Tại miền trung của Cộng hòa Tunisia, giữa vùng đồng bằng bán khô hạn rộng lớn nơi cố đô Kairouan (thành phố thiêng thứ tư của thế giới Hồi giáo Sunni sau Mecca, Medina và Giêrusalem, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1988) vươn cao những bức tường thành gạch nung màu đất sét, có hai thánh địa tâm linh luôn gắn bó mật thiết với nhau trong mọi cuộc hành hương của người dân Bắc Phi. Nếu ở phía đông bắc bên trong vòng thành cổ là Đại thánh đường Kairouan (Uqba) uy nghiêm cổ kính từ thế kỷ thứ 7, thì ở phía tây bắc bên ngoài tường thành Medina lại tọa lạc một quần thể kiến trúc rực rỡ sắc màu gốm sứ và ren thạch cao trắng muốt: đó là Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab, Kairouan (tiếng Ả Rập: Zawiyat Sidi al-Sahabi hay Maqam Abi Zam'a al-Balawi, và thường được sách du ký phương Tây gọi là Thánh đường Người Thợ Cạo).
Đây là nơi an nghỉ từ năm 654 Công nguyên (tức năm 34 lịch Hijri, mười sáu năm trước khi Uqba ibn Nafi chính thức xây dựng thành phố Kairouan) của Abu Zam'a Ubayd ibn Arqam al-Balawi, một vị Bạn đạo (Sahabi) chân chính từng trực tiếp sống bên cạnh Đấng Tiên tri Muhammad và mang theo bên mình ba sợi râu thiêng của Đấng Tiên tri tới tận mảnh đất Bắc Phi. Cùng với Đại thánh đường Al-Zaytuna, khu phố cổ Medina, Tunis, Nhà thờ chính tòa Thánh Vinh Sơn Phaolô, Tunis và Giáo đường Do Thái cổ El Ghriba, đảo Djerba, quần thể Sidi Sahab tại Kairouan là một viên ngọc quý kết tinh lòng sùng mộ tâm linh và đỉnh cao mỹ thuật trang trí thế kỷ 17 của đất nước Tunisia.
IHuyền Sử Vị Bạn Đạo Abu Zam'a al-Balawi, Ba Sợi Râu Thiêng Của Tiên Tri Muhammad Và Giải Mã Tên Gọi Thánh Đường Người Thợ Cạo
Trong truyền thống Hồi giáo Sunni tại vùng Bắc Phi (Maghreb), lòng kính yêu đối với Đấng Tối Cao Allah luôn đi đôi với sự tôn kính sâu sắc dành cho Đấng Tiên tri Muhammad và những vị Bạn đạo (Sahaba, số ít là Sahabi) đã từng trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe lời giảng và đồng hành cùng Đấng Tiên tri trong buổi bình minh của đạo Hồi. Tại quần thể Zaouia ở Kairouan, nhân vật trung tâm được người dân Tunisia trìu mến gọi bằng danh hiệu tôn kính Sidi Sahab hay Sidi al-Sahabi (Đức Ông Bạn Đạo) chính là Abu Zam'a Ubayd ibn Arqam al-Balawi (mất năm 654 Công nguyên, tức năm 34 lịch Hijri). Khi khách hành hương bước qua những hành lang gạch men lam mát rượi để vào ngồi quanh ngôi mộ phủ lụa xanh của ngài, họ cùng chắp tay đọc chương mở đầu Surah Al-Fatiha, câu kinh ngai tòa Ayat al-Kursi và ba chương kinh bảo hộ Surah Al-Ikhlas, Al-Falaq và An-Nas để cầu xin ân phúc (Baraka) và sự bình an của Thượng Đế.
Lý do khiến Lăng mộ Sidi Sahab trở thành thánh địa hành hương (Mazar) linh thiêng bậc nhất Bắc Phi suốt gần một ngàn bốn trăm năm qua nằm ở câu chuyện lịch sử cảm động về ba sợi râu thiêng của Tiên tri Muhammad được chôn cất cùng thi hài của ngài tại đây.
