật từ cõi trời trở về | Hàng nghìn người dân Thimphu (đặc biệt là những người mang tên Tandin được đặt tên tại chùa lúc nhỏ) lên chùa đi nhiễu, xoay kinh luân và thắp đèn bơ tri ân Đức Quán Thế Âm cùng Hộ pháp bản mệnh. |
| Mồng 8, Rằm và 30 hằng tháng | Lịch Bhutan | Khóa lễ tụng kinh Quán Thế Âm (Nyungne) và Hộ pháp | Các cụ già và cư sĩ tập trung tại sân chùa trì tụng vạn biến chú Om Mani Padme Hum, lễ lạy trước tôn tượng Đức Chenrezig Mười Một Diện và cầu nguyện bình an cho con cháu. |
Sợi dây gắn kết trọn đời của những người con Thimphu với ngôi chùa trên đồi. Tại thủ đô Thimphu, mối liên hệ giữa một con người với Chùa cổ Changangkha Lhakhang không dừng lại ở ngày lễ đặt tên lúc mới lọt lòng. Khi đứa trẻ lớn lên chuẩn bị bước vào kỳ thi quan trọng, khi lập gia đình, khi đi học xa ở nước ngoài hay khi về già, người dân Thimphu vẫn luôn quay trở lại leo lên những bậc đá của chùa Changangkha để thắp một ngọn đèn bơ trước ngài Hộ pháp bản mệnh của mình, như tìm về ngôi nhà tinh thần đầu tiên của cuộc đời.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đồi Changangkha, phía trên khu Motithang và Chubachu, trung tâm thành phố Thimphu
- Đường tới
- Chùa cổ Changangkha Lhakhang nằm trên mũi đồi đá ngay phía trên đường Chhophel Lam (giữa khu vực Motithang ở phía tây và khu Chubachu ở phía đông), thuộc trung tâm thành phố Thimphu. Từ khu vực phố chính Norzin Lam hoặc Bảo tháp Tưởng niệm Quốc gia, quý vị đi taxi chỉ mất khoảng 5 đến 7 phút (khoảng 1,5 đến 2 km) lên tới bãi đỗ xe dưới chân cầu thang đá của chùa, hoặc đi bộ leo dốc từ trung tâm thành phố lên đồi mất khoảng 20 đến 25 phút.
- Toạ độ
- 27.4756, 89.6303
Chùa cổ Changangkha Lhakhang là nơi diễn ra các nghi lễ cầu an rất thiêng liêng cho trẻ sơ sinh và các bà mẹ vừa sinh con, vì vậy khi đến viếng chùa, xin quý vị đi nhẹ nói khẽ, nhường lối ưu tiên cho các gia đình đang bế em bé nhỏ. Luôn đi bộ quanh chùa và xoay dãy kinh luân theo đúng chiều kim đồng hồ. Khi bước vào bên trong chánh điện thờ Đức Quán Thế Âm Mười Một Diện, quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo (áo có cổ và tay dài, quần dài hoặc váy dài qua mắt cá chân), tháo giày dép và mũ nón để bên ngoài, và tuyệt đối không chụp ảnh hay quay phim bên trong nội điện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa cổ Changangkha Lhakhang, Thimphu
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa cổ Changangkha Lhakhang được xây dựng từ thế kỷ nào và do ai sáng lập?
Chùa cổ Changangkha Lhakhang được xây dựng từ thế kỷ 12 (khoảng thập niên 1200) bởi Lạt ma Nyima, con trai của Tổ sư Phajo Drugom Zhigpo (1184 tới 1251, bậc khai sơn truyền thống Drukpa Kagyu tại Bhutan). Đây là một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất còn tồn tại tại thung lũng Thimphu.
Pho tượng chính bên trong Chùa Changangkha Lhakhang có điểm gì đặc biệt?
Tâm điểm của chánh điện là pho tượng cổ bằng đồng mạ vàng khắc họa Đức Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát Mười Một Diện Nghìn Tay (Chenrezig Chuchigzhel). Điểm hiếm có của pho tượng này là Đức Quán Thế Âm Mười Một Diện được tạc trong tư thế ngồi kiết già tọa thiền thay vì tư thế đứng thẳng thường thấy ở các ngôi chùa khác.
Vì sao Chùa Changangkha Lhakhang được gọi là ngôi chùa bảo hộ trẻ sơ sinh của Thimphu?
Theo truyền thống tâm linh tại Thimphu, vị bổn tôn Tamdrin (Mã Đầu Minh Vương) và vị hộ pháp bản địa Genyen Domtsangpa ngự tại chùa Changangkha là thần hộ mệnh (Kye-lha) của tất cả những đứa trẻ sinh ra trong thung lũng Thimphu. Mọi gia đình khi có con mới chào đời đều bế bé lên chùa để nhận lễ ban phước bằng dao kim cương Phurba và xin vị Lạt ma gieo xúc xắc đặt tên cát tường cho bé.
Vì sao rất nhiều người dân sinh ra tại Thimphu có tên là Tandin?
Chữ Tandin (hoặc Tamdrin) là hồng danh tiếng Dzongkha của Đức Mã Đầu Minh Vương (Hayagriva), vị bổn tôn hộ pháp tại Chùa Changangkha Lhakhang. Vì phần lớn trẻ em sinh ra tại Thimphu đều được cha mẹ đưa lên ngôi chùa này để xin đặt tên sau khi sinh, tên gọi Tandin đã trở thành một trong những cái tên phổ biến và mang nhiều phước lành nhất của người dân thủ đô.
Ngoài tượng Phật cổ, Chùa Changangkha Lhakhang còn lưu giữ bảo vật kinh điển nào?
Bên trong chùa hiện còn lưu giữ bộ Đại tạng kinh Kangyur cổ có khổ giấy lớn hơn thông thường, được các bậc thư pháp gia thời xưa chép tay hoàn toàn bằng mực pha từ bụi vàng ròng và bạc thật trên nền giấy thủ công nhuộm đen.