Còn cách vài dãy phố, quý vị đã thấy chúng: những khối tháp hình thang cao vượt mọi mái nhà, mặt tháp phủ kín từ chân tới đỉnh hàng trăm pho tượng thần, thú, người, sơn xanh, đỏ, vàng, hồng. Không phải một tháp mà nhiều tháp, mỗi hướng nhìn lại thấy một ngọn. Tới gần, dưới chân tháp là cửa vào tối và mát, nền đá mòn bóng vì chân trần của bao đời người. Bên trong là những hành lang cột đá nối nhau, tiếng chuông, tiếng tụng, mùi hoa nhài và dầu đèn.
Người Tamil gọi nơi này là Arulmigu Meenakshi Sundareswarar, người ngoài quen gọi tắt là đền Meenakshi. Đây là một trong những quần thể đền lớn nhất của Ấn Độ Giáo ở miền nam Ấn Độ, và điều đặc biệt nhất là ở đây nữ thần đứng trước. Người hành hương theo lệ vào lễ nữ thần Meenakshi trước rồi mới sang điện của thần Shiva, chồng bà.
INữ Thần Meenakshi Và Thần Sundareswarar
Tên Meenakshi (Mīnākṣī) ghép từ mīna là cá và akṣi là mắt, tức người có đôi mắt hình cá, một lối tả vẻ đẹp trong văn chương Ấn Độ. Sundareswarar nghĩa là vị chúa đẹp đẽ, một danh hiệu của thần Shiva. Đền vì thế thờ song một cặp: Meenakshi là Shakti, năng lực nữ, được coi là hóa thân của nữ thần Parvati, còn Sundareswarar là Shiva. Hai điện chính đứng riêng trong cùng một vòng tường.
Theo truyền thuyết mà Oneindia tóm lại, vua Malayadhwaja nhà Pandya cùng hoàng hậu làm lễ tế cầu con trai, nhưng được một con gái. Công chúa sinh ra đã có dấu lạ trên thân, và lời tiên tri nói dấu ấy sẽ mất đi khi nàng gặp người chồng định mệnh. Nàng lớn lên, trị vì Madurai, rồi gặp Shiva, dấu lạ biến mất đúng như lời báo. Shiva xuống Madurai cưới nàng, thần Vishnu được tin là người trao cô dâu, vì theo truyền thuyết Vishnu là anh của Meenakshi.
Trong Ấn Độ Giáo, cuộc hôn phối của Shiva và Shakti là hình ảnh cho sự hợp nhất của ý thức và năng lực, của tĩnh và động. Ở Madurai hình ảnh ấy không trừu tượng: nó được diễn lại hằng năm bằng một đám cưới thật, có rước, có tiệc, có hàng triệu khách. Britannica ghi mỗi đêm tượng Sundareswarar được rước vào phòng ngủ trong điện của Meenakshi, nghĩa là đời sống vợ chồng của hai vị được giữ thành nghi lễ hằng ngày.
Chỗ hay nhầm: nhiều người tưởng đền này thờ riêng nữ thần vì tên gọi phổ biến chỉ có chữ Meenakshi. Thực ra đền thờ cả hai vị, tên chính thức ghép cả hai tên, và theo Britannica hai điện chính dành cho Sundareswarar và Meenakshi. Chữ Amman trong tên phổ biến nghĩa là mẹ, cùng gốc với chữ trong tên nữ thần Mariamman, nhưng Meenakshi và Mariamman là hai vị khác nhau.
IITừ Nền Đền Cổ Tới Quần Thể Thời Nayak
Đền có gốc rất lâu đời, nhưng hầu hết những gì quý vị thấy hôm nay dựng lại hoặc mở rộng trong thế kỷ 16 và 17. Theo trang của thành phố Madurai, đầu thế kỷ 14 đền và thành Madurai bị hư hại nặng. Sau đó các vua Vijayanagara cho dựng lại phần lõi và mở cửa đền trở lại, rồi các vua nhà Nayak ở Madurai nối nhau mở rộng thành quần thể như ngày nay.