Theo các bộ sử biên niên cổ điển của Bắc Phi (như Riyad al-Nufus của al-Maliki thế kỷ 11 và Ma'alim al-Iman fi Ma'rifat Ahl al-Qayrawan của Ibn Naji), Abu Zam'a al-Balawi xuất thân từ bộ tộc Ả Rập Bali (thuộc nhánh Quda'a). Vào năm 628 Công nguyên (năm thứ 6 lịch Hijri), ông đã vinh dự có mặt tại Hudaybiyyah gần Mecca và đặt tay tuyên thệ trung thành trực tiếp với Đấng Tiên tri Muhammad dưới tán cây keo lịch sử (sự kiện Bay'at al-Ridwan, tức Lời thề Hài lòng của Thượng Đế được nhắc tới trong Kinh Qur'an, Surah Al-Fath 48:18). Hai năm sau, trong Kỳ Hành Hương Vĩnh Biệt (Hajjat al-Wada, năm 632), khi Đấng Tiên tri thực hiện nghi thức cắt tóc và tỉa râu sau khi hoàn thành lễ Hajj rồi phân phát những sợi tóc và râu của mình cho các bạn đạo thân tín, Abu Zam'a al-Balawi đã đón nhận được ba sợi râu thiêng của Đấng Tiên tri và cẩn thận khâu giấu vào bên trong lớp lót chiếc mũ đội đầu của mình để luôn mang theo bên người như báu vật hộ thân.
Sau khi Đấng Tiên tri qua đời, Abu Zam'a al-Balawi tham gia cuộc chinh phục Ai Cập cùng tướng Amr ibn al-As và định cư tại Fustat. Đến năm 654 Công nguyên (năm 34 lịch Hijri, dưới thời Caliph thứ ba là Uthman ibn Affan), dù đã ngoài sáu mươi tuổi, ông vẫn xung phong lên đường tiến vào vùng Ifriqiya (Tunisia ngày nay) trong đạo quân của tướng Mu'awiya ibn Hudayj. Sau trận giao chiến ác liệt tại vùng đồi al-Qarn (cách Kairouan khoảng 40 km), Abu Zam'a lâm trọng bệnh do vết thương và kiệt sức. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, vị lão tướng đã trối trăng lại cho các đồng đội rằng: Khi khâm liệm ta, hãy lấy ba sợi râu của Đấng Sứ Giả Allah trong chiếc mũ của ta đặt lên hai mắt và lên đầu lưỡi của ta (hoặc đặt lên ngực phía trên trái tim ta), rồi hãy chôn cất ta ngay tại mảnh đất này. Các chiến hữu đã thực hiện đúng di nguyện ấy và an táng ông tại vị trí ngày nay là khu phố cổ Kairouan, biến ngôi mộ của ông thành nơi lưu giữ thánh tích trực tiếp của Đấng Tiên tri Muhammad trên đất châu Phi.
Mười sáu năm sau khi Abu Zam'a al-Balawi được an táng tại đây (năm 654), vào năm 670 Công nguyên (năm 50 lịch Hijri), vị danh tướng nhà Umayyad là Uqba ibn Nafi đã chọn chính vùng đất quanh ngôi mộ thiêng của vị Bạn đạo này để đóng doanh trại và xây dựng thành phố Kairouan cùng ngôi Đại thánh đường Kairouan (Uqba), biến Kairouan thành thủ phủ Hồi giáo đầu tiên của toàn vùng Tây Bắc Phi. Suốt thời trung cổ dưới các triều đại Aghlabid, Fatimid, Zirid và Hafsid, một ngôi lăng mộ nhỏ (Maqam) đã được dựng lên trên mộ của Sidi Sahabi và trở thành điểm cầu nguyện không thể thiếu của cư dân Kairouan.
Đến thế kỷ 17, dưới sự bảo trợ của các vị Bey triều đại Muradid cai trị Tunisia thời Ottoman, khu mộ khiêm nhường thời trung cổ đã được tái thiết hoàn toàn thành một quần thể Zaouia (Tổ đình tâm linh, trường kinh học và nhà trọ hành hương) vô cùng tráng lệ: khởi đầu bởi Hammuda Pasha Bey (trị vì 1631 tới 1666) từ khoảng năm 1629 và được con trai ông là Murad II Bey (trị vì 1666 tới 1675) mở rộng toàn diện vào giai đoạn 1661 tới 1665 với việc xây dựng mái vòm lăng mộ mới, ngọn tháp minaret, trường kinh học Madrasa và các hành lang ốp gạch men. Đến cuối thế kỷ 18, các vị quân vương triều đại Husainid tiếp tục tô điểm thêm các mảng gốm sứ Qallaline và cổng vòm, hoàn thiện diện mạo tuyệt mỹ còn nguyên vẹn cho tới ngày nay. Năm 1988, quần thể Sidi Sahab cùng với toàn bộ thành cổ Kairouan được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới (mã số 499).
