Tại quảng trường Alun-Alun Simpang Enam thuộc khu phố cổ Kauman, phường Bintoro, huyện Demak, tỉnh Trung Java, cách thành phố cảng Semarang khoảng hai mươi sáu cây số về phía đông bắc, du khách tìm về cội nguồn lịch sử Hồi giáo Đông Nam Á sẽ không bắt gặp những mái vòm củ hành lộng lẫy kiểu Ba Tư hay Ả Rập. Thay vào đó, vươn cao uy nghiêm giữa khoảng sân rộng là một tòa đại điện có bộ mái hình chóp tứ giác xếp chồng ba tầng ngói gỗ tếch (kiểu mái Tajug cổ truyền của người Java) thoải rộng xuống hàng hiên tám cột chạm trổ tinh xảo, gợi liên tưởng gần gũi tới những ngôi đình làng và đền tháp cổ thời tiền Hồi giáo.
Đó là Đại thánh đường Demak (tiếng Indonesia: Masjid Agung Demak), một trong những ngôi thánh đường cổ kính và có tầm ảnh hưởng sâu rộng hàng đầu tại Indonesia, gắn liền với sự ra đời của Vương quốc Hồi giáo Demak (vương triều Hồi giáo đầu tiên trên đảo Java) vào cuối thế kỷ 15. Tương truyền do chính Hội đồng Chín Vị Thánh (Wali Songo) cùng vị quốc vương đầu tiên là Raden Patah chung tay dựng nên vào khoảng năm 1479, Đại thánh đường Demak đã trở thành hình mẫu kiến trúc chuẩn mực cho hàng trăm ngôi thánh đường cổ khắp quần đảo Mã Lai và Indonesia suốt bốn thế kỷ sau đó, kết nối mạch nguồn văn hóa khoan dung với Thánh đường Menara Kudus kế cận và dẫn tới quy mô hiện đại của Thánh đường Istiqlal tại thủ đô Jakarta.
IHội Đồng Chín Vị Thánh Wali Songo, Triết Lý Mái Ba Tầng Iman - Islam - Ihsan Và Cột Gỗ Ghép Soko Tatal
Đại thánh đường Demak là nơi thờ phượng Allah Độc Nhất theo truyền thống Hồi giáo Sunni (trường phái luật học Shafi'i), đồng thời là thánh địa tưởng niệm công đức hoằng hóa của Wali Songo (Chín Vị Thánh Hiền nhân đã truyền bá đạo Hồi một cách hòa bình, uyển chuyển qua văn hóa, âm nhạc Gamelan, rối bóng Wayang Kulit và kiến trúc bản địa trên đảo Java vào thế kỷ 15 và 16). Trong tâm thức của hàng chục triệu tín đồ Hồi giáo Indonesia, Demak được tôn xưng là Kota Wali (Thành phố của Chín Vị Thánh), nơi hội đồng Wali Songo từng thường xuyên nhóm họp để bàn việc truyền đạo, định hướng chính sự cho vương triều Demak và giải đáp các vấn đề giáo luật.
Điểm cốt lõi làm nên giá trị tâm linh và triết học của Đại thánh đường Demak là cách các vị thánh Wali Songo chuyển dịch giáo lý Hồi giáo vào trong ngôn ngữ kiến trúc bản địa Java. Thay vì áp đặt kiểu mái vòm Trung Đông xa lạ với cư dân địa phương vốn quen thuộc với văn hóa Ấn Độ giáo và Phật giáo thời Majapahit, các ngài đã sử dụng bộ mái chóp ba tầng chồng diêm (Atap Tajug Tumpang Tiga) để giảng giải ba cấp độ tu dưỡng trọn vẹn của người tín đồ theo Hadith của Nhà tiên tri Muhammad:
Tầng mái thứ nhất (tầng dưới cùng rộng lớn nhất) tượng trưng cho Iman (Đức tin chân chính nơi Allah, các Thiên thần, Kinh điển, các Sứ giả, Ngày Phán xét và Thiên định); tầng mái thứ hai ở giữa tượng trưng cho Islam (Sự thực hành năm trụ cột lễ đạo trong đời sống hàng ngày); và tầng mái thứ ba cao nhất thu nhỏ dần về đỉnh chóp tượng trưng cho Ihsan (Cảnh giới đạo đức và tâm linh thuần khiết nhất: thờ phượng Allah với tâm thế như đang trực tiếp nhìn thấy Ngài, hoặc luôn ý thức rằng Ngài hằng nhìn thấy mọi ý niệm của mình). Trên đỉnh cao nhất của mái đặt chóp trang trí Mustoko (Mustaka), biểu trưng cho sự hợp nhất quy hướng về Thượng Đế Độc Nhất (Tawhid).