- Thế kỷ 4Gốc đền theo BritannicaBritannica ghi đền được dựng từ khoảng thế kỷ 4. Oneindia ghi đền có từ trước thế kỷ 1. Hai nguồn vênh nhau, và niên đại gốc chưa được xác định chắc.
- Đầu thế kỷ 14Đền bị hư hạiĐền và thành Madurai bị hư hại nặng. Các vua Vijayanagara sau đó dựng lại phần lõi và mở cửa đền trở lại, theo trang thành phố Madurai.
- 1564Dựng điện NandhiĐiện thờ bò thần Nandi, vật cưỡi của Shiva, do Krishna Veerappa Nayak dựng, theo Oneindia.
- Thế kỷ 16Vishwanatha Nayakar mở rộngVị vua đầu nhà Nayak ở Madurai cho mở rộng quần thể đền, đặt nền cho bố cục nhiều vòng tường hiện nay.
- 1626 tới 1633Dựng Pudu MandapamThirumalai Nayak dựng điện cột Pudu Mandapam, theo Oneindia rộng 34.650 foot vuông, chừng 3.200 mét vuông.
- Thế kỷ 17Thirumalai Nayak tu sửaTrang thành phố Madurai ghi phần lớn quần thể được tu sửa, trùng tu và mở rộng thêm dưới triều Thirumalai Nayak.
Về niên đại gốc, nguồn vênh nhau xa. Britannica ghi đền có từ khoảng thế kỷ 4. Oneindia ghi đền có từ trước thế kỷ 1. Thư viện ghi cả hai và coi niên đại gốc là chưa ngã ngũ, vì cả hai nguồn đều nói phần đang đứng là công trình dựng lại sau thế kỷ 14.
Về chiều cao tháp nam, Oneindia ghi 51,9 mét, Britannica ghi hơn 170 foot, tức khoảng 52 mét. Hai con số gần nhau, thư viện dùng cách nói khoảng 52 mét.
IIIMười Bốn Gopuram, Điện Nghìn Cột Và Hồ Sen Vàng
Đền theo lối Dravida của miền nam Ấn Độ: nhiều vòng tường vuông lồng nhau, mỗi vòng mở cổng bằng một tháp gopuram, càng vào trong tháp càng thấp, còn điện thờ chính ở tâm lại nhỏ và tối. Người quen đình chùa Việt thường nghĩ công trình quan trọng nhất phải cao nhất. Ở đây ngược lại: những ngọn tháp cao nhất là cổng ngoài cùng, đánh dấu chỗ bước từ phố vào cõi thiêng, còn nơi thiêng nhất lại khiêm tốn nhất.
Tháp cổng hình thang nhiều tầng, phủ kín tượng thần linh và thú thần bằng vữa sơn màu. Tháp phía nam cao nhất, khoảng 52 mét. Tượng được sơn lại theo chu kỳ, nên màu luôn tươi.
Aayiram Kaal Mandapam, tên gọi là nghìn cột nhưng Britannica đếm được 985 cột, mỗi cột chạm thần linh, nữ nhạc công và thị nữ.
Porthamarai Kulam, hồ tắm giữa khuôn viên, bao quanh bằng hành lang cột có tranh tường. Truyền thuyết kể đây là nơi hoa sen vàng nở cho thần Indra dâng lễ.
Điện của Meenakshi và điện của Sundareswarar đứng riêng trong vòng tường trong. Điện của nữ thần có phòng ngủ, nơi tượng Sundareswarar được rước tới mỗi đêm.
Điện cột do Thirumalai Nayak dựng năm 1626 tới 1633, rộng chừng 3.200 mét vuông theo Oneindia, đứng ngoài vòng tường chính.
Điện cột có tượng chạm 25 hình tướng của thần Shiva, theo Oneindia.
Điều làm đền Meenakshi khác một ngôi đền đơn lẻ là quy mô của đời sống bên trong. Các hành lang cột dài hàng trăm mét vừa là lối đi, vừa là chỗ ngồi nghỉ, chỗ học kinh, chỗ bán hoa và đèn dầu. Các nhà nghiên cứu vẫn gọi những quần thể như thế là thành phố đền, vì chúng giữ cả một nhịp sống chứ không chỉ một điện thờ.
