Tọa lạc tại góc đại lộ Liberation Avenue (trước kia là đường Buckle Street / Wellington Street) ngay giữa khu trung tâm hành chính cổ kính gần Quảng trường MacCarthy và Bến phà Banjul, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria, Banjul (St. Mary's Anglican Cathedral / Cathedral Church of St. Mary) hiện ra trầm mặc dưới bóng cây cổ thụ với những bức tường đá ong màu nâu đỏ sẫm và hàng cửa sổ vòm nhọn sơn trắng chuẩn mực thời Nữ hoàng Victoria. Nếu Đại thánh đường Quốc vương Fahd, Banjul (1988) là công trình tôn giáo lớn nhất của đa số cư dân Hồi giáo và Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời, Banjul (1913 tới 1916) là đại giáo đường Công giáo lớn nhất, thì Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria được cung hiến từ năm 1869 chính là ngôi nhà thờ chính tòa cổ xưa nhất tại thủ đô của Cộng hòa Gambia.
Trong dòng chảy của Đạo Tin Lành (nhánh Anh giáo toàn cầu) tại vùng duyên hải Tây Phi, ngôi thánh đường này gắn liền trực tiếp với sự khai sinh của chính thành phố Bathurst (nay là Banjul) trên Đảo St. Mary từ năm 1816 nhằm ngăn chặn nạn buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương. Từ năm 1935, khi Giáo phận Anh giáo Gambia (Diocese of Gambia) được thành lập, ngôi nhà thờ đá ong năm 1869 đã trở thành ngai tòa giám mục có thẩm quyền tinh thần trải rộng trên cả ba quốc gia Gambia, Senegal và quần đảo Cabo Verde.
ITước Hiệu Thánh Trinh Nữ Maria Của Đảo St. Mary, Lịch Sử Chống Buôn Bán Nô Lệ Năm 1816 Và Giáo Phận Anh Giáo Ba Quốc Gia (1935)
Ngôi nhà thờ chính tòa Anh giáo tại Banjul được cung hiến cho Đức Chúa Giêsu Kitô và mang tước hiệu bảo trợ của Thánh Trinh Nữ Maria (St. Mary the Virgin). Tên gọi này bắt nguồn trực tiếp từ địa danh lịch sử của chính hòn đảo nơi thủ đô Banjul tọa lạc: khi các nhà hàng hải châu Âu đến cửa sông Gambia, họ đã gọi dải đảo cát bồi này là Đảo Thánh Maria (St. Mary's Island / Cabo de Santa Maria). Khi quân đội Anh dưới quyền Đại úy Alexander Grant mua lại hòn đảo từ Quốc vương Kombo vào năm 1816 để lập đồn Bathurst kiểm soát cửa sông Gambia và chặn bắt các tàu buôn nô lệ bất hợp pháp, giáo xứ Anh giáo đầu tiên được thành lập trên đảo đã lấy ngay tên Nhà thờ Thánh Maria (St. Mary's Church).
Đối với cộng đồng tín hữu Anh giáo tại Gambia (đặc biệt là cộng đồng người Aku / Krio, tức con cháu của những người châu Phi được giải phóng khỏi các tàu nô lệ và định cư tại Freetown cùng Bathurst vào thế kỷ 19, bên cạnh các tín hữu người Jola, Manjago, Serer và ngoại kiều), Nhà thờ chính tòa Thánh Maria là biểu tượng thiêng liêng của tự do, phẩm giá con người và truyền thống văn hóa giáo dục lâu đời.
Về mặt tổ chức giáo hội, Nhà thờ chính tòa Thánh Maria là ngai tòa giám mục (Cathedra) của Giáo phận Anh giáo Gambia (Anglican Diocese of Gambia), một trong những giáo phận lịch sử cấu thành Giáo tỉnh Tây Phi (Church of the Province of West Africa) thuộc Cộng đồng Anh giáo Toàn cầu (Anglican Communion). Điều đặc biệt về mặt địa lý giáo luật là Giáo phận Anh giáo Gambia đặt trụ sở tại Banjul nhưng có quyền quản hạt mục vụ xuyên biên giới bao trùm trọn vẹn ba quốc gia Tây Phi là Cộng hòa Gambia, Cộng hòa Senegal và Cộng hòa Cabo Verde.