Một sự hiểu lầm rất phổ biến trong các sách hướng dẫn du lịch phương Tây từ thế kỷ 19 đến nay là việc gọi Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab là Thánh đường Người Thợ Cạo (Mosquée du Barbier trong tiếng Pháp, hay Mosque of the Barber trong tiếng Anh), khiến nhiều du khách lầm tưởng rằng vị thánh nằm trong lăng vốn làm nghề thợ cạo râu riêng cho Tiên tri Muhammad. Trong sử học Hồi giáo chính thống, điều này hoàn toàn không chính xác: Abu Zam'a al-Balawi là một kỵ sĩ và chiến binh bộ tộc Ả Rập (một vị Bạn đạo Sahabi khả kính), chứ hoàn toàn không phải là thợ cạo (người thợ cạo thực sự đã cạo tóc cho Tiên tri Muhammad trong lễ Hajj Vĩnh Biệt năm 632 là một vị bạn đạo khác tên là Ma'mar ibn Abdullah). Sở dĩ các nhà du hành châu Âu thế kỷ 19 đặt ra cái tên Thánh đường Người Thợ Cạo chỉ vì họ nghe người dân địa phương kể rằng vị thánh trong lăng luôn giữ ba sợi râu của Đấng Tiên tri bên mình. Đối với người dân Tunisia và thế giới Ả Rập, công trình này luôn được gọi bằng tên chuẩn xác là Zaouia Sidi Sahabi (Lăng mộ và Tổ đình của Đức Ông Bạn Đạo).
IITừ Lời Thề Hudaybiyyah Năm 628, Ngôi Mộ Năm 654 Tại Kairouan, Đợt Kiến Thiết Thời Muradid (1661 Tới 1665) Tới Di Sản Thế Giới UNESCO Năm 1988
Hành trình lịch sử của Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab nối liền thế hệ đầu tiên của Hồi giáo tại bán đảo Ả Rập thế kỷ thứ 7 với thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật trang trí Tunisia thế kỷ 17 và 18.
- Năm 628 CN (6 AH) và Năm 632 CN (10 AH)Abu Zam'a al-Balawi tuyên thệ tại Hudaybiyyah và đón nhận ba sợi râu của Đấng Tiên triAbu Zam'a al-Balawi dự Lời thề dưới gốc cây tại Hudaybiyyah năm 628 và trong Kỳ Hành Hương Vĩnh Biệt năm 632 được đón nhận ba sợi râu thiêng của Tiên tri Muhammad để khâu giấu trong mũ đội đầu.
- Năm 654 CN (34 AH)Tử trận tại vùng đất Kairouan và được an táng cùng ba sợi râu thiêngTham gia đoàn viễn chinh vào vùng Ifriqiya của tướng Mu'awiya ibn Hudayj năm 654, Abu Zam'a al-Balawi qua đời ở tuổi 62 sau trận al-Qarn và được đồng đội chôn cất cùng ba sợi râu của Đấng Tiên tri tại vị trí Kairouan ngày nay.
- Năm 670 CN (50 AH)Danh tướng Uqba ibn Nafi thành lập kinh đô Kairouan bên cạnh mộ vị Bạn đạoMười sáu năm sau khi Abu Zam'a được an táng, Uqba ibn Nafi dựng thành phố Kairouan và Đại thánh đường Uqba, đưa ngôi mộ của Sidi Sahabi trở thành điểm hành hương bảo hộ tinh thần cho tân đô.
- Năm 1629 tới năm 1665 (Thời đại Muradid)Hammuda Pasha Bey và Murad II Bey kiến thiết quần thể Zaouia, Madrasa và Lăng mộ hiện nayCác vị Bey triều đại Muradid tái thiết toàn bộ khu mộ thành tổ hợp Zaouia tráng lệ gồm phòng lăng mái vòm, trường kinh học Madrasa, tháp minaret vuông (1661 tới 1665) và các sảnh ốp thạch cao chạm lọng.
- Cuối thế kỷ 18 (Thời đại Husainid)Mở rộng hành lang và ốp hàng ngàn tấm gạch men đa sắc QallalineDưới vương triều Husainid, các hành lang dẫn vào lăng và các sân trong được ốp bổ sung hàng ngàn viên gạch gốm tráng men vẽ tay từ xưởng gốm Qallaline của Tunis.