Nằm ngay trung tâm đại sảnh cầu nguyện của thánh đường là bốn cột trụ gỗ tếch khổng lồ gọi là Soko Guru (hay Saka Guru, bốn cột trụ cái chống đỡ toàn bộ tải trọng của bộ mái ba tầng), tương truyền do bốn vị thánh trụ cột trong hàng Wali Songo trực tiếp đảm nhận chế tác và dựng lên: cột phía tây bắc do Sunan Bonang dựng, cột phía tây nam do Sunan Gunung Jati dựng, cột phía đông nam do Sunan Ampel dựng, và cột phía đông bắc do vị thánh gắn bó sâu sắc nhất với văn hóa dân gian Java là Sunan Kalijaga (Raden Said) dựng.
Truyền thuyết giáo hóa nổi tiếng nhất tại Demak gắn liền với cây cột thứ tư ở góc đông bắc của thánh Sunan Kalijaga mang tên Soko Tatal (Cột Dăm Gỗ). Tương truyền, khi giờ lành dựng cột (trước lễ cầu nguyện ngày thứ Sáu đầu tiên) đã cận kề mà thân gỗ của Sunan Kalijaga vẫn chưa đủ chiều dài theo quy định, ngài đã bình tĩnh thu gom toàn bộ những mảnh vụn gỗ, dăm bào (trong tiếng Java gọi là tatal) còn thừa lại từ việc đẽo ba cây cột của các vị thánh kia, dùng dây buộc chặt và cầu nguyện để kết hợp chúng thành một cây cột trụ tròn trịa, rắn chắc không kém gì gỗ nguyên khối. Hình ảnh cột Soko Tatal (ghép từ muôn mảnh gỗ vụn nhỏ bé thành đại trụ nâng đỡ mái thánh đường) đã trở thành bài học sống động của Wali Songo về Ukhuwah Islamiyah và Gotong Royong: sức mạnh của cộng đồng và quốc gia được kết tinh từ sự đoàn kết chặt chẽ của những con người bình dị nhất.
Về niên đại khởi dựng chính xác của Đại thánh đường Demak, các nhà sử học và khảo cổ học dựa vào một mật mã niên đại bằng hình ảnh (trong truyền thống văn hóa Java gọi là Condrosengkolo hay Sengkalan Memet) được chạm nổi ngay bên trong hốc tường cầu nguyện Mihrab. Bức phù điêu ấy khắc họa hình một con rùa nước (Bulus) với đầy đủ một cái đầu, bốn chân, thân mình tròn lớn và một cái đuôi. Theo quy tắc giải mã số học cổ truyền Java: cái đầu tượng trưng cho số 1, bốn bàn chân tượng trưng cho số 4, thân rùa tròn rỗng tượng trưng cho số 0, và cái đuôi tượng trưng cho số 1; đọc xuôi thành năm 1401 lịch Saka (tương đương với năm 1479 Công nguyên, còn đọc theo câu chữ Java là Sirno Ilang Kertaning Bumi ứng với năm 1400 Saka tức 1478 CN, thời điểm chuyển giao quyền lực từ vương triều Majapahit sang Vương quốc Hồi giáo Demak).