Phụng vụ cử hành tại Nhà thờ chính tòa Thánh Maria kết hợp vẻ trang nghiêm cổ điển của truyền thống Sách Cầu Nguyện Chung (Book of Common Prayer) của Anh giáo hệ phái Thượng Giáo hội (Anglo-Catholic / High Church, vốn rất gần gũi với nghi thức Công giáo về phẩm phục, nến hương và bí tích Thánh Thể) với âm nhạc thánh ca Krio và tiếng trống châu Phi rộn rã.
Từ nhà nguyện đồn trú năm 1816 đến lễ cung hiến năm 1869, lập Giáo phận năm 1935 và vị Tổng Giám mục người Gambia đầu tiên Solomon Tilewa Johnson. Trong nửa đầu thế kỷ 19 sau khi lập thị trấn Bathurst năm 1816, các buổi lễ Anh giáo được các tuyên úy thuộc địa cử hành bên trong doanh trại quân đội và tòa nhà đa năng tại Quảng trường MacCarthy dưới quyền quản hạt từ xa của Giám mục Sierra Leone (Giáo phận Anh giáo cổ nhất Tây Phi lập năm 1852). Đến cuối thập niên 1860, chính quyền thuộc địa và cộng đồng tín hữu Aku tại Bathurst đã khởi công xây dựng một ngôi nhà thờ đá kiên cố riêng biệt theo bản vẽ kiến trúc Tân Gothic và cử hành lễ cung hiến trọng thể Nhà thờ Thánh Maria vào năm 1869 (hoàn tất toàn bộ hạng mục năm 1871).
Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào năm 1935, khi Giáo hội Anh tách vùng lưu vực sông Gambia và vùng Rio Pongas (Guinea) khỏi Giáo phận Sierra Leone để thành lập Giáo phận Gambia và Rio Pongas (Diocese of Gambia and the Rio Pongas). Vị Giám mục tiên khởi là Đức cha John Charles Sydney Daly (sinh năm 1903, mất năm 1986; làm Giám mục tại Banjul suốt 16 năm từ 1935 đến 1951) đã đặt ngai tòa tại Nhà thờ Thánh Maria, chính thức nâng công trình năm 1869 lên hàng Nhà thờ chính tòa (St. Mary's Pro-Cathedral và sau đó là Cathedral Church of St. Mary). Sang cuối thế kỷ 20, vào năm 1990, Đức cha Solomon Tilewa Johnson (1954 tới 2014) đã được tấn phong làm vị Giám mục Anh giáo người bản địa Gambia đầu tiên, và vào năm 2012 Ngài còn được bầu làm Tổng Giám mục thứ 9 của toàn Giáo tỉnh Tây Phi, đưa vị thế của Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Banjul lên tầm cao lịch sử trước khi Ngài đột ngột qua đời năm 2014 và được an táng trang trọng tại chính nhà thờ chính tòa này.
Nhiều người khi tìm hiểu về lịch sử Tin Lành tại Banjul thường nhầm lẫn giữa Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria (St. Mary's Anglican Cathedral, cung hiến năm 1869) với Nhà thờ Giám lý Wesley (Wesley Methodist Cathedral / Bethel Methodist Church, xây năm 1834 tới 1835 trên đường Dobson Street). Cả hai đều là những di tích lịch sử thế kỷ 19 quý giá của Banjul: trong khi nhà thờ Giám lý Wesley xây bằng gạch từ thập niên 1830 là cơ sở truyền giáo Tin Lành Giám lý sớm nhất gắn với cộng đồng người nô lệ giải phóng tại làng MacCarthy, thì Nhà thờ chính tòa Thánh Maria xây năm 1869 bằng đá ong đỏ trên đại lộ Liberation Avenue là nhà thờ chính thức của Giáo hội Anh (Anglican Church) và là ngai tòa giám mục của Giáo phận Anh giáo Gambia từ năm 1935.
IIBiên Niên Sử Từ Đồn Chống Nô Lệ Bathurst Năm 1816, Cung Hiến Nhà Thờ Đá Ong Năm 1869, Lập Giáo Phận Năm 1935 Đến Thế Kỷ 21
Hơn một thế kỷ rưỡi đứng vững bên bờ cửa sông Gambia từ năm 1869, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria lưu giữ trong từng viên đá ong ký ức lịch sử của thủ đô Banjul.