- Tháng 12 năm 1988Được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giớiQuần thể Thành cổ Kairouan, bao gồm Đại thánh đường Uqba và Lăng mộ Sidi Sahab, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới theo năm tiêu chí (i), (ii), (iii), (v) và (vi) với mã số 499.
Vai trò đa năng của một Zaouia Bắc Phi: vừa là lăng mộ thánh nhân, trường đại học nội trú Madrasa, vừa là nhà khách từ thiện. Trong lịch sử xã hội vùng Maghreb từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 19, thuật ngữ Zaouia (Zawiya) không chỉ đơn thuần là một ngôi đền hay lăng mộ, mà là một định chế văn hóa, giáo dục và từ thiện toàn diện xoay quanh uy vọng tâm linh (Baraka) của một vị thánh Hồi giáo. Khi Hammuda Pasha Bey và Murad II Bey xây dựng lại Zaouia Sidi Sahabi vào giữa thế kỷ 17, các ngài đã thiết kế công trình như một thành phố thu nhỏ tự cung tự cấp thông qua nguồn quỹ hiến tặng vĩnh viễn (Habous hay Waqf).
Bên trong quần thể Sidi Sahab có đầy đủ: một Trường kinh học (Madrasa) với sân cột đá riêng và dãy phòng ở (Ghorfa) cho các sinh viên từ khắp vùng nông thôn Tunisia đến trọ học miễn phí Kinh Qur'an và luật học Maliki; một Thánh đường cầu nguyện có tháp minaret riêng; các kho chứa lúa mì, dầu ô liu và bếp ăn từ thiện ở tầng trệt để phát cháo và bánh mì cho người nghèo cùng khách hành hương đường xa; một nhà khách (Dar al-Diyafa) ở tầng lầu dành cho các học giả; và ở vị trí thâm nghiêm nhất ở cuối trục mới là Phòng Lăng mộ (Qubba) của Sidi Sahabi. Cấu trúc liên hoàn ấy giúp du khách ngày nay hiểu rõ vì sao công trình lại gồm nhiều sân trong và hành lang nối tiếp nhau như một cung điện.
IIINgọn Tháp Minaret Ngói Xanh, Hành Lang Gạch Men Qallaline, Tiền Sảnh Vòm Đỏ, Sân Trường Madrasa Và Phòng Lăng Sidi Sahabi
Điểm hấp dẫn bậc nhất của Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab về mặt kiến trúc là nghệ thuật dẫn dắt không gian theo trình tự tiến dần vào chiều sâu tâm linh (Sequential spatial progression): người hành hương không bước thẳng từ ngoài đường vào ngay phòng mộ, mà đi qua một chuỗi năm không gian nối tiếp nhau với ánh sáng, màu sắc và âm thanh biến đổi kỳ diệu.
Bước qua cổng vòm ngoài cùng từ đại lộ Cộng hòa, du khách tiến vào một khoảng sân rộng lớn có tường quét vôi trắng bao quanh các phòng kho và nhà trọ hành hương xưa. Ở góc sân vươn lên ngọn tháp Minaret hình trụ vuông thanh thoát được xây dựng dưới thời Murad II Bey (1661 tới 1665) theo phong cách Hispano-Moresque (Andalusia): thân tháp được trang trí bằng các ô cửa vòm mù ốp gạch men đa sắc, phía trên là tầng ban công trổ các nhịp vòm nhỏ và kết thúc bằng mái chóp tứ giác lợp ngói lưu ly màu xanh lục.
Đi qua cánh cửa vòm ngay dưới chân tháp Minaret và bước lên vài bậc đá, du khách lọt vào một hành lang dài không mái che (Open-air passage) ngập tràn ánh nắng. Hai bức tường dọc theo hành lang này là một kiệt tác nghệ thuật trang trí Tunisia thế kỷ 17 và 18: phần thân tường dưới được ốp kín bằng hàng ngàn viên gạch gốm tráng men vẽ tay Qallaline với họa tiết bình hoa cẩm chướng, cây bách, hoa tulip và vòm mihrab trong sắc xanh coban, vàng nghệ, xanh ngọc và lục bảo; phần tường phía trên là dải băng vữa thạch cao trắng chạm lọng như ren thêu (Naqsh Hadida) chạy suốt chiều dài hành lang.
