Nằm trên trục đại lộ sầm uất kết nối các khu phố đông đúc của thủ đô Bissau bên vùng cửa sông Geba (Rio Geba) rộng lớn đổ ra Đại Tây Dương, Đại thánh đường Trung tâm Bissau (tiếng Bồ Đào Nha là Grande Mesquita Central de Bissau, còn được biết đến qua dự án hợp tác Hồi giáo Mesquita Central Attadamun) vươn cao ngọn tháp gọi lễ (minaret) thanh mảnh cùng hệ mái vòm xanh lá ngọc bích nổi bật trên nền trời nhiệt đới Tây Phi. Đây là ngôi đại thánh đường Thứ Sáu (Masjid al-Jami) quy mô và có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất tại thủ đô của Cộng hòa Guinea-Bissau, quốc gia mà cộng đồng tín đồ Hồi Giáo chiếm khoảng 45% tới 46% dân số và là tôn giáo có số lượng tín hữu đông đảo nhất cả nước.
Không giống như vùng thảo nguyên nội địa phía đông (Gabú và Bafatá) vốn đã trở thành trung tâm học thuật Hồi giáo của vương quốc Kaabu và các tiểu vương quốc Fula từ thế kỷ 18 và 19, thành phố cảng Bissau trong suốt thời kỳ thuộc địa Bồ Đào Nha từng là một đô thị thương mại biển nơi các cộng đồng bản địa Papel, người Công giáo Kriston và thương nhân châu Âu chiếm ưu thế. Sự trỗi dậy của Đại thánh đường Trung tâm Bissau từ nửa sau thế kỷ 20 sang thế kỷ 21 phản ánh hành trình hội nhập đô thị mạnh mẽ của các cộng đồng Hồi giáo thuộc các sắc tộc Fula (Fulani hay Peul), Mandinka (Mandinga), Biafada (Beafada), Nalu, Pajadinka và Susu khi họ di cư về thủ đô sinh sống, lập nghiệp và đóng góp vào đời sống kinh tế, văn hóa của đất nước độc lập. Cùng với cái nôi Kitô giáo thế kỷ 16 tại Nhà thờ cổ Đức Bà Giáng Sinh tại Cacheu, tòa giám mục miền đông tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Ân Sủng, Bafatá và các đền thờ tổ tiên tại Không gian nghi lễ truyền thống trên quần đảo Bijagós, Đại thánh đường Trung tâm Bissau hoàn thiện bức tranh tâm linh đa thanh sắc và giàu lòng khoan dung của Guinea-Bissau.
IĐấng Tối Cao Allah, Trường Phái Luật Học Maliki Và Truyền Thống Tâm Linh Sufi Tijaniyyah - Qadiriyyah Ôn Hòa Tại Tây Phi
Cũng như mọi ngôi thánh đường Hồi giáo (Masjid, nghĩa nguyên thủy trong tiếng Ả Rập là "nơi phủ phục sujud") trên toàn thế giới, Đại thánh đường Trung tâm Bissau được kiến tạo dành trọn vẹn cho việc tôn thờ độc nhất Đấng Tối Cao Allah, Đấng Sáng Tạo, Bảo Tồn và Chủ Tể của muôn loài vũ trụ theo nguyên lý Độc thần tuyệt đối (Tawhid). Trong toàn bộ không gian cầu nguyện của đại thánh đường hoàn toàn không có bất kỳ pho tượng, bức tranh chân dung hay hình ảnh nhân hóa nào của thần linh hay các vị tiên tri. Thay vào đó, sự hiện diện thiêng liêng được biểu đạt qua ánh sáng tự nhiên tràn qua các khung cửa vòm, qua những vần kinh Qur'an được chạm khắc bằng nghệ thuật thư pháp Ả Rập uyển chuyển trên vòm tường Mihrab (hốc tường chỉ hướng về ngôi đền Kaaba ở Mecca), cùng danh hiệu của Đấng Allah và Sứ giả Muhammad trên các tấm huy chương thư pháp đặt trang trọng phía trước đại điện.
