Nằm ở rìa phía nam của Khu phố cổ (Ciudad Vieja) thuộc thủ đô Montevideo, tại địa chỉ số 522 đường Reconquista nơi những con phố lát đá cổ kính mở ra khung cảnh lộng gió của Đại lộ ven biển Rambla Sur (Rambla Gran Bretaña) và vùng cửa sông mênh mông Río de la Plata, Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés), Montevideo (tiếng Tây Ban Nha là Catedral Anglicana de la Santísima Trinidad hay Templo Inglés, tiếng Anh là Holy Trinity Anglican Church, Montevideo) hiện diện như một chứng nhân sống động của gần hai thế kỷ giao thương hàng hải, tự do tín ngưỡng và lịch sử đô thị hóa tại Cộng hòa Đông Uruguay. Khác biệt hoàn toàn với những ngôi nhà thờ có gác chuông cao vút thường thấy ở châu Mỹ Latinh, công trình gây ấn tượng mạnh mẽ ngay từ cái nhìn đầu tiên bởi mặt tiền màu trắng thanh khiết mang dáng dấp một ngôi đền cổ điển Hy Lạp, La Mã với hàng cột trụ nâng đỡ trán tường hình tam giác trang nhã hướng thẳng ra đại dương.
Trong bức tranh đa dạng của Tin Lành và Khối Hiệp thông Anh giáo tại Nam Mỹ cũng như mạng lưới di sản tâm linh của đất nước Uruguay, nếu như cách đó chỉ vài dãy phố tại quảng trường Plaza Matriz, Nhà thờ chính tòa Montevideo là trung tâm của Công giáo thời thuộc địa Tây Ban Nha, cách đó không xa trên đường Buenos Aires là Giáo đường Do Thái Cộng đồng Sefaradí, Khu phố cổ Montevideo, ở miền tây là di sản thế giới Vương cung thánh đường Thánh Thể, Colonia del Sacramento và ở bờ biển phía đông là tuyệt tác hiện đại Nhà thờ Chúa Kitô Công Nhân (kiến trúc vòm gạch Eladio Dieste), Atlántida, thì Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi lại nắm giữ vị trí tiên phong độc nhất vô nhị: đây chính là ngôi thánh đường phi Công giáo đầu tiên được xây dựng tại Uruguay (khởi công năm 1844, thánh hiến năm 1845) và là một trong ba ngôi nhà thờ Anh giáo cổ xưa nhất toàn lục địa Nam Mỹ (chỉ sau Rio de Janeiro và Buenos Aires). Trải qua cuộc tháo dỡ và phục dựng kỳ công vào thập niên 1930 khi thành phố mở đại lộ ven biển, ngôi đền vẫn bảo tồn trọn vẹn linh hồn thế kỷ 19 và được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia của Uruguay từ năm 1975.
ITước Hiệu Chúa Ba Ngôi Cực Thánh, Sách Cầu Nguyện Chung Anh Giáo Và Cột Mốc Tự Do Tín Ngưỡng Giữa Cuộc Đại Phong Tỏa Montevideo Năm 1844
Ngôi đền lịch sử bên bờ biển phía nam Khu phố cổ Montevideo được cung hiến cho Đức Chúa Trời Ba Ngôi Cực Thánh (The Most Holy and Undivided Trinity: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần), tước hiệu nền tảng và cổ kính nhất trong truyền thống thần học của Giáo hội Anh (Church of England) và Khối Hiệp thông Anh giáo toàn cầu (Anglican Communion). Trong đức tin Anh giáo được định hình qua cuộc Cải cách Tôn giáo thế kỷ 16 tại quần đảo Anh, mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi được cử hành xuyên suốt trong Sách Cầu Nguyện Chung (Book of Common Prayer, xuất bản lần đầu năm 1549 và bản chuẩn năm 1662 của Tổng giám mục Thomas Cranmer), kết hợp hài hòa giữa việc suy tôn Kinh Thánh là quy chuẩn tối hậu của đức tin cải cách với việc gìn giữ trật tự giám mục tông truyền, các tín biểu cổ đại của Hội Thánh sơ khai và vẻ đẹp trang nghiêm của phụng vụ thánh nhạc.
Đối với cộng đồng các thủy thủ, thương nhân, kỹ sư đường sắt và di dân người Anh đến định cư tại vùng cửa sông Río de la Plata vào nửa đầu thế kỷ 19, việc thành lập Đền thờ Chúa Ba Ngôi (Holy Trinity Church) tại Montevideo không chỉ đáp ứng nhu cầu cử hành Kinh Sáng (Mattins), Kinh Chiều (Evensong) và Tiệc Thánh (Holy Communion) bằng tiếng mẹ đẻ, mà còn gửi gắm thông điệp về sự hiệp nhất trong mầu nhiệm Ba Ngôi Thiên Chúa giữa một vùng đất mới đang chuyển mình mạnh mẽ.