Cuối hành lang lộ thiên dẫn vào một Phòng tiền sảnh hình chữ nhật vô cùng lộng lẫy đóng vai trò là phòng chờ nghi lễ. Không gian này được bao phủ bởi một mái vòm hình bầu dục đặt trên hệ thống vòm góc và các ô cửa sổ kính màu thông sáng, lòng vòm được sơn vẽ công phu bằng màu đỏ son, vàng kim và xanh lục theo phong cách Ottoman Bắc Phi, bên dưới là những bức tường ốp gạch men Qallaline và các ghế băng đá dọc chân tường để khách hành hương ngồi nghỉ chân.
Từ phòng tiền sảnh vòm đỏ, lối đi chia làm hai nhánh: một nhánh mở ra Sân trường kinh học (Madrasa) tĩnh lặng với hàng cột đá cẩm thạch đỡ vòm hình móng ngựa bao quanh các phòng học của sinh viên và phòng cầu nguyện nhỏ; nhánh chính dẫn thẳng vào Sân trong rộng lớn phía trước Lăng mộ (Mausoleum Courtyard). Khoảng sân lát đá cẩm thạch trắng này được bao bọc bốn phía bởi những hàng hiên vòm có cột đá cẩm thạch trắng nhập khẩu từ Ý với đầu cột kiểu Corinth và thân vòm xây bằng đá trắng xen đá đen (Ablaq), trên tường ốp kín gạch men và thạch cao chạm lọng.
Từ sân trong bước qua ngưỡng cửa chính là vào Phòng Lăng mộ hình vuông (Qubbat Sidi al-Sahabi) được xây dựng năm 1665 dưới thời Murad II Bey. Phía trên phòng lăng là một mái vòm lớn cao vút có lòng vòm chạm khắc thạch cao trắng tinh xảo tuyệt đối, từ tâm vòm rủ xuống những chùm đèn thủy tinh Murano cổ cùng những quả trứng đà điểu treo lơ lửng (biểu tượng cổ truyền của sự thuần khiết và tỉnh thức tâm linh tại các thánh đường Bắc Phi). Ở chính giữa phòng, phía sau chấn song gỗ chạm trổ và khảm xà cừ, là chiếc quách gỗ lớn che trên phần mộ của vị Bạn đạo Abu Zam'a al-Balawi, được phủ nhiều lớp vải lụa màu xanh lục và đỏ thêu kinh Qur'an bằng chỉ vàng cùng những lá cờ thêu của các hội dòng tâm linh.
| Không gian kiến trúc theo trục hành hương | Niên đại và Triều đại xây dựng | Đặc điểm nghệ thuật và Công năng sử dụng |
|---|---|---|
| Sân ngoài và Tháp Minaret góc | Năm 1661 tới 1665 (Thời Murad II Bey) | Tháp vuông phong cách Andalusia ốp gạch men và lợp mái ngói xanh, bao quanh bởi nhà trọ xưa |
| Hành lang lộ thiên và Tiền sảnh vòm đỏ | Thế kỷ 17 (Muradid) và thế kỷ 18 (Husainid) | Tường ốp gạch gốm đa sắc Qallaline, diềm thạch cao chạm lọng Naqsh Hadida và vòm sơn đỏ vàng |
| Khu trường kinh học (Madrasa) | Giữa thế kỷ 17 (Hammuda Pasha và Murad II) | Sân cột đá cẩm thạch, phòng cầu nguyện và dãy phòng nội trú cho sinh viên học luật Maliki |
| Sân trong trước lăng (Mausoleum Sahn) | Thế kỷ 17, trùng tu thế kỷ 18 | Hành lang cột đá cẩm thạch trắng kiểu Ý đỡ vòm đá hai màu đen trắng (Ablaq) và tường gạch men |
| Phòng Lăng mộ (Qubbat Sidi Sahabi) | Mộ gốc năm 654 CN; phòng vòm năm 1665 | Vòm thạch cao chạm lọng, đèn chùm Murano, trứng đà điểu và quách mộ phủ lụa thêu chỉ vàng |
IVThế Đất Và Hướng
Quần thể Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab tọa lạc tại vị trí tiền đồn tâm linh phía tây bắc của thành cổ Kairouan và tuân thủ định hướng Qibla của Hồi giáo. Dưới đây là góc nhìn đối chiếu địa thế bình nguyên Kairouan và bố cục dẫn khí của công trình theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của thành phố Kairouan tại tọa độ 35,6825 độ vĩ bắc, 10,0914 độ kinh đông, cố đô Kairouan nằm giữa một vùng đồng bằng nội lục rộng lớn (bình nguyên Kairouan) được bao bọc từ xa ở phía tây và phía bắc bởi các nhánh cuối của dãy núi Dorsal Tunisia (núi Djebel Ousselat và Djebel Serj), nơi hai dòng sông theo mùa là Oued Zeroud và Oued Merguellil đổ nước từ trên núi xuống bồi đắp cho thảo nguyên. Ngay gần quần thể Sidi Sahab (chỉ cách khoảng 500 mét về phía bắc) là Bể chứa nước tròn khổng lồ thời Aghlabid (Bassins des Aghlabides, xây dựng thế kỷ thứ 9) rộng hàng chục ngàn mét vuông, đóng vai trò như một Minh Đường tụ thủy vĩ đại làm dịu mát cái nắng sa mạc cho toàn bộ khu vực phía bắc thành cổ.
