Nằm tại làng cổ Mengwi thuộc tỉnh Badung, cách thủ phủ Denpasar khoảng mười tám cây số về phía tây bắc trên trục đường dẫn lên vùng cao nguyên Bedugul, Đền nước Hoàng gia Pura Taman Ayun hiện ra giữa đồng bằng miền Nam Bali như một hòn đảo sen xanh biếc nổi trên mặt hồ phẳng lặng. Trong tiếng Bali, Taman Ayun có nghĩa là Khu Vườn Đẹp. Đúng như tên gọi đầy chất thơ ấy, toàn bộ quần thể đền thờ trải dài hai trăm năm mươi mét trên một dải bán đảo ven sông được bao bọc gần như trọn vẹn bởi một hào nước nhân tạo rộng lớn rợp bóng sứ trắng, ngọc lan và sen súng nhiệt đới.
Được vị vua khai sáng vương quốc Mengwi là I Gusti Agung Putu khởi dựng vào năm 1634, Pura Taman Ayun giữ vai trò là Quốc miếu và Thái miếu hoàng gia (Pura Kawitan / Pura Paibon) lớn bậc cao tại đảo Bali, chỉ đứng sau đại đền Đền Mẫu Pura Besakih, Bali trên sườn núi Agung. Không chỉ là chuẩn mực của nghệ thuật kiến trúc đền tháp Ấn Độ giáo Bali với hàng chục ngọn tháp gỗ Meru lợp sợi cọ đen vươn cao tới mười một tầng mái, Pura Taman Ayun còn là đầu mối tâm linh điều tiết nguồn nước cho các cánh đồng lúa vùng Mengwi, được UNESCO vinh danh là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 2012 trong hồ sơ Cảnh quan văn hóa Subak và triết lý Tri Hita Karana.
ITổ Tiên Vương Triều Mengwi, Vũ Trụ Thu Nhỏ Của Các Đỉnh Núi Thiêng Bali Và Triết Lý Tri Hita Karana
Khác với những ngôi đền chỉ thờ riêng một vị thần bảo hộ địa phương, nội điện của Pura Taman Ayun được thiết kế như một bản đồ tâm linh thu nhỏ của toàn bộ đảo Bali kết hợp với từ đường thờ phụng Tổ tiên vương triều Mengwi. Tại góc trang trọng của sân nội điện đặt ngôi điện thờ Paibon (bàn thờ tổ tiên hoàng gia được thần thánh hóa của dòng tộc vua I Gusti Agung Putu) cùng ngai đá hoa sen trống Padmasana hướng về phía đông bắc để tôn thờ Đấng Tối Cao Sang Hyang Widhi Wasa (Acintya) trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo Bali (Agama Hindu Dharma).
Song hành cùng điện thờ tổ tiên, hàng chục ngọn tháp gỗ nhiều tầng Meru (Pelinggih Meru) đứng san sát trong sân nội điện chính là những khám thờ đại diện cho chư thần ngự trên tất cả các đỉnh núi thiêng và hồ thiêng lớn nhất của đảo Bali: ngọn tháp Meru 11 tầng cao vút đại diện cho núi thiêng Gunung Agung (Đền Mẫu Pura Besakih, Bali) và đỉnh Gunung Batukaru; các ngọn tháp Meru 9 tầng, 7 tầng, 5 tầng và 3 tầng đại diện cho núi lửa Gunung Batur, đỉnh Gunung Mangu (trên miệng hồ Bratan gần Đền hồ Pura Ulun Danu Bratan, Bedugul, Bali), đền biển Đền vách đá Pura Luhur Uluwatu, Bali cùng các đền trấn phương của vương quốc.
Nhờ cấu trúc vạn linh quy tụ ấy, vào thế kỷ 17 và 18 khi đường sá xuyên rừng núi còn hiểm trở, nhà vua và thần dân vương quốc Mengwi chỉ cần vân tập về Pura Taman Ayun là có thể dâng lễ vọng bái trọn vẹn chư thần của tất cả các đại đền trên toàn đảo Bali trong cùng một ngày đại lễ.