Tuyệt đại đa số người Hồi giáo tại Guinea-Bissau và thủ đô Bissau thuộc nhánh Hồi giáo Sunni, tuân theo trường phái luật học Maliki (Madhhab Maliki) do đại học giả Imam Malik ibn Anas sáng lập tại thành phố Medina vào thế kỷ thứ 8 và được truyền bá từ Bắc Phi vượt qua sa mạc Sahara xuống vùng Thượng Guinea từ thời Đế chế Mali. Điểm đặc sắc làm nên diện mạo nhân văn, khoan dung và giàu tính cộng đồng của Hồi giáo tại Đại thánh đường Trung tâm Bissau chính là sự gắn kết mật thiết với hai dòng tu tâm linh Sufi (Tariqa) lớn của Tây Phi: dòng Tijaniyyah (do Sheikh Ahmad al-Tijani khởi xướng vào cuối thế kỷ 18 và lan tỏa sâu rộng qua vùng Sénégal, Fouta Toro, Fouta Djallon và Guinea-Bissau) và dòng Qadiriyyah (một trong những dòng Sufi lâu đời nhất thế giới Hồi giáo, có gốc rễ sâu xa trong giới học giả Mandinka và Fula từ nhiều thế kỷ trước).
Trong truyền thống Sufi Tijaniyyah và Qadiriyyah được thực hành tại Bissau, ngoài năm thời kinh nguyện bắt buộc hằng ngày (Salat), các tín hữu còn thường xuyên tụ họp tại thánh đường vào chiều tối Thứ Sáu sau lễ nguyện Asr để cử hành nghi thức Wazifa và Hadarat al-Jumu'ah: các tín đồ ngồi thành vòng tròn quanh một tấm vải trắng trải giữa thảm cầu nguyện, cùng nhau đồng thanh niệm danh Đấng Allah (Dhikr) và tụng ca chúc phúc cho Tiên tri Muhammad (Salawat). Chính tinh thần tu dưỡng nội tâm, đề cao lòng bác ái (Sadaqah và Zakat) và truyền thống hiếu khách Tây Phi đã giúp Đại thánh đường Trung tâm Bissau trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho sự chung sống hòa bình giữa các tôn giáo.
Trong lịch sử đương đại của Guinea-Bissau, đặc biệt là trong cuộc xung đột vũ trang năm 1998 tới 1999 và các giai đoạn khủng hoảng chính trị sau đó, Đại thánh đường Trung tâm Bissau cùng với Nhà thờ chính tòa Công giáo Bissau đã trở thành hai trụ cột đạo đức quan trọng nhất giúp ngăn chặn các bất đồng chính trị biến thành xung đột sắc tộc hay tôn giáo. Các vị Đại Imam của Đại thánh đường Trung tâm Bissau cùng lãnh đạo Hội đồng Hồi giáo Tối cao Guinea-Bissau (Conselho Superior Islâmico da Guiné-Bissau) và Liên minh Quốc gia các Imam (União Nacional dos Imames) đã sát cánh cùng các Giám mục Công giáo (như Đức cố Giám mục Settimio Arturo Ferrazzetta tại Bissau và Đức cố Giám mục Carlos Pedro Zilli tại Bafatá) để thành lập các ủy ban hòa giải quốc gia, mở cửa khuôn viên thánh đường che chở cho người dân tị nạn và phát đi những thông điệp kêu gọi chấm dứt bạo lực trong các bài thuyết giảng Thứ Sáu (Khutbah).
Nhiều người chưa từng đến Tây Phi thường hình dung rằng các bài thuyết giảng tại một đại thánh đường quốc gia như ở Bissau chỉ hoàn toàn sử dụng tiếng Ả Rập. Thực tế tại Đại thánh đường Trung tâm Bissau, sau phần đọc kinh văn và lời cầu nguyện mở đầu bằng tiếng Ả Rập chuẩn mực theo nghi lễ, vị Đại Imam luôn dịch và giảng giải toàn bộ bài thuyết giảng Thứ Sáu (Khutbah) sang tiếng Kriol Guinea-Bissau (ngôn ngữ cầu nối chung của cả nước) cùng tiếng Fula (Pulaar) và tiếng Mandinka, giúp mọi tầng lớp tín hữu từ các cụ già, phụ nữ tới thanh thiếu niên đều thấu hiểu sâu sắc đạo lý sống thiện lành.
IIBiên Niên Sử Hơn Bảy Thế Kỷ: Từ Các Thương Nhân Học Giả Mandinka Thời Đế Chế Mali - Kaabu Tới Đại Thánh Đường Giữa Thủ Đô Độc Lập
Sự hiện diện của Đại thánh đường Trung tâm Bissau ngày nay là kết tinh của hơn bảy trăm năm lịch sử giao lưu văn hóa Hồi giáo dọc lưu vực sông Geba và quá trình đô thị hóa mạnh mẽ của thủ đô Bissau trong thế kỷ 20 và 21.