- Năm 1816 tới năm 1852Thành lập thị trấn Bathurst trên Đảo St. Mary (1816) và đặt dưới quyền Giám mục Sierra Leone (1852)Năm 1816, người Anh lập đồn Bathurst trên đảo St. Mary để kiểm soát cửa sông Gambia chống tàu buôn nô lệ. Các buổi lễ Anh giáo đầu tiên được cử hành trong khu nhà quân sự và dân sự gần Quảng trường MacCarthy, trực thuộc Giáo phận Sierra Leone từ năm 1852.
- Năm 1868 tới năm 1871 (Cung hiến năm 1869)Xây dựng và cung hiến Nhà thờ Anh giáo Thánh Maria bằng đá ong đỏ theo phong cách Tân GothicCuối thập niên 1860, ngôi nhà thờ đá kiên cố mang tên Thánh Maria được khởi dựng bằng đá ong đỏ và gạch cạnh Quảng trường MacCarthy và được Giám mục Sierra Leone cử hành lễ cung hiến trọng thể vào năm 1869 (hoàn thiện năm 1871).
- Năm 1935Thành lập Giáo phận Anh giáo Gambia và Rio Pongas; nâng Nhà thờ Thánh Maria lên hàng Nhà thờ chính tòaNăm 1935, Giáo phận Anh giáo Gambia và Rio Pongas được tách lập dưới sự dẫn dắt của vị Giám mục tiên khởi trẻ tuổi nhất Khối Thịnh vượng chung là Đức cha John Charles Sydney Daly (1935 tới 1951); Nhà thờ Thánh Maria trở thành Nhà thờ chính tòa của giáo phận.
- Năm 1951Đồng sáng lập Giáo tỉnh Anh giáo Tây Phi (Church of the Province of West Africa)Năm 1951, Giáo phận Gambia cùng bốn giáo phận Tây Phi khác (Sierra Leone, Accra, Lagos và Trên sông Niger) hợp nhất thành lập Giáo tỉnh Tây Phi tự trị trong Cộng đồng Anh giáo Toàn cầu.
- Năm 1990 tới năm 2014Triều đại mục vụ của Đức cha Solomon Tilewa Johnson, Giám mục người Gambia đầu tiên và Tổng Giám mục Tây PhiNăm 1990, Đức cha Solomon Tilewa Johnson trở thành người bản địa Gambia đầu tiên đăng quang ngai tòa Nhà thờ chính tòa Thánh Maria. Năm 2012, Ngài được bầu làm Tổng Giám mục Giáo tỉnh Tây Phi; sau khi qua đời năm 2014, Ngài được an táng trang trọng tại khuôn viên nhà thờ chính tòa.
- Năm 2016 tới năm 2023Đón tiếp Đức cha James Allen Yaw Odico (2016) và Đức cha St. Clair P.O.L. Gomez (2023)Nhà thờ chính tòa Thánh Maria tiếp tục là trung tâm phụng vụ, giáo dục và đối thoại liên tôn dưới thời Giám mục James Allen Yaw Odico (2016 tới 2022) và Giám mục thứ 9 của Giáo phận Gambia là Đức cha St. Clair P.O.L. Gomez (tấn phong năm 2023).
Những tấm bia đồng tưởng niệm thế kỷ 19: cuốn biên niên sử sống bằng kim loại và đá cẩm thạch. Một giá trị sử liệu vô giá khiến các nhà nghiên cứu lịch sử Tây Phi luôn tìm đến Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria chính là bộ sưu tập hàng chục tấm bia tưởng niệm bằng đồng thau chạm khắc và đá cẩm thạch trắng (brass and marble memorial tablets) gắn dọc hai bức tường bên trong lòng nhà thờ từ thập niên 1860 đến đầu thế kỷ 20.
Trên những tấm bia cổ kính ấy khắc ghi tên tuổi của những thuyền trưởng và thủy thủ Hải đội Tây Phi của Hải quân Hoàng gia Anh (West Africa Squadron) đã ngã xuống khi truy bắt các tàu buôn nô lệ trên sông Gambia, những vị thống đốc thuộc địa, các y bác sĩ hy sinh trong các đợt dịch sốt vàng da và sốt rét thế kỷ 19, cùng tên tuổi các vị mục sư, trưởng lão người Aku tiên phong của Bathurst. Mỗi tấm bia là một chứng tích lịch sử chân thực về thời kỳ đầy biến động khi thành phố Banjul chuyển mình từ một tiền đồn xóa bỏ chế độ nô lệ thành một thủ đô đa văn hóa.