Về bố cục dẫn khí nội cục và Ngũ Hành, kiến trúc của Zaouia Sidi Sahabi là một mẫu mực kinh điển của phép Khúc tắc hữu tình (đường đi uốn lượn giữ khí, sân giếng trời liên hoàn tụ khí). Thay vì mở cửa thẳng tắp từ ngoài phố vào phòng mộ làm gió thổi tán khí, các kiến trúc sư thời Muradid đã thiết kế lối đi từ Sân ngoài qua chân tháp Minaret, đi dọc hành lang hẹp hơi uốn nhẹ để dẫn sinh khí vào Phòng tiền sảnh vòm đỏ (tụ khí lần thứ nhất), rồi mới mở bừng ra Sân trong lát đá cẩm thạch rộng thoáng trước cửa lăng (tụ khí lần thứ hai như một Nội Minh Đường và Thiên Tỉnh) trước khi bước vào Phòng Lăng mộ chính ở hướng Đông Nam (phương Qibla). Trong không gian ấy, sắc trắng tinh khiết của cột đá cẩm thạch và vòm thạch cao chạm lọng thuộc hành Kim, sắc xanh lam và xanh ngọc của hàng vạn viên gạch men Qallaline thuộc hành Thủy và Mộc, sắc đỏ vàng của vòm tiền sảnh thuộc hành Hỏa, và khối tường gạch đá vàng cát bên ngoài thuộc hành Thổ tạo nên một trường khí Ngũ Hành tương sinh vô cùng ấm áp, an lành và tĩnh tại.
VĐại Lễ Kỷ Niệm Ngày Sinh Tiên Tri Muhammad (Mawlid), Nghi Thức Hành Hương Gia Đình, Lễ Cắt Bao Quy Đầu Và Lễ Cầu Phúc Hôn Nhân
Tại thành phố thánh Kairouan, Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab là tâm điểm của đời sống hành hương dân gian sôi động bậc nhất Tunisia quanh năm, đạt tới đỉnh cao rực rỡ nhất vào Đại lễ Mawlid al-Nabawi (Kỷ niệm ngày sinh của Tiên tri Muhammad) theo lịch âm Hồi giáo (Hijri).
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Đại lễ tôn giáo và Phong tục hành hương | Nghi thức cử hành tại Quần thể Lăng mộ Sidi Sahab, Kairouan |
|---|---|---|---|
| Ngày 12 tháng Rabi' al-Awwal | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại Lễ Quốc Gia Mawlid al-Nabawi (Kỷ Niệm Ngày Sinh Của Đấng Tiên Tri Muhammad) | Sự kiện lớn nhất trong năm tại Kairouan: hàng trăm ngàn người hành hương từ khắp Tunisia và Bắc Phi đổ về Sidi Sahab để kính viếng nơi lưu giữ 3 sợi râu thiêng của Đấng Tiên tri, lắng nghe các đoàn ca vịnh Sufi hát thánh thi Madh và dự hội ánh sáng. |
| Tháng 9 lịch Hijri (đặc biệt đêm 27 Ramadan) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Tháng Chay Ramadan và Đêm Định Mệnh (Lailat al-Qadr) | Các sân trong và hành lang gạch men của Sidi Sahab được thắp sáng lung linh suốt đêm; đông đảo các gia đình thực hiện nghi thức cắt bao quy đầu truyền thống (Tahara) cho các bé trai trong trang phục thêu vàng để xin phúc lành của vị Bạn đạo. |
| Ngày 1 tháng Shawwal, Ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah & Ngày 10 tháng Muharram | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại Lễ Eid al-Fitr, Đại Lễ Eid al-Adha và Ngày Lễ Ashura | Sau lễ nguyện tại Đại thánh đường Uqba, các gia đình kéo về viếng Lăng mộ Sidi Sahab, đọc Surah Al-Fatiha trước quách mộ phủ lụa xanh và chia sẻ bánh ngọt truyền thống Makroudh nhân chà là của Kairouan. |
| Quanh năm (đặc biệt Thứ Năm, Thứ Sáu và mùa cưới) | Hằng tuần | Lễ Viếng Xin Phúc Lành Cho Cô Dâu Mới và Hành Hương Ziyarat Hằng Ngày | Theo phong tục cổ truyền của Kairouan, các cô dâu trong trang phục cưới thêu kim tuyến truyền thống cùng gia đình thường đến viếng sân lăng Sidi Sahab và uống nước hoa cam để cầu xin hôn nhân hạnh phúc bền lâu. |