- Thế kỷ 13 tới thế kỷ 18Các thương nhân và học giả Hồi giáo Mandinka (Juula, Jakhanke) truyền bá đạo Hồi dọc lưu vực sông GebaKhi vùng đông bắc Guinea-Bissau còn là tỉnh miền tây của Đế chế Mali rồi trở thành Vương quốc Kaabu (1537 tới 1867), các thương nhân học giả Juula và gia tộc giáo sĩ Jakhanke đã lập nên những làng học thuật Hồi giáo (Morikunda) sống hòa bình bên cạnh cư dân bản địa.
- Năm 1867 tới đầu thế kỷ 20Hình thành trung tâm Hồi giáo Fula - Mandinka miền đông và sự lan tỏa của hai dòng Sufi Tijaniyyah, QadiriyyahSau sự kiện Kansala (1867) và sự hình thành tiểu vương quốc Fuladú, đạo Hồi phát triển sâu rộng tại vùng Gabú, Bafatá rồi lan tỏa ôn hòa sang các tộc người Biafada, Nalu, Susu ở vùng cửa sông phía nam nhờ các bậc thầy tâm linh Sufi (Marabout).
- Năm 1941 tới thập niên 1960Chuyển thủ phủ về Bissau (1941) và sự hình thành các khu phố Hồi giáo đô thị đầu tiênKhi thủ phủ chuyển từ đảo Bolama về Bissau năm 1941, hàng vạn thương nhân, thợ thủ công và thầy dạy kinh Qur'an người Fula, Mandinka, Biafada di cư về định cư tại các khu phố Cupelon, Ajuda, Bandim, Missira và dựng các nhà nguyện cộng đồng đầu tiên.
- Năm 1973 tới 1974Cộng hòa Guinea-Bissau giành độc lập và gia nhập Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC)Nhà nước Guinea-Bissau độc lập khẳng định quyền tự do tôn giáo bình đẳng và gia nhập Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) năm 1974, mở ra mối quan hệ giao lưu văn hóa, học bổng và kiến trúc với các nước Bắc Phi (Maroc, Ai Cập, Libya) và Trung Đông.
- Cuối thập niên 1980 tới thập niên 1990Kiến tạo quần thể Đại thánh đường Trung tâm Bissau theo phong cách Maghreb - Tây PhiNhờ sự đóng góp của cộng đồng tín hữu bản địa kết hợp với các chương trình đoàn kết Hồi giáo quốc tế (Attadamun), Đại thánh đường Trung tâm Bissau được xây dựng quy mô lớn với tháp minaret vuông cao vút, đại sảnh hai tầng và trường học Madrasa.
- Thập niên 2010 tới thập niên 2020Đại trùng tu hiện đại hóa và khẳng định vai trò trung tâm đối thoại hòa bình quốc giaQuần thể đại thánh đường được nâng cấp toàn diện hệ thống mái vòm xanh, thảm cầu nguyện, âm thanh và khu giáo dục, đồng thời là trụ sở điều phối các sáng kiến hòa giải liên tôn của Hội đồng Hồi giáo Tối cao Guinea-Bissau.
Sự chuyển dịch từ những khu phố học thuật Morikunda vùng nội địa đến không gian đại thánh đường đô thị tại Bissau. Các nhà sử học chuyên nghiên cứu về Tây Phi như Giáo sư Lamin Sanneh và Carlos Lopes đã chỉ ra một nét đặc trưng rất riêng của lịch sử Hồi giáo tại Guinea-Bissau: trong nhiều thế kỷ, trung tâm trọng lực của đạo Hồi nằm ở các vùng thảo nguyên nội địa phía đông (Gabú và Bafatá), nơi các bậc thầy học giả được gọi là Karamoko (trong tiếng Mandinka) hay Tierno và Alfa (trong tiếng Fula) mở trường dạy kinh Qur'an dưới bóng cây cổ thụ hoặc bên bếp lửa buổi tối (Dudah). Khi các dòng chảy di cư đô thị đưa con cháu của những gia tộc ấy về thủ đô Bissau trong nửa sau thế kỷ 20, họ đã mang theo trọn vẹn truyền thống hiếu học và tôn kính thầy dạy vào lòng thành phố cảng. Việc xây dựng Đại thánh đường Trung tâm Bissau tại điểm giao thoa giữa khu phố Cupelon và khu phố Ajuda không chỉ tạo ra một không gian thờ phượng tập trung cho hàng vạn cư dân đô thị, mà còn hợp nhất các cộng đồng Fula, Mandinka, Biafada và Nalu vốn trước kia sinh hoạt trong các nhà nguyện sắc tộc riêng lẻ thành một cộng đồng tín hữu (Ummah) thống nhất giữa thủ đô.