IIIKiến Trúc Tân Gothic Thời Nữ Hoàng Victoria (Victorian Colonial Gothic Revival): Đá Ong Đỏ Bản Địa, Cửa Sổ Vòm Nhọn Và Vì Kèo Gỗ Lộ Thiên
Về mặt kiến trúc, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria, Banjul là một đại diện mẫu mực của phong cách Tân Gothic thời Nữ hoàng Victoria thích ứng với vùng nhiệt đới Tây Phi (Victorian Colonial Gothic Revival Architecture) cuối thập niên 1860. Thay vì nhập khẩu đá vôi từ châu Âu với chi phí đắt đỏ, các kiến trúc sư và thợ nề người Aku tại Bathurst đã khai thác đá ong giàu sắt màu nâu đỏ sẫm (ferruginous laterite stone) từ các mỏ đá bên bờ sông Gambia kết hợp với gạch đất nung và vữa vôi vỏ sò để xây nên những bức tường dày vững chãi có khả năng cách nhiệt tuyệt vời.
Sự tương phản giữa bề mặt tường đá ong và gạch màu nâu đỏ trầm mặc với các đường viền gờ cửa sổ vòm nhọn (lancet arches), trụ tường (buttresses) và khung cửa chớp sơn màu trắng kem tạo nên diện mạo trang nhã, cổ kính đặc trưng của một nhà thờ giáo xứ Anh Quốc thế kỷ 19 giữa lòng thảo nguyên và rừng cọ Tây Phi.
Theo bố cục quen thuộc của kiến trúc Tân Gothic Anh giáo thế kỷ 19 (chịu ảnh hưởng của phong trào Ecclesiological Movement), nhà thờ có một khối tháp chuông hình vuông vững chãi đặt ở góc mặt tiền kết nối với sảnh đón (porch). Dọc theo hai bức tường bên của gian chính là hệ thống các trụ đỡ tường bằng đá (stepped buttresses) xen kẽ đều đặn với các ô cửa sổ vòm nhọn (pointed lancet windows) gắn kính màu và cửa chớp gỗ giúp đón gió mát từ cửa sông Gambia.
Bước vào bên trong lòng nhà thờ, ánh mắt du khách lập tức bị thu hút bởi hệ thống vì kèo mái gỗ dốc đứng lộ thiên màu nâu sẫm vươn cao trên đầu. Các thanh đà gỗ cứng châu Phi được liên kết theo kỹ thuật mộng truyền thống của ngành đóng tàu và kiến trúc Gothic Anh, vừa chịu được tải trọng của những cơn mưa lớn mùa mưa Tây Phi, vừa giúp luồng khí nóng bốc lên cao và thoát ra ngoài, giữ cho không gian bên dưới luôn thoáng mát.
Không gian nội thất được tổ chức theo trục dọc truyền thống gồm gian chính (nave) với hai dãy ghế gỗ dài bóng nước thời gian, tiến lên bậc thềm của khu vực ca đoàn (choir) đặt hai hàng ghế gỗ chạm khắc đối diện nhau và cây đàn đại phong cầm (pipe organ / reed organ) cổ kính. Trong cùng là khu vực cung thánh (sanctuary) đặt bàn thờ chính dưới ô cửa sổ vòm nhọn ba nhịp phía đông và Ngai tòa Giám mục (Cathedra) của Giám mục Giáo phận Gambia.
Dọc hai bức tường nội thất là hàng chục tấm bia đồng thau đánh bóng và bia đá cẩm thạch khắc chữ tiếng Anh thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Bên ngoài nhà thờ là một khuôn viên sân vườn rợp bóng cây cổ thụ có tường rào thấp bao quanh dọc đại lộ Liberation Avenue, nơi đặt phần mộ của cố Tổng Giám mục Solomon Tilewa Johnson và các nhà nguyện, văn phòng của Giáo phận Anh giáo Gambia.