Một nhóm chứng tích lịch sử quan trọng khác ngay trên tường mặt tiền và tường nội điện của Đại thánh đường Demak là bộ sưu tập 65 đĩa gốm sứ cổ và các mảng gạch đất nung chạm khắc hoa văn Majapahit (Majapahit Terracotta), cùng với tám cột gỗ Soko Majapahit chống đỡ mái hiên phía trước (Serambi). Theo biên niên sử Babad Tanah Jawi, vị quốc vương đầu tiên của Demak là Raden Patah (Panembahan Jimbun) vốn là con trai của vị vua cuối cùng triều Majapahit là Brawijaya V với một bà phi người Hoa theo đạo Hồi. Khi thành lập Vương quốc Demak, Raden Patah đã rước tám cây cột gỗ chạm hoa văn từ hoàng cung Majapahit cũ về đặt trang trọng tại tiền sảnh Đại thánh đường Demak, còn các đĩa sứ xanh trắng (tương truyền là quà tặng từ quê hương mẹ ông và các thương thuyền đường biển gắn với thời kỳ Chùa Sam Poo Kong ở Semarang) được gắn lên tường gạch như gạch nối hòa bình giữa di sản tiền nhân và đức tin mới.
Khi bước vào tham quan bên trong Đại thánh đường Demak ngày nay, nhiều du khách nhìn lên bốn cây cột trụ Soko Guru cao hơn mười sáu mét và nghĩ rằng đó vẫn là bốn thân gỗ nguyên bản từ năm 1479 đang trực tiếp chịu lực. Thực tế, trải qua hơn bốn thế kỷ mưa nắng và mối mọt, trong đợt trùng tu kỹ thuật lớn vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho bộ mái nặng hàng chục tấn, các bản gốc của cột gỗ ghép Soko Tatal và các mảnh gỗ cổ nguyên thủy từ thế kỷ 15 đã được tháo xuống đưa vào bảo quản trang trọng trong Bảo tàng Đại thánh đường Demak nằm ngay bên góc bắc khuôn viên (cùng với cánh Cửa Sấm Sét Lawang Bledeg gốc), còn bốn cột Soko Guru đứng trong chánh điện hiện nay là các cột gỗ tếch lớn đã được bọc ván gia cố theo đúng kích thước cổ.
IIHơn Năm Trăm Bốn Mươi Năm Từ Kinh Đô Hồi Giáo Đầu Tiên Của Đảo Java Tới Di Sản Quốc Gia Indonesia
Từ một học xá Hồi giáo nhỏ (Pesantren Glagahwangi) do thánh Sunan Ampel và học trò là Raden Patah mở giữa vùng đầm lầy cỏ thơm Bintoro vào thập niên 1470, Đại thánh đường Demak đã vươn lên thành trung tâm quyền lực tinh thần của toàn đảo Java trước khi được gìn giữ như bảo vật kiến trúc quốc gia.
- Khoảng năm 1466 tới 1477Khai mở vùng đất Bintoro và dựng học xá Hồi giáo GlagahwangiTheo lời chỉ dẫn của bậc thầy Sunan Ampel (từ Surabaya), Raden Patah tìm tới vùng đất có cỏ thơm Glagahwangi tại Bintoro (Demak) mở trường dạy giáo lý Hồi giáo và dựng ngôi nhà nguyện đầu tiên vào khoảng năm 1466 tới 1477.
- Năm 1479 (năm 1401 lịch Saka)Hội đồng Wali Songo và Raden Patah khánh thành Đại thánh đường DemakKhi Vương quốc Hồi giáo Demak chính thức xác lập, Chín Vị Thánh Wali Songo cùng Quốc vương Raden Patah xây dựng hoàn chỉnh Đại thánh đường Demak với 4 cột Soko Guru, mái 3 tầng Tajug và khắc biểu tượng Rùa Bulus (1401 Saka) trong hốc Mihrab.
- Năm 1518 tới 1546Mở rộng dưới triều vua Pati Unus và Sultan TrenggonoDưới triều hai vị quốc vương kế vị là Pati Unus và Sultan Trenggono, Vương quốc Demak mở rộng ảnh hưởng khắp vùng bờ bắc và miền trung Java; khu tiền sảnh Serambi với 8 cột gỗ Soko Majapahit và khu lăng mộ hoàng gia phía sau thánh đường được hoàn thiện.
- Năm 1845 và 1924 tới 1927Gia cố kết cấu gỗ và xây dựng tháp gọi lễ bằng thép đầu thế kỷ 20Các nhiếp chính vùng Demak phối hợp với cơ quan bảo tồn tiến hành gia cố hệ thống kèo mái gỗ tếch, ốp bảo vệ các cột trụ và dựng thêm ngọn tháp gọi lễ (Menara) bằng khung thép cao 22 mét ở góc sân trước vào khoảng thập niên 1920.