Sự ra đời của Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi vào năm 1844 là bước ngoặt mở đường cho quyền tự do tôn giáo và đa nguyên tín ngưỡng tại Cộng hòa Đông Uruguay. Khi Hiến pháp đầu tiên của Uruguay được ban hành năm 1830, Điều 5 của Hiến pháp xác định Công giáo Rôma là tôn giáo chính thức của Nhà nước, tuy nhiên tinh thần khai phóng và nhu cầu giao thương quốc tế của cảng Montevideo đã tạo điều kiện cho chính phủ Cộng hòa áp dụng chính sách khoan dung thực tế đối với cộng đồng cư dân ngoại quốc theo đạo Tin Lành. Vào thời điểm đầu thập niên 1840, khi cuộc nội chiến và vây hãm lịch sử mang tên Cuộc Đại Chiến (Guerra Grande, 1839 tới 1851) cùng Cuộc Đại Phong tỏa Montevideo (Sitio Grande de Montevideo, 1843 tới 1851) đang diễn ra ác liệt, hàng ngàn công dân Anh và thủy thủ thuộc Hạm đội Nam Mỹ của Hải quân Hoàng gia Anh đang đồn trú để bảo vệ hoạt động thương mại tại cảng Montevideo.
Chính trong hoàn cảnh chiến sự ấy, thương nhân giàu lòng nhân ái người Anh định cư tại Montevideo là Samuel Fisher Lafone (1805 tới 1871), cùng với Tổng lãnh sự Anh Thomas Samuel Hood và vị chỉ huy Hải quân Hoàng gia Anh tại trạm Nam Đại Tây Dương là Đề đốc John Brett Purvis (Commodore John Brett Purvis, 1787 tới 1857), đã đứng ra đệ trình thỉnh nguyện thư lên Chính phủ Quốc phòng Montevideo xin phép xây dựng một ngôi đền thờ Anh giáo. Để tôn trọng luật lệ và tập quán kiến trúc của quốc gia sở tại thời bấy giờ (vốn quy định chỉ có nhà thờ Công giáo mới được phép xây tháp chuông và treo chuông gọi lễ ngoài mặt phố), cộng đồng Anh giáo đã cam kết xây dựng ngôi thánh đường theo hình thức một ngôi đền cổ điển Hy Lạp, La Mã không có tháp chuông và không gắn thánh giá lộ thiên trên đỉnh mái. Sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau ấy đã giúp dự án được phê chuẩn thuận lợi, biến Templo Inglés thành biểu tượng lịch sử của tinh thần khoan dung tôn giáo tại Uruguay.
Biên niên sử của Giáo phận Anh giáo Uruguay và hồ sơ lưu trữ đô thị Montevideo ghi lại rất chi tiết quá trình hình thành khu đất lịch sử này. Năm 1843, doanh nhân Samuel Fisher Lafone đã bỏ tiền cá nhân mua lại từ chính phủ lô đất pháo đài cổ nằm sát vách đá ven biển phía nam thành phố, nơi từng tọa lạc Pháo đài Nam (Cubo del Sur) thuộc hệ thống tường thành phòng thủ Montevideo thời thuộc địa Tây Ban Nha. Ngày 1 tháng 1 năm 1844, lễ đặt viên đá đầu tiên của Đền thờ Chúa Ba Ngôi đã được cử hành trọng thể với sự hiện diện của Đề đốc John Brett Purvis, các sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh và đại diện chính quyền Montevideo ngay giữa tiếng đại bác vọng về từ chiến tuyến bên ngoài thành phố.
Bất chấp sự thiếu thốn vật liệu xây dựng do cuộc vây hãm kéo dài, công trình đã hoàn thành thần tốc chỉ sau hơn một năm thi công và cử hành buổi lễ khánh thành đầu tiên vào ngày 1 tháng 6 năm 1845 dưới sự chủ sự của tuyên úy người Anh đầu tiên là Mục sư Tiến sĩ William H. tấm lòng nhiệt thành (cùng sự thánh hiến chính thức sau đó của Giám mục Anh giáo vùng quần đảo Falkland và Nam Mỹ là Đức cha Waite Hockin Stirling). Suốt chín thập niên đứng trên mỏm đá Cubo del Sur, mặt tiền trắng của Templo Inglés đã trở thành ngọn hải đăng tâm linh đầu tiên mà mọi con tàu vượt Đại Tây Dương tiến vào cảng Montevideo đều nhìn thấy từ ngoài khơi.