| Hạng mục kiến trúc và lịch sử | Thông số và đặc điểm chi tiết | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Tên gọi chính thức và vị trí | St. Mary's Anglican Cathedral / Cathedral Church of St. Mary; góc đại lộ Liberation Avenue gần Quảng trường MacCarthy, Banjul, Gambia | Cộng đồng Anh giáo Toàn cầu (anglicancommunion.org) và NCAC |
| Niên đại xây dựng và nâng cấp | Khởi dựng cuối thập niên 1860, cung hiến năm 1869 (hoàn thiện 1871); nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa năm 1935 (Giáo phận Gambia) | Biên niên sử Giáo phận Anh giáo Gambia và Giáo tỉnh Tây Phi |
| Phạm vi quản hạt giáo luật | Ngai tòa của Giáo phận Anh giáo Gambia (thuộc Giáo tỉnh Tây Phi), quản hạt mục vụ cả 3 quốc gia: Gambia, Senegal và Cabo Verde | Church of the Province of West Africa (CPWA) |
| Phong cách và vật liệu kiến trúc | Phong cách Tân Gothic thời Victoria (Victorian Gothic Revival) xây bằng đá ong đỏ bản địa (laterite) và gạch, vì kèo mái gỗ lộ thiên | Hồ sơ Di sản Kiến trúc Thuộc địa Banjul (NCAC) |
| Di vật lịch sử tiêu biểu | Bộ sưu tập bia đồng và đá cẩm thạch thế kỷ 19 tưởng niệm thời kỳ chống buôn bán nô lệ; nơi an táng Tổng Giám mục Solomon Tilewa Johnson | Tư liệu Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Banjul |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các kiến trúc sư người Anh và cộng đồng tín hữu Bathurst khi xây dựng Nhà thờ Thánh Maria vào năm 1869 hoàn toàn không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Việc đặt nhà thờ tại góc đại lộ ven sông gần Quảng trường MacCarthy tuân theo quy hoạch đô thị thuộc địa Anh thế kỷ 19 (đặt nhà thờ Anh giáo ở vị trí trung tâm cạnh quảng trường duyệt binh, dinh thống đốc và bến cảng) kết hợp với truyền thống kiến trúc nhà thờ Gothic của Giáo hội Anh là xoay cung thánh về hướng Đông (liturgical East). Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên bản đồ địa hình khu vực trung tâm lịch sử Banjul tại tọa độ 13,4539 độ vĩ bắc, 16,5736 độ kinh tây, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria tọa lạc tại vị trí gần bờ nước cửa sông Gambia nhất trong số các đại giáo đường của thủ đô. Nằm ngay trên trục đại lộ Liberation Avenue chạy dọc theo bờ đông của Đảo St. Mary, chỉ cách mép nước cửa sông Gambia và Bến phà Banjul khoảng 150 đến 200 mét về phía đông nam, ngôi thánh đường đón nhận trực tiếp luồng thủy khí dồi dào từ vùng đại minh đường cửa biển nơi sông lớn giao hòa với Đại Tây Dương.
Về mặt bố cục không gian đô thị, ngay phía tây bắc của nhà thờ là khoảng không gian xanh rộng mở của Quảng trường MacCarthy (MacCarthy Square / July 22nd Square) đóng vai trò như một nội minh đường thoáng đãng giúp khí lưu thông bốn mùa. Công trình được xây dựng theo trục tọa Tây hướng Đông (cung thánh hướng thẳng về phía mặt trời mọc trên mặt nước sông Gambia), sử dụng chính những khối đá ong đỏ giàu quặng sắt (mang năng lượng hành Thổ và hành Hỏa vững chắc của lòng đất châu Phi) để trấn giữ trên nền đảo cát phù sa. Sự kết hợp giữa đá ong đỏ ngàn năm và làn gió mát từ cửa sông Gambia đã giúp ngôi nhà thờ chính tòa cổ nhất Banjul đứng vững qua hơn một trăm năm mươi mùa mưa bão nhiệt đới.
VPhụng Vụ Thánh Thể Theo Sách Cầu Nguyện Chung, Lễ Kỷ Niệm Cung Hiến, Đêm Giáng Sinh Đèn Lồng Fanado Và Đối Thoại Liên Tôn
Là nhà thờ mẹ của Giáo phận Anh giáo Gambia suốt từ năm 1935, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria, Banjul duy trì đời sống phụng vụ trang trọng theo Lịch Phụng vụ Anh giáo (Dương lịch), nổi tiếng với dàn hợp xướng thánh ca truyền thống và vai trò cầu nối đại kết, liên tôn tại thủ đô.
| Thời điểm trong năm và tuần | Hệ lịch áp dụng | Tên lễ tiết và Sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria, Banjul |
|---|---|---|---|
| Chúa Nhật hằng tuần (buổi sáng) | Lịch Phụng vụ Anh giáo | Thánh lễ Tiệc Thánh Trọng Thể (Sung Eucharist / Mattins) với Dàn Hợp Xướng Nhà Thờ Chính Tòa | Cử hành theo nghi thức Sách Cầu Nguyện Chung (Book of Common Prayer) bằng tiếng Anh kết hợp các bài thánh ca Krio và ngôn ngữ bản địa; dàn hợp xướng mặc áo chùng trắng đỏ truyền thống hát cùng tiếng đàn organ và trống Tây Phi. |
| Ngày 15 tháng 8 và Ngày 8 tháng 9 hằng năm | Lịch Phụng vụ Anh giáo (Dương lịch) | Đại lễ Quan thầy Đức Trinh Nữ Maria (St. Mary the Virgin / Sang Marie) và Lễ Sinh Nhật Đức Mẹ | Kỷ niệm vị Thánh Bổn mạng của Nhà thờ chính tòa và của cả Đảo St. Mary: Đức Giám mục Giáo phận Gambia chủ sự Thánh lễ Đại trào, rước đoàn lễ nghi qua sân nhà thờ và tổ chức ngày hội giáo xứ. |
| Tháng 11 (Chúa Nhật Tưởng Niệm) và các ngày lễ Quốc gia | Dương lịch | Lễ Tưởng Niệm Hòa Bình (Remembrance Sunday) và Lễ Tạ Ơn Quốc Gia Liên Tôn | Nhờ vị trí lịch sử gắn liền với sự hình thành thành phố Banjul và các tấm bia tưởng niệm thế kỷ 19, nhà thờ chính tòa là nơi cử hành các buổi lễ cầu nguyện cho hòa bình, công lý và đón tiếp đại diện các tôn giáo bạn. |
| Mùa Vọng, Đêm 24/12 và Đêm Giao Thừa 31/12 | Lịch Phụng vụ Anh giáo | Lễ Hát Thánh Ca Chín Bài Đọc (Nine Lessons and Carols), Đêm Giáng Sinh Fanado và Lễ Canh Thức Giao Thừa (Watchnight Service) | Buổi hòa nhạc Chín Bài Đọc và Thánh Ca Giáng Sinh dưới mái vòm gỗ thế kỷ 19 thu hút đông đảo cư dân Banjul; đêm Giáng Sinh và đêm Giao thừa (Watchnight), giáo dân tham gia đoàn rước đèn lồng tàu thuyền Fanado qua đại lộ Liberation Avenue. |
Trụ cột của Hội đồng Kitô giáo Gambia và tình hữu nghị liên tôn trên Đảo St. Mary. Cùng với Giáo phận Công giáo Banjul và Giáo hội Giám lý Gambia, Giáo phận Anh giáo Gambia tại Nhà thờ chính tòa Thánh Maria là một trong ba trụ cột sáng lập của Hội đồng Kitô giáo Gambia (Gambia Christian Council). Từ ngôi nhà thờ đá ong năm 1869 trên đại lộ Liberation Avenue, các vị Giám mục Anh giáo đã khởi xướng hàng loạt chương trình giáo dục, trường dạy nghề nông nghiệp và dự án y tế cộng đồng phục vụ người dân ở khắp các vùng nông thôn Gambia và Senegal mà không phân biệt tôn giáo, góp phần giữ gìn truyền thống hòa hợp đáng ngưỡng mộ của vùng đất cửa sông Gambia.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Góc đại lộ Liberation Avenue (trước là đường Buckle / Wellington Street) gần Quảng trường MacCarthy và Bến phà Banjul, Thủ đô Banjul, Cộng hòa Gambia
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria tọa lạc tại góc đại lộ Liberation Avenue (trước đây là đường Buckle / Wellington Street), nằm ngay giữa Quảng trường MacCarthy (July 22nd Square) và khu vực Bến phà Banjul ở trung tâm thủ đô Banjul (Cộng hòa Gambia). Từ Bến phà Banjul, chợ Albert Market hoặc Bảo tàng Quốc gia Gambia trên đường Independence Drive, du khách chỉ cần đi bộ từ 3 đến 5 phút là tới thẳng cổng nhà thờ. Nếu đi từ Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Bà Lên Trời trên đường Hagan (Daniel Goddard Street), quý vị chỉ cần đi bộ khoảng 300 mét về phía đông nam.
- Toạ độ
- 13.4539, -16.5736
Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria nằm ngay góc đại lộ Liberation Avenue ở trung tâm Banjul, rất thuận tiện để ghé thăm trong hành trình đi bộ khám phá khu phố lịch sử của thủ đô. Nhà thờ mở cửa đón tín hữu và du khách vào các buổi lễ sáng Chúa Nhật và trong giờ hành chính các ngày trong tuần (quý vị có thể liên hệ văn phòng giáo xứ ngay trong khuôn viên nếu cửa chính khép hờ). Khi bước vào bên trong ngôi thánh đường hơn 150 năm tuổi, quý vị vui lòng ăn mặc lịch sự, kín đáo, bỏ mũ nón, đi nhẹ nhàng và dành thời gian đọc những tấm bia đồng lịch sử thế kỷ 19 gắn trên tường để hiểu thêm về lịch sử hình thành của Đảo St. Mary và thành phố Banjul.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria, Banjul
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria tại Banjul được xây dựng vào năm nào và giữ kỷ lục lịch sử gì?
Ngôi nhà thờ đá ong hiện nay được khởi dựng vào cuối thập niên 1860 và chính thức cung hiến vào năm 1869 (hoàn thiện năm 1871) dưới thời Nữ hoàng Victoria. Đây là ngôi nhà thờ chính tòa cổ xưa nhất tại thủ đô Banjul (cổ hơn Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Bà Lên Trời xây năm 1913 đến 1916 hơn bốn thập kỷ).
Vì sao cả ngôi nhà thờ chính tòa này lẫn hòn đảo nơi thủ đô Banjul tọa lạc đều mang tên Thánh Maria (St. Mary)?
Các nhà hàng hải châu Âu từ thời kỳ đầu đã đặt tên cho hòn đảo cửa sông Gambia là Đảo Thánh Maria (St. Mary's Island / Cabo de Santa Maria). Khi người Anh lập đồn Bathurst trên đảo vào năm 1816 để ngăn chặn tàu buôn nô lệ, giáo xứ Anh giáo đầu tiên được thành lập trên đảo đã lấy ngay tên Thánh Trinh Nữ Maria (St. Mary) làm bổn mạng.
Nhà thờ Thánh Maria được nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa vào năm nào và Giáo phận Anh giáo Gambia quản hạt những quốc gia nào?
Nhà thờ được nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa vào năm 1935 khi Giáo phận Anh giáo Gambia và Rio Pongas được tách ra từ Giáo phận Sierra Leone dưới thời Giám mục tiên khởi John Charles Sydney Daly. Hiện nay, từ ngai tòa tại Banjul, Giáo phận Anh giáo Gambia (thuộc Giáo tỉnh Tây Phi) quản hạt mục vụ trên cả 3 quốc gia là Gambia, Senegal và Cabo Verde.
Kiến trúc và vật liệu xây dựng của Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria có đặc điểm gì nổi bật?
Nhà thờ được thiết kế theo phong cách Tân Gothic thời Victoria (Victorian Colonial Gothic Revival), xây bằng những khối đá ong màu nâu đỏ sẫm (laterite stone) khai thác tại địa phương kết hợp với gạch và vữa vôi vỏ sò, nổi bật với các trụ đỡ tường, cửa sổ vòm nhọn sơn trắng, tháp chuông vuông và hệ vì kèo mái gỗ dốc đứng lộ thiên bên trong.
Những tấm bia đồng và đá cẩm thạch gắn trên tường bên trong Nhà thờ chính tòa Thánh Maria ghi lại điều gì?
Dọc hai bức tường nội thất của nhà thờ lưu giữ hàng chục tấm bia tưởng niệm bằng đồng thau và đá cẩm thạch từ thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, khắc tên các sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh hy sinh khi truy bắt tàu buôn nô lệ trên sông Gambia, các y bác sĩ qua đời trong dịch sốt vàng da và các vị mục sư, trưởng lão người Aku tiên phong của thành phố Bathurst.
Ai là vị Giám mục người bản địa Gambia đầu tiên của Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria?
Đó là Đức cố Tổng Giám mục Solomon Tilewa Johnson (1954 tới 2014). Ngài được tấn phong làm Giám mục người Gambia đầu tiên của Giáo phận vào năm 1990 và được bầu làm Tổng Giám mục của toàn Giáo tỉnh Anh giáo Tây Phi vào năm 2012. Sau khi qua đời năm 2014, Ngài được an táng trang trọng ngay tại khuôn viên Nhà thờ chính tòa Thánh Maria.