- Ngày 21 tháng 3 năm 1987Tổng thống Suharto khánh thành đợt đại trùng tu bảo tồn toàn diệnSau nhiều năm khảo sát và phục chế cẩn trọng của Bộ Giáo dục và Văn hóa Indonesia, Tổng thống Suharto chủ trì lễ khánh thành đại trùng tu Đại thánh đường Demak ngày 21 tháng 3 năm 1987 và mở Bảo tàng lưu giữ các hiện vật gốc thế kỷ 15.
Truyền thuyết Ki Ageng Selo bắt giữ tia sét và cánh Cửa Sấm Sét Lawang Bledeg năm 1466. Một trong những bảo vật nghệ thuật điêu khắc gỗ nổi tiếng nhất của Đại thánh đường Demak là đôi cánh cửa gỗ tếch chạm trổ sơn đỏ mang tên Lawang Bledeg (nghĩa là Cửa Sấm Sét). Theo truyền thuyết dân gian Java gắn với nhân vật Ki Ageng Selo (tổ tiên của các vị vua vương triều Mataram về sau), một hôm khi ông đang cày ruộng dưới trời mưa giông thì có một tia sét hóa hình con rồng lửa lao xuống đánh ông; bằng sức mạnh phi thường, Ki Ageng Selo đã tóm gọn tia sét ấy mang về dâng lên Quốc vương Demak và các vị thánh Wali Songo. Khi tia sét thoát ra làm nổ tung bầu trời, ngài Ki Ageng Selo đã khắc họa lại hình dáng con rồng sấm sét ấy lên đôi cánh cửa gỗ tếch chính của thánh đường, cách điệu thành họa tiết đầu rồng Naga há miệng lộ răng nanh hòa quyện trong những tán lá và ngọn lửa để tuân thủ quy tắc tránh tạc tượng sinh vật thực tả trong Hồi giáo. Bức chạm trên cánh cửa tạo thành câu mật mã niên đại Naga Mulat Salira Wani ứng với năm 1388 lịch Saka (tức năm 1466 Công nguyên).
IIIMái Chóp Ba Tầng Tajug, Bốn Đại Trụ Soko Guru, Tám Cột Soko Majapahit Và Khu Lăng Mộ Hoàng Gia
Kiến trúc của Đại thánh đường Demak được giới nghiên cứu lịch sử kiến trúc thế giới đánh giá là bản mẫu kinh điển của kiến trúc thánh đường truyền thống Java và Đông Nam Á hải đảo. Toàn bộ công trình phân chia rõ ràng thành hai không gian nối tiếp nhau từ đông sang tây: phía trước là khu tiền sảnh mở ba mặt (Serambi) rộng 31 nhân 15 mét dùng làm nơi hội họp cộng đồng, giảng dạy kinh sách và xét xử theo luật đạo; phía trong là đại sảnh cầu nguyện chính hình vuông (Ruang Utama) rộng 29 nhân 29 mét bao bọc kín đáo bởi bốn bức tường gạch dày gắn đĩa sứ cổ và che phủ bởi bộ mái gỗ ba tầng vươn cao hơn hai mươi mét.
Thay cho mái vòm tròn, đại sảnh cầu nguyện được lợp bằng ba tầng mái dốc hình kim tự tháp cụt xếp chồng lên nhau (Atap Tajug Tumpang Tiga) tạo khe thông gió tự nhiên thoát khí nóng nhiệt đới. Toàn bộ mặt mái lợp bằng hàng vạn phiến ngói vảy gỗ tếch (Sirap kayu jati) nâu sẫm, trên đỉnh cao nhất đặt chóp Mustoko bằng kim loại chạm hoa văn.