Nhiều du khách khi đứng trước mặt tiền hiện nay của Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi tại số 522 phố Reconquista thường ngỡ rằng ngôi đền đã đứng ở đúng vị trí này từ năm 1844. Trên thực tế, ngôi đền hiện tại là kết quả của một cuộc di dời và tái thiết kiến trúc ngoạn mục diễn ra từ năm 1934 đến năm 1936: khi chính quyền thành phố Montevideo cho nổ mìn san phẳng mỏm đá nhô ra biển của pháo đài Cubo del Sur để mở tuyến đại lộ ven biển Rambla Sur, ngôi đền năm 1845 đã bị tháo dỡ từng phần và được xây dựng lại y hệt hình dáng tân cổ điển ban đầu trên nền đất cao hơn, lùi sâu vào trong đất liền khoảng vài chục mét như chúng ta thấy ngày nay.
IIGần Hai Thế Kỷ Từ Pháo Đài Biển Cubo Del Sur Năm 1844, Cuộc Di Dời Mở Đại Lộ Rambla Sur Năm 1936 Tới Nhà Thờ Chính Tòa Anh Giáo
Hành trình lịch sử của Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés) gắn liền mật thiết với các biến cố lớn của thủ đô Montevideo và lịch sử bang giao giữa vùng cửa sông Río de la Plata với thế giới nói tiếng Anh.
- Năm 1843 tới ngày 1 tháng 1 năm 1844Samuel Fisher Lafone mua đất pháo đài Cubo del Sur và đặt viên đá đầu tiên giữa cuộc Đại Phong tỏaThương nhân người Anh Samuel Fisher Lafone mua lại lô đất pháo đài biển cổ Cubo del Sur ở bờ nam Ciudad Vieja để hiến tặng cho cộng đồng Anh giáo; ngày 1 tháng 1 năm 1844, Đề đốc Hải quân Hoàng gia Anh John Brett Purvis chủ trì lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi nhà thờ Tin Lành đầu tiên tại Uruguay.
- Ngày 1 tháng 6 năm 1845 và nửa sau thế kỷ 19Khánh thành Đền thờ Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés) và phát triển dưới quyền Giám mục Nam MỹNgày 1 tháng 6 năm 1845, ngôi đền tân cổ điển Hy Lạp, La Mã chính thức mở cửa cử hành phụng vụ Anh giáo. Năm 1869, khi Đức cha Waite Hockin Stirling được tấn phong làm Giám mục Anh giáo đầu tiên phụ trách toàn vùng Nam Mỹ, Templo Inglés trở thành một trong những trung tâm mục vụ quan trọng nhất của giáo phận.
- Tháng 12 năm 1919 và thập niên 1920Chuyến viếng thăm của Hoàng tử xứ Wales và sự kiện Hải chiến cửa sông Río de la Plata năm 1939Ngôi đền đón tiếp nhiều nhân vật hoàng gia và hải quân Anh; đặc biệt vào tháng 12 năm 1939, sau trận Hải chiến cửa sông Río de la Plata (Battle of the River Plate) đánh chìm thiết giáp hạm Admiral Graf Spee, các thủy thủ đoàn tuần dương hạm Anh HMS Ajax, HMS Achilles và HMS Exeter đã đến dự lễ tạ ơn và tưởng niệm đồng đội tại ngôi đền này.
- Năm 1934 tới ngày 7 tháng 6 năm 1936Tháo dỡ ngôi đền cũ trên mỏm Cubo del Sur để mở đại lộ Rambla Sur và phục dựng tại phố ReconquistaThực hiện quy hoạch mở đại lộ ven biển Rambla Sur của thành phố Montevideo, tòa nhà gốc năm 1845 nằm trên mỏm đá nhô ra biển bị giải tỏa năm 1934; toàn bộ di vật lịch sử, đàn đại phong cầm, kính màu và bia tưởng niệm được chuyển sang công trình phục dựng nguyên mẫu tân cổ điển tại số 522 phố Reconquista và khánh thành lại ngày 7 tháng 6 năm 1936.
- Năm 1975Chính phủ Cộng hòa Đông Uruguay công nhận Templo Inglés là Di tích Lịch sử Quốc giaGhi nhận giá trị tiên phong về lịch sử tôn giáo, kiến trúc tân cổ điển và ký ức đô thị của Montevideo, Bộ Giáo dục và Văn hóa Uruguay chính thức xếp hạng Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi là Di tích Lịch sử Quốc gia (Monumento Histórico Nacional).
- Năm 1988 tới thế kỷ 21Nâng cấp thành Nhà thờ Chính tòa của Giáo phận Anh giáo Uruguay và mở rộng sứ mạng xã hộiKhi Giáo phận Anh giáo Uruguay (Diócesis Anglicana del Uruguay) được thiết lập độc lập trong Giáo tỉnh Anh giáo Nam Mỹ năm 1988, Đền thờ Chúa Ba Ngôi được tôn phong làm Nhà thờ Chính tòa (Catedral de la Santísima Trinidad), cử hành phụng vụ song ngữ Tây Ban Nha, Anh và điều phối nhiều chương trình bác ái cộng đồng tại Ciudad Vieja.
Cuộc di dời thế kỷ năm 1934 tới 1936 và câu chuyện về những tấm bia đồng Hải quân Hoàng gia Anh. Một trong những chương sử hấp dẫn nhất của Templo Inglés là cuộc giải tỏa và tái thiết diễn ra vào giữa thập niên 1930. Trong suốt gần một thế kỷ từ năm 1845 đến năm 1934, ngôi đền gốc tọa lạc ngay trên gờ đá sát mép sóng của pháo đài Cubo del Sur, đến mức vào những ngày bão lớn từ Nam Đại Tây Dương thổi vào cửa sông Río de la Plata, bọt sóng biển từng bắn tung tóe lên tận bậc thềm và tường đá của nhà thờ. Khi Ủy ban Xây dựng Đại lộ Rambla Sur quyết định phá bỏ mỏm đá Cubo del Sur để nắn thẳng tuyến đường ven biển vào năm 1934, chính quyền thành phố Montevideo đã đền bù kinh phí và cấp lô đất liền kề trên bậc thềm cao của phố Reconquista để cộng đồng Anh giáo dựng lại ngôi đền.
Dưới sự giám sát chặt chẽ của các kiến trúc sư bảo tồn, ngôi đền mới hoàn thành vào tháng 6 năm 1936 đã tái hiện trung thành mặt tiền đền thờ Hy Lạp với bốn cột trụ Doric đỡ trán tường tam giác của bản thiết kế năm 1844, đồng thời bổ sung hệ thống bậc thang đá granite uy nghi dẫn từ vỉa hè đại lộ Rambla Gran Bretaña lên sảnh chính. Đặc biệt, toàn bộ các tấm bia đá cẩm thạch và bia đồng tưởng niệm (Memorial Tablets) từ thế kỷ 19 bên trong ngôi đền cũ đã được di dời nguyên vẹn sang tường nội thất mới, trong đó có những tấm bia khắc tên các sĩ quan và thủy thủ trẻ của Hải quân Hoàng gia Anh (từ các chiến hạm HMS Firebrand, HMS Gorgon, HMS Ruby, HMS Wrangler cho tới chiến hạm HMS Ajax trong Thế chiến thứ hai) đã hy sinh hoặc qua đời vì dịch bệnh tại vùng biển Nam Mỹ từ thập niên 1840 đến thập niên 1940.
IIIKiến Trúc Đền Thờ Tân Cổ Điển Hy Lạp Không Tháp Chuông, Nội Thất Gỗ Sồi Và Kính Màu Anh Quốc Cùng Đài Tưởng Niệm Hàng Hải
Về mặt hình thái kiến trúc, Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés) là một mẫu mực hiếm quý của trường phái Tân cổ điển Hy Lạp, La Mã (Greco-Roman Neoclassical Revival) thế kỷ 19 tại vùng sông Plata, kết hợp sự chuẩn mực hình học của một ngôi đền cổ đại bên ngoài với không gian phụng vụ ấm cúng mang đậm phong cách Anh giáo thời Nữ hoàng Victoria bên trong.
Nhìn từ đại lộ ven biển Rambla Sur, tòa nhà nổi bật trên một bệ nền cao vững chãi ốp đá granite xám hồng của Uruguay với hai cầu thang đá đối xứng dẫn lên tiền sảnh. Mặt tiền chính hướng thẳng ra biển phía nam được thiết kế theo đúng tỷ lệ vàng của một ngôi đền Hy Lạp cổ đại (tương truyền lấy cảm hứng từ Đền Poseidon ở mũi Sounion và kiến trúc Regency ở Luân Đôn): bốn thức cột tròn và cột vuông khỏe khoắn nâng đỡ dầm ngang (entablature) với hàng diềm trang trí triglyph và một trán tường hình tam giác (pediment) hoàn toàn không có tháp chuông, phản ánh quy định lịch sử năm 1844 đối với các cơ sở tôn giáo phi Công giáo tại Montevideo.
Bước qua cửa gỗ sồi lớn ở tiền sảnh, không gian nội thất mở ra theo bố cục một gian thánh đường hình chữ nhật sáng sủa, thanh lịch với hai dãy ghế gỗ dài (pews) được chế tác tinh xảo có gắn giá để Sách Cầu Nguyện Chung. Trần nhà thờ cao thoáng được trang trí bằng các đường phào chỉ cổ điển trắng tinh khiết. Dọc theo hai bức tường bên phía đông và phía tây cùng phía trên cung thánh là các ô cửa sổ vòm gắn kính màu nghệ thuật (stained-glass windows) nhập khẩu từ Anh quốc, khắc họa hình ảnh Chúa Giêsu Mục Tử Nhân Lành, các Thánh Tông đồ và biểu tượng Chúa Ba Ngôi.
Khu vực cung thánh ở đầu phía bắc được ngăn cách nhẹ nhàng với gian giáo dân bằng lan can quỳ rước lễ bằng gỗ (communion rail). Tại tâm điểm cung thánh là Bàn thờ Tiệc Thánh (Holy Table / Altar) trang nghiêm. Hai bên đầu cung thánh là bục giảng lễ (pulpit), ngai tòa của Giám mục Giáo phận Anh giáo Uruguay (Cathedra) và giá đọc Kinh Thánh truyền thống Anh giáo (lectern) tạo hình chim đại bàng tung cánh đỡ cuốn Kinh Thánh mở rộng, biểu trưng cho Tin Mừng của Thánh Gioan bay đi khắp bốn phương trời.
Đền thờ lưu giữ cây đàn đại phong cầm ống cổ điển của Anh quốc được chuyển nguyên vẹn từ ngôi đền gốc năm 1845 sang công trình phục dựng năm 1936, phục vụ truyền thống hợp xướng và thánh ca Anh giáo (Anglican choral tradition). Gần lối vào là giếng rửa tội (baptismal font) bằng đá chạm khắc tinh tế, nơi đã cử hành bí tích Thánh Tẩy cho nhiều thế hệ gia đình gốc Anh và tín hữu Uruguay suốt gần hai trăm năm.
Dọc hai bức tường nội thất của Templo Inglés là một bảo tàng sử liệu sống động gồm hàng chục tấm bia đá cẩm thạch trắng và bia đồng sáng bóng khắc chữ tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Các tấm bia này tưởng niệm người sáng lập Samuel Fisher Lafone, các vị mục sư tuyên úy tiên khởi, các sĩ quan và thủy thủ Hải quân Hoàng gia Anh tử nạn tại vùng biển Nam Đại Tây Dương thế kỷ 19, các tình nguyện viên người Anh tại Uruguay hy sinh trong Thế chiến thứ nhất (1914 tới 1918) và Thế chiến thứ hai (1939 tới 1945), cùng bia kỷ niệm các thủy thủ trận Hải chiến cửa sông Río de la Plata năm 1939.
| Hạng mục kiến trúc và Di vật | Niên đại và Chất liệu | Ý nghĩa lịch sử và Phụng vụ Anh giáo |
|---|---|---|
| Mặt tiền đền thờ Hy Lạp không tháp chuông | Thiết kế gốc năm 1844, phục dựng năm 1936 trên bệ đá granite | Chứng tích của ngôi nhà thờ phi Công giáo đầu tiên tại Uruguay tuân thủ quy chế đô thị thế kỷ 19 |
| Cung thánh, Ngai Giám mục và Giá Kinh Thánh đại bàng | Gỗ quý chạm khắc và đồng thau truyền thống Anh quốc | Đặt trọng tâm vào việc công bố Lời Chúa và cử hành Bí tích Tiệc Thánh theo Sách Cầu Nguyện Chung |
| Hệ thống cửa sổ kính màu và Đàn đại phong cầm ống | Kính màu và đàn ống thế kỷ 19 di dời từ pháo đài Cubo del Sur | Bảo tồn nguyên vẹn âm thanh và ánh sáng phụng vụ của ngôi đền gốc năm 1845 |
| Các bia tưởng niệm Samuel Lafone và Hải quân Hoàng gia Anh | Đá cẩm thạch và đồng khắc chữ từ năm 1845 tới năm 1945 | Lưu giữ ký ức về cuộc Đại Phong tỏa Montevideo và trận Hải chiến cửa sông Río de la Plata năm 1939 |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các kiến trúc sư và nhà sáng lập người Anh khi xây dựng Đền thờ Chúa Ba Ngôi vào năm 1844 cũng như khi phục dựng công trình năm 1936 hoàn toàn không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Vị trí của ngôi đền gắn liền với khu đất pháo đài cổ Cubo del Sur bên bờ biển phía nam Khu phố cổ và hướng nhìn ra cảng biển dành cho các thủy thủ Anh quốc. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường để bạn đọc quen lối truyền thống Á Đông có thêm góc nhìn tham khảo.
Xét trên đại cuộc địa hình của bán đảo Khu phố cổ (Ciudad Vieja) thủ đô Montevideo tại tọa độ 34,9103 độ vĩ nam, 56,2044 độ kinh tây, toàn bộ khu phố cổ là một dải đất đá granite nhô ra giữa vùng giao hội của sông lớn và đại dương: phía bắc và phía tây là Vịnh Montevideo (Bahía de Montevideo) với ngọn đồi Cerro de Montevideo (134 mét) đứng sừng sững bên kia vịnh làm triều sơn, còn phía nam là vùng cửa sông mênh mông như biển cả của Río de la Plata thông ra Nam Đại Tây Dương. Khu đất của Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi tại số 522 phố Reconquista nằm ngay trên sườn dốc đá phía nam của bán đảo, sát vị trí mỏm pháo đài cổ Cubo del Sur xưa kia.
Xét theo phép tọa sơn hướng thủy trong hình pháp Á Đông, ngôi đền có thế tọa Bắc triều Nam (hướng chính Nam hơi chếch Tây Nam): lưng nhà thờ tựa vững chãi vào khu nền đá cao của phố cổ Ciudad Vieja (nơi có Nhà thờ chính tòa Montevideo và quảng trường Plaza Matriz ở trung tâm sống lưng bán đảo làm hậu chẩm), trong khi mặt tiền với bốn cột trụ Hy Lạp và hệ thống bậc thang đá mở toang tầm nhìn vượt qua đại lộ Rambla Sur (Rambla Gran Bretaña) hướng thẳng ra mặt nước bao la của dòng Río de la Plata làm đại minh đường tụ thủy. Ở Nam bán cầu, hướng Bắc nhận ánh nắng mặt trời ấm áp chiếu vào khu vực cung thánh, trong khi mặt tiền hướng Nam đón trọn luồng gió biển trong lành và tầm nhìn vô cực của đại dương, tạo nên khí chất khoáng đạt, trang nghiêm của một ngôi đền biển cả.
VĐại Lễ Chúa Ba Ngôi (Trinity Sunday), Ngày Di Sản Quốc Gia Uruguay (Día Del Patrimonio) Và Lễ Tưởng Niệm Ngày Đình Chiến (Remembrance Sunday)
Đời sống phụng vụ tại Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés) diễn ra đều đặn hằng tuần theo lịch phụng vụ Kitô giáo phương Tây và truyền thống Sách Cầu Nguyện Chung của Khối Hiệp thông Anh giáo (dương lịch), kết hợp các thánh lễ bằng tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh cùng những ngày lễ văn hóa lịch sử đặc sắc của thủ đô Montevideo.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên kỳ lễ phụng vụ và sự kiện lịch sử | Nghi thức cử hành tại Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés), Montevideo |
|---|---|---|---|
| Chúa nhật đầu tiên sau Lễ Hiện Xuống (Tháng 5 hoặc Tháng 6) | Dương lịch (Lịch phụng vụ Anh giáo) | Đại lễ Quan thầy Chúa Ba Ngôi Cực Thánh (Trinity Sunday / Fiesta Patronal de la Santísima Trinidad) | Kỳ lễ bổn mạng trọng đại nhất trong năm của Nhà thờ Chính tòa Anh giáo Montevideo: Đức Giám mục Giáo phận chủ sự Thánh lễ Tiệc Thánh trọng thể, hợp xướng thánh ca Anh giáo và kỷ niệm ngày khánh thành ngôi đền đầu tiên (tháng 6 năm 1845) cũng như ngày tái khánh thành (tháng 6 năm 1936). |
| Cuối tuần đầu tiên của Tháng 10 hằng năm | Dương lịch (Lễ hội Văn hóa Quốc gia Uruguay) | Ngày Di sản Quốc gia Uruguay (Día del Patrimonio en el Templo Inglés) | Sự kiện văn hóa thu hút hàng ngàn người dân Montevideo và du khách: Templo Inglés mở cửa đón khách suốt hai ngày cuối tuần với các buổi hòa nhạc đại phong cầm, biểu diễn hợp xướng, thuyết minh lịch sử về pháo đài Cubo del Sur và thưởng thức trà chiều kiểu Anh truyền thống. |
| Chúa nhật gần ngày 11 tháng 11 hằng năm | Dương lịch | Lễ Tưởng Niệm Ngày Đình Chiến và Các Anh Hùng Tử Sĩ (Remembrance Sunday) | Buổi lễ trang trọng có sự tham dự của ngoại giao đoàn Anh quốc, Khối Thịnh vượng chung và đại diện hải quân: đặt vòng hoa hoa anh túc đỏ (poppy wreaths) trước các tấm bia tưởng niệm thủy thủ Hải quân Hoàng gia Anh và chiến sĩ hai cuộc Thế chiến, cử nhạc kèn đồng Last Post và dành hai phút mặc niệm. |
| Tháng 12 hằng năm (Mùa Vọng và Giáng Sinh) | Dương lịch | Lễ Đọc Chín Bài Thánh Kinh và Thánh Ca Giáng Sinh Truyền Thống Anh Giáo (Festival of Nine Lessons and Carols) | Một trong những truyền thống âm nhạc phụng vụ được yêu mến nhất tại Montevideo: cử hành nghi thức Chín Bài Đọc và Thánh Ca Giáng Sinh dưới ánh nến theo truyền thống King's College Cambridge và Thánh lễ Đêm Giáng Sinh. |
| Tháng 3 hoặc Tháng 4 hằng năm | Dương lịch (Chu kỳ Phục Sinh) | Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (Semana Santa y Domingo de Pascua) | Cử hành phụng vụ Thứ Năm Tuần Thánh, suy niệm Thập Giá ngày Thứ Sáu Tuần Thánh, Lễ Vọng Phục Sinh và Thánh lễ Chúa Nhật Phục Sinh. |
Không gian âm nhạc đại phong cầm và lòng hiếu khách bác ái tại Khu phố cổ Ciudad Vieja. Bên cạnh vai trò là ngai tòa giám mục và bảo tàng ký ức hàng hải thế kỷ 19, Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi ngày nay còn là một trung tâm văn hóa và từ thiện đầy sức sống tại Khu phố cổ Montevideo. Nhờ âm học tuyệt vời của gian thánh đường tân cổ điển và cây đàn đại phong cầm ống lịch sử, nhà thờ thường xuyên là nơi tổ chức các buổi hòa nhạc cổ điển, hợp xướng thính phòng và giao lưu văn hóa mở cửa miễn phí cho công chúng. Đồng thời, phát huy tinh thần phục vụ xã hội của truyền thống Kitô giáo cải cách, cộng đoàn giáo xứ duy trì các chương trình hỗ trợ người vô gia cư, trẻ em và người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn ngay tại khu vực cảng cổ Montevideo.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 522 đường Reconquista (đối diện đại lộ ven biển Rambla Sur), Khu phố cổ (Ciudad Vieja), thủ đô Montevideo, Uruguay
- Đường tới
- Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés) tọa lạc tại số 522 đường Reconquista (giữa phố Treinta y Tres và phố Ituzaingó), quay mặt trực tiếp ra đại lộ ven biển Rambla Gran Bretaña (Rambla Sur) ở rìa phía nam Khu phố cổ (Ciudad Vieja) của thủ đô Montevideo. Từ Quảng trường Độc Lập (Plaza Independencia) và Nhà hát Solís, du khách chỉ cần đi bộ về phía tây nam theo phố Reconquista khoảng 500 mét (mất 6 phút đi bộ); từ Quảng trường Plaza Matriz và Nhà thờ chính tòa Montevideo, đi bộ thẳng theo phố Ituzaingó về phía biển chỉ mất 4 phút (khoảng 300 mét). Từ Sân bay Quốc tế Carrasco (MVD), hành trình bằng taxi dọc theo tuyến đại lộ ven biển Rambla vào Khu phố cổ dài khoảng 21 km (mất 30 tới 35 phút).
- Toạ độ
- -34.9103, -56.2044
Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés) tại số 522 đường Reconquista mở cửa đón tín hữu và du khách vào các giờ cử hành phụng vụ Chúa nhật hàng tuần, các buổi hòa nhạc thính phòng và đặc biệt mở cửa rộng rãi suốt dịp Ngày Di sản Quốc gia (Día del Patrimonio) vào tháng 10 hằng năm. Ngay cả khi đi dạo bên ngoài vào các ngày thường, du khách cũng có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn mặt tiền đền thờ Hy Lạp trắng muốt nổi bật trên nền trời xanh của đại lộ ven biển Rambla Sur và đọc tấm bảng thuyết minh di tích lịch sử ở chân cầu thang đá. Khi vào bên trong thánh đường, quý vị vui lòng giữ trật tự, ăn mặc lịch sự và dành thời gian quan sát các tấm bia đồng tưởng niệm thủy thủ đoàn HMS Ajax cùng các chiến hạm thế kỷ 19 trên hai bức tường bên. Từ Templo Inglés, du khách có thể đi bộ 5 phút lên phía bắc tới Quảng trường Plaza Matriz để thăm Nhà thờ chính tòa Montevideo hoặc đi bộ dọc phố Reconquista và Buenos Aires để thăm Giáo đường Do Thái Sefaradí và Nhà hát Solís.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi (Templo Inglés), Montevideo
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi ở Montevideo thường được người dân gọi là Templo Inglés và lại có hình dáng giống một ngôi đền Hy Lạp không có tháp chuông?
Ngôi đền được gọi là Templo Inglés (Đền thờ người Anh) vì được xây dựng năm 1844 tới 1845 bởi cộng đồng thương nhân và thủy thủ người Anh tại Montevideo. Vào thời điểm đó, quy chế tôn giáo bắt nguồn từ thời thuộc địa quy định chỉ có nhà thờ Công giáo mới được phép xây tháp chuông và treo chuông ngoài mặt phố, do đó các nhà sáng lập Anh giáo đã thiết kế công trình theo dáng một ngôi đền cổ điển Hy Lạp, La Mã có hàng cột trụ và trán tường tam giác mà không có tháp chuông.
Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi có phải là ngôi nhà thờ Tin Lành và phi Công giáo đầu tiên tại Uruguay không?
Đúng vậy. Được đặt viên đá đầu tiên vào ngày 1 tháng 1 năm 1844 và khánh thành vào ngày 1 tháng 6 năm 1845, Templo Inglés chính là ngôi thánh đường phi Công giáo đầu tiên được xây dựng trên lãnh thổ Uruguay và là một trong ba nhà thờ Anh giáo cổ xưa nhất toàn lục địa Nam Mỹ.
Ai là người đã hiến đất và vận động xây dựng ngôi đền vào năm 1844?
Khu đất pháo đài biển cổ Cubo del Sur được mua và hiến tặng năm 1843 bởi Samuel Fisher Lafone (1805 tới 1871), một thương nhân người Anh giàu lòng nhân ái định cư tại Montevideo, phối hợp cùng Tổng lãnh sự Anh Thomas Samuel Hood và Đề đốc Hải quân Hoàng gia Anh John Brett Purvis giữa bối cảnh cuộc Đại Phong tỏa Montevideo (Guerra Grande).
Tại sao ngôi đền gốc năm 1845 lại phải tháo dỡ và xây dựng lại vào năm 1934 tới năm 1936?
Ngôi đền gốc năm 1845 nằm ngay trên mỏm đá nhô ra biển của pháo đài cổ Cubo del Sur. Vào năm 1934, khi chính quyền thành phố Montevideo phá bỏ mỏm đá này để mở tuyến đại lộ ven biển Rambla Sur, ngôi đền đã được tháo dỡ cẩn thận và phục dựng nguyên mẫu kiến trúc tân cổ điển lùi vào trong đất liền vài chục mét tại địa chỉ số 522 đường Reconquista, tái khánh thành vào ngày 7 tháng 6 năm 1936.
Bên trong Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi lưu giữ những kỷ vật lịch sử đặc biệt nào?
Nội thất nhà thờ lưu giữ nguyên vẹn cây đàn đại phong cầm ống, các cửa sổ kính màu, bục đọc Kinh Thánh hình chim đại bàng bằng đồng và hàng chục tấm bia đá cẩm thạch cùng bia đồng tưởng niệm từ ngôi đền gốc năm 1845, trong đó có bia tưởng niệm người sáng lập Samuel Lafone, các thủy thủ Hải quân Hoàng gia Anh thế kỷ 19 và các thủy thủ chiến hạm HMS Ajax trong trận Hải chiến cửa sông Río de la Plata năm 1939.
Hiện nay Đền thờ Anh giáo Chúa Ba Ngôi giữ vai trò gì trong hệ thống Giáo hội Anh giáo?
Từ năm 1988, ngôi đền giữ vai trò là Nhà thờ Chính tòa Chúa Ba Ngôi (Catedral de la Santísima Trinidad), đặt ngai tòa của Giám mục Giáo phận Anh giáo Uruguay thuộc Giáo tỉnh Anh giáo Nam Mỹ (Province of the Southern Cone of America).