Ở phía nam thành phố Vancouver thuộc tỉnh bang British Columbia, trên sườn đồi thoai thoải của khu phố Sunset nhìn xuống nhánh bắc của dòng sông Fraser (North Arm of the Fraser River), nơi suốt hơn một thế kỷ qua những xưởng cưa gỗ tuyết tùng từng vang tiếng máy chạy ngày đêm, một tòa kiến trúc bê tông màu trắng muốt với những đường vòm hình học thanh thoát vươn lên giữa khuôn viên cây xanh tại số 8000 đường Ross Street. Một cầu thang nghi lễ rộng lớn dẫn bước chân người hành hương từ mặt đất vượt qua hồ nước phản chiếu lên thẳng đại sảnh cầu nguyện ngập tràn ánh sáng tự nhiên ở tầng hai. Quý vị đang đứng trước Đền thờ Sikh Khalsa Diwan Society, thường được người dân địa phương gọi thân mật là Đền thờ Sikh đường Ross (Ross Street Sikh Temple).
Được sáng lập từ ngày 22 tháng 7 năm 1906 bởi những người nhập cư vùng Punjab đầu tiên đặt chân tới bờ biển Thái Bình Dương, Hội Khalsa Diwan Society (KDS) chính là tổ chức tôn giáo và dân quyền lâu đời nhất của cộng đồng Đạo Sikh tại toàn bộ khu vực Bắc Mỹ. Từ ngôi đền gỗ đầu tiên dựng năm 1908 tại đường West 2nd Avenue cho tới tòa đại điện hiện đại do đại kiến trúc sư lừng danh nhất thế kỷ 20 của Canada là Arthur Erickson thiết kế và khánh thành năm 1970 tại đường Ross Street, nơi đây đã chứng kiến những trang sử bi tráng nhất của người Canada gốc Nam Á: từ cuộc quyên góp cứu trợ con tàu Komagata Maru năm 1914 cho tới thắng lợi lịch sử giành lại quyền bầu cử công dân vào năm 1947.
IKinh Thánh Hằng Sống Sri Guru Granth Sahib, Tinh Thần Khalsa Diwan Và Những Người Tiên Phong Năm 1906
Cũng như mọi ngôi đền thờ chính thống của Đạo Sikh trên toàn thế giới, tâm điểm tôn thờ tối cao tại Đền thờ Khalsa Diwan Society (Ross Street) là Đấng Tạo Hóa Duy Nhất Vô Hình (Ik Onkar / Waheguru) thông qua lời dạy thiêng liêng của bộ Kinh Thánh Hằng Sống Sri Guru Granth Sahib Ji. Được Đức Đạo sư thứ năm là Guru Arjan Dev Ji biên tập lần đầu năm 1604 và được Đức Đạo sư thứ mười là Guru Gobind Singh Ji trao truyền ngôi vị Đạo sư vĩnh cửu vào năm 1708, bộ kinh dày 1.430 trang được tôn trí trang nghiêm dưới mái vòm trung tâm của chánh điện đường Ross, nơi tiếng đàn harmonium và câu hát Shabad Kirtan ngân vang mỗi ngày để nhắc nhở con người sống trung thực (Kirat Karo), tưởng nhớ Thượng Đế (Naam Japna) và san sẻ cơm áo cho tha nhân (Vand Chhako).
Tên gọi của hội đoàn quản trị ngôi đền là Khalsa Diwan Society mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc: chữ Khalsa chỉ cộng đoàn những người tâm linh thuần khiết do Đức Guru Gobind Singh Ji sáng lập năm 1699, còn chữ Diwan có nghĩa là Hội đồng hay Pháp hội. Khi những người lính cựu binh và người lao động vùng Punjab đầu tiên tới Vancouver vào đầu thế kỷ 20, họ đã lấy cảm hứng từ phong trào canh tân giáo dục và văn hóa Chief Khalsa Diwan / Singh Sabha tại Amritsar và Lahore để lập nên Khalsa Diwan Society Vancouver vào mùa hè năm 1906, dưới sự dẫn dắt của vị giáo sĩ đầu tiên là Bhai Balwant Singh cùng các vị tiên phong như Bhai Bhag Singh, Balan Singh và học giả Sant Teja Singh.