Giữa lòng đại sảnh cầu nguyện là bốn cây cột gỗ tếch khổng lồ cao hơn 16 mét vươn thẳng lên đỡ tầng mái trên cùng, gắn với tên tuổi bốn vị thánh Sunan Bonang, Sunan Gunung Jati, Sunan Ampel và Sunan Kalijaga (tác giả cột gỗ ghép Soko Tatal ở góc đông bắc). Xung quanh bốn cột chính còn có 12 cột phụ (Soko Rawa) đỡ tầng mái giữa và 36 cột tường đỡ tầng mái dưới.
Không gian hiên mở phía đông có mái hình limas rộng thoáng được nâng đỡ bởi 8 cây cột gỗ tếch chạm khắc hoa văn cổ tinh xảo mang tên Soko Majapahit (kích thước cao khoảng 3,7 mét), vốn là di vật từ hoàng cung đế chế Ấn Độ giáo - Phật giáo Majapahit được vua Raden Patah rước về kinh đô Demak như biểu tượng kế thừa chính thống.
Tại bức tường phía tây của đại sảnh là hốc Mihrab gắn phù điêu Rùa Bulus báo niên đại 1401 Saka (1479 CN), kế bên là tòa giảng đài gỗ chạm thếp vàng Dampar Kencana (vốn là ngai báu của hoàng cung Majapahit được dâng làm bục giảng Khutbah). Dọc các bức tường gắn 65 chiếc đĩa gốm sứ xanh trắng cổ thế kỷ 15 (Piring Campa) và các viên gạch đất nung Majapahit.
Ngay phía sau (phía tây và tây bắc) tòa đại sảnh là khu nghĩa trang hoàng gia tôn nghiêm có mái che, nơi an táng Quốc vương đầu tiên Raden Patah, vua Pati Unus, hoàng hậu và công thần Arya Penangsang. Cách đó chừng 2 km về phía đông nam tại làng Kadilangu là lăng mộ của thánh Sunan Kalijaga; còn trong Bảo tàng góc bắc trưng bày bản gốc Cửa Sấm Sét Lawang Bledeg và lõi cột Soko Tatal.
| Hạng mục | Đặc điểm kỹ thuật và ý nghĩa biểu tượng | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Niên đại khởi lập | Năm 1479 CN (năm 1401 lịch Saka theo phù điêu Rùa Bulus; cửa Lawang Bledeg mang niên đại 1388 Saka tức 1466 CN) | Biên niên sử Babad Tanah Jawi, Wikidata Q3297192 |
| Bình đồ và kích thước | Đại sảnh chính hình vuông 29 x 29 mét; tiền sảnh mở Serambi phía đông rộng 31 x 15 mét | Cơ quan Bảo tồn Di sản Văn hóa Trung Java (BPCB Jawa Tengah) |
| Hệ thống cột gỗ chịu lực | 4 đại trụ Soko Guru ở trung tâm, 12 cột Soko Rawa vòng giữa, 36 cột vòng ngoài và 8 cột Soko Majapahit ở tiền sảnh | Hồ sơ kiến trúc Bảo tàng Đại thánh đường Demak |
| Triết lý bộ mái 3 tầng Tajug | Ba tầng mái ngói gỗ tếch tượng trưng cho Iman (Đức tin), Islam (Thực hành) và Ihsan (Đạo đức tâm linh), đỉnh là Mustoko | Giáo lý truyền thống của Hội đồng Chín Vị Thánh Wali Songo |
| Địa chỉ hành chính | Quảng trường Kauman (Alun-Alun Demak), phường Bintoro, huyện Demak, tỉnh Trung Java | Chính quyền huyện Demak (Pemerintah Kabupaten Demak) |
IVThế Đất Và Hướng
Sự ra đời của kinh đô Bintoro và Đại thánh đường Demak vào thế kỷ 15 gắn liền với một biến đổi địa lý hàng hải đặc biệt của vùng duyên hải phía bắc đảo Java (Pasisir Utara), đồng thời đặt nền móng cho quy thức quy hoạch đô thị truyền thống Java mang tên Catur Gatra Tunggal (Bốn thành tố hợp nhất). Phần dưới đây phân tích địa thế thực địa của công trình theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về lịch sử địa chất biển và tọa độ địa lý tại 6,8944 độ vĩ nam, 110,6375 độ kinh đông, ngày nay huyện Demak nằm sâu trong đất liền cách bờ biển Java khoảng hơn mười cây số, nhưng vào cuối thế kỷ 15 khi các vị thánh Wali Songo và Raden Patah dựng thánh đường, vùng đất Bintoro nằm ngay bên bờ Eo biển Muria (Selat Muria), một eo biển nước nông ngăn cách phần thân chính của đảo Java với hòn đảo núi lửa Gunung Muria (cao 1.602 mét ở phía đông bắc). Chính eo biển kín gió được núi lửa Muria che chắn ở phía bắc và dòng sông Tuntang bồi đắp phù sa ở phía nam đã biến Demak thành một thương cảng tự nhiên trù phú và an toàn, thu hút tàu buôn từ khắp eo biển Malacca, Champa, Trung Hoa và Ấn Độ tới giao thương trước khi phù sa sông lấp đầy eo biển Muria vào thế kỷ 17 và 18 để nối liền đảo Muria vào đất liền.