IIIKiến Trúc Hồi Giáo Maghreb - Tây Phi Với Tháp Gọi Lễ Tiết Diện Vuông, Mái Vòm Xanh Ngọc Bích Và Hành Lang Vòm Hình Móng Ngựa
Khác với các ngôi thánh đường cổ vùng Sudan - Sahel xây bằng gạch bùn đất sét không nung (như tại Djenné hay Timbuktu) vốn không thể chịu được lượng mưa gió mùa Đại Tây Dương lên tới hơn 2.000 milimét mỗi năm của vùng ven biển Guinea-Bissau, Đại thánh đường Trung tâm Bissau được xây dựng bằng kết cấu bê tông cốt thép kiên cố kết hợp tường gạch trát vữa trắng và gạch men chống ẩm, mang đậm phong cách Kiến trúc Hồi giáo Maghreb - Andalucia (Bắc Phi và Vương quốc Maroc) hòa quyện cùng không gian sân mở truyền thống của Tây Phi.
Điểm nhấn kiến trúc cao nhất của Đại thánh đường Trung tâm Bissau là ngọn tháp gọi lễ (Minaret) vươn cao uy nghi ở góc khuôn viên mặt tiền. Được thiết kế theo hình mẫu tháp vuông truyền thống vùng Maghreb (gợi nhớ đến phong cách tháp Koutoubia ở Marrakech hay tháp Hassan ở Rabat), thân tháp có tiết diện hình vuông vững chãi vươn thẳng lên bầu trời, bốn mặt thân tháp được điểm xuyết bằng các ô cửa sổ vòm đôi (bifora) và những dải hoa văn hình học đắp nổi. Trên đỉnh thân tháp chính là tầng lầu đèn (lantern) thu nhỏ có ban công bao quanh lắp hệ thống loa phóng thanh hướng ra bốn phương để truyền đi lời kêu gọi cầu nguyện (Adhan) năm lần mỗi ngày, kết thúc bằng chóp vòm xanh đỡ biểu tượng trăng lưỡi liềm (Hilal) ánh kim.
Toàn bộ quần thể đại thánh đường nổi bật giữa cảnh quan đô thị Bissau nhờ sự phối hợp thanh khiết của hai tông màu chủ đạo mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc trong thế giới Hồi giáo: màu trắng tinh khôi của những bức tường vòm cao rộng (vừa tượng trưng cho sự thuần khiết tâm linh và hòa bình, vừa phản xạ bức xạ mặt trời vùng xích đạo) và màu xanh lá ngọc bích của hệ mái vòm lớn cùng các dải gạch men trang trí (màu sắc truyền thống gắn liền với Thiên đàng Jannah trong kinh Qur'an và truyền thống của Tiên tri Muhammad).
Bao quanh khối nhà cầu nguyện trung tâm là hệ thống hành lang vòm (Riwaq) và sân trong lát gạch đá (Sahn) rộng lớn. Các nhịp cột tròn thanh thoát đỡ lấy chuỗi cổng vòm hình móng ngựa (horseshoe arches) và vòm nhọn nhiều thùy đặc trưng của nghệ thuật Hồi giáo Bắc Phi. Thiết kế hành lang vòm sâu bao bọc bốn phía vừa ngăn bức xạ mặt trời chiếu trực tiếp vào tường đại sảnh, vừa che mưa trong mùa mưa lớn từ tháng 6 tới tháng 10, đồng thời mở rộng sức chứa cho hàng ngàn tín đồ khi bên trong đại sảnh đã chật kín vào ngày Thứ Sáu.
Bước qua hệ cửa gỗ chạm khắc hoa văn hình học để tiến vào bên trong Đại sảnh cầu nguyện chính (Haram hay Musalla), tín hữu bắt gặp một không gian rộng lớn hai tầng (gồm sảnh chính tầng trệt và tầng lửng thoáng mát dành riêng cho phụ nữ) được nâng đỡ bởi các hàng cột đỡ mái vòm trung tâm. Ở chính giữa bức tường phía Đông - Đông Bắc (tường Qibla) là hốc tường Mihrab có vòm cong hình móng ngựa trang trí hoa văn hình học ngôi sao tám cánh (Khatam) và thư pháp kinh Qur'an; ngay bên phải Mihrab là bục giảng Minbar có bậc thang gỗ nơi vị Đại Imam bước lên đọc bài thuyết giảng Khutbah ngày Thứ Sáu.