Đối với thế hệ người Sikh tiên phong đặt chân tới tỉnh bang British Columbia trong giai đoạn từ năm 1904 tới 1908, ngôi đền Gurdwara không chỉ là nơi lễ bái tâm linh vào ngày cuối tuần mà còn là pháo đài bảo vệ phẩm giá con người và công lý xã hội theo đúng giáo huấn Miri-Piri (sự gắn kết không thể tách rời giữa đời sống đạo đức tâm linh và trách nhiệm đấu tranh chống lại sự bất công nơi trần thế, do Đức Guru thứ sáu là Guru Hargobind Ji thiết lập). Vào đầu thế kỷ 20, những người lao động vùng Punjab làm việc cực nhọc trong các xưởng cưa gỗ lạnh giá dọc vịnh False Creek và sông Fraser phải đối mặt với sự phân biệt chủng tộc gay gắt: họ bị trả lương thấp hơn công nhân da trắng, bị cấm đưa vợ con từ Ấn Độ sang đoàn tụ và bị chính quyền tỉnh bang British Columbia tước quyền bầu cử vào năm 1907.
Giữa hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, chánh điện và phòng ăn Langar của Khalsa Diwan Society đã trở thành mái nhà chung duy nhất: bất kỳ người nhập cư nào mới xuống tàu ở cảng Vancouver, dù là người Sikh, người Ấn Độ giáo hay người Hồi giáo và dù trong túi không có một đồng xu, đều có thể tìm tới ngôi đền để có ngay một bữa cơm chay nóng hổi miễn phí, một chỗ ngủ ấm áp và được các huynh đệ trong hội giới thiệu việc làm tại các xưởng gỗ. Chính tinh thần đùm bọc vô điều kiện ấy đã giúp cộng đồng vượt qua những năm tháng cô đơn và thử thách nhất nơi xứ người.
Trang sử bi tráng nhất gắn liền với tên tuổi của Hội Khalsa Diwan Society là Sự kiện tàu Komagata Maru vào mùa hè năm 1914 (sự kiện đã được Thủ tướng Canada chính thức xin lỗi trước Quốc hội vào tháng 5 năm 2016). Vào năm 1908, để ngăn chặn người dân Ấn Độ (vốn cũng là công dân của Đế quốc Anh) nhập cư vào Canada, chính phủ liên bang đã ban hành Quy định Hành trình Liên tục (Continuous Journey Regulation), bắt buộc tàu chở người nhập cư phải đi một mạch từ Ấn Độ tới Canada không được ghé bất kỳ cảng trung gian nào, một điều gần như bất khả thi đối với tàu hơi nước thời bấy giờ. Để thách thức đạo luật bất công này trên phương diện pháp lý, doanh nhân người Sikh là Baba Gurdit Singh đã thuê con tàu hơi nước Nhật Bản tên là SS Komagata Maru chở 376 hành khách vùng Punjab (gồm 340 người Sikh, 24 người Hồi giáo và 12 người Ấn Độ giáo) khởi hành từ Hồng Kông và cập cảng Burrard Inlet của Vancouver vào ngày 23 tháng 5 năm 1914.
Chính quyền di trú Canada đã lập tức phong tỏa con tàu ngoài vịnh Vancouver suốt hai tháng trời giữa mùa hè nắng gắt, không cho 376 hành khách lên bờ và thậm chí cắt đứt nguồn cung cấp lương thực cùng nước ngọt nhằm ép con tàu phải quay đầu. Ngay lập tức, ngôi đền của Hội Khalsa Diwan Society đã trở thành tổng hành dinh cứu trợ: Hội đã thành lập Ủy ban Bờ biển (Shore Committee) do Bhai Balwant Singh, Bhag Singh, Husain Rahim và Sohan Lal Pathak đứng đầu để thuê luật sư kiện lên Tòa Phúc thẩm. Khi chủ tàu đòi khoản tiền thuê tàu khổng lồ 22.000 đô la Canada (một gia tài cực lớn vào năm 1914) nếu không sẽ trục xuất con tàu ngay lập tức, các thành viên của Hội Khalsa Diwan Society đã quyết định đem thế chấp chính giấy tờ sở hữu ngôi đền thiêng của mình và vét sạch tiền tiết kiệm cá nhân để trả nợ thuê tàu, đồng thời thuê xuồng nhỏ chở lương thực, thuốc men và nước uống ra tiếp tế cho 376 đồng bào đang khát cháy cổ trên boong tàu trước khi tàu bị tàu chiến hải quân ép rời cảng ngày 23 tháng 7 năm 1914.