Về mặt vũ trụ quan Ấn Độ giáo, toàn bộ mặt bằng của Pura Taman Ayun tái hiện trực quan huyền thoại Khuấy Biển Sữa (Samudra Manthana) và cấu trúc vũ trụ lấy núi thần Mahameru làm trục trung tâm: vòng hào nước rộng bao quanh bốn phía chính là Biển Sữa vũ trụ (Ksirarnawa), dải đất bán đảo nổi lên ở giữa là lục địa Jambudvipa, còn những ngọn tháp gỗ Meru nhiều tầng mái vươn lên trong sân nội điện chính là các đỉnh của dãy núi thần Mahameru nơi chư thiên ngự trị.
Đồng thời, Pura Taman Ayun là biểu hiện mẫu mực cho triết lý sống cốt lõi của người Bali mang tên Tri Hita Karana (Ba nguyên nhân của hạnh phúc và thịnh vượng): sự hòa hợp giữa con người với Thần linh (Parahyangan, thể hiện qua khu nội điện thờ tự trang nghiêm), sự hòa hợp giữa con người với con người (Pawongan, thể hiện qua hội quán cộng đồng, đình nhạc Gamelan và sự chia sẻ nguồn nước công bằng giữa các nông dân trong hợp tác xã thủy lợi Subak), và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên (Palemahan, thể hiện qua hồ nước sinh thái, vườn cây cổ thụ và mạng lưới kênh mương nuôi sống hàng trăm héc-ta lúa nước).
Theo bộ biên niên sử hoàng gia Babad Mengwi, vào đầu thế kỷ 17, vị vương hầu dũng lược I Gusti Agung Putu (được phong tước hiệu Cokorda Sakti Blambangan vì lãnh thổ của ông vươn rộng từ miền Tây Nam Bali sang tận vùng Blambangan ở cực đông đảo Java) đã dời kinh đô về vùng đất Mengwi. Năm 1632, nhà vua khởi công đào hào đắp đảo từ một miếu thờ vườn cổ mang tên Taman Ahyun và đến năm 1634 (năm 1556 lịch Saka) thì hoàn thành lễ khánh thành quốc miếu Pura Taman Ayun.
Hơn một thế kỷ sau, vào năm 1750 dưới triều hậu duệ vương tộc Mengwi, ngôi đền được mở rộng quy mô lớn dưới sự chỉ đạo thiết kế của một vị kiến trúc sư tài hoa mang dòng máu Hoa - Bali đến từ Banyuwangi tên là Hobin Ho (dấu ấn giao thoa mỹ thuật Hoa - Bali vẫn còn hiện diện rõ nét trên các họa tiết mây cuộn, gốm sứ gắn tường và lầu đình nghỉ giữa hồ). Sau khi vương quốc Mengwi thất thủ năm 1891 trước liên quân các tiểu quốc láng giềng và trận đại địa chấn Bali ngày 20 tháng 1 năm 1917 làm đổ sập nhiều ngọn tháp Meru, hậu duệ hoàng gia cùng chính quyền bảo tồn đã tiến hành cuộc đại trùng tu toàn diện vào năm 1937, trả lại vẻ đẹp cổ kính nguyên bản cho công trình.
Nhiều du khách khi tới thăm Pura Taman Ayun và thấy cánh cổng lớn Kori Agung dẫn vào sân trong cùng (Utama Mandala) đóng kín và có hàng rào thấp ngăn du khách bước vào giữa các ngọn tháp Meru thường nghĩ rằng đền đang đóng cửa sửa chữa. Kỳ thực, theo luật lệ tâm linh nghiêm ngặt của đền hoàng gia Mengwi từ thế kỷ 17, cánh cổng chính chạm khắc ở giữa của Kori Agung chỉ mở ra duy nhất vào các ngày đại lễ rước thần linh, còn khu vực nội điện dưới chân các tháp Meru chỉ dành cho các tư tế (Pemangku) và tín đồ mặc lễ phục truyền thống vào hành lễ. Thay vào đó, kiến trúc sư xưa đã xây một đường hành lang lát đá chạy vòng quanh bên ngoài bờ tường thấp bao quanh nội điện, giúp mọi du khách có thể đi bộ một vòng 360 độ ngắm nhìn toàn cảnh rừng tháp Meru ở cự ly rất gần mà không làm kinh động sự thanh tịnh của vùng đất thánh.