Xét về quy hoạch không gian Catur Gatra Tunggal và tọa hướng, Đại thánh đường Demak nằm ở vị trí phía Tây của quảng trường trung tâm Alun-Alun Demak. Trong quy hoạch kinh đô cổ Java: quảng trường rộng trồng cây đa thiêng ở giữa là nơi tụ hội nhân khí (Alun-Alun); phía Nam là cung điện nhà vua (Kraton); phía Bắc hoặc Đông là khu chợ buôn bán (Pasar); và phía Tây là Đại thánh đường (Masjid Agung). Việc đặt thánh đường ở bờ Tây quảng trường mang ý nghĩa thiết thực cả về nghi lễ lẫn hình thế: người dân từ quảng trường bước vào cổng thánh đường theo trục từ Đông sang Tây là đi thẳng theo đúng hướng Qibla (hướng Tây lệch Bắc khoảng 294 độ từ Trung Java nhìn về thánh điện Kaaba tại Mecca) mà không phải ngoặt lưng lại.
Đặc biệt, một chi tiết lịch sử nổi tiếng trong biên niên sử Java ghi lại việc hiệu chỉnh tọa hướng Qibla của thánh đường: khi công trình vừa dựng xong năm 1479, các vị thánh Wali Songo bàn thảo làm sao định hướng toàn bộ tòa nhà gỗ sao cho thật chuẩn xác về phía thánh điện Kaaba cách đó hàng nghìn dặm. Tương truyền, thánh Sunan Kalijaga đã đứng tĩnh tâm ở giữa đại sảnh, một tay chạm vào cột trụ của thánh đường ở Java, một tay hướng tâm thức về đỉnh thánh điện Kaaba ở Mecca để định chuẩn trục hướng Tây Bắc cho toàn bộ các hàng cột Soko Guru, thể hiện sự kết hợp giữa trực giác tâm linh và tri thức thiên văn hàng hải của các bậc hiền nhân thế kỷ 15.
VĐại Lễ Grebeg Besar Tắm Dầu Thánh Di Vật Của Sunan Kalijaga Và Chợ Đêm Truyền Thống Sekaten
Là điểm hành hương lớn nhất trong tuyến hành hương Chín Vị Thánh (Ziarah Wali Songo) trên đảo Java, Đại thánh đường Demak không chỉ đông đúc tín đồ vào mỗi ngày thứ Sáu hàng tuần mà còn lưu giữ nguyên vẹn những nghi lễ cung đình Hồi giáo Java có lịch sử hơn năm thế kỷ. Bảng dưới đây ghi nhận các kỳ lễ hội trọng đại nhất tại Demak.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết | Nghi thức và sinh hoạt tại Đại thánh đường Demak |
|---|---|---|---|
| Từ đầu tháng tới ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah (tháng Besar theo lịch Java) | Lịch Hồi giáo Hijri kết hợp lịch Java (Tahun Jawa) | Đại lễ Grebeg Besar và Nghi thức tắm dầu thánh di vật Sunan Kalijaga (Penjamasan Pusaka) | Đêm mùng 9 tháng Besar diễn ra lễ rước Tumpeng Songo (chín mâm cơm lễ hình chóp núi tượng trưng cho 9 vị thánh Wali Songo) từ trụ sở huyện về Đại thánh đường Demak; sáng ngày 10 tháng Besar (ngày lễ Eid al-Adha), đoàn kỵ binh hoàng gia rước dầu thơm từ sân Đại thánh đường đi 2 km về làng Kadilangu để làm lễ tắm rửa thanh tẩy chiếc áo khoác thánh Antakusuma và bảo kiếm Kyai Carubuk của Sunan Kalijaga. |