Nhiều du khách khi tìm hiểu về các ngôi đền Sikh tại vùng Đại đô thị Vancouver thường nhầm lẫn giữa Đền thờ Sikh Khalsa Diwan Society tại số 8000 đường Ross Street (Nam Vancouver) với ngôi đền đầu tiên năm 1908 tại đường West 2nd Avenue (khu Kitsilano) hoặc với Đền thờ Gurdwara Dashmesh Darbar tại thành phố Surrey. Cần phân biệt rõ: Hội Khalsa Diwan Society thành lập năm 1906 đã dựng ngôi đền đầu tiên tại số 1866 West 2nd Avenue vào năm 1908; đến năm 1970, khi cộng đồng chuyển dịch về phía nam gần các xưởng gỗ bên sông Fraser, Hội đã chuyển trụ sở chính về tòa nhà hiện đại tại số 8000 Ross Street (Vancouver) do kiến trúc sư Arthur Erickson thiết kế (trong khi tại địa điểm cũ 1866 West 2nd Avenue hiện có bia tưởng niệm lịch sử quốc gia). Ngoài ra, vùng Đại đô thị Vancouver hằng năm có hai cuộc đại rước Vaisakhi riêng biệt vào hai ngày Thứ Bảy khác nhau trong tháng Tư: cuộc rước Vaisakhi ở Nam Vancouver xuất phát từ Đền đường Ross (tổ chức từ năm 1979) và cuộc rước Vaisakhi ở Surrey xuất phát từ Đền Dashmesh Darbar (tổ chức từ năm 1999).
IIBiên Niên Sử Từ Những Người Lính Kỵ Binh Năm 1897 Đến Tuyệt Tác Kiến Trúc Arthur Erickson Năm 1970
Lịch sử hơn 120 năm của Hội Khalsa Diwan Society tại Vancouver chính là bộ biên niên sử thu nhỏ của toàn bộ cộng đồng người Sikh tại Canada: từ những người thợ xẻ gỗ tiên phong chịu nhiều thiệt thòi đầu thế kỷ 20 cho tới một cộng đồng vững mạnh đóng vai trò trụ cột trong xã hội Canada đa văn hóa ngày nay.
- 1897 và 1902 tới 1904Những trung đoàn kỵ binh Sikh đi qua Vancouver và làn sóng định cư đầu tiênSau chuyến đi qua Vancouver bằng tàu lửa của các binh sĩ Sikh thuộc Quân đội Anh nhân dịp Đại lễ Kim cương của Nữ hoàng Victoria (1897) và Lễ đăng quang của Vua Edward VII (1902), những người tiên phong vùng Punjab bắt đầu tới làm việc tại các xưởng gỗ ở British Columbia.
- 22/7/1906 và 19/1/1908Thành lập Hội Khalsa Diwan Society (1906) và khánh thành ngôi đền đầu tiên ở Bắc Mỹ (1908)Ngày 22 tháng 7 năm 1906, Hội Khalsa Diwan Society được thành lập tại Vancouver; ngày 19 tháng 1 năm 1908, Hội khánh thành ngôi đền Sikh đầu tiên của Bắc Mỹ tại số 1866 West 2nd Avenue (khu Kitsilano) bằng gỗ quyên góp từ các xưởng cưa.
- 23/5 tới 23/7/1914Thế chấp ngôi đền để cứu trợ 376 hành khách trên tàu Komagata MaruKhi tàu Komagata Maru bị giữ ngoài cảng Vancouver suốt hai tháng, Khalsa Diwan Society lập Ủy ban Bờ biển, thế chấp sổ đỏ ngôi đền để quyên 22.000 đô la trả tiền thuê tàu và tiếp tế lương thực, nước uống cho các hành khách.
- 2 tháng 4 năm 1947Thắng lợi lịch sử giành lại quyền bầu cử công dân sau 40 năm vận động (1907 tới 1947)Sau bốn thập kỷ cử các phái đoàn của Khalsa Diwan Society (như Naginder Singh Gill và Kapoor Singh Siddoo) tới Victoria, Ottawa và London, Quốc hội tỉnh bang British Columbia chính thức khôi phục quyền bầu cử cho người Canada gốc Nam Á vào ngày 2 tháng 4 năm 1947.
- 1969 tới tháng 4 năm 1970Xây dựng và khánh thành Đền thờ mới tại số 8000 Ross Street do Arthur Erickson thiết kếĐể đáp ứng quy mô cộng đồng ngày càng lớn tại khu Sunset (Nam Vancouver), Hội Khalsa Diwan Society mời đại kiến trúc sư Arthur Erickson thiết kế tòa đại điện bê tông trắng tại số 8000 đường Ross Street, khánh thành vào mùa xuân năm 1970.