IIBốn Thế Kỷ Quốc Miếu Vương Triều Mengwi Và Di Sản Thủy Lợi Subak Của Nhân Loại
Trong suốt thế kỷ 17 và thế kỷ 18, Vương quốc Mengwi là một trong những thế lực quân sự, kinh tế và văn hóa hùng mạnh nhất trên đảo Bali, kiểm soát toàn bộ vùng đồng bằng trù phú tỉnh Badung, Tabanan và mở rộng ảnh hưởng sang bên kia eo biển Bali tới tận vùng cực đông đảo Java. Để củng cố tính chính danh thiêng liêng của vương triều, Quốc vương I Gusti Agung Putu đã quy hoạch kinh thành Mengwi theo mô hình vũ trụ học Ấn Độ giáo: cung điện hoàng gia (Puri Gede Mengwi) và khu chợ nằm ở trung tâm ngã tư, còn về phía đông bắc (hướng Kaja-Kangin, hướng thiêng nhất hướng về đỉnh núi Agung và mặt trời mọc) là ngôi quốc miếu Pura Taman Ayun được bao bọc bởi dòng nước sông Yeh Penet.
Không chỉ là nơi cử hành lễ đăng quang, lễ cầu an quốc gia và lễ tưởng niệm tiên vương, hồ nước lớn bao quanh Pura Taman Ayun còn được thiết kế như một đập tràn điều tiết thủy lợi: dòng nước sau khi chảy vòng quanh làm mát và tiếp nhận lời chúc phúc từ ngôi đền sẽ chảy qua cửa cống phía nam để tưới mát trực tiếp cho hai vùng canh tác lúa truyền thống là Subak Batan Badung và Subak Beringkit.
- Năm 1632 tới 1634 (Saka 1556)Quốc vương I Gusti Agung Putu khởi dựng quốc miếu Pura Taman AyunSau khi lập đô tại Mengwi, vua I Gusti Agung Putu cho đào hào nước rộng dẫn nước từ sông Yeh Penet bao quanh bán đảo và dựng ngôi đền hoàng gia thờ tổ tiên cùng chư thần các đỉnh núi thiêng Bali.
- Năm 1750Kiến trúc sư Hobin Ho chủ trì đại trùng tu và mở rộng quần thểDưới sự thiết kế của kiến trúc sư gốc Hoa - Bali là Hobin Ho, khuôn viên đền được mở rộng thành bốn lớp sân liên hoàn, xây thêm thủy đình Bale Kambang và nâng cao các ngọn tháp gỗ Meru.
- Năm 1891Biến cố vương quốc Mengwi và sự bảo tồn ngôi quốc miếuKhi vương quốc Mengwi thất thủ trong cuộc chiến với các tiểu quốc Badung, Klungkung và Tabanan năm 1891, hoàng tộc Mengwi phải tạm lánh nhưng người dân địa phương vẫn tiếp tục gìn giữ hương khói tại Pura Taman Ayun.
- Ngày 20 tháng 1 năm 1917Trận đại địa chấn Bali làm hư hại nhiều ngọn tháp cổTrận động đất lịch sử năm 1917 gây chấn động toàn đảo Bali làm sập đổ nhiều cổng gạch và tháp Meru tại Taman Ayun cũng như tại Đền Mẫu Besakih.
- Năm 1937Hoàn tất công cuộc phục dựng quy mô lớn nguyên trạng thế kỷ 18Các hậu duệ hoàng gia Mengwi phối hợp cùng cơ quan bảo tồn kiến trúc tiến hành phục dựng toàn bộ các ngọn tháp Meru từ 3 tới 11 mái, cổng Kori Agung và tháp trống Bale Kul-Kul.