Trong khuôn viên đại thánh đường còn tích hợp khu nhà rửa thanh tẩy (Mida'ah) lát gạch men sạch sẽ với hàng chục vòi nước phục vụ nghi thức rửa sạch tay, mặt, chân (Wudu) trước khi vào lễ, văn phòng làm việc của Hội đồng Imam và dãy phòng học của trường Madrasa nơi hàng trăm trẻ em và thanh thiếu niên Bissau học chữ Ả Rập, học thuộc lòng kinh Qur'an (Hifz) và đạo đức học Hồi giáo.
| Hạng mục không gian và kiến trúc | Vị trí trong quần thể | Đặc trưng nghệ thuật và Công năng phụng vụ |
|---|---|---|
| Tháp gọi lễ (Minaret) tiết diện vuông | Vươn cao ở góc mặt tiền quần thể đại thánh đường | Tháp vuông phong cách Maghreb - Maroc tường trắng, đỉnh có lầu đèn, chóp vòm xanh và trăng lưỡi liềm Hilal; phát tiếng gọi lễ Adhan 5 lần mỗi ngày |
| Sân cầu nguyện mở (Sahn) & Hành lang vòm (Riwaq) | Bao quanh ba phía trước và hai bên khối đại điện | Sân lát gạch đá thoáng rộng bao bọc bởi các dãy hành lang cột tròn đỡ vòm hình móng ngựa che nắng mưa và đón gió cửa sông Geba |
| Đại sảnh cầu nguyện (Musalla) & Mái vòm xanh | Khối công trình trung tâm hai tầng (sảnh chính và tầng lửng nữ giới) | Không gian nhiều nhịp cột đỡ mái vòm xanh lá ngọc bích, sàn trải thảm phân hàng hướng Qibla; nơi cử hành lễ Salat và vòng tròn Sufi Dhikr |
| Hốc tường Mihrab & Bục giảng Minbar | Chính giữa bức tường phía Đông - Đông Bắc (tường Qibla) | Mihrab vòm móng ngựa chạm hoa văn hình học và thư pháp kinh Qur'an định vị hướng về Mecca; Minbar gỗ đặt bên phải phục vụ bài giảng Khutbah |
| Khu thanh tẩy (Mida'ah) & Trường học (Madrasa) | Khu phụ trợ bên cạnh sân trong của đại thánh đường | Hệ thống vòi nước thực hành nghi thức thanh tẩy Wudu; dãy phòng học đào tạo tiếng Ả Rập, kinh Qur'an và giáo lý cho thế hệ trẻ |
IVThế Đất Và Hướng
Cần lưu ý rằng các kiến trúc sư và cộng đồng Hồi giáo khi kiến tạo Đại thánh đường Trung tâm Bissau hoàn toàn không áp dụng thuật phong thủy phương Đông. Toàn bộ bố cục và phương hướng của ngôi thánh đường được quyết định bởi quy luật thiên văn - trắc địa của trục hướng Qibla (quay mặt về ngôi đền Kaaba tại thánh địa Mecca) kết hợp với yêu cầu thông gió nhiệt đới và kết nối giao thông đô thị của thủ đô Bissau. Phần nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình tự nhiên của vùng ven biển Guinea-Bissau tại tọa độ 11,8636 độ vĩ bắc, 15,5844 độ kinh tây, thủ đô Bissau tọa lạc trên một bán đảo đất thấp ven biển nằm ở bờ bắc nơi dòng sông Geba (Rio Geba) mở rộng thành một cửa sông khổng lồ trước khi hòa vào Đại Tây Dương. Trong nhãn quan hình thế sơn thủy cổ truyền, bán đảo Bissau nằm ngay tại vị trí Thủy Khẩu Giao Hội (nơi sông lớn gặp biển cả): dòng đại giang Geba từ hướng đông bắc uốn lượn chảy xuống ôm trọn lấy bờ nam và đông nam của thành phố như một dải Ngọc Đai Thủy (dòng nước lớn như đai ngọc bảo hộ đô thị). Đại thánh đường Trung tâm Bissau được đặt trên vùng đất bằng phẳng, cao ráo thuộc trục hành lang đô thị kết nối khu trung tâm hành chính cổ với các khu phố sầm uất Cupelon, Ajuda và Bandim, tức là nằm ngay tại điểm nút hội tụ nhân khí và mạch giao thương đường bộ từ miền đông đổ về thủ đô.