IVThế Đất Và Hướng
Đọc thế đất một ngôi đền Tamil bằng phép của người Việt là việc phải làm cẩn thận. Ấn Độ Giáo không có phong thủy. Việc dựng đền theo hai bộ quy tắc của chính đạo ấy: Vastu, phép bố trí không gian theo lưới ô vuông mandala, và các sách Agama, quy định nghi thức và hình thể đền cho từng vị thần. Theo những quy tắc ấy, đền mở cổng về bốn phương chính, điện thờ ở tâm, các vòng tường đồng tâm.
Thư viện đưa phần dưới đây chỉ như một chỗ đối chiếu cho quý vị quen cách nhìn đất của người Việt. Nó không phải điều chép trong tư liệu của đền, và các vua Nayak khi mở rộng đền hẳn không nghĩ tới những khái niệm này.
Nhìn bằng con mắt cổ truyền, điều nổi bật nhất là đền làm tâm cho cả thành. Oneindia ghi bố cục đền theo lối Dravida gồm những vòng vuông đồng tâm và những con phố tỏa ra. Địa chỉ của đền nằm trên phố Chithirai, trùng tên với tháng Tamil của lễ cưới thần. Thành phố vì thế lấy đền làm huyệt, phố xá bao vòng như những lớp la thành. Lối cũ của người Việt ưa huyệt ở giữa, bốn bề có lớp che chắn, gọi là thế tứ bề hộ vệ.
Thứ hai là thủy trong huyệt. Phép cũ cần nước trước huyệt để giữ khí. Đền Meenakshi không đứng bên sông mà mang nước vào trong mình: hồ Sen Vàng nằm ngay giữa khuôn viên, bậc đá dẫn xuống mặt nước, hành lang cột bao quanh. Đọc theo lối Việt, đó là nội minh đường có thủy, một cái hồ vuông như tấm gương soi các tháp.
Thứ ba là hình thể. Mười bốn gopuram hình thang nhọn dần lên đỉnh thuộc dáng Hỏa, đứng quanh bốn phía như những ngọn núi giữ thành. Dáng Hỏa mạnh và phát ra ngoài, lại được hồ nước ở giữa làm dịu, thành thế thủy hỏa ký tế, nước và lửa cân nhau. Điện thờ chính ở tâm nhỏ và thấp, là chỗ tĩnh giữa vòng động.
Cuối cùng là âm dương trong thờ tự. Đền thờ song nữ thần và nam thần, người hành hương lễ nữ thần trước. Lối cổ truyền Việt Nam cũng có những nơi thờ Mẫu đi trước, và điều ấy luôn được đọc là âm chủ, dương phụ, nơi mềm dẫn nơi cứng. Chúng tôi ghi sự tương đồng ấy như một chỗ đối chiếu, không phải một lời giải về ý của người dựng đền.
VLễ Cưới Thần Và Vòng Lễ Theo Tháng Tamil
Lễ ở đền Meenakshi theo lịch Tamil, một lịch mặt trời của miền nam Ấn Độ, kết hợp với tuần trăng cho các ngày rằm. Gần như tháng nào cũng có lễ, ngoài ra còn nếp lễ hằng ngày và hằng tuần. Lớn nhất năm là lễ cưới thần tháng Chithirai. Bảng chỉ ghi tháng, không ghi giờ.