- Ngày 29 tháng 6 năm 2012UNESCO công nhận Pura Taman Ayun là Di sản Văn hóa Thế giớiPura Taman Ayun được UNESCO ghi danh là thành phần cốt lõi trong Cảnh quan văn hóa tỉnh Bali: Hệ thống Subak như biểu hiện của triết lý Tri Hita Karana (mã số 1194bis).
Vai trò của Đền Nước Hoàng Gia trong mạng lưới thủy lợi dân chủ Subak hàng nghìn năm tuổi. Khi Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO khảo sát đảo Bali vào năm 2012, các chuyên gia đặc biệt chú ý tới mối liên kết hữu cơ giữa Pura Taman Ayun với hệ thống canh tác lúa nước Subak có từ thế kỷ thứ 9. Tại Bali, nước không phải là tài nguyên thương mại thuộc sở hữu tư nhân mà là ân phước của nữ thần hồ nước Dewi Danu chảy từ các hồ núi lửa trên cao (như hồ Bratan tại Đền hồ Pura Ulun Danu Bratan, Bedugul, Bali và suối nguồn tại Đền nước thiêng Pura Tirta Empul, Tampaksiring, Bali) xuống các con sông rồi được phân phối qua các ngôi đền nước vùng đồng bằng như Pura Taman Ayun.
Tại Taman Ayun, lịch mở nước tưới ruộng, lịch xuống giống đồng loạt để cắt đứt vòng đời sâu bệnh mà không cần thuốc hóa học, cùng các nghi lễ cầu mùa của hàng trăm hộ nông dân vùng Mengwi đều được quyết định dựa trên lịch lễ hội của nhà đền. Ngôi đền vì thế vừa là thánh đường tâm linh, vừa là trung tâm điều hành sinh thái nông nghiệp bền vững.
IIIKiến Trúc Tam Giới Mandala, Cổng Thần Kori Agung Và Rừng Tháp Gỗ Meru Lợp Sợi Cọ Đen
Khuôn viên Pura Taman Ayun trải rộng trên dải bán đảo hình chữ nhật dài 250 mét theo hướng Bắc - Nam và rộng 100 mét theo hướng Đông - Tây, chia thành các lớp sân cao dần từ phía nam lên phía đông bắc theo đúng quy chuẩn Tri Mandala (Ba tầng thế giới: Ngoại giới của phàm nhân, Trung giới chuyển tiếp và Nội giới của thần linh). Du khách bắt đầu hành trình bằng cách đi qua cây cầu gạch bắc ngang hào nước phía tây nam, bước qua cổng chẻ đôi Candi Bentar để vào khu vườn cỏ xanh mướt của sân ngoài (Jaba).
Tiếp tục bước lên bậc thang qua cổng chắn tầm nhìn Aling-Aling (đặt tượng hộ pháp giữ cửa để ngăn tà khí đi thẳng), du khách tiến vào sân giữa (Jaba Tengah) có tháp trống gỗ cao vút Bale Kul-Kul và hồ sen Bale Kambang. Cuối cùng, ở tầng đất cao và tôn nghiêm bậc cao phía bắc là sân nội điện (Jeroan / Utama Mandala) được bao bọc thêm một vòng hào hoa sen chạm đá thứ hai và mở lối qua tòa cổng mái chồng Kori Agung nguy nga, nơi quy tụ rừng tháp gỗ Meru cổ kính.
Bao bọc ba mặt Đông, Tây và Nam của bán đảo đền là hào nước rộng dẫn nước từ sông Yeh Penet, tượng trưng cho Biển Sữa vũ trụ. Một cây cầu gạch đỏ chạm trổ dẫn bước người hành hương qua mặt nước vào cổng chẻ đôi Candi Bentar và khu vườn cỏ rợp bóng hoa sứ cổ thụ ở sân ngoài.
Tại sân giữa vươn cao ngọn tháp gạch Bale Kul-Kul có lầu treo hai chiếc trống gỗ rỗng (kul-kul) dùng để đánh nhịp triệu tập dân làng mỗi khi có đại lễ hoặc việc khẩn cấp. Gần đó là đình rộng Wantilan, nơi diễn ra các điệu múa truyền thống và nghi lễ hiến tế thanh lọc đất đai (Tabuh Rah) trong ngày hội đền.