Không khí lễ hội Mawlid tại Sidi Sahab và hương vị bánh Makroudh cổ truyền. Mỗi năm vào dịp lễ Mawlid (tháng thứ ba của lịch Hijri), vì Lăng mộ Sidi Sahab là nơi lưu giữ ba sợi râu thiêng gắn liền với thân thể của chính Đấng Tiên tri Muhammad, nên mọi ngả đường dẫn về đại lộ Cộng hòa ở Kairouan đều rực rỡ cờ hoa và ánh đèn. Trong sân đá cẩm thạch trước phòng lăng, các hội dòng tâm linh và ca đoàn truyền thống ngồi thành vòng tròn ngâm vang những bài thơ ca ngợi đức hạnh của Đấng Tiên tri (Burda và Sulamiyya), trong khi hương trầm Bkhour và nước hoa hồng tỏa ngát dưới mái vòm thạch cao treo trứng đà điểu. Bên ngoài cổng lăng, các gia đình hành hương mua những hộp bánh Makroudh (bánh bột lúa mì nhân quả chà là chiên mật ong đặc sản của Kairouan) và những tấm thảm dệt tay về làm quà phúc lành cho người thân ở quê nhà.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đại lộ Cộng hòa (Avenue de la Republique), phía tây bắc bên ngoài tường thành khu phố cổ Medina, thành phố Kairouan, Cộng hòa Tunisia
- Đường tới
- Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab tọa lạc trên đại lộ Cộng hòa (Avenue de la République) ở khu vực phía tây bắc bên ngoài tường thành Khu phố cổ Medina của thành phố Kairouan, chỉ cách Bể chứa nước cổ Aghlabid (Bassins des Aghlabides) khoảng 500 mét về phía tây nam và cách Đại thánh đường Kairouan (Uqba) khoảng 1,2 km về phía tây. Từ thủ đô Tunis (cách Kairouan khoảng 160 km về phía bắc), du khách có thể đi xe ô tô riêng, xe buýt chất lượng cao (SNTRI) hoặc xe taxi đường dài (Louage) xuất phát từ bến xe Bab Alioua (Tunis) đi theo đường cao tốc A1 rồi rẽ về Kairouan với tổng thời gian di chuyển khoảng 2 đến 2,5 giờ. Từ các thành phố biển Sousse hoặc Monastir (cách Kairouan khoảng 60 km đến 70 km về phía đông), thời gian chạy xe chỉ mất khoảng 1 giờ. Khi đã đến Kairouan, du khách dễ dàng đi taxi nội đô hoặc đi bộ từ Bể nước Aghlabid thẳng tới cổng chính của quần thể Sidi Sahab.
- Toạ độ
- 35.6825, 10.0914
Quần thể Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab mở cửa đón tín hữu hành hương và du khách quốc tế hàng ngày từ buổi sáng đến chiều tối (du khách quốc tế mua vé tham quan chung cho cụm các di tích lịch sử của thành phố Kairouan tại quầy vé ngay cổng vào hoặc tại Bể nước Aghlabid). Khác với một số thánh đường chỉ cho phép người không theo đạo Hồi đứng ở sân ngoài, tại Sidi Sahab du khách quốc tế được phép đi qua toàn bộ chuỗi hành lang gạch men Qallaline, phòng tiền sảnh vòm đỏ, sân trường Madrasa, sân trong cột đá cẩm thạch và đứng ngay ở ngưỡng cửa nhìn vào bên trong Phòng Lăng mộ Sidi Sahabi (chỉ khu vực bước lên thảm sát quách mộ bên trong phòng lăng là dành riêng cho tín hữu cầu nguyện). Khi vào thăm quần thể thánh địa này, cả nam và nữ đều bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo lịch sự (che kín vai và đầu gối); phụ nữ bắt buộc phải quàng khăn trùm kín tóc (tại cổng vào luôn có sẵn khăn choàng và áo choàng dài phát miễn phí cho du khách mượn). Xin giữ trật tự trang nghiêm và không làm phiền các gia đình đang đọc kinh cầu nguyện trước phòng lăng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab, Kairouan
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vị thánh Sidi Sahab được an táng tại quần thể lăng mộ này ở Kairouan là ai?