- Tháng 4 năm 1979 tới nayKhởi xướng Đại lễ rước kinh Vancouver Vaisakhi Nagar Kirtan và mở rộng quần thể đềnNăm 1979, Đền đường Ross tổ chức cuộc diễu hành Vaisakhi Nagar Kirtan đầu tiên trên đường phố Vancouver; đầu thế kỷ 21, quần thể đền được mở rộng thêm các sảnh phụng vụ, thư viện di sản và trường học cộng đồng.
Một đóng góp vô giá của Hội Khalsa Diwan Society đối với nền dân chủ Canada là cuộc đấu tranh bền bỉ kéo dài đúng bốn mươi năm (1907 tới 1947) để giành quyền bình đẳng công dân. Trước năm 1947, vì bị tước quyền ghi tên vào danh sách cử tri tỉnh bang, những người gốc Nam Á tại British Columbia đồng thời bị cấm bỏ phiếu bầu cử liên bang, bị cấm hành nghề luật sư, dược sĩ, kế toán và không được làm việc trong các cơ quan công quyền. Từ ngôi đền của mình, các ban quản trị kế tiếp nhau của Khalsa Diwan Society đã kiên trì soạn thảo kiến nghị thư, đóng góp tài chính cho Hội Chữ Thập Đỏ trong hai cuộc Thế chiến và cử đại diện điều trần trước Quốc hội, mở đường cho đạo luật trao trả quyền công dân trọn vẹn vào năm 1947 và việc nới lỏng luật đoàn tụ gia đình trong các thập niên 1950 và 1960.
Chính sự bùng nổ dân số của các gia đình đoàn tụ vào thập niên 1960 tại khu vực Nam Vancouver (quanh đại lộ Main Street, Fraser Street và Marine Drive gần các xưởng gỗ bên bờ sông Fraser) đã thôi thúc Hội Khalsa Diwan Society thực hiện một quyết định táo bạo vào năm 1968 tới 1970: bán cơ sở cũ chật hẹp ở đường West 2nd Avenue để mua khu đất rộng lớn tại số 8000 đường Ross Street, đồng thời giao phó việc thiết kế ngôi đền mới cho kiến trúc sư Arthur Erickson (1924 tới 2009, tác giả của Đại học Simon Fraser và Bảo tàng Nhân chủng học UBC), tạo nên một biểu tượng giao thoa văn hóa Đông Tây độc nhất vô nhị tại Canada.
IIIGiải Phẫu Kiến Trúc Bê Tông Trắng Của Arthur Erickson: Giao Hòa Chủ Nghĩa Hiện Đại Và Hình Học Thiêng Sikh Giáo
Tòa nhà Đền thờ Sikh Khalsa Diwan Society tại số 8000 đường Ross Street (hoàn thành năm 1970 bởi văn phòng Erickson/Massey Architects và được mở rộng hài hòa vào đầu thập niên 2000) được giới phê bình kiến trúc quốc tế đánh giá là một trong những công trình tôn giáo theo Chủ nghĩa Hiện đại Bờ Tây (West Coast Modernism) xuất sắc nhất tại Bắc Mỹ. Trước khi bắt tay vào vẽ bản thiết kế, kiến trúc sư Arthur Erickson đã dành nhiều thời gian nghiên cứu thực tế các đền đài cổ điển tại Ấn Độ (đặc biệt là Đền Vàng Amritsar) và trò chuyện sâu sắc với các vị bô lão của Hội Khalsa Diwan Society để nắm bắt tinh thần triết học của không gian Gurdwara.
Thay vì sao chép máy móc những chi tiết hoa văn trang trí rườm rà bằng thạch cao, Arthur Erickson đã chắt lọc những nguyên lý không gian cốt lõi nhất của kiến trúc Sikh giáo và thể hiện chúng bằng ngôn ngữ hình học thanh khiết của bê tông cốt thép sơn trắng, ánh sáng tự nhiên và mặt nước. Toàn bộ công trình vươn lên như một khối điêu khắc màu trắng tinh khôi nổi bật giữa nền trời và cây xanh của khu Nam Vancouver.