Nằm ở góc phía đông của sân giữa là một hồ nước vuông nhỏ trồng đầy hoa sen, chính giữa có ngôi đình nghỉ Bale Kambang được xây dựng trong đợt trùng tu năm 1750 của kiến trúc sư Hobin Ho, nơi đặt tượng thần trấn giữ chín phương (Nawa Sanga) và là chốn nghỉ chân chuẩn bị lễ vật của hoàng gia xưa.
Ngăn cách giữa sân giữa và sân nội điện tối cao là một hào nước nhỏ chạm hoa văn đá và tòa cổng lớn có mái chồng Kori Agung chạm mặt thần Kala cùng dàn thần hộ pháp. Cánh cửa gỗ chính giữa luôn đóng kín để dành riêng cho thần linh ngự giá trong ngày lễ, người thường chỉ đi qua hai cửa phụ hai bên.
Bên trong sân nội điện Utama Mandala là một quần thể ngoạn mục gồm hàng chục ngọn tháp gỗ Meru dựng bằng gỗ mít và gỗ tếch trên nền gạch chạm, lợp bằng sợi cây cọ đường màu đen tuyền (ijuk) bền bỉ hàng trăm năm. Các tháp luôn có số tầng mái lẻ (3, 5, 7, 9 và cao nhất là 11 tầng mái), bao quanh điện thờ tổ tiên Paibon và ngai đá Padmasana.
| Hạng mục | Thông số kỹ thuật và lịch sử | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Niên đại khởi lập và trùng tu | Khởi dựng năm 1634 (vua I Gusti Agung Putu); mở rộng năm 1750 (kiến trúc sư Hobin Ho); phục dựng năm 1937 | Biên niên sử Babad Mengwi, Wikidata Q1816405 |
| Kích thước khuôn viên bán đảo | Dài 250 mét (Bắc - Nam) x rộng 100 mét (Đông - Tây), bao bọc bởi hào nước sông Yeh Penet | Hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO số 1194bis (2012) |
| Cấu trúc không gian | Bốn phân khu theo trục Nam - Bắc: Hào nước và cầu vào, Sân ngoài (Jaba), Sân giữa (Jaba Tengah), Nội điện (Jeroan) | Cơ quan Bảo tồn Di sản Văn hóa Bali (BPCB Bali) |
| Đặc trưng tháp thờ Meru | Các ngọn tháp gỗ lợp sợi cọ đen (ijuk) có số tầng mái lẻ: 3, 5, 7, 9 và 11 tầng mái thờ chư thần các đỉnh núi Bali | Khảo sát kiến trúc đền cổ tỉnh Badung |
| Địa chỉ hành chính | Đường Jalan Ayodya, làng Mengwi, huyện Mengwi, tỉnh Badung, đảo Bali, Indonesia | Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Badung, Bali |
IVThế Đất Và Hướng
Trong nghệ thuật chọn đất và định hướng kiến trúc cổ truyền của đảo Bali (Asta Kosala Kosali), mọi ngôi đền đều được định vị dựa trên trục không gian vũ trụ Kaja - Kelod: Kaja là hướng về phía những ngọn núi lửa cao ở trung tâm đảo (nơi chư thần và tổ tiên ngự trị, mang tính Dương thanh tịnh), còn Kelod là hướng xuôi về phía biển khơi ở phía nam (nơi dòng nước cuốn trôi uế khí, mang tính Âm). Pura Taman Ayun là một đồ hình mẫu mực kết hợp nguyên lý Kaja - Kelod của Bali với phép xem thủy pháp phương Đông.