Sidi Sahab (hay Sidi al-Sahabi, nghĩa là Đức Ông Bạn Đạo) là danh hiệu tôn kính mà người dân Bắc Phi dành cho Abu Zam'a Ubayd ibn Arqam al-Balawi (mất năm 654 Công nguyên, tức năm 34 lịch Hijri), một vị Bạn đạo (Sahabi) trung tín của Tiên tri Muhammad từng dự Lời thề dưới gốc cây tại Hudaybiyyah năm 628 và hy sinh tại vùng đất Kairouan mười sáu năm trước khi thành phố Kairouan được thành lập.
Vì sao Lăng mộ Sidi Sahab lại thường được người phương Tây gọi là Thánh đường Người Thợ Cạo (Mosque of the Barber)?
Trong Kỳ Hành Hương Vĩnh Biệt năm 632, Abu Zam'a al-Balawi đã đón nhận ba sợi râu thiêng của Đấng Tiên tri Muhammad, luôn cất giữ trong mũ đội đầu và dặn đồng đội chôn cất ba sợi râu ấy cùng thi hài của mình khi ông qua đời năm 654. Nghe câu chuyện về ba sợi râu của Đấng Tiên tri, các nhà du hành châu Âu thế kỷ 19 đã tưởng nhầm rằng ông là thợ cạo riêng của Tiên tri Muhammad nên gọi nơi đây là 'Thánh đường Người Thợ Cạo', dù thực tế ông là một chiến binh và bạn đạo khả kính.
Quần thể kiến trúc Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab hiện nay được xây dựng vào thời kỳ nào?
Mặc dù ngôi mộ gốc có từ năm 654 Công nguyên, toàn bộ quần thể kiến trúc Zaouia tráng lệ hiện nay (bao gồm phòng lăng mái vòm, trường kinh học Madrasa, tháp minaret vuông, tiền sảnh vòm đỏ và các sân hành lang) được xây dựng chủ yếu vào thế kỷ 17 (từ năm 1629 đến năm 1665) dưới sự bảo trợ của Hammuda Pasha Bey và Murad II Bey thuộc triều đại Muradid, và được tô điểm thêm vào cuối thế kỷ 18 dưới thời Husainid.
Nghệ thuật trang trí của Quần thể Sidi Sahab có điểm gì nổi bật nhất?
Công trình được mệnh danh là bảo tàng sống động của nghệ thuật trang trí Tunisia thế kỷ 17 và 18, nổi bật với hàng ngàn viên gạch gốm tráng men đa sắc vẽ tay từ xưởng gốm Qallaline (Tunis) ốp kín các hành lang và sân trong, kết hợp với những mảng vữa thạch cao trắng chạm lọng tinh xảo như ren thêu (Naqsh Hadida) và hệ thống cột đá cẩm thạch trắng kiểu Ý đỡ vòm đá hai màu đen trắng.
Những quả trứng đà điểu treo dưới mái vòm phòng lăng Sidi Sahab mang ý nghĩa gì?
Bên dưới mái vòm thạch cao của Phòng Lăng mộ Sidi Sahabi, bên cạnh các chùm đèn thủy tinh Murano cổ, có treo những quả trứng đà điểu thật. Trong truyền thống kiến trúc các thánh đường và lăng mộ Bắc Phi, trứng đà điểu là biểu tượng của sự thuần khiết, sự sinh sôi, sự toàn vẹn của vũ trụ và sự tỉnh thức tâm linh của người tín hữu khi đứng trước mặt Thượng Đế.
Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm nào?
Quần thể Lăng mộ và Thánh đường Sidi Sahab, cùng với Đại thánh đường Uqba và Khu phố cổ Medina của thành phố Kairouan, đã được UNESCO chính thức ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới vào tháng 12 năm 1988 theo năm tiêu chí (i), (ii), (iii), (v) và (vi) với mã số di sản 499.