| Tháng | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Chithirai, khoảng tháng 4 tới tháng 5 | Lịch Tamil | Chithirai Thiruvizha, Meenakshi Thirukalyanam | Lễ cưới thần Meenakshi và Sundareswarar, có rước xe thần quanh các phố, hơn một triệu người dự. Britannica ghi lễ kéo dài mười hai ngày, Oneindia ghi mười ngày. |
| Vaikasi, khoảng tháng 5 tới tháng 6 | Lịch Tamil | Vasantham | Lễ mùa xuân của đền, theo Oneindia. |
| Aani, khoảng tháng 6 tới tháng 7 | Lịch Tamil | Unjal, lễ đưa võng | Tượng hai vị được đặt lên võng đung đưa trong tiếng hát thánh ca. Britannica ghi đền còn giữ nếp đưa võng hằng tuần. |
| Aadi, khoảng tháng 7 tới tháng 8 | Lịch Tamil | Mulai Kottu | Lễ gieo mầm hạt, theo Oneindia. |
| Purattasi, khoảng tháng 9 tới tháng 10 | Lịch Hindu | Navaratri | Chín đêm dâng lễ Nữ Thần, dịp trọng của một đền mà nữ thần đứng trước. |
| Đêm trăng tròn tháng Thai, khoảng tháng 1 tới tháng 2 | Lịch Tamil | Teppam, lễ thả bè | Tượng hai vị đặt trên bè kéo qua lại trên mặt hồ. Britannica ghi thả trên hồ Sen Vàng trong đền, Oneindia ghi trên hồ Mariamman Teppakulam ngoài đền. |
Điều đáng chú ý là lễ cưới thần không chỉ diễn trong đền. Tượng hai vị được rước ra phố trên xe gỗ lớn, người cả vùng kéo xe, và thành phố thành khán phòng của lễ. Đó là lý do lễ có thể đón hơn một triệu người, điều không một điện thờ khép kín nào chứa nổi. Thư viện chưa tìm được tư liệu về sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại Madurai nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Chithirai Street, Madurai Main, Madurai, Tamil Nadu 625001, India
- Đường tới
- Đền nằm giữa khu phố cổ Madurai, bang Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ, trên phố Chithirai. Từ ga Madurai và sân bay Madurai có xe vào trung tâm thành phố.
- Toạ độ
- 9.9195, 78.1193
Lệ của đền: bỏ giày dép ở quầy gửi ngoài cổng, đi chân trần trong toàn khuôn viên, ăn mặc kín vai và gối. Người không theo Ấn Độ Giáo thường chỉ được vào các hành lang và điện cột, không vào gian thờ chính của hai vị, xin theo chỉ dẫn tại chỗ. Không chạm vào tượng, không chụp ảnh ở chỗ có biển cấm. Theo lệ đi lễ, người hành hương vào điện nữ thần Meenakshi trước rồi mới sang điện Sundareswarar.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Meenakshi Amman, Madurai
Contribute photos, information or video for Meenakshi TempleThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
đền meenakshi thờ ai
Đền thờ nữ thần Meenakshi, được coi là hóa thân của nữ thần Parvati, và thần Sundareswarar, một danh hiệu của Shiva. Hai vị được thờ như một đôi vợ chồng, mỗi vị một điện chính trong cùng vòng tường. Theo lệ, người hành hương lễ nữ thần trước rồi mới sang điện thần Shiva.
đền meenakshi được xây khi nào
Gốc đền rất lâu đời, Britannica ghi từ khoảng thế kỷ 4, Oneindia ghi sớm hơn nữa. Đầu thế kỷ 14 đền bị hư hại nặng, các vua Vijayanagara dựng lại phần lõi, rồi các vua Nayak mở rộng trong thế kỷ 16 và 17. Hầu hết công trình đang đứng thuộc giai đoạn Nayak.
đền meenakshi có bao nhiêu tháp gopuram
Đền có mười bốn tháp cổng gopuram, phủ kín tượng thần sơn màu. Tháp phía nam cao nhất, Oneindia ghi 51,9 mét, Britannica ghi hơn 170 foot, tức khoảng 52 mét. Tượng trên tháp được sơn lại theo chu kỳ nên màu sắc luôn tươi.
lễ cưới thần meenakshi diễn ra khi nào
Lễ Chithirai Thiruvizha, hay Meenakshi Thirukalyanam, diễn ra trong tháng Chithirai của lịch Tamil, khoảng tháng 4 tới tháng 5 dương lịch. Có rước xe thần quanh phố, hơn một triệu người dự. Britannica ghi lễ kéo dài mười hai ngày, Oneindia ghi mười ngày.
điện nghìn cột ở madurai có bao nhiêu cột
Tên gọi là nghìn cột, nhưng Britannica ghi điện Aayiram Kaal Mandapam có 985 cột, mỗi cột chạm hình thần linh, nữ nhạc công và thị nữ. Điện nằm trong quần thể đền Meenakshi, gần hồ Sen Vàng và các hành lang cột dẫn vào hai điện chính.