Xét về thế đất bán đảo ngậm nước (Thủy trung liên hoa cục) tại tọa độ 8,5417 độ vĩ nam, 115,1725 độ kinh đông, Quốc vương I Gusti Agung Putu và kiến trúc sư Hobin Ho đã tận dụng khúc uốn tự nhiên của dòng sông Yeh Penet chảy từ vùng núi cao Tabanan - Badung xuống đồng bằng Mengwi để đào rộng thành một hồ nước lớn ôm trọn ba mặt Đông, Nam và Tây của khu đất đền. Trong phép xem hình thế cổ truyền, thế đất nổi lên giữa lòng nước bốn bề bao bọc nhưng vẫn liền mạch với dải đất mẹ ở phía bắc được gọi là thế Liên Hoa Xuất Thủy (Đóa sen vươn lên từ mặt nước) hoặc Long châu hí thủy: mặt nước phẳng lặng xung quanh đóng vai trò nội minh đường tụ thủy, giữ cho trường khí của ngôi đền luôn mát mẻ, tách biệt hẳn với bụi bặm và tạp âm của phố thị bên ngoài.
Xét về trục cao độ từ Nam (Kelod) lên Bắc - Đông Bắc (Kaja - Kangin), mặt đất của bốn lớp sân đền được đắp cao dần từng bậc từ cây cầu phía tây nam tiến lên sân ngoài, qua sân giữa rồi đạt đỉnh cao nhất tại sân nội điện (Utama Mandala) ở phía bắc và đông bắc. Tại góc Đông Bắc (Kaja - Kangin), hướng giao thoa trọng yếu giữa hướng núi thiêng Gunung Agung / Gunung Mangu và hướng mặt trời mọc, nhà đền đặt ngai đá Padmasana và những ngọn tháp Meru 11 tầng mái cao nhất. Từ trên cao nhìn xuống, dòng nước từ phương Bắc chảy vào hào đền, vòng qua hai cánh tả hữu rồi tụ lại ở đập tràn phía Nam trước khi tỏa đi nuôi sống các cánh đồng lúa Subak, tạo thành một vòng tuần hoàn sinh khí khép kín giữa Núi, Đền, Nước và Ruộng đồng.
VĐại Lễ Kỷ Niệm Thành Lập Đền Odalan Ngày Thứ Ba Anggara Kasih Medangsia Và Các Nghi Thức Nước Thiêng
Không giống lịch âm dương thông thường, nhịp lễ hội tại Pura Taman Ayun vận hành theo hệ lịch Pawukon 210 ngày của đảo Bali (gồm 30 tuần lễ Wuku, mỗi tuần 7 ngày). Cứ mỗi 210 ngày một lần, đúng vào ngày Thứ Ba Anggara Kasih thuộc tuần lễ thứ 14 là tuần Medangsia, toàn bộ hoàng tộc Mengwi cùng hàng vạn người dân các làng quanh huyện Mengwi lại nô nức đổ về Pura Taman Ayun để cử hành Đại lễ kỷ niệm ngày khánh thành đền (Piodalan / Odalan) kéo dài suốt nhiều ngày liền.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên đại lễ | Nghi thức và sinh hoạt tại Đền nước Hoàng gia Pura Taman Ayun |
|---|---|---|---|
| Ngày Thứ Ba Anggara Kasih tuần Medangsia (cứ 210 ngày một lần) | Lịch Pawukon 210 ngày của Bali | Đại lễ Kỷ niệm Ngày lập đền Pura Taman Ayun (Piodalan Agung) | Cánh cổng gỗ trung tâm của Kori Agung được mở toang sau 210 ngày đóng kín. Hàng nghìn phụ nữ Bali mặc lễ phục kebaya trắng và sarong thổ cẩm đội những tháp lễ vật trái cây, bánh hoa cao vút (Gebogan) trên đầu đi qua cầu gạch vào đền; các tư tế rảy nước thánh (Tirta), dàn nhạc đồng Gamelan tấu vang và các nghệ nhân trình diễn múa thiêng Baris, Rejang dưới chân các tháp Meru. |
| Chu kỳ 210 ngày (Thứ Tư Buda Kliwon Dungulan tới Thứ Bảy Kuningan) | Lịch Pawukon 210 ngày của Bali | Đại lễ Galungan và Kuningan (Chiến thắng của Chính pháp Dharma và Đón Tổ tiên) | Dọc con đường dẫn vào Pura Taman Ayun và trên cây cầu qua hào nước được dựng hàng chục cây nêu tre uốn cong trang trí lá dừa non tinh xảo (Penjor). Các chi phái hậu duệ vương triều Mengwi khắp đảo Bali trở về điện thờ Paibon trong đền để dâng lễ kính bái tổ tiên. |