Về phương vị định hướng, từ tọa độ của thủ đô Bissau, đường thẳng trắc địa ngắn nhất nối tới ngôi đền Kaaba tại Mecca (trục Qibla) nằm ở phương Đông - Đông Bắc với góc phương vị chuẩn xác khoảng 72 độ tính từ hướng chính Bắc theo chiều kim đồng hồ. Toàn bộ trục chính của Đại sảnh cầu nguyện, bức tường Qibla, hốc Mihrab và các hàng thảm lễ đều hướng thẳng về góc 72 độ Đông - Đông Bắc này (ứng với phương giao hội giữa cung Cấn và cung Chấn trong Bát Quái hậu thiên, tức là phương mặt trời mọc đón nhận nguồn dương khí tinh khôi của buổi bình minh). Đồng thời, nhờ trục công trình chạy theo phương Tây Tây Nam - Đông Đông Bắc, hai mặt bên dài của đại sảnh với hệ thống hành lang vòm Riwaq mở rộng về phía Nam - Đông Nam đón trực tiếp luồng gió mát thổi lên từ mặt nước cửa sông Geba và Đại Tây Dương, giúp không gian bên trong đại thánh đường luôn thông thoáng, mát mẻ và tụ khí hài hòa.
VNăm Thời Kinh Nguyện, Đại Lễ Thứ Sáu Đa Ngôn Ngữ Và Sắc Màu Lễ Hội Korité, Tabaski Giữa Thủ Đô Bissau
Nhịp sống tâm linh tại Đại thánh đường Trung tâm Bissau vận hành liên tục từ lúc rạng đông cho tới đêm khuya theo năm thời kinh nguyện bắt buộc mỗi ngày (Fajr, Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha) và bừng sáng rực rỡ nhất trong các buổi đại lễ Thứ Sáu hằng tuần cũng như các kỳ đại lễ theo lịch Hồi giáo (Hijri).
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên lễ tiết tại Guinea-Bissau và Quốc tế | Nghi thức phụng vụ và truyền thống văn hóa tại Đại thánh đường Trung tâm Bissau |
|---|---|---|---|
| Trưa Thứ Sáu hằng tuần (khoảng 12 giờ 30 tới 14 giờ 00) | Hằng tuần | Đại lễ nguyện Thứ Sáu (Salat al-Jumu'ah) và vòng tròn đọc kinh Sufi chiều Thứ Sáu (Hadarat) | Hàng vạn tín đồ mặc lễ phục Grand Boubou tập trung nghe bài giảng Khutbah bằng tiếng Ả Rập, tiếng Kriol, tiếng Fula và tiếng Mandinka rồi cử hành lễ nguyện tập thể; chiều tối các hội đoàn Sufi cử hành Dhikr. |
| Tháng 9 lịch Hồi giáo (Tháng Ramadan) | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Tháng chay tịnh Ramadan, Tiệc xả chay Iftar cộng đồng và Đêm Định Mệnh (Lailat al-Qadr) | Mỗi chiều lúc hoàng hôn, các gia đình và hội từ thiện mang chà là, nước trái cây baobab, nước hoa dâm bụt đỏ (bissap) và cháo kê tới sân thánh đường đãi miễn phí cho người nghèo; ban đêm cử hành kinh nguyện Tarawih đọc trọn bộ 30 phần kinh Qur'an. |
| Ngày 1 tháng Shawwal (Ngay sau tháng Ramadan) | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Korité (Eid al-Fitr · Lễ hội Xả chay) | Tín đồ đóng góp Zakat al-Fitr cho người nghèo trước giờ lễ; hàng chục ngàn người dự Đại lễ nguyện Eid phủ kín đại sảnh, sân trong và các đại lộ xung quanh, sau đó mở tiệc đoàn viên và mời hàng xóm Công giáo cùng chung vui. |
| Ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah (Tháng hành hương Hajj) | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Tabaski (Eid al-Adha · Đại lễ Hiến sinh) | Cử hành Đại lễ nguyện Tabaski trọng thể tại Đại thánh đường Trung tâm; sau đó các gia đình thực hiện nghi thức hiến sinh cừu tưởng niệm đức tin của Tổ phụ Ibrahim và chia sẻ phần thịt cho người nghèo cùng các láng giềng thuộc mọi tôn giáo. |