| Hạng mục kiến trúc và Không gian | Đặc điểm thiết kế (Arthur Erickson 1970 & Mở rộng) | Chức năng phụng vụ và Ý nghĩa biểu tượng |
|---|---|---|
| Cầu thang Nghi lễ Ngoài trời và Hồ nước Phản chiếu | Mặt tiền chính hướng ra đường Ross Street | Lấy cảm hứng từ hồ nước thiêng Amrit Sarovar ở Amritsar và các bậc thang đá Ấn Độ: hành trình bước lên cầu thang cao qua mặt nước giúp người hành hương rũ bỏ ưu phiền thế tục trước khi vào chánh điện |
| Bốn Tháp Góc Bê tông và Hệ vòm Hình học | Bốn góc tòa đại điện nâng đỡ hệ mái trung tâm | Diễn giải hiện đại cho các vọng lâu góc (Chhatris) và biểu tượng bốn cửa mở rộng ra bốn phương trời, đồng thời chứa hệ thống cầu thang và thông gió kỹ thuật |
| Mái vòm Trung tâm và Khe sáng Clerestory | Đỉnh mái trên trục chính của Đại điện Darbar Sahib | Mái vòm cách điệu theo hình học hiện đại kết hợp dải cửa kính lấy sáng ẩn dưới diềm mái, tạo cảm giác vòm trần trắng như đang lơ lửng trong ánh sáng tự nhiên |
| Đại điện Cầu nguyện (Darbar Sahib) và Bảo tòa Palki Sahib | Tầng hai tòa nhà chính (sức chứa hơn 1.500 tới 2.000 người) | Không gian cầu nguyện rộng lớn không cột chắn tầm nhìn, nơi tôn trí bộ kinh Sri Guru Granth Sahib Ji ở vị trí trung tâm dưới ánh sáng dịu nhẹ từ trên cao chiếu xuống |
| Đại sảnh Bếp ăn Cộng đồng (Guru ka Langar) | Tầng trệt (tầng nền dưới chánh điện) | Khu vực bếp nấu hiện đại và phòng ăn trải thảm rộng lớn phục vụ bữa ăn chay nóng miễn phí hằng ngày cho mọi tín hữu và khách viếng thăm |
| Cột cờ thiêng Nishan Sahib | Quảng trường tiền đường trước cầu thang chính | Cột cờ cao bọc vải vàng cam mang biểu tượng Khanda, khẳng định sự hiện diện hơn một thế kỷ của Hội Khalsa Diwan Society tại thành phố Vancouver |
| Thư viện Di sản, Phòng Lưu trữ Lịch sử và Trường học Cộng đồng | Khối nhà mở rộng kết nối với đại điện | Lưu giữ các bức ảnh, tư liệu gốc quý giá về ngôi đền năm 1908, Ủy ban Bờ biển tàu Komagata Maru năm 1914, cuộc đấu tranh giành quyền bầu cử năm 1947 và các lớp dạy tiếng Punjabi |
Nét tài hoa bậc thầy của Arthur Erickson tại Đền thờ đường Ross nằm ở nghệ thuật dẫn dắt ánh sáng và trình tự bước chân của người hành hương. Từ vỉa hè đường Ross Street, du khách nhìn thấy tòa nhà trắng vươn cao trên một khối đế vững chãi; khi bước qua hồ nước và leo lên những bậc thang rộng mở ngoài trời (hoặc đi từ sảnh gửi giày và rửa tay ở tầng trệt lên), tầm nhìn mở rộng dần ra bầu trời phía nam. Khi bước qua cửa chính vào trong Đại điện Darbar Sahib ở tầng hai, thay vì những bức tường tối tăm, du khách được bao bọc bởi một không gian trắng muốt tràn ngập ánh sáng ban ngày rọi xuống từ các khe kính ẩn dọc theo các đường cong của vòm trần bê tông.
Ánh sáng tự nhiên ấy hội tụ ngay tại trung tâm căn phòng, nơi bộ kinh Sri Guru Granth Sahib Ji ngự trên bảo tòa Palki Sahib. Trong giáo lý Đạo Sikh, Thượng Đế (Waheguru) thường được ví với Ánh Sáng Vũ Trụ soi rọi tâm thức con người (Jot); bằng cách dùng những mảng tường bê tông trắng uốn cong như những cánh hoa sen đón ánh mặt trời của bờ biển Thái Bình Dương, Arthur Erickson đã chuyển hóa một khái niệm thần học trừu tượng thành một trải nghiệm không gian cụ thể, thanh tịnh và đầy xúc cảm.
IVThế Đất Và Hướng Nhìn
Cần nêu rõ ngay từ đầu rằng Đạo Sikh hoàn toàn không áp dụng lý thuyết Phong Thủy (Kham Dư) của Á Đông trong việc chọn đất hay định hướng đền thờ, vì giáo lý của các vị Guru khẳng định rằng Đấng Tạo Hóa ngự trị khắp muôn phương. Khu đất tại số 8000 đường Ross Street (góc đại lộ Southeast Marine Drive) được Hội Khalsa Diwan Society lựa chọn vào cuối thập niên 1960 bởi vị trí này nằm ngay sát nơi sinh sống và làm việc của hàng nghìn công nhân người Sikh tại các xưởng chế biến gỗ dọc bờ bắc sông Fraser. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phương pháp Hình thế Lạc Thư và Sơn Thủy của thư viện Vạn Đạo Đường nhằm giúp độc giả cảm nhận rõ địa thế tự nhiên tuyệt đẹp của công trình.