| Ngày Trăng mới đầu năm lịch Saka (tháng 3 dương lịch) | Lịch âm dương Saka của Bali | Lễ rước thanh tẩy Melasti và Ngày Tĩnh lặng Tuyệt đối Nyepi | Trước ngày Tết Tĩnh lặng Nyepi vài ngày, các bảo vật thiêng (Pratima) của Pura Taman Ayun được rước trong đoàn kiệu lộng lẫy ra bờ biển phía nam (như vùng Seseh hoặc gần Đền biển Pura Tanah Lot, Bali) để cử hành lễ tẩy tịnh Melasti bằng nước biển đại dương. |
| Theo mùa vụ canh tác lúa nước | Lịch nông nghiệp Subak | Lễ Xin Nước Thiêng (Mendak Tirta) của các hợp tác xã thủy lợi Subak | Các vị trưởng ban thủy lợi (Pekaseh) của các khu ruộng Subak vùng Mengwi tới Pura Taman Ayun dâng lễ xin nước thánh Tirta về rảy xuống đầu nguồn kênh mương để cầu mùa màng bội thu và không bị sâu dịch. |
Khoảnh khắc chiêm ngưỡng bóng tháp Meru phản chiếu trên mặt hồ lúc bình minh và hoàng hôn. So với sự đông đúc tại các đền ven biển phía nam Bali, Pura Taman Ayun giữ được bầu không khí điền viên thanh bình, thoáng đãng nhờ những bãi cỏ rộng và vòng hào nước bao la. Khi tới thăm đền vào buổi sáng sớm lúc sương vừa tan trên mặt hồ hoặc buổi chiều muộn khi ánh nắng vàng chiếu xiên qua mười một tầng mái cọ đen của những ngọn tháp Meru và in bóng sắc nét xuống làn nước xanh phẳng lặng, du khách sẽ hiểu vì sao người dân Bali suốt bốn thế kỷ qua vẫn trìu mến gọi nơi này là Khu Vườn Đẹp của chư thần.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Ayodya, làng Mengwi, huyện Mengwi, tỉnh Badung, đảo Bali
- Đường tới
- Đền nước Hoàng gia Pura Taman Ayun tọa lạc trên đường Jalan Ayodya tại làng Mengwi, huyện Mengwi, tỉnh Badung, đảo Bali, nằm cách trung tâm thành phố Denpasar khoảng 18 km về phía tây bắc, cách thị trấn văn hóa Ubud khoảng 20 km về phía tây nam và cách khu vực Kuta / Seminyak khoảng 22 km về phía bắc. Ngôi đền nằm rất gần trục quốc lộ chính nối từ Denpasar - Mengwi ngược lên vùng hồ núi lửa Bedugul (Đền Ulun Danu Bratan) hoặc rẽ sang Đền biển Tanah Lot (cách 14 km về phía nam), nên quý vị có thể dễ dàng đi taxi hoặc thuê xe riêng kết hợp thăm Pura Taman Ayun trên hành trình khám phá miền Trung và Tây Nam Bali.
- Toạ độ
- -8.5417, 115.1725
Theo quy định bắt buộc tại mọi ngôi đền Ấn Độ giáo trên đảo Bali, cả nam lẫn nữ khi bước qua cổng vào Pura Taman Ayun đều phải mặc trang phục kín vai và quấn xà-rông (kain kamen) dài qua mắt cá chân kèm theo dải khăn thắt lưng (selendang) buộc gọn gàng quanh eo (tại quầy cổng vào có hỗ trợ cho mượn xà-rông cho du khách). Quý vị lưu ý chỉ đi dạo và chụp ảnh dọc theo lối hành lang lát đá bao quanh phía ngoài bức tường thấp của sân nội điện Utama Mandala, tuyệt đối không trèo qua tường rào vào khu vực dưới chân các tháp Meru, không đứng cao hơn các vị tư tế khi họ đang hành lễ, và phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt theo phong tục bản địa được khuyến cáo không bước vào khuôn viên đền.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền nước Hoàng gia Pura Taman Ayun, Mengwi, Bali
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tên gọi Pura Taman Ayun có ý nghĩa gì và ngôi đền do ai sáng lập?