| Ngày 12 tháng Rabi' al-Awwal | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Mawlid al-Nabi (Gamou · Kỷ niệm ngày sinh Tiên tri Muhammad) | Các dòng tu Sufi Tijaniyyah và Qadiriyyah tổ chức đêm thức canh cầu nguyện, ngâm vịnh thơ ca ngợi Tiên tri Muhammad (Qasida, Madih), giảng giải tiểu sử Tiên tri và cầu nguyện cho hòa bình đất nước. |
Truyền thống chia sẻ bữa ăn liên tôn trong dịp lễ Korité và Tabaski tại Bissau. Một nét đẹp văn hóa làm xúc động mọi du khách khi đến thủ đô Bissau vào dịp lễ Korité hay lễ Tabaski là tinh thần hiếu khách không biên giới tôn giáo. Sau khi rời Đại thánh đường Trung tâm Bissau trong những bộ lễ phục Grand Boubou thêu chỉ vàng, chỉ xanh lộng lẫy, các gia đình Hồi giáo trở về nhà chuẩn bị những mâm cỗ truyền thống và tự tay mang những phần thịt cừu lễ Tabaski hoặc bánh ngọt lễ Korité sang biếu những người hàng xóm Công giáo và tín ngưỡng bản địa. Đáp lại, các vị Giám mục và linh mục Công giáo của Giáo phận Bissau và Giáo phận Bafatá luôn gửi thư chúc mừng và trực tiếp đến thăm các vị Đại Imam tại Đại thánh đường, tạo nên một hình mẫu cao đẹp về tình huynh đệ nhân loại giữa lòng Tây Phi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Trục đại lộ trung tâm nối khu phố Cupelon và khu phố Ajuda (gần Đại lộ Các Chiến sĩ Tự do của Tổ quốc), Khu vực Tự trị Bissau, bên cửa sông Geba, Cộng hòa Guinea-Bissau
- Đường tới
- Đại thánh đường Trung tâm Bissau nằm ngay tại khu vực trung tâm đô thị mở rộng của thủ đô Bissau (giữa trục đường nối khu phố Cupelon và khu phố Ajuda, gần Đại lộ Các Chiến sĩ Tự do của Tổ quốc). Từ Sân bay Quốc tế Osvaldo Vieira (OXB) của thủ đô Bissau, quý vị đi taxi màu xanh - trắng đặc trưng của thành phố theo đại lộ chính về phía trung tâm chỉ mất khoảng 15 tới 20 phút (cách sân bay khoảng 7 km). Từ khu phố cổ cảng biển Bissau Velho hoặc Pháo đài Amura, quý vị có thể đi taxi hoặc xe buýt nhỏ (toca-toca) khoảng 10 phút là tới ngay trước tháp gọi lễ cao vút của Đại thánh đường.
- Toạ độ
- 11.8636, -15.5844
Đại thánh đường Trung tâm Bissau luôn đón tiếp các tín hữu Hồi giáo đến cầu nguyện trong cả 5 thời kinh hằng ngày. Đối với du khách quốc tế và những người không theo đạo Hồi muốn tìm hiểu kiến trúc và văn hóa tôn giáo của Guinea-Bissau, quý vị có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của tháp gọi lễ, mái vòm xanh và hệ thống cổng vòm từ khuôn viên bên ngoài, hoặc xin phép các vị phụ trách tại văn phòng thánh đường để vào thăm sân trong ngoài các giờ kinh nguyện chính (nên tránh thời điểm trưa Thứ Sáu từ 12 giờ tới 14 giờ 30 khi thánh đường rất đông tín đồ dự lễ Jumu'ah). Khi đến thăm khu vực thánh đường, quý vị cần tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc trang phục kín đáo, lịch sự (nam giới mặc quần dài và áo có tay; nữ giới mặc trang phục dài che kín vai, tay, chân và quấn khăn choàng che tóc), tháo giày dép tại khu vực quy định trước khi bước lên thảm hoặc hành lang cầu nguyện, giữ im lặng và xin phép trước khi chụp ảnh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại thánh đường Trung tâm Bissau
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Hồi giáo chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong dân số Guinea-Bissau và thuộc trường phái nào?