| Tuần lễ trước ngày 12 tháng Rabiul Awal (tháng Mulud) | Lịch Hồi giáo Hijri và lịch Java | Lễ hội Sekaten và Kỷ niệm ngày sinh Nhà tiên tri Muhammad (Maulid Nabi) | Tiếp nối truyền thống do chính thánh Sunan Kalijaga khởi xướng từ thế kỷ 15 (dùng tiếng nhạc Gamelan để thu hút dân chúng tới nghe giảng đạo và đọc lời tuyên tín Syahadatain, đọc trại thành Sekaten), quảng trường trước Đại thánh đường Demak mở hội suốt một tuần lễ. |
| Ngày 27 tháng Rajab và Đêm mùng 1 tháng Muharram (1 Suro) | Lịch Hồi giáo Hijri và lịch Java | Đại lễ cầu nguyện Isra Mi'raj và Đêm giao thừa năm mới Hồi giáo Java | Hàng vạn khách hành hương từ khắp Đông Java, Trung Java và Tây Java tập trung tại tiền sảnh Serambi và khu lăng mộ vua Raden Patah để tụng kinh Yasin, Tahlil và cầu bình an cho năm mới. |
| Chiều ngày trước tháng Ramadan (Tradisi Megengan) | Lịch Hồi giáo Hijri | Lễ hội Megengan và đánh trống cổ Bedug đón tháng nhịn chay Ramadan | Người dân Demak tập trung quanh quảng trường Kauman thưởng thức bánh truyền thống Apem, xem múa Barongan bản địa và lắng nghe tiếng trống đại Bedug từ Đại thánh đường Demak báo hiệu bắt đầu tháng chay tịnh thiêng liêng. |
Hành trình nối liền Đại thánh đường Demak và lăng mộ thánh Sunan Kalijaga tại Kadilangu. Đối với người hành hương Indonesia, chuyến viếng thăm Đại thánh đường Demak chỉ thực sự trọn vẹn khi kết hợp cầu nguyện dưới bốn cột Soko Guru, viếng khu mộ Quốc vương Raden Patah ngay phía sau thánh đường, rồi đi thêm khoảng hai cây số về phía đông nam tới làng Kadilangu để viếng lăng mộ của thánh Sunan Kalijaga. Cách mà người dân Demak suốt hơn năm thế kỷ qua vẫn trân trọng bảo tồn từng viên gạch đất nung Majapahit, từng chiếc đĩa sứ cổ trên tường vôi trắng và tiếng nhạc Gamelan trong mùa lễ hội Grebeg Besar chính là minh chứng đẹp đẽ nhất cho di sản văn hóa hòa bình mà Chín Vị Thánh Wali Songo đã gieo trồng trên đất Java.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Kauman, phường Bintoro, huyện Demak, tỉnh Trung Java
- Đường tới
- Đại thánh đường tọa lạc ngay mặt tây Quảng trường trung tâm Alun-Alun Simpang Enam thuộc khu Kauman, phường Bintoro, huyện Demak, tỉnh Trung Java, nằm ngay sát Quốc lộ Pantura (Jalan Raya Pantura) nối thành phố Semarang với Kudus và Surabaya. Từ trung tâm thành phố Semarang hoặc Sân bay Quốc tế Ahmad Yani (SRG), quý vị đi ô tô hoặc xe buýt theo hướng đông bắc khoảng 26 tới 30 km (tương đương 40 tới 50 phút di chuyển) là tới thẳng quảng trường trước cổng thánh đường; từ đây đi tiếp về phía đông bắc khoảng 25 km nữa là tới Thánh đường Menara Kudus.