Trong tiếng Bali, Pura Taman Ayun có nghĩa là Ngôi Đền Vườn Đẹp. Công trình được Quốc vương I Gusti Agung Putu (vị vua sáng lập Vương quốc Mengwi) khởi dựng từ năm 1632 và khánh thành năm 1634 (năm 1556 lịch Saka) để làm quốc miếu và từ đường hoàng gia của vương triều, sau đó được mở rộng quy mô lớn vào năm 1750 dưới bàn tay thiết kế của kiến trúc sư Hobin Ho.
Những ngọn tháp gỗ nhiều tầng mái lợp sợi cọ đen bên trong Pura Taman Ayun tượng trưng cho điều gì?
Những ngọn tháp gỗ nhiều tầng mái lợp sợi cọ đen (ijuk) trong sân nội điện được gọi là tháp Meru (Pelinggih Meru), luôn có số tầng mái lẻ gồm 3, 5, 7, 9 và cao nhất là 11 tầng mái. Chúng tượng trưng cho núi vũ trụ Mahameru cũng như đại diện cho các đỉnh núi lửa và hồ thiêng lớn nhất trên đảo Bali (như núi Agung, núi Batukaru, núi Batur, đỉnh Mangu), giúp vua và thần dân Mengwi xưa có thể vọng bái chư thần toàn đảo ngay tại quốc miếu của mình.
Vì sao Pura Taman Ayun được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 2012?
Năm 2012, UNESCO ghi danh Pura Taman Ayun là một thành phần trọng yếu của Cảnh quan văn hóa tỉnh Bali: Hệ thống thủy lợi Subak và triết lý Tri Hita Karana. Lý do là vòng hào nước rộng lớn bao quanh ngôi đền không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng Biển Sữa vũ trụ mà còn đóng vai trò là hồ chứa và đầu mối tâm linh điều tiết nguồn nước tưới tiêu cho các cánh đồng lúa thuộc hệ thống Subak Batan Badung và Subak Beringkit ở hạ lưu.
Vì sao cổng chính Kori Agung dẫn vào sân trong cùng của đền luôn đóng kín vào ngày thường?
Theo quy tắc lễ nghi cổ truyền của đền Ấn Độ giáo Bali, cánh cửa gỗ chính giữa của tòa cổng lớn Kori Agung là lối đi thiêng liêng dành riêng cho chư thần và các kiệu rước bảo vật tâm linh, nên chỉ được mở toang vào dịp đại lễ kỷ niệm ngày lập đền (Odalan, cứ 210 ngày một lần) hoặc các nghi lễ trọng đại. Vào ngày thường, các tư tế đi qua hai cửa phụ hai bên, còn du khách đi bộ dọc hành lang bao quanh bên ngoài tường thấp để ngắm trọn vẹn các ngọn tháp Meru.
Đại lễ hội lớn nhất tại Pura Taman Ayun diễn ra vào ngày nào?
Đại lễ kỷ niệm ngày thành lập đền (Piodalan Agung) tại Pura Taman Ayun được tổ chức định kỳ cứ 210 ngày một lần theo lịch Pawukon cổ truyền của Bali, rơi vào đúng ngày Thứ Ba Anggara Kasih của tuần lễ Medangsia. Vào dịp này, hàng nghìn người dân mặc lễ phục trắng truyền thống đội các tháp lễ vật cao vút (Gebogan) qua cầu gạch vào đền trong tiếng nhạc Gamelan và các điệu múa thiêng kéo dài suốt nhiều ngày.