Tại Cộng hòa Guinea-Bissau, Hồi giáo là tôn giáo có số lượng tín đồ đông nhất, chiếm khoảng 45% tới 46% tổng dân số cả nước (bên cạnh khoảng 30% theo tín ngưỡng bản địa truyền thống và khoảng 19% tới 22% theo Kitô giáo). Tuyệt đại đa số người Hồi giáo tại Guinea-Bissau thuộc nhánh Hồi giáo Sunni, tuân theo trường phái luật học Maliki và gắn bó sâu sắc với hai dòng tu tâm linh Sufi ôn hòa của Tây Phi là Tijaniyyah và Qadiriyyah.
Những dân tộc nào tại Guinea-Bissau gắn bó mật thiết nhất với Đại thánh đường Trung tâm Bissau?
Cộng đồng tín hữu quy tụ tại Đại thánh đường Trung tâm Bissau rất đa dạng, tiêu biểu nhất là người Fula (Fulani hay Peul) và người Mandinka (Mandinga), hai sắc tộc có truyền thống Hồi giáo lâu đời từ thời Đế chế Mali và Vương quốc Kaabu ở miền đông, cùng với các cộng đồng người Biafada (Beafada), người Nalu, người Susu và người Pajadinka di cư từ các vùng cửa sông về sinh sống và kinh doanh tại thủ đô Bissau.
Kiến trúc của Đại thánh đường Trung tâm Bissau mang phong cách gì và có những điểm nhấn nào?
Đại thánh đường Trung tâm Bissau được thiết kế theo phong cách Kiến trúc Hồi giáo Maghreb - Tây Phi hiện đại (lấy cảm hứng từ nghệ thuật kiến trúc Hồi giáo Bắc Phi và Maroc). Công trình nổi bật với ngọn tháp gọi lễ (minaret) có tiết diện hình vuông vươn cao, hệ mái vòm màu xanh lá ngọc bích trên nền tường trắng tinh khôi, các dãy hành lang cổng vòm hình móng ngựa (horseshoe arches) bao quanh sân cầu nguyện rộng lớn và hốc tường Mihrab chạm khắc hoa văn hình học cùng thư pháp kinh Qur'an.
Hướng cầu nguyện (Qibla) của Đại thánh đường Trung tâm Bissau quay về phương nào?
Từ tọa độ địa lý của thủ đô Bissau bên bờ Đại Tây Dương (11,8636 độ vĩ bắc, 15,5844 độ kinh tây), đường trắc địa ngắn nhất hướng về ngôi đền Kaaba tại thánh địa Mecca (Ả Rập Xê Út) nằm ở hướng Đông - Đông Bắc với góc phương vị khoảng 72 độ tính từ hướng chính Bắc. Toàn bộ bức tường Qibla, hốc Mihrab và các hàng thảm cầu nguyện bên trong Đại thánh đường đều được định vị chuẩn xác theo phương Đông - Đông Bắc này.
Hai đại lễ Korité và Tabaski tại Đại thánh đường Trung tâm Bissau là những ngày lễ gì?
Trong ngôn ngữ và văn hóa Tây Phi tại Guinea-Bissau, Korité là tên gọi của Đại lễ Eid al-Fitr (lễ hội xả chay đánh dấu sự kết thúc thắng lợi của tháng chay tịnh Ramadan), còn Tabaski là tên gọi của Đại lễ Eid al-Adha (Đại lễ Hiến sinh tưởng niệm đức tin của Tiên tri Ibrahim vào ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah). Cả hai đều là những ngày nghỉ lễ quốc gia trọng đại tại Guinea-Bissau, khi hàng vạn tín đồ mặc lễ phục Grand Boubou rực rỡ dự lễ tại Đại thánh đường và chia sẻ thức ăn với láng giềng thuộc mọi tôn giáo.
Du khách không theo đạo Hồi cần lưu ý những quy tắc gì khi đến thăm Đại thánh đường Trung tâm Bissau?
Du khách cần ăn mặc thật kín đáo và trang nhã (nam giới mặc quần dài, áo có tay; nữ giới mặc quần dài hoặc váy dài tới mắt cá chân, áo dài tay và dùng khăn choàng trùm kín tóc), tháo bỏ giày dép trước khi bước vào khu vực hành lang và thảm cầu nguyện, không đi cắt ngang trước mặt người đang hành lễ, tránh thăm viếng vào giờ cao điểm lễ trưa Thứ Sáu (Jumu'ah) và luôn xin phép các vị quản lý thánh đường trước khi chụp ảnh.