Xét trên đại cuộc địa hình bán đảo Burrard của thành phố Vancouver tại tọa độ 49,2117 độ vĩ Bắc và 123,0906 độ kinh Tây, Đền thờ Khalsa Diwan Society sở hữu một thế đất Tọa Sơn Hướng Thủy (Lưng tựa gò cao phương Bắc, mặt nhìn sông lớn phương Nam) vô cùng chuẩn mực và khoáng đạt. Phía sau lưng ngôi đền ở hướng Bắc là sườn đồi cao dần lên đỉnh Little Mountain (Công viên Queen Elizabeth Park, điểm tự nhiên cao nhất nội đô Vancouver ở độ cao 152 mét) cùng dãy núi tuyết North Shore Mountains đứng chắn ở phương Bắc, tạo thành tầng tầng lớp lớp Hậu Chẩm và Huyền Vũ vững chãi che chở toàn bộ sườn nam của thành phố khỏi gió lạnh phương Bắc.
Ở phía trước mặt ngôi đền về hướng Nam, địa hình thoải dần xuống đại lộ Southeast Marine Drive và mở thẳng ra dòng sông Fraser (North Arm of the Fraser River) rộng lớn đang cuồn cuộn chảy về phía Tây để đổ ra eo biển Georgia và Thái Bình Dương. Trong pháp xem hình thế sơn thủy cổ điển, thế đất nằm trên triền đồi dương cơ cao ráo, sau lưng có núi đồi làm điểm tựa và trước mặt có đại giang uốn lượn làm Minh Đường Thủy Tụ đón trọn ánh nắng phương Nam và gió ấm từ sông thổi lên là một cát địa điển hình cho sự phát triển thịnh vượng lâu dài. Hơn nữa, việc kiến trúc sư Arthur Erickson thiết kế thêm hồ nước phản chiếu ở tiền sảnh và nâng cao Đại điện Darbar Sahib lên tầng hai càng giúp ngôi đền thu trọn tầm nhìn thoáng đãng hướng về dòng sông Fraser và đồng bằng châu thổ phía Nam.
VĐại Lễ Rước Kinh Vancouver Vaisakhi Nagar Kirtan Từ Năm 1979 Và Sinh Hoạt Phụng Vụ Hằng Năm
Đời sống tâm linh và lễ hội tại Đền thờ Sikh Khalsa Diwan Society (Ross Street) diễn ra sôi nổi quanh năm theo Lịch Nanakshahi của Đạo Sikh và Lịch Gregory, vừa giữ gìn trọn vẹn các nghi thức cổ truyền hơn một thế kỷ từ năm 1906, vừa mở rộng cánh cửa đón tiếp hàng trăm nghìn người dân Vancouver trong các dịp đại lễ.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên lễ tiết và Sự kiện | Ý nghĩa lịch sử và Nghi thức cử hành tại Đền thờ đường Ross |
|---|---|---|---|
| Mỗi ngày quanh năm (từ sáng sớm tới tối) | Hằng nhật | Nghi thức Prakash, Thánh ca Shabad Kirtan, Cầu nguyện Ardas và Bếp ăn từ thiện Langar | Cử hành các thời kinh sáng và tối tôn kính bộ kinh Sri Guru Granth Sahib Ji tại Đại điện tầng hai và phục vụ bữa ăn chay nóng miễn phí tại phòng ăn Langar tầng trệt. |
| Tháng 4 hằng năm (thường vào ngày Thứ Bảy giữa tháng 4, một tuần trước lễ Vaisakhi ở Surrey) | Lịch Nanakshahi / Lịch Gregory | Đại lễ Rước kinh Vancouver Vaisakhi Nagar Kirtan (khởi xướng từ năm 1979) | Cuộc đại diễu hành Vaisakhi lâu đời nhất vùng Tây Canada: xuất phát từ Đền đường Ross, đi qua đại lộ Marine Drive, đường Main Street (khu Punjabi Market) và đường Fraser Street, thu hút từ 100.000 tới 300.000 người tham dự. |
| Ngày 23 tháng 5 tới tháng 7 hằng năm | Lịch Gregory | Lễ Tưởng niệm Sự kiện Tàu Komagata Maru (23/5/1914) | Các buổi lễ cầu nguyện, triển lãm tư liệu lịch sử và tọa đàm tưởng nhớ 376 hành khách trên tàu Komagata Maru cùng tấm lòng nghĩa hiệp của Ủy ban Bờ biển thuộc Hội Khalsa Diwan Society năm 1914. |