- Toạ độ
- -6.8944, 110.6375
Khi vào tham quan Đại thánh đường Demak và khu lăng mộ hoàng gia phía sau, quý vị vui lòng mặc trang phục lịch sự kín đáo (quần dài hoặc váy dài qua mắt cá chân, áo có tay kín vai; nữ giới nên mang theo khăn choàng đầu). Trước khi bước lên thềm gỗ của khu tiền sảnh Serambi và đại sảnh cầu nguyện, quý vị cởi giày dép để tại khu vực gửi giày bên ngoài sân. Quý vị rất nên dành thời gian ghé thăm Bảo tàng Đại thánh đường Demak nằm ở góc phía bắc khuôn viên để tận mắt chiêm ngưỡng cánh Cửa Sấm Sét Lawang Bledeg chạm rồng năm 1466 và phần lõi nguyên bản của cột gỗ ghép Soko Tatal thế kỷ 15.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại thánh đường Demak, Trung Java
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đại thánh đường Demak được xây dựng vào năm nào và do những nhân vật lịch sử nào sáng lập?
Đại thánh đường Demak được khởi dựng và hoàn thành vào khoảng năm 1479 Công nguyên (tức năm 1401 lịch Saka theo bức phù điêu mật mã hình con rùa Bulus trong hốc tường Mihrab), do Quốc vương đầu tiên của Vương quốc Hồi giáo Demak là Raden Patah cùng Hội đồng Chín Vị Thánh truyền giáo (Wali Songo) chung tay kiến lập.
Vì sao Đại thánh đường Demak không có mái vòm tròn mà lại có bộ mái ngói ba tầng hình chóp?
Các vị thánh Wali Songo đã chủ động tiếp thu kiểu mái chóp nhiều tầng truyền thống của kiến trúc cổ Java (mái Tajug Tumpang Tiga lợp ngói gỗ tếch) để người dân bản địa dễ dàng tiếp nhận đạo Hồi, đồng thời gửi gắm giáo lý ba cấp độ tu tập: tầng mái dưới là Iman (Đức tin), tầng mái giữa là Islam (Thực hành lễ đạo), tầng mái trên cùng là Ihsan (Tâm thức đạo đức thuần khiết) và đỉnh chóp Mustoko là sự quy hướng về Allah.
Câu chuyện về cây cột gỗ ghép Soko Tatal của thánh Sunan Kalijaga mang ý nghĩa gì?
Trong bốn cột trụ cái (Soko Guru) chống đỡ mái thánh đường do bốn vị thánh Wali Songo dựng lên, cây cột ở góc đông bắc do thánh Sunan Kalijaga phụ trách được truyền tụng là cột Soko Tatal (Cột Dăm Gỗ). Khi thời gian dựng cột đã gấp rút, ngài đã gom các mảnh vụn và dăm gỗ bào thừa kết chặt lại thành một cây cột vững chắc, biểu trưng cho sức mạnh của sự đoàn kết cộng đồng.
Cánh Cửa Sấm Sét (Lawang Bledeg) và tám cột gỗ Soko Majapahit tại thánh đường có nguồn gốc ra sao?
Cánh cửa gỗ tếch chạm hình đầu rồng sấm sét cách điệu trong hoa lá mang tên Lawang Bledeg gắn với truyền thuyết ông Ki Ageng Selo bắt giữ tia sét và mang mật mã niên đại năm 1388 Saka (1466 CN). Còn tám cột gỗ chạm ở tiền sảnh (Soko Majapahit) là hiện vật từ hoàng cung đế chế Ấn Độ giáo - Phật giáo Majapahit được vua Raden Patah (con trai vua cuối cùng của Majapahit) rước về đặt tại thánh đường.
Đại lễ truyền thống lớn nhất trong năm tại Đại thánh đường Demak là lễ hội nào?
Đại lễ lớn nhất là lễ hội Grebeg Besar diễn ra vào ngày 9 và 10 tháng Dhu al-Hijjah (lễ Eid al-Adha) hằng năm, nổi bật với lễ rước chín mâm lễ vật Tumpeng Songo về thánh đường và đoàn kỵ binh hoàng gia rước dầu thánh từ Đại thánh đường Demak về lăng mộ thánh Sunan Kalijaga tại làng Kadilangu (cách đó 2 km) để cử hành nghi thức tắm rửa thanh tẩy các di vật cổ của ngài.