| Tháng 10 hoặc tháng 11 hằng năm | Lịch Nanakshahi | Lễ Bandi Chhor Divas (Ngày Giải Phóng của Đức Guru Hargobind Ji) | Tòa đại điện bê tông trắng của Arthur Erickson được thắp sáng lung linh trong đêm hội ánh sáng, đón hàng vạn gia đình tới lễ kinh, thắp nến và dùng bữa chay cộng đồng. |
| Tháng 11 và tháng 1 hằng năm | Lịch Nanakshahi | Đại lễ Gurpurab Kỷ niệm Ngày Đản sinh Đức Guru Nanak Dev Ji và Đức Guru Gobind Singh Ji | Cử hành nghi thức đọc trọn bộ kinh liên tục 48 giờ (Akhand Path), hát thánh ca Kirtan suốt ngày đêm và trao học bổng khuyến học cho thanh thiếu niên trong cộng đồng. |
Mỗi độ tháng Tư về, khi hoa anh đào nở hồng rực khắp các con phố của Nam Vancouver, Đền thờ Sikh đường Ross lại trở thành tâm điểm của Đại lễ rước kinh Vancouver Vaisakhi Nagar Kirtan (được Hội Khalsa Diwan Society tổ chức liên tục từ năm 1979 tới nay và thường diễn ra vào ngày Thứ Bảy tuần trước cuộc diễu hành tại Surrey để người dân có thể tham dự cả hai lễ hội). Từ sáng sớm, kiệu hoa rước kinh Sri Guru Granth Sahib Ji rời cầu thang trắng của Đền đường Ross, dẫn đầu đoàn rước đi về phía tây dọc theo đại lộ Marine Drive, ngược lên phía bắc theo trục đường Main Street đi xuyên qua khu phố lịch sử Punjabi Market (Little India tại đường Main và 49th Avenue, khu phố thương mại Nam Á lâu đời nhất Bắc Mỹ hình thành từ năm 1970), rồi vòng qua đường Fraser Street để trở về đền.
Khu vực Nam Vancouver dọc theo đường Main Street, Fraser Street và Victoria Drive cũng chính là nơi sinh sống tập trung đông đảo nhất của cộng đồng người Việt tại thành phố Vancouver. Vì thế, vào ngày lễ Vaisakhi hằng năm hay trong những buổi chiều ghé thăm công trình kiến trúc của Arthur Erickson, hình ảnh những người hàng xóm gốc Việt, gốc Hoa, gốc Âu và gốc Ấn cùng đứng bên nhau thưởng thức những chiếc bánh samosa nóng hổi, uống trà sữa chai và mỉm cười chào nhau trước cổng Đền đường Ross đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp của tình đoàn kết láng giềng tại bờ Tây Canada.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 8000 Ross Street (Góc đường Ross Street và 64th Avenue), khu Sunset, Nam Vancouver, tỉnh bang British Columbia, V5X 4C5, Canada
- Đường tới
- Đền thờ tọa lạc tại số 8000 Ross Street (ngay góc phía bắc giao lộ đường Ross Street và đại lộ Southeast Marine Drive / 64th Avenue), thuộc khu Sunset ở phía nam thành phố Vancouver, tỉnh bang British Columbia. Nếu đi bằng phương tiện giao thông công cộng TransLink từ trung tâm Vancouver, quý vị đi tàu điện ngầm SkyTrain tuyến Canada Line tới ga Marine Drive Station, sau đó đón tuyến xe buýt số 100 (22nd Street Station) đi về hướng đông dọc theo đại lộ Marine Drive khoảng 10 phút tới trạm dừng tại Ross Street rồi đi bộ 2 phút (150 mét) lên đồi là tới cổng đền; hoặc đi xe buýt số 8 (Fraser) / số 3 (Main) từ trung tâm thành phố xuống thẳng khu vực đường 63rd Avenue và Ross Street.
- Toạ độ
- 49.2117, -123.0906
Đền thờ Sikh Khalsa Diwan Society tại số 8000 đường Ross Street mở cửa miễn phí mỗi ngày cho mọi du khách tới chiêm ngưỡng kiệt tác kiến trúc của Arthur Erickson, tìm hiểu lịch sử hơn một thế kỷ của cộng đồng Sikh Bắc Mỹ và trải nghiệm đời sống tâm linh tại chánh điện. Khi vào thăm đền, quý vị vui lòng thực hiện đúng các quy tắc tôn nghiêm sau:
Thứ nhất, mọi du khách (cả nam, nữ và trẻ em) đều phải trùm khăn che đầu trong toàn bộ thời gian ở trong đền (quý vị có thể tự mang khăn quàng hoặc dùng khăn bandana sạch có sẵn miễn phí tại sảnh vào). Thứ hai, cởi bỏ giày dép và tất vớ đặt lên kệ tại phòng gửi giày Jora Ghar ở tầng trệt và rửa sạch tay trước khi vào phòng ăn Langar hoặc bước lên Đại điện Darbar Sahib ở tầng hai. Thứ ba, mặc trang phục lịch sự, kín đáo (quần dài hoặc váy dài qua đầu gối để ngồi xếp bằng thoải mái trên thảm sàn và không duỗi bàn chân hướng về phía bảo tòa Kinh Thánh ở giữa phòng). Thứ tư, tuyệt đối không mang theo thuốc lá, rượu bia, các chất kích thích hoặc thức ăn có thịt cá, trứng vào trong khuôn viên đền.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền thờ Sikh Khalsa Diwan Society (Ross Street), Vancouver
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Hội Khalsa Diwan Society tại Vancouver có vị trí lịch sử như thế nào đối với Đạo Sikh ở Bắc Mỹ?
Được thành lập vào ngày 22 tháng 7 năm 1906 tại Vancouver bởi những người nhập cư vùng Punjab tiên phong, Hội Khalsa Diwan Society là tổ chức tôn giáo và dân quyền Sikh giáo đầu tiên tại Bắc Mỹ. Năm 1908, Hội đã xây dựng ngôi đền Sikh đầu tiên của Bắc Mỹ tại số 1866 West 2nd Avenue trước khi chuyển về tòa đại điện hiện nay tại số 8000 Ross Street vào năm 1970.
Đền thờ của Hội Khalsa Diwan Society đã đóng vai trò gì trong sự kiện tàu Komagata Maru năm 1914?
Vào tháng 5 đến tháng 7 năm 1914, khi con tàu hơi nước Komagata Maru chở 376 hành khách vùng Punjab bị chính quyền giữ ngoài cảng Vancouver suốt hai tháng không cho lên bờ, Hội Khalsa Diwan Society đã lập Ủy ban Bờ biển (Shore Committee), thuê luật sư bảo vệ pháp lý và thậm chí đem thế chấp chính giấy tờ sở hữu ngôi đền để quyên 22.000 đô la trả nợ tiền thuê tàu và mua lương thực, nước uống tiếp tế cho các hành khách.
Ai là người thiết kế tòa nhà Đền thờ Sikh đường Ross (8000 Ross Street) hiện nay?
Tòa nhà hiện hữu tại số 8000 đường Ross Street (khánh thành năm 1970) được thiết kế bởi đại kiến trúc sư lừng danh nhất của Canada thế kỷ 20 là Arthur Erickson (cùng cộng sự Geoffrey Massey). Đây là một kiệt tác của trường phái Chủ nghĩa Hiện đại Bờ Tây (West Coast Modernism), kết hợp bê tông trắng, cầu thang nghi lễ qua hồ nước và hệ mái vòm hình học ngập tràn ánh sáng tự nhiên.
Đền thờ đường Ross có vai trò gì trong việc giành quyền bầu cử cho người gốc Nam Á tại Canada?
Sau khi tỉnh bang British Columbia tước quyền bầu cử của người gốc Nam Á vào năm 1907, Hội Khalsa Diwan Society đã kiên trì dẫn dắt cuộc vận động hiến pháp ôn hòa suốt 40 năm trời, cử nhiều phái đoàn tới Victoria, Ottawa và London cho tới khi Quốc hội tỉnh bang chính thức khôi phục quyền bầu cử công dân vào ngày 2 tháng 4 năm 1947.
Du khách có thể tham dự lễ hội Vaisakhi và dùng bữa chay miễn phí tại Đền đường Ross không?
Hoàn toàn được chào đón. Mỗi ngày trong năm, du khách thuộc mọi tôn giáo và sắc tộc đều có thể vào tham quan kiến trúc của đền và dùng bữa chay nóng miễn phí tại phòng ăn Langar ở tầng trệt. Đặc biệt, vào một ngày Thứ Bảy giữa tháng 4 hằng năm (tổ chức từ năm 1979), Đền đường Ross chủ trì cuộc đại rước kinh Vancouver Vaisakhi Nagar Kirtan đi qua khu phố Punjabi Market với hàng trăm nghìn